II SA/Go 563/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2022-11-29
NSAtransportoweŚredniawsa
transport drogowysystem SENTkara pieniężnakontrolaobowiązki przewoźnikabłąd technicznyinteres publicznyważny interes przewoźnika WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki E. S.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymującą w mocy karę pieniężną nałożoną za niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli w ramach systemu SENT.

Spółka E. S.A. została ukarana karą pieniężną w wysokości 20 000 zł za niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli w ramach systemu SENT. Spółka argumentowała, że przyczyną było niedostarczenie wiadomości e-mail z informacją o kontroli do dyspozytora z powodu błędu technicznego. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały jednak, że spółka jako profesjonalny przedsiębiorca powinna zapewnić prawidłowe funkcjonowanie swojej organizacji i nadzór nad pracownikami, a przedstawione dowody nie potwierdziły błędu technicznego. Sąd podkreślił, że naruszenie to nie jest nieistotne, a okoliczności sprawy nie uzasadniają odstąpienia od nałożenia kary ani ze względu na ważny interes przewoźnika, ani ze względu na interes publiczny.

Sprawa dotyczyła skargi spółki E. S.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł. Kara została nałożona na podstawie ustawy SENT za niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli. Spółka zarejestrowała zgłoszenie SENT na przewóz towaru z Łotwy do Niemiec, otrzymała wezwanie do kontroli, jednak nie stawiła się na niej. Jako przyczynę podano błąd techniczny polegający na niedostarczeniu wiadomości e-mail z informacją o kontroli do dyspozytora. Organy administracji uznały, że spółka jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dołożyć należytej staranności i nie wykazała przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary, ani ze względu na ważny interes przewoźnika (brak trudnej sytuacji finansowej), ani ze względu na interes publiczny. Spółka wniosła skargę do WSA, podtrzymując argumentację o błędzie technicznym i podnosząc, że organy nie zbadały wystarczająco przesłanki interesu publicznego, a kara jest nieproporcjonalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę. Sąd uznał, że spółka jako profesjonalny podmiot powinna zapewnić prawidłowe funkcjonowanie swojej organizacji i nadzór nad pracownikami. Podkreślono, że naruszenie obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli jest istotnym uchybieniem, które uniemożliwia realizację celów ustawy SENT. Sąd stwierdził, że sytuacja finansowa spółki nie uzasadnia odstąpienia od kary ze względu na ważny interes przewoźnika, a interes publiczny również nie przemawia za odstąpieniem, gdyż kara ma charakter prewencyjny i służy ochronie legalnego obrotu towarami wrażliwymi oraz walce z szarą strefą. Sąd uznał, że kara 20 000 zł jest adekwatna i nie jest nadmiernie dotkliwa, a naruszenie nie miało charakteru jednostkowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, błąd techniczny nie uzasadnia odstąpienia od nałożenia kary, jeśli spółka jako profesjonalny przedsiębiorca nie zapewniła należytego nadzoru i organizacji pracy, a naruszenie nie jest nieistotne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że profesjonalny przedsiębiorca powinien zapewnić prawidłowe funkcjonowanie swojej organizacji i nadzór nad pracownikami. Naruszenie obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli jest istotnym uchybieniem, które uniemożliwia realizację celów ustawy SENT i nie może być usprawiedliwione błędem technicznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa SENT art. 22 § 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli wiąże się z nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł.

ustawa SENT art. 22 § 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa SENT art. 2 § 8

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 3 § 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 7 § 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 12a § 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 12a § 2

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 12a § 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 26 § 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

O.p. art. 207 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 208 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 67a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument spółki o błędzie technicznym jako przyczynie niedostarczenia informacji o kontroli. Argument spółki o istnieniu przesłanek ważnego interesu przewoźnika. Argument spółki o istnieniu przesłanek interesu publicznego uzasadniających odstąpienie od kary. Argument spółki o nieproporcjonalności nałożonej kary.

Godne uwagi sformułowania

profesjonalny przedsiębiorca powinien dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. przepisy ustawy SENT przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. kara ma charakter prewencyjny, a nie fiskalny. niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli stanowi istotne naruszenie przepisów ustawy SENT, które w zasadzie uniemożliwia realizację zamierzonych przez ustawodawcę celów.

Skład orzekający

Krzysztof Rogalski

przewodniczący

Jarosław Piątek

sprawozdawca

Grażyna Staniszewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy SENT dotyczących obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli, przesłanek odstąpienia od nałożenia kary (ważny interes przewoźnika, interes publiczny) oraz odpowiedzialności profesjonalnego przedsiębiorcy za organizację pracy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów ustawy SENT i oceny przesłanek odstąpienia od kary. Orzeczenie opiera się na utrwalonym orzecznictwie NSA w zakresie interpretacji pojęć 'ważny interes przewoźnika' i 'interes publiczny'.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu działalności transportowej związanej z systemem SENT i karami pieniężnymi. Pokazuje, jak sądy oceniają argumenty o błędach technicznych i jak interpretują przesłanki odstąpienia od kary, co jest istotne dla przedsiębiorców z branży.

Błąd techniczny w transporcie? Nie zawsze zwolni od kary SENT.

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 563/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-11-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 859
art. 22 ust. 3, art. 26 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2022 r. sprawy ze skargi E. S.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej również jako: NUCS) decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] działając na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej ajko: O.p.) oraz art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust. 3, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej jako: ustawa SENT, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli) nałożył na E S.A. karę pieniężną w wysokości 20.000 zł.
W treści powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] listopada 2020 r. w systemie PUESC, w rejestrze zgłoszeń służącym do monitorowania przewozu towarów wrażliwych, zostało zarejestrowane zgłoszenie SENT[...] na przewóz z Łotwy do Niemiec towaru o nazwie plastyfikator formesana sella o kodzie CN 2710, w ilości 24840 kg. W zgłoszeniu jako przewoźnika podano E S.A., datę rozpoczęcia przewozu określono na dzień [...] listopada 2020 r., natomiast planowaną datą zakończeniu przewozu był dzień [...] listopada 2020 r., ponadto jako dokument przewozowy podano [...].
Następnie NUCS wyjaśnił, iż w związku z zarejestrowaniem zgłoszenia przewozu towaru, rejestrujący zgłoszenie otrzymał wraz z numerem referencyjnym SENT wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem na terminalu w [...], w celu przeprowadzenia kontroli. Wezwanie zawierało pouczenie o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz o karach administracyjnych za niewykonanie obowiązku stawiennictwa do kontroli. Po przeanalizowaniu i zweryfikowaniu przez pracowników Urzędu Celno-Skarbowego zgłoszeń SENT objętych dyrektywą wynikająca z art. 12a ustawy SENT stwierdzono, iż przewoźnik nie wypełnił nałożonych na niego obowiązków, ponieważ nie zgłosił się do kontroli. Nadto E S.A. w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] grudnia 2020 r., przesłała dokumenty potwierdzające dostarczenie do Niemiec towaru objętego zgłoszeniem SENT [...] i wniosła o umorzenie postępowania.
W ocenie organu I instancji zgromadzona w toku postępowania dokumentacja potwierdziła jedynie, iż niewykonanie wezwania do przedstawienia przez przewoźnika środku transportu wraz z towarem do kontroli na Terminalu w [...] była wynikiem braku dołożenia należytej staranności ze strony spółki. Profesjonalny przedsiębiorca powinien zapoznać się z regulacjami prawnymi dotyczącymi dziedziny swojej działalności gospodarczej, bowiem konieczność prawidłowego wypełnienia obowiązków nałożonych ustawą SENT winna być powszechnie znana zobowiązanym do jej przestrzegania przedsiębiorcom. Tym samym, zdaniem organu, żadne okoliczności nie usprawiedliwiają przewoźnika, co skutkuje nałożeniem kary.
E S.A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie od powyższej decyzji NUCS, zarzucając jej naruszenie:
1) przepisów prawa procesowego, tj.:
- art. 208 § 1 O.p., poprzez nieumorzenie postępowania w sprawie, w sytuacji gdy istniały przesłanki do umorzenia,
- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 oraz w zw. z art. 210 § 4 O.p., poprzez nieustalenie w oparciu o przedstawione przez skarżącego dowody, że jedynym powodem nieskierowania zestawu ciężarowego do kontroli był błąd techniczny (niedostarczenie wysłanej wiadomości e-mail), co uzasadniało zastosowanie w sprawie przesłanki interesu publicznego,
- art. 122 w zw. z art. 187 O.p., poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy w postępowaniu, w szczególności nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego na okoliczność istnienia po stronie skarżącej interesu publicznego, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o materiał dowodowy,
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, polegające na niezastosowaniu ww. przepisów w niniejszej sprawie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego i tym samym skarżący spełniał przesłanki do odstąpienia od nałożenia na nią kary pieniężnej.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, a w przypadku nieuwzględnienia odwołania o umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wydanie rozstrzygnięcia o odstąpieniu od nałożenia kary albo uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej również jako: DIAS) decyzją z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 121 § 1, art.187 § 1, art. 191 O.p., art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust. 3, art. 22 ust. 3, art. 26 ust. 1, 3 i 5 ustawy SENT utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji DIAS w pierwszej kolejności wskazał, że z uwagi na fakt, iż kontrola drogowa miała miejsce dnia [...] października 2017 r., w sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli. Następnie organ wskazał, że art. 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty był przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących do jego monitorowania oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Stosownie do treści art. 9 ust. 1 i 2 ustawy SENT przesyłanie uzupełnienie i aktualizacja zgłoszenia następują za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Celno-Skarbowych. Na podstawie art. 12a ust. 1 tej ustawy jeśli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Niewykonanie obowiązku, o którym mowa w powyższym przepisie, zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT wiąże się z nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł.
Dalej organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy i podniósł, iż ocena zasadności nałożenia kary pieniężnej składa się z dwóch elementów – badania naruszenia obowiązków przewidzianych w ustawie, uzasadniających nałożenie kary pieniężnej oraz analiza ustawowych przesłanek odstąpienia od jej wymierzenia. Zgodnie bowiem z dyspozycją zawartą w art. 22 ust. 3 ww. ustawy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. DIAS powołując się na art. 26 ust. 3 ww. ustawy wskazał, iż można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust.4. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. W przywołanej regulacji ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z ww. przesłanek.
Organ wskazał, iż ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
Zdaniem organów orzekających "ważny interes przewoźnika" występuje wtedy, kiedy obniżają się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi, takimi jak: powódź, pożar, susza itd. Przy czym pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną przewoźnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej podmiotu oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i dla rodziny, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. DIAS przedstawił następnie ustalenia NUCS dotyczące sytuacji finansowej i majątkowej E S.A. i podał, że z informacji pozyskanej z Urzędu Skarbowego oraz ZUS wynika, iż strona nie posiadała zaległości podatkowych, nie występowała z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w latach 2018-2020, nie jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. W 2017 r. spółka osiągnęła przychód w wysokości: 30.156.026,33 zł oraz dochód w wysokości: 1.012.266,64 zł. W 2018 r. strona osiągnęła przychód w wysokości: 93.120.488,69 zł oraz dochód w wysokości: 28.520,71 zł. W 2019 r. spółka osiągnęła przychód w wysokości; 84.896.018,42 zł oraz dochód w wysokości 2.392.126,86 zł. Ponadto E S.A. w latach 2019-2020 dokonała zakupów środków trwałych VAT-7x na łączną kwotę 1.938.919,00 zł, a także występowała w bazie CZM w latach 2017-2020 jako nabywca nieruchomości. Ponadto ze zgromadzonych dokumentów wynikało, iż spółka składa deklaracje ZUS i nie posiada zaległości w spłacie składek na ubezpieczenie społeczne. Na podstawie przekazanych przez pełnomocnika danych finansowych organ I instancji ustalił, że aktywa spółki w 2017 r. wynosiły 86.990.826,26 zł, w 2018 r.- 72.934.912,36 zł, w 2019 r.-70.552.568,84 zł., natomiast rachunek zysków (strat) w latach 2017-2019 przedstawiał się następująco : w 2017 r. czysty zysk (strata) wynosił +735.957,60 zł, w 2018 r. - (minus)-l.546.897,03 zł, w 2019 r. +386.145,88 zł. Organ I instancji ustalił również, iż od [...] stycznia 2019 do [...] kwietnia 2021 r. Strona była beneficjentem pomocy publicznej, bowiem otrzymała pomoc w formie umorzenia opłaty o łącznej wartości pomocy brutto: 15.359,20 zł, co stanowiło kwotę: 3.540,51 euro.
Zdaniem DIAS powyższe ustalenia dokonane przez organ I instancji świadczą o stabilności finansowej spółki, a z dokumentów nie wynika, by wystąpiły okoliczności wyróżniające ją od innych podatników. Spółka we wskazanym okresie dokonała zakupu środków trwałych w kwocie 1.938.919,00 zł, co jest zjawiskiem pozytywnym i świadczy o rozwoju przedsiębiorstwa, a także oznacza mniejsze ryzyko utraty płynności finansowej. Podkreślił przy tym, iż finansowanie zakupów ze środków pochodzących z kredytów i pożyczek świadczy o wypłacalności firmy, gdyż jest to podstawowy warunek dla banku do przyznania ewentualnego wsparcia kredytowego. Uprawniony jest zatem wniosek, że obciążenie w postępowaniu karą pieniężną nie wiąże się z zagrożeniem istotnego interesu spółki i nie zachwieje jej płynnością finansową. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Celem ustawy SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem tym nie jest zaś zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy o SENT.
Zdaniem organu II instancji sytuacja, która doprowadziła do naruszenia przepisów ustawy SENT nie była omyłką związaną z wątpliwościami wykładni przepisów tej ustawy, a także nie wiązała się z wątpliwościami dotyczącymi stosowania tych przepisów. Strona posiadała wiedzę, co do skutków niewypełnienia ustawowych obowiązków. Przesłane wraz z numerem referencyjnym wezwanie do przedstawienia środka transportu z towarem we wskazanym w wezwaniu miejscu, stanowiło element formularza, który jest sporządzony w trzech językach (polskim, angielskim i rosyjskim) i wskazuje numer referencyjny zgłoszenia, którego dotyczy, zawiera pouczenie o możliwości przyspieszenia czynności kontrolnych przez zgłoszenie się pod wskazany adres, jak również zawiera pouczenie o karze pieniężnej w przypadku niewykonania obowiązku stawienia się do kontroli. Organ zaznaczył, iż wbrew twierdzeniom spółki, fakt otrzymania przez E S.A. wezwania przedstawienia środka transportu do kontroli potwierdza wydruk e-maila przekazany organowi I instancji w toku postępowania. Wyjaśnił, iż według strony zestaw ciężarowy nie został skierowany do kontroli na skutek niepoinformowania kierowcy o takiej konieczności przez dyspozytora, bowiem e-mail organu został wysłany do dyspozytora. Natomiast w toku postępowania ustalono, iż spedytor i dyspozytor znajdują się w strukturze organizacyjnej spółki. Ponadto przedstawiony przez stronę wydruk email nie potwierdza faktu niedostarczenia informacji o wezwaniu dyspozytorowi. Odpowiedzialność za dokonywanie poszczególnych czynności w rejestrze zgłoszeń, jak również przy przywozie towarów objętych systemem SENT ponoszą podmioty gospodarcze wymienione w ustawie SENT. Zatem wszelkie skutki zlej realizacji obowiązków ustawowych obciążają podmiot obowiązany do realizacji obowiązków ustawowych, w tym przypadku przewoźnika.
DIAS wskazał również, iż organ I instancji przeanalizował przedmiotową sprawę w kontekście ewentualnego zaistnienia przesłanki interesu publicznego, który należy rozumieć jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Podkreślenia jednak wymaga, iż pojęcie przesłanki interesu publicznego nie może zostać zrównane z interesem budżetu państwa. Nie ma bowiem podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego, jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy inną pomoc społeczną. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, ale jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym. Zatem przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.
Organ odwoławczy uznał, iż w przedmiotowej sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym, ponieważ sytuacja strony nie ma cech nadzwyczajności. Nałożenie kary pieniężnej nie doprowadzi do upadłości i likwidacji spółki. Podkreślił przy tym, iż szeroko rozumiany "interes publiczny" w monitorowaniu przewozu towarów wynika przede wszystkim z zagrożenia występowania "szarej strefy" i oszustw podatkowych w handlu towarami uznanymi za "wrażliwe". Intencją organów kontrolujących prawidłowość stosowania przepisów ustawy SENT nie jest uderzenie w przedsiębiorców legalnie i rzetelnie prowadzących działalność gospodarczą, którzy odprowadzają należne daniny publicznoprawne, lecz skuteczne monitorowanie rynku "towarów wrażliwych". Z tego też względu ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nawet jeśli nieprawidłowości powstały wskutek nieumyślnego błędu ludzkiego. W interesie publicznym jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Niestaranność nie może obciążać całego społeczeństwa w skutkach z nich wynikających. W sprawie nie wystąpiły również zdarzenia nadzwyczajne, niedające się przewidzieć. Brak nałożenia kary pieniężnej byłby zachwianiem zasady proporcjonalności i stawiałby stronę w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn dokonują naruszeń przepisów ustawy SENT i ponoszą odpowiedzialność.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. E S.A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie :
1) przepisów prawa procesowego, tj.:
- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 oraz w zw. z art. 210 § 4 O.p., poprzez nieustalenie, że jedynym powodem nieskierowania zestawu ciężarowego do kontroli był błąd techniczny (niedostarczenie wysłanej wiadomości e-mail), co w konsekwencji skutkowało nałożeniem kary pieniężnej,
- art. 122 w zw. z art. 187 O.p., poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, z uwagi na nieprzeprowadzenie nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność istnienia po stronie skarżącej przesłanki interesu publicznego, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy,
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, polegające na niezastosowaniu ww. przepisów w niniejszej sprawie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego i tym samym skarżący spełniał przesłanki do odstąpienia od nałożenia na nią kary pieniężnej.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wywiedzionej skargi strona podniosła, że nie kwestionuje nieprzedstawienia zestawu ciężarowego realizującego transport do kontroli w [...]. Przy czym na powstałe naruszenie miało wpływ niepoinformowanie przez dyspozytora kierowcy wykonującego transport na skutek braku wiadomości e-mail z informacją o planowanej kontroli. Spółka nie zamierzała osiągnąć korzyści ekonomicznych, czy dokonać uszczuplenia należności publicznoprawnej. Strona wyjaśniła, iż za zgłoszenia zlecenia w systemie SENT odpowiedzialni są spedytorzy, którzy wobec prowadzenia działalności gospodarczej na dużą skalę obsługują więcej niż jeden transport. Spedytor, który obsługiwał przedmiotowy przewóz otrzymywał i przesyłał kilkaset wiadomości e-mail dziennie (od 500 do 700), wiadomość e-mail z informacją o obowiązku przedstawienia zestawu ciężarowego do kontroli, najpewniej na skutek błędu technicznego, nie została doręczona dyspozytorowi, przez co nie miał on fizycznej możliwości przekazania jej kierowcy wykonującemu transport.
Skarżąca zaznaczyła, iż wydając decyzję organ błędnie uznał, iż w przedmiotowym stanie faktycznym nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, z uwagi na ważny interes publiczny, w efekcie czego zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Podniosła, iż organ nie uwzględnił pozaekonomicznych okoliczności uprawniających do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, był bowiem zobowiązany do zbadania wpływu kary na zaufanie obywateli do Państwa, sprawiedliwości i porządku prawnego, czego nie uczynił. Skarżąca spółka zarzuciła organowi błędną ocenę najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych podkreślające, że rolą organu jest dokonanie oceny, czy w interesie publicznym leży nakładanie wielotysięcznych kar pieniężnych na podmioty, które dopuściły się wyłącznie uchybień formalnych związanych z naruszeniem obowiązków przewidzianych w ustawie SENT, czy doszło do uszczuplenia w podatku, jaki jest stosunek kar nałożonych za przewozy dokonywane w tym samym czasie, tym samym transportem do dochodu ukaranego z tych przewozów, czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia uszczuplenia przez dany podmiot dochodów podatkowych budżetu państwa, czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw, czy nieprawidłowości te zdarzyły się jednokrotnie (sporadycznie) czy też występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą o co najmniej niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, czy nałożenie kary pieniężnej na skarżącą miało charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów. Zdaniem strony uzasadnienie decyzji wymierzającej karę pieniężną jest arbitralne i lakoniczne. Zwróciła również uwagę, iż organ powinien odstąpić od nałożenia kary pieniężnej już na podstawie zestawienia ilości wszczętych postępowań (5 włącznie z przedmiotową sprawą) z liczbą realizowanych transportów.
W dalszej treści wniesionej skargi strona podniosła, iż zgodnie z orzecznictwem dobra sytuacja finansowa przedsiębiorcy nie może sama w sobie wykluczać odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przy rozpatrywaniu zaistnienia tej przesłanki organ powinien ważyć wysokość potencjalnej kary w stosunku do konkretnego przewozu, będącego jednym z przejawów prowadzonej działalności gospodarczej, a nie do przychodu/dochodu przedsiębiorcy, bowiem takie działanie w istocie zniekształca obraz faktycznej dolegliwości nakładanej kary. Spółka podkreśliła, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych zamiarem ustawodawcy nie jest szerzenie uciążliwości, zniechęcanie do prowadzenia działalności gospodarczej i stosowanie wysokich kar administracyjnych, względem każdego podmiotu na rynku, gdy do nieprawidłowości dojdzie wskutek zwykłej pomyłki. Strona powołała się także na pogląd wyrażony w Raporcie z dnia 9 grudnia 2020 r. Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. W Raporcie zawarto, że z uwagi na ważny interes publiczny uzasadnione jest odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, wobec braku podstaw do uznania, że w interesie społecznym leży nakładanie wysokich kar na przedsiębiorcę, który przez niedopatrzenie dopuścił się neutralnego uchybienia z punktu widzenia Interesów Skarbu Państwa i społeczeństwa. Ponadto, Rzecznik wyjaśnił, że interes publiczny przemawia za nienakładaniem wysokich kar pieniężnych na przedsiębiorców w każdym przypadku, dotyczącym drobnych uchybień obowiązkom ustawy SENT, które nie są dokonywane w celu nadużycia, lecz wynikają ze zwykłych błędów przedsiębiorców, a w sprawie nie występuje ryzyko wystąpienia jakichkolwiek uszczupleń należności publicznoprawnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm., aktualnie t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej: ustawa SENT). W myśl art. 2 pkt 8 ustawy SENT przewoźnik oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów. Zgodnie z art. 3 ust 1 ww. ustawy SENT system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Według art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Stosownie zaś do treści art. 12a ust. 1 ustawy SENT, jeśli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze (art. 12a ust. 2 ustawy SENT). Przepis art. 12a ust. 3 ustawy SENT stanowi, że w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 - na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł
W realiach niniejszej sprawy strona skarżąca była przewoźnikiem towaru z Łotwy do Niemiec (plastyfikator formesana sella, o masie 24.840 kg – klasyfikowany do kodu CN 2710), który został objęty w dniu [...] listopada 2020 r. zgłoszeniem SENT[...]. W sprawie jest bezsporne, że strona skarżąca będąca przewoźnikiem towaru otrzymała wezwanie do przedstawienia środka transportu we wskazanym w wezwaniu miejscu. Wezwanie zawiera numer referencyjny zgłoszenia, którego dotyczy, pouczenie o możliwości przyspieszenia czynności kontrolnych przez zgłoszenie się pod wskazany adres, jak również zawiera pouczenie o karze pieniężnej w przypadku niewykonania obowiązku stawienia się do kontroli. Skarżąca spółka podnosi, że na skutek błędu technicznego spedytora e-mail z informacją o ww. wezwaniu nie został doręczony dyspozytorowi, który nie przekazał powyższej informacji kierowcy wykonującemu transport. Zdaniem Sądu powyższa argumentacja nie oznacza, że nie doszło do niewykonania obowiązku o którym mowa w art. 12 ust. 3 i 4 ustawy SENT. Należy wskazać, że w toku postępowania ustalono, że spedytor i dyspozytor znajdują się w strukturze organizacyjnej firmy E. Wymaga podkreślenia, że strona jako profesjonalny przedsiębiorca, powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Nadto zasadnie organ odwoławczy zauważył, że przedstawiony przez stronę wydruk e-mail nie potwierdza faktu niedostarczenia informacji o wezwaniu dyspozytorowi. Nie można także tracić z pola widzenia, że przepisy ustawy SENT przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu.
