III SA/Wr 595/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-05-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dług celnykodeks celnynastępstwo prawneśmierć stronyumorzenie postępowaniaprawo celnepostępowanie sądoweorgan celny

Wojewódzki Sąd Administracyjny umorzył postępowanie w sprawie długu celnego z powodu śmierci strony skarżącej, gdyż przepisy obowiązujące w czasie powstania długu nie przewidywały następstwa prawnego w odniesieniu do osób fizycznych.

Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Celnej utrzymującej w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego o stwierdzeniu powstania długu celnego z tytułu nielegalnego wprowadzenia części samochodowych na polski obszar celny. Skarżący Z. W. zmarł przed merytorycznym rozpoznaniem skargi przez Sąd. Sąd umorzył postępowanie, wskazując, że przepisy Kodeksu celnego obowiązujące w czasie powstania długu celnego (2001-2002) nie przewidywały następstwa prawnego w odniesieniu do osób fizycznych, w przeciwieństwie do późniejszych regulacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego stwierdzające powstanie długu celnego z tytułu nielegalnego wprowadzenia części samochodowych na polski obszar celny. Kluczową kwestią dla Sądu było ustalenie właściwego stanu normatywnego, na podstawie którego powinny orzekać organy celne. Ponieważ dług celny powstał w latach 2001-2002, przed przystąpieniem Polski do UE, Sąd uznał, że prawidłowo zastosowano przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny. Sąd podkreślił, że Kodeks celny z 1997 r. nie zawierał przepisów o następstwie prawnym w odniesieniu do osób fizycznych, w przeciwieństwie do późniejszej ustawy Prawo celne z 2004 r. Artykuł 262 Kodeksu celnego odsyłał do przepisów Ordynacji podatkowej, ale nie obejmował art. 97 § 1 tej ustawy, który reguluje przejmowanie obowiązków przez spadkobierców. W związku z tym, dług celny był ściśle związany z osobą zmarłego Z. W. i nie mógł przejść na inne osoby w drodze następstwa prawnego. Z uwagi na śmierć strony skarżącej i brak możliwości kontynuowania postępowania, Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie powinno zostać umorzone.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy Kodeksu celnego obowiązujące w czasie powstania długu celnego nie przewidywały następstwa prawnego w odniesieniu do osób fizycznych, w przeciwieństwie do późniejszych regulacji. Dług celny był ściśle związany z osobą zmarłego i nie mógł przejść na spadkobierców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzono

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku śmierci strony.

Pomocnicze

Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 623 art. 26

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne

Reguluje stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed wejściem Polski do UE.

k.c.

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Obowiązujący w momencie powstania długu celnego, nie przewidywał następstwa prawnego dla osób fizycznych.

Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 622 art. 74

Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne

Odsyła do rozdziału 14 działu III Ordynacji podatkowej, w tym do art. 97 § 1, który przewiduje następstwo prawne dla osób fizycznych.

o.p. art. 97 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Reguluje przejmowanie majątkowych praw i obowiązków spadkodawcy przez spadkobierców.

k.c. art. 262

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Odesłanie do art. 12 oraz przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, nie obejmujące art. 97 § 1.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Śmierć strony skarżącej przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Brak przepisów w Kodeksie celnym z 1997 r. przewidujących następstwo prawne dla osób fizycznych w zakresie długu celnego.

Godne uwagi sformułowania

dług celny był ściśle związany z osobą zmarłego Z. W., jako że nie mógł przejść - co wyżej wykazano - w drodze następstwa prawnego na inne osoby rozwiązania normatywne obowiązujące w chwili powstania długu celnego... nie przewidywały wprost takiego następstwa w odniesieniu do osób fizycznych.

Skład orzekający

Jerzy Strzebińczyk

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o następstwie prawnym w sprawach celnych w kontekście śmierci strony, zwłaszcza w odniesieniu do przepisów obowiązujących przed wejściem Polski do UE."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 2004 r. i specyficznej sytuacji braku następstwa prawnego dla osób fizycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważny problem proceduralny związany ze śmiercią strony i jego konsekwencjami dla postępowania, szczególnie w kontekście zmian przepisów prawa celnego.

Śmierć strony jako powód umorzenia postępowania celnego: kluczowa interpretacja następstwa prawnego.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 595/04 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-05-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jerzy Strzebińczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 161  par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Jerzy Strzebińczyk po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...], Nr [...] do [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego postanawia: umorzyć postępowanie.
Uzasadnienie
Opisaną we wstępie decyzją - wydaną w postępowaniu odwoławczym, w którym organ drugiej instancji połączył 6 spraw - Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...], oznaczone kolejnymi numerami od [...] do [...], w których ten ostatnio wymieniony organ stwierdził powstanie - z mocy prawa - długu celnego (wraz z obowiązkiem uiszczenia odsetek za zwłokę), wynikającego z faktu nielegalnego wprowadzenia przez Z. W. na polski obszar celny, z naruszeniem art. 39 Kodeksu celnego, różnych części samochodowych.
Z. W. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Skarżący zmarł jednak w dniu 5 stycznia 2005 r. (odpis aktu zgonu Nr [...], sporządzony w USC w O.), jeszcze przed merytorycznym rozpoznaniem skargi przez Sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ze względu na dokonaną w 2004 r. zmianę przepisów celnych, istotna była przede wszystkim kwestia określenia właściwego stanu normatywnego, na podstawie którego powinny były orzekać organy celne obu instancji, co - pośrednio -miało także znaczenie dla kierunku załatwienia sprawy przez Sąd.
Z dokumentacji wynika, że rozpoznawana sprawa dotyczyła długu celnego powstałego jeszcze w latach 2001-2002. Okoliczność ta jest ważna z punktu widzenia art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo celne (Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 623), po myśli którego, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Skoro dług celny Zygmunta Wojasa, o którym orzekał Naczelnik Urzędu Celnego w O., powstał przed dniem 1 maja 2004 r., czyli przed wejściem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, organy celne prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (jednolity tekst - Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.).
Konstatacje te mają istotne znaczenie dla postępowania sądowoadmini-stracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Wskazać bowiem należy, że Kodeks celny regulował kwestię następstwa prawnego strony tylko w odniesieniu do osób prawnych powstałych w wyniku przekształcenia innej osoby prawnej lub połączenia osób prawnych oraz w odniesieniu do jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej (art. 264 Kodeksu celnego). Nie zawierał natomiast odesłania, jakie znajduje się w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 622 ze zm.). Przepis art. 74 ostatnio przywołanego aktu prawnego odsyła mianowicie także do rozdziału 14 w dziale III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), a w tym zakresie - między innymi - do art. 97 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.
Pod rządami Prawa celnego z 2004 r. ustawodawca przewiduje już zatem następstwo prawne także w odniesieniu do osób fizycznych, jednakże - co wymaga raz jeszcze silnego zaakcentowania - rozwiązania normatywne obowiązujące w chwili powstania długu celnego, o którym mowa w niniejszej sprawie, nie prze-
2
Sygn. akt III SA/Wr 595/04
widywały wprost takiego następstwa w odniesieniu do osób fizycznych. Artykuł 262 Kodeksu celnego z 1997 r. odsyłał bowiem jedynie do art. 12 oraz do przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, w której to grupie przepisów nie mieścił się art. 97 § 1 tejże Ordynacji. Dlatego też w orzecznictwie przyjęto słuszne zapatrywanie, że zasady ówcześnie obowiązującego prawa celnego nie dopuszczały umownego przenoszenia obowiązków publicznoprawnych, a należności celne nie mogły być spełnione przez osoby trzecie. Osoby trzecie mogą bowiem odpowiadać za zobowiązania celne i podatkowe tylko w przypadkach ściśle określonych prawem (niepubl. wyrok NSA z dnia 7 marca 2001 r., I SA/Gd 1798/98, LEX Nr 48960).
Skoro dług celny stanowiący przedmiot sprawy rozpatrywanej przez organy celne był ściśle związany z osobą zmarłego Z. W., jako że nie mógł przejść - co wyżej wykazano - w drodze następstwa prawnego na inne osoby, postępowanie przed Sądem należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI