III SA/Wr 6/14

III SA/Wr 6/14 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2014-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Maciej Guziński
Małgorzata Malinowska-Grakowicz /przewodniczący/
Marcin Miemiec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
art. 28 ust. 3 a  w zw. z art. 24 ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska – Grakowicz Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na wniosek pełnomocnika M. N. postępowanie w sprawie umorzenia w całości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynikające z decyzji ZUS z dnia [...] r. o przeniesieniu na M. N. odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej A. Wniosek o umorzenie dotyczył bowiem składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.
M. N. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyła decyzję z dnia [...] r., wnosząc o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 105 § 1 kpa - poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i uznanie, że postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, co w konsekwencji doprowadziło do jego umorzenia,
- art. 6 kpa oraz art. 7 i 8 kpa - poprzez ich niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i uznanie, iż organ administracji publicznej rozpatruje sprawę wyłącznie w zakresie podniesionych zarzutów, a nie w oparciu o całokształt obowiązujących przepisów, co doprowadziło w konsekwencji do zaniechania dokładnego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego sprawy i naruszenia wynikającego z art. 8 kpa obowiązku praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia sprawy,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 28 ust 3 a w zw. z art. 24 ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych -poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że przepis ten pozwala wyłącznie na umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne, podczas gdy z dyspozycji tego przepisu wynika, iż dotyczy on umarzania należności a więc składek na ubezpieczenia społeczne, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia oraz dodatkowej opłaty,
- art. 28 ust 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że dotyczy on wyłącznie umarzania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami, podczas gdy w oparciu o wskazany przepis pod pojęciem płatnika należy rozumieć podmiot z dwóch tytułów jako pracodawca i jako osoba ubezpieczona zobowiązana wyłącznie do opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie można utożsamiać ani zamiennie posługiwać się nieprecyzyjnie wyodrębnionymi pojęciami "składek" i "należności z tytułu składek". Ostatnie z nich ma strukturę wieloczłonową. Nie ma więc przeszkód w umorzeniu pozostałych elementów należności z tytułu składek od zatrudnionego pracownika, w tym również samych odsetek od składek. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek nie można więc uznać, że jest to wniosek bezprzedmiotowy, a tak uczynił ZUS. Wniosek ten winien więc zostać rozpatrzony merytorycznie. Organy administracji publicznej mają bowiem obowiązek odniesienia się do zaistniałego stanu faktycznego, do całokształtu wszystkich obowiązujących i możliwych do zastosowania przepisów, a nie tylko do żądań strony.
Skarżąca nie może się zgodzić ze stanowiskiem ZUS, że w oparciu o art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mogą być umarzane należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. W ocenie skarżącej płatnikiem składek w oparciu o art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest bowiem podmiot z dwóch tytułów: jako pracodawca i jako osoba ubezpieczona zobowiązana wyłącznie do opłacania składek na własne ubezpieczenia społeczne. Nie można podzielić stanowiska, że sytuacja materialna i zdrowotna zobowiązanego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, gdy przedmiotem postępowania są składki na ubezpieczenia społeczne pracowników.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zawarte w skardze żądania i zarzuty są bowiem tożsame z zarzutami zgłaszanymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zakładu nr [...] z dnia [...] r., co do których ZUS odniósł się wydając zaskarżoną decyzję. Pełnomocnik skarżącej nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, ani faktycznych, ani prawnych, które przemawiałyby za uznaniem skargi za zasadną.
Następnie przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Organ stwierdził, że decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. Inspektorat w W. stwierdził, że M.N., jako wspólnik spółki cywilnej A, jest odpowiedzialna całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami za zaległości spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...] zł.
Wnioskiem z dnia [...] r. pełnomocnik zobowiązanej wystąpił na podstawie art. 28 ust 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej także u.s.u.s.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej także rozporządzenie), o umorzenie w całości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wynikających z powołanej decyzji ZUS z dnia [...] r.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r., mając na względzie art. 28 ust 3a oraz art. 30 u.s.u.s., Zakład umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie: w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 30 u.s.u.s., w części dotyczącej składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, finansowanych przez ubezpieczonych pracowników, niebędących płatnikami składek, a na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w części dotyczącej składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, za zatrudnionych pracowników, finansowanych przez ubezpieczonych oraz przez płatnika tych składek. Pełnomocnik zobowiązanej wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylenie powyższej i o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nałożonych na M. N. decyzją z dnia [...] r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalono, że zadłużenie określone decyzją Zakładu z dnia [...] r., przenoszącą na stronę odpowiedzialność za powyższe zobowiązania spółki cywilnej A, obejmuje wyłącznie zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników spółki. Wydając zaskarżoną decyzję, zgodnie z zakresem żądania pełnomocnika zobowiązanej, Zakład zauważył, że art. 28 ust 3a u.s.u.s. daje możliwość umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Oznacza to, że na podstawie tego przepisu nie mogą być umarzane należności za zatrudnionych pracowników.
Organ powołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r. (III UK 84/06, LEX nr 309419), według którego: "Przewidziana w art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (...) możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika". Powołał także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2012 r. (II GSK 1689/11 (LEX nr 1291777) zgodnie, z którym: "Brak jest podstaw do umorzenia składek pracowniczych finansowanych przez płatnika, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Za takim twierdzeniem przemawia sama treść powyższego przepisu. Ustawodawca postanowił, że umorzeniu w oparciu o wskazaną podstawę prawną podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek. Chodzi więc o należności przysługujące Zakładowi od płatnika z tytułu jego ubezpieczenia, nie ubezpieczenia pracowników".
Odnośnie żądania rozpatrzenia wniosku w zakresie szerszym niż objęty jego treścią, organ wskazał, że zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa sądów, ZUS rozpatruje wniosek o umorzenie na podstawie wszystkich możliwych przepisów tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie wskaże podstawy prawnej żądania. Rozpatrywanie wniosku w zakresie szerszym bądź węższym niż żądanie strony stanowiłoby rażące naruszenie przepisów i podstawę do unieważnienia postępowania w takiej sprawie.
Biorąc to pod uwagę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm., zwanej dalej p.u.s.a.). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 p.u.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. Poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a.), sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w przypadku stwierdzenia: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Działając w ramach tych kompetencji Sąd rozpatrujący skargę nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W sprawie jest niesporne, że na podstawie będącej obrocie prawnym decyzji ZUS Zakładu z dnia [...] r. skarżąca jest odpowiedzialna za zobowiązania spółki cywilnej A. Niesporna jest także, że odpowiedzialność ta obejmuje wyłącznie zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników spółki, a wniosek skarżącej dotyczy umorzenia tych należności.
Sąd podziela w pełni stanowisko organu, że art. 28 ust. 3a ustawy u.s.u.s. nie może stanowić podstawy do umorzenia składek pracowniczych finansowanych przez płatnika. Za takim twierdzeniem przemawia jasna treść tego przepisu, który brzmi następująco: "Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności". Jest to bezspornie przepis prawa publicznego, który należy interpretować ściśle, bez możliwości stosowania interpretacji rozszerzającej. Wynika z niego jasno, że umorzeniu podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek. Są to więc należności przysługujące ZUS od płatnika z tytułu jego własnego ubezpieczenia, a nie ubezpieczenia pracowników. W rozpatrywanej sprawie nie ma więc zastosowania art. 28 ust. 3a u.su.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Wniosek skarżącej o umorzenie zaległości z tytułu składek nie dotyczył bowiem jej własnych należności lecz składek pracowników spółki cywilnej A, za które odpowiada skarżąca. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w ustalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, które trafnie powołał organ.
W związku z tym, że rozpatrywany wniosek o umorzenie należności wobec ZUS nie miał podstaw prawnych (w szczególności w art. 28 ust. 3a u.su.s.) i w związku z tym był bezprzedmiotowy, nie zachodziła konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. W konsekwencji bezzasadne są zarzuty skargi odnośnie naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
Bezzasadne są także zarzuty naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 28 ust 3 a w zw. z art. 24 ust 2 u.su.s., skoro przepisy te nie mogły stanowić podstawy wnioskowanego umorzenia należności wobec ZUS.
Wbrew twierdzeniom skargi nie było możliwości umorzenia odsetek od przedmiotowej należności jako świadczeń akcesoryjnych do należności głównej. Inaczej mówiąc, skoro w rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw prawnych do umorzenia należności z tytułu składek, nie ma także podstaw do umorzenia odsetek z tego tytułu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest uzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.