Należy wskazać, że ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stosownie do art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu. Przytoczony przepis warunkuje tą możliwość, o ile nie stanowi pomocy publicznej (pkt 1) albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej (pkt 2), albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (pkt 3).
W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest to, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Analiza treści w/w przepisu uzasadnia wniosek, że ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten bowiem zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do w/w pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., II GSK 1052/20, II GSK 855/20 oraz z dnia 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Nie budzi przy tym wątpliwości, że ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie zgodnie podnosi się, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Organy ustaliły, że skarżąca półka nie posiada zaległości z tytułu należności publicznoprawnych. Wobec spółki nie toczy się postępowanie egzekucyjne. Spółka w latach 2017 r. - 2019 r. osiągnęła zysk (w 2019 r. – 2.392.126,86 zł) oraz w okresie 2019 r. – 2020 r. nabywała środki trwałe (1.938.919 zł). Organ wskazał, że wskazane okoliczności świadczą o rozwoju przedsiębiorstwa spółka. Strona skarżąca nie zakwestionowała ustaleń organów. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko organów, że nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu przewoźnika" uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary.
Zdaniem Sądu, zasadnie również organy administracji publicznej przyjęły, że nie została spełniona również druga przesłanka określona w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. W judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19, CBOSA). Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinny nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA). Z jednej strony wskazuje się, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA: z 12 października 2021 r., II GSK 771/21, z 23 września 2021 r., II GSK 1058/21, z 19 lutego 2021 r., II GSK 1353/20, 9 kwietnia 2021 r., II GSK 291/21, CBOSA). Z drugiej strony zwraca się uwagę, że stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie można pominąć przy ocenie możliwości zastosowania odstąpienia od nałożenia kary tego czy stwierdzone naruszenie nosi znamiona działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków. Właściwe odczytanie treści pojęcia interesu publicznego w konkretnej sprawie winno nastąpić przez pryzmat zasady proporcjonalności, w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA).
W ocenie Sądu należy zwrócić uwagę, że niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli stanowi istotne naruszenie przepisów ustawy SENT, które w zasadzie uniemożliwia realizację zamierzonych przez ustawodawcę celów. Powyższego uchybienia nie można zatem uznać za nieistotnego (formalnego), czy za mającego mniejszą wagę (np. niepodanie numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, czy oczywiste omyłki dotyczące numerów rejestracyjnych środka transportu - zob. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2022 r., II GSK 199/22, CBOSA) Skala stwierdzonego naruszenia była znaczna i miała istotny charakter (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 sierpnia 2022 r., III SA/Gl 121/22, CBOSA). W interesie publicznym leży powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Jak już wyżej wskazano strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Odstąpienie od wymierzenia kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca takich okoliczności nie przedstawiła. Nadto naruszenie zaistniałe w niniejszej sprawie nie ma charakteru jednostkowego (5 stwierdzonych naruszeń ustawy SENT).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie kara pieniężna w wysokości 20.000 zł za stwierdzone naruszenia jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla strony skarżącej, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Nałożona kara pieniężna nie spowoduje konieczności zakończenia prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej bądź udzielenia stronie pomocy publicznej. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy, nieobiektywny. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 O.p.
Z przedstawionych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI