III SA/Wr 587/19

III SA/Wr 587/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2021-01-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Moskała /przewodniczący sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar
Katarzyna Borońska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 486/21 - Wyrok NSA z 2025-01-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 89 par. 1-3, art. 71a par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] października 2019 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika wierzytelności oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. (dalej: organ egzekucyjny, organ I instancji) prowadził wobec Spółki Akcyjnej A (dalej zobowiązany) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Trzeci Urząd Skarbowy w S. celem realizacji ciążących na zobowiązanej zaległości z tytułu nieuiszczonej wpłaty na PFRON i z tytułu podatku akcyzowego.
W toku postępowania organ egzekucyjny doręczył w dniu [...] marca 2019 r. B S.A. w K. (dalej strona skarżąca) zawiadomienie z [...] marca 2019 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnych z tytułu robót, dostaw i usług wykonanych przez A S.A., przysługujących od strony skarżącej.
W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, strona skarżąca oświadczyła, że nie uznaje przedmiotowego zajęcia wierzytelności i wskazała na brak swojej właściwości, ze względu na to, że nie jest dłużnikiem zobowiązanego. Wyjaśniła, że zobowiązany zawarł umowę przelewu przysługujących mu od strony skarżącej wierzytelności na rzecz C. W konsekwencji strona skarżąca jest dłużnikiem C.
W dalszym toku postępowania, organ egzekucyjny przesłał stronie skarżącej zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia z [...] maja 2019 r. oraz z [...] maja 2019 r.
Pismem z [...] lipca 2019 r. organ egzekucyjny - nawiązując do zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z [...] marca 2019 r. - wezwał stronę skarżącą do niezwłocznego przekazania kwot należnych zobowiązanemu na konto Naczelnika Urzędu, w związku z ustaleniem przez Naczelnika Urzędu, że strona skarżąca w dniu [...] kwietnia 2019 r. przekazała na konto A S.A. kwotę wynoszącą łącznie [...] zł.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, strona skarżąca wskazała, że zajęcie wierzytelności z [...] marca 2019 r. było nieskuteczne oraz że złożyła oświadczenie o nieuznaniu tego zajęcia. Zauważyła, że w związku ze zwrotnym przelewem wierzytelności otrzymanym przez stronę skarżącą od C w dniu [...] kwietnia 2019 r. oraz wobec braku otrzymania kolejnego zajęcia przed dniem dokonania przelewu na wzmiankowaną kwotę na konto A S.A. – strona skarżąca nie stała się nigdy dłużnikiem zajętej wierzytelności i wobec tego nie ma prawnego obowiązku przekazania żądanej kwoty na konto Naczelnika Urzędu, z kolei Naczelnik Urzędu nie ma prawa ściągnąć tej kwoty od skarżącej w trybie egzekucji administracyjnej.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ egzekucyjny stwierdził, że zachodzą przesłanki określenia wysokości nieprzekazanej kwoty. Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. (nr [...]) określił wysokość nieprzekazanej kwoty przez B S.A., przypadającej zobowiązanemu, zajętej w egzekucji skierowanej do majątku strony skarżącej zawiadomieniem z [...] marca 2019 r., o zajęciu wierzytelności z tytułu robót, dostaw i usług.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W., zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2019 r. (nr [...]) po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej na opisane wyżej postanowienie, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Jako podstawę orzeczenia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.- dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 71a § 9 w związku z art. 71b i art. 91 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1348 ze zm. - dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna).
W uzasadnieniu organ II instancji podkreślił, że między stroną skarżącą i zobowiązanym w dniu, w którym dokonane zostało zajęcie wierzytelności, istniała stała współpraca, czemu skarżąca nie zaprzecza. O statusie dłużnika zajętej wierzytelności nie decyduje jego przekonanie i udzielona odpowiedź na zawiadomienie o zajęciu, lecz fakty oraz treść przepisów prawa. O tym kto jest dłużnikiem zajętej wierzytelności stanowi art. 1a pkt 3 u.p.e.a. Organ II instancji zauważył, że z akt sprawy wynika, że zobowiązany domagał się już w sierpniu 2018 r. należnych mu odsetek (noty odsetkowe z [...] sierpnia 2018 r.) a strona skarżąca już po zajęciu wierzytelności dokonała wpłaty przelewem na rachunek zobowiązanego kwot, powołując w tytule przelewu wystawione przez zobowiązanego noty odsetkowe z 2018 r. Bez żadnych wątpliwości strona skarżąca była dłużnikiem zajętej wierzytelności w dniu, w którym otrzymała zawiadomienie o zajęciu, ponieważ już w tym dniu posiadała wymagalne wierzytelności, czego dowodem są dołączone do zażalenia dokumenty. Odnosząc się do dalszych zarzutów zażalenia, organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje tego, że strona skarżąca była dłużnikiem C, mogła też być dłużnikiem wielu innych podmiotów. To jednak nie wyklucza możliwości pozostawania dłużnikiem także zobowiązanego.
Nie można też – zdaniem organu - uznać argumentu zażalenia, że zajęcie nie było skuteczne. W dniu zajęcia wierzytelności strona skarżąca była bowiem dłużnikiem zajętej wierzytelności. Organ wskazał, że strona skarżąca nie stała się dłużnikiem zajętej wierzytelności dopiero w dniu [...] kwietnia 2019 r., tylko dlatego, że w tym właśnie dniu dokonała przelewu na rachunek zobowiązanego. Skoro istniała stała współpraca handlowa z zobowiązanym, jeszcze sprzed dnia dokonania zajęcia, to zajęcie obejmuje, także przyszłe dostawy, roboty czy usługi.
Powyższe – w ocenie organu II instancji - przesądza o tym, że organ egzekucyjny słusznie uznał, że strona skarżąca jest dłużnikiem zajętej wierzytelności i nie miała prawa po otrzymaniu zajęcia wierzytelności, przekazać zajętych kwot na rachunek zobowiązanego. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej bezpodstawne były zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, ponieważ organ egzekucyjny dokładnie wyjaśnił stan faktyczny, wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, oraz dokonał pełnego uzasadnienia fatycznego i prawnego. Dyrektor Izby uznał za bezzasadne także zarzuty, odnośnie naruszenia przepisów art. 509 i 510 KC. Sam fakt zwrotu wierzytelności od faktora na rachunek strony skarżącej i przekazania na rachunek zobowiązanego, potwierdzał – w ocenie organu – w sposób oczywisty, że zajęcie nie naruszało przepisów art. 509 i 510 Kc. Nie można też było - zdaniem organu II Instancji – zarzucić organowi egzekucyjnemu naruszenia przepisów art. 89 u.p.e.a. oraz art. 71a§ 9 w zw. z art. 71 b i art. 91 u.p.e.a., poprzez ich błędne zastosowanie. Wierzytelność istniała i była wymagalna, wobec nieprzekazania kwoty wierzytelności do organu egzekucyjnego, można było nią obciążyć stronę skarżącą jako dłużnika zajętej wierzytelności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia wydanego w I instancji oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w szczególności brak dokładnego zbadania i wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawnego sprawy w ten sposób, że:
a) organ wydał postanowienie w sprawie uznając, że z dniem doręczenia stronie skarżącej zawiadomienia z [...] marca 2019 r. organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności spółki A S.A. oraz, że skarżąca jest dłużnikiem wierzytelności zobowiązanego - podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w momencie doręczenia zawiadomienia Naczelnika Urzędu o zajęciu wierzytelności zobowiązanego skarżąca nie była dłużnikiem zobowiązanego (co jest warunkiem koniecznym do skutecznego zajęcia wierzytelności), tylko dłużnikiem C Sp. z o. o. (C) - z uwagi na przelew wierzytelności dokonany w dniu [...] kwietnia 2014 r. (za uprzednią zgodą skarżącej) przez zobowiązanego (cedenta) na rzecz C (cesjonariusza),
b) organ wydał postanowienie w sprawie błędnie stwierdzając, że o statusie skarżącej jako dłużnika zajętych wierzytelności przesądził fakt współpracy handlowej z zobowiązanym na dzień zajęcia tj. na dzień [...] marca 2019 r., powołując się na oświadczenie skarżącej z dnia [...] marca 2019 r. - podczas gdy skarżąca z dniem [...] marca 2019 r., w odpowiedzi na zawiadomienie Naczelnika Urzędu z dnia [...] marca 2019 r. o zajęciu wierzytelności zobowiązanego, w swoim oświadczeniu poinformowała Naczelnika Urzędu o nie uznaniu ww. zajęcia wierzytelności, a co za tym idzie o braku swojej właściwości z uwagi fakt, że nie jest dłużnikiem wierzytelności zobowiązanego,
c) organ wydał postanowienie w sprawie błędnie stwierdzając, że skarżąca jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności w postaci kwoty [...]zł organowi egzekucyjnemu podczas gdy z pisma skarżącej z dnia [...] sierpnia 2019 r. bezsprzecznie wynika, że wobec zwrotnego przelewu wierzytelności z [...] kwietnia 2019 r. ze strony C, doręczonego skarżącej w dniu [...] kwietnia 2019 r., skarżąca stała się dłużnikiem A S.A. dopiero w dniu [...] kwietnia 2019 r., wobec czego dopiero od tej daty Naczelnik Urzędu mógł skutecznie dokonać zajęcia wierzytelności przysługujących zobowiązanemu od skarżącej, co wskazuje, że organ dokonał sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego materiału dowodowego, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy, dokonując jego wybiórczej oceny, w konsekwencji czego poczynił błędne ustalenia faktyczne, jak również dotyczące istniejącego w sprawie stanu prawnego, które stały się podstawą wydania błędnego rozstrzygnięcia w sprawie;
2. naruszenie przepisów prawa cywilnego, tj. art. 509 § 1 i 2 oraz art. 510 § 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny, poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie przez organ, że skarżąca w momencie doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia [...] marca 2019 r. była dłużnikiem zobowiązanego - podczas, gdy skarżąca była dłużnikiem C, na skutek przelewu wierzytelności dokonanego w dniu [...] kwietnia 2014 r. przez zobowiązanego (cedenta) i C (cesjonariusza) ze skutkiem wobec osób trzecich, w tym ze skutkiem wobec Naczelnika Urzędu;
3. naruszenie przepisów prawa postępowania egzekucyjnego w administracji, tj.:
a) art. 89 § 1, 2 i 3 w związku z art. 1a pkt 3 u.p.e.a. - poprzez ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie przez organ, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia [...] marca 2019 r. zostało doręczone dłużnikowi zobowiązanego (tj. dłużnikowi zajętej wierzytelności) oraz że w związku z tym było ono skuteczne i zobowiązywało skarżącą do nie rozporządzania zajętą kwotą,
b) art. 89 § 2 u.p.e.a. - poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wierzytelność przekazana przez skarżącą w dniu [...] kwietnia 2019 r. na konto zobowiązanego była uprzednio skutecznie zajęta przez Naczelnika Urzędu zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z dnia [...] marca 2019 r. i stanowiła wierzytelność, która powstała po dokonaniu zajęcia (w rozumieniu art. 89 § 2 u.p.e.a.), która po powstaniu powinna zostać przekazana na konto Naczelnika Urzędu zgodnie z zajęciem - podczas, gdy w pierwszej kolejności ww. zajęcie wierzytelności nie zostało skutecznie doręczone dłużnikowi zobowiązanego, tylko dłużnikowi C (co wyklucza możliwość zastosowania art. 89 § 2 zd. 2 u.p.e.a.).
c) art. 71 a § 9 w zw. z art. 71 b i 91 u.p.e.a. - poprzez ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i stwierdzenie przez organ, że skarżąca, jako dłużnik zajętej wierzytelności, bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, co stanowiło podstawę do wydania postanowienia z [...] sierpnia 2019 r. o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty - podczas, gdy skarżąca stała się dłużnikiem zobowiązanego dopiero z dniem otrzymania zwrotnego przelewu wierzytelności ze strony C (tj. z dniem [...] kwietnia 2019 r.) i dopiero po tej dacie Naczelnik Urzędu mógł skutecznie dokonać zajęcia przedmiotowej wierzytelności, a wobec braku dokonania takiego zajęcia przez Naczelnika Urzędu po dniu [...] kwietnia 2019 r. skarżąca mogła rozporządzać tą wierzytelnością i przekazać ją bezpośrednio na konto A S.A.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że złożona w sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) zwanej dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga okazała się niezasadna.
Istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy zaistniały przesłanki do wydania stronie skarżącej, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty, na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.
Zajęcie egzekucyjne, zdefiniowane w art. 1a pkt 18 u.p.e.a., stanowi czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stosownie do art. 89 § 1 – 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (§1). Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (...).
Stosownie do art. 67a § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia (m.in. wierzytelności) wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Organ egzekucyjny zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego, a dłużnik jest zobligowany przekazać mu kwoty wynikające z zajętej wierzytelności.
Na podstawie art. 91 u.p.e.a. organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania wobec dłużnika zajętej wierzytelności trybu przewidzianego w art. 71b tej ustawy, a mianowicie ściągnięcia zajętej kwoty wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowi wówczas postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. W postanowieniu, o którym mowa wyżej, organ egzekucyjny dokonuje konkretyzacji obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenia jego charakteru i zakresu. Stanowi ono prawną podstawę do przypisania odpowiedzialności dłużnikowi zajętej wierzytelności za bezpodstawne uchylanie się od przekazania organowi egzekucyjnemu całej lub części zajętej wierzytelności. Zatem przesłankami do określenia dłużnikowi wysokości nieprzekazanych (organowi egzekucyjnemu) wierzytelności przysługujących zobowiązanemu są: 1) fakt ich zajęcia przez organ egzekucyjny (w stosownym trybie); 2) bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednolicie, że podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.). Użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować zatem jako przesłankę prawną, a nie faktyczną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 20 października 2016 r., II FSK 2831/14, 16 września 2016 r., II FSK 2287/14, z 21 czerwca 2007 r., I FSK 984/06).
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem – wbrew twierdzeniem strony skarżącej, że organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...]marca 2019 r., doręczonym stronie skarżącej [...] marca 2019 r. - dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności pieniężnych z tytułu robót, dostaw i usług wykonanych przez A S.A, także przyszłych. Nie ulega wątpliwości, że między stroną skarżącą i zobowiązanym w dniu, w którym dokonane zostało zajęcie wierzytelności, istniała stała współpraca, czemu strona skarżąca nie zaprzecza. Zgodzić należy się przy tym z organem, że o statusie dłużnika zajętej wierzytelności – wbrew twierdzeniom strony skarżącej – nie decyduje jego przekonanie i udzielona odpowiedź na zawiadomienie o zajęciu, lecz fakty oraz treść przepisów prawa. Złożenie przez dłużnika zajętej wierzytelności oświadczenia o tym, że nie uznaje zajęcia nie jest wystarczające do zwolnienia go z obowiązku przekazywania wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Skutki zajęcia ustają dopiero wtedy, gdy dłużnik zajętej wierzytelności złoży oświadczenie, że wierzytelność nie istnieje, a oświadczenie to – w wyniku ustaleń dokonanych przez organ – okaże się rzetelne. W konsekwencji zatem argumenty strony skarżącej, z których można wywnioskować, że w jej ocenie złożenie oświadczenia o nieistnieniu wierzytelności zwolniło ją z obowiązku przekazywania wierzytelności organowi egzekucyjnemu nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach prawa.
Ustalenia dokonane przez organ egzekucyjny w toku postępowania wykazały, że oświadczenie strony skarżącej o nieistnieniu wierzytelności było nierzetelne. Z akt administracyjnych wynika bezspornie, że w sierpniu 2018 r. (a więc przed dokonaniem zajęcia) zobowiązany wystawił noty odsetkowe i wezwał stronę skarżącą do zapłaty odsetek za zwłokę w terminie 14 dni. Strona skarżąca przekazała kwoty wynikające z not odsetkowych na rzecz C. C zwrócił te kwoty stronie skarżącej – jako nienależne, ponieważ stanowiły one wierzytelności wobec A. W dniu [...] kwietnia 2019 r., a więc po dokonaniu zajęcia, strona skarżąca przekazała na rachunek A kwotę [...] zł.
Powyższe dowodzi, że w dniu doręczenia stronie skarżącej zawiadomienia o zajęciu, strona skarżąca była dłużnikiem A. W tym dniu istniała wymagalna wierzytelność strony skarżącej wobec zobowiązanego. Ponadto, jak wynika z oświadczenia strony skarżącej, w dniu zajęcia prowadziła ona stałą współpracę handlową ze zobowiązanym, co jest istotne dla możliwości zajęcia wierzytelności przyszłych. Nie ma przy znaczenia powoływanie się przez stronę skarżącą na przekazanie jej należności przez C, bo to strona skarżąca w pierwszej kolejności nieprawidłowo przekazała te kwoty C. Po ich zwrocie natomiast miała obowiązek przekazać je na rachunek organu egzekucyjnego. Dodatkowo – jak już wyżej powiedziano – samo złożenie przez stronę skarżąca oświadczenia o nieistnieniu wierzytelności nie spowodowało ustania skutków zajęcia. Ustalenia dokonane przez organ egzekucyjny doprowadziły do podważenia rzetelności tego oświadczenia. W konsekwencji strona skarżąca po otrzymaniu zajęcia wierzytelności miała obowiązek przekazać przysługujące jej wierzytelności wobec A organowi egzekucyjnemu, obowiązek przekazania dotyczył także wierzytelności, które mogły powstać w przyszłości (po dokonaniu zajęcia) z tytułu wiążących strony umów.
Odnosząc się w tym miejscu do argumentów skargi dotyczących możliwości zajęcia wierzytelności przyszłych wskazać należy, że art. 89 § 2 u.p.e.a. umożliwia dochodzenie należności pieniężnych z wierzytelności przyszłych, tj. takich, które w chwili zajęcia jeszcze nie istniały, ale powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Wierzytelności te powinny wynikać z umów dostaw, robót i usług zawartych przed dokonaniem zajęcia. Przepis art. 89 § 2 zdanie drugie u.p.e.a. nie uprawnia natomiast do prowadzenia egzekucji z wierzytelności wynikających z umów zawartych po dniu zajęcia. Są zgadza się przy tym ze stanowiskiem zawartym w Komentarzu do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pod red. Dariusza Ryszarda Kijowskiego (Komentarz, wyd. II, LEX 2015), zgodnie z którym: "Nie można podzielić poglądu wyrażonego w literaturze, iż zajęcie przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług jest konsekwencją zajęcia istniejącej wierzytelności, co oznacza, że zostaną zajęte wszystkie wierzytelności z tego tytułu, niezależnie od tego, czy w chwili doręczenia zawiadomienia o zajęciu istniał stosunek prawny, z którego wynikałyby owe wierzytelności. Artykuł 89 § 2 odnosi się bowiem do konkretnych umów, już zawartych, ale z których wierzytelności pieniężne powstawać będą w trakcie ich wykonywania (np. po dokonaniu kolejnej partii umówionych dostaw albo po zrealizowanej części robót lub usług, za które strony umówiły się dokonywać płatności etapowo, w terminie ustalonym umową lub po ich częściowym wykonaniu). Zajęcie egzekucyjne nie obejmuje natomiast wierzytelności pieniężnych wynikających ze stosunku prawnego (umowy z tytułu dostaw, robót i usług), który powstanie pomiędzy zobowiązanym (wierzycielem) i jego dłużnikiem w przyszłości, po dacie zajęcia egzekucyjnego". W konsekwencji zatem, skoro w dacie dokonania zajęcia wierzytelności między stroną skarżącą i zobowiązanym (A) istniała stała współpraca handlowa, to tym samym dokonane zajęcie dotyczyło także wszystkich tych wierzytelności, które mogłyby powstać w przyszłości z tytułu umów wiążących strony w dniu zajęcia.
Za bezpodstawne należy zatem uznać naruszenie przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa, ponieważ organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny, wyczerpująco zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz dokonały w swoich rozstrzygnięciach pełnego uzasadnienia fatycznego i prawnego.
Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzutu naruszenia art. 509 § 1 i 2 oraz art. 510 § 1 Kodeksu Cywilnego poprzez ich niezastosowanie w sprawie i uznanie, że strona skarżąca w momencie doręczenia jej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia [...] marca 2019 r. była dłużnikiem zobowiązanego - podczas, gdy była dłużnikiem C. Sąd nie neguje wpływu zawarcia umowy faktoringu przez zobowiązanego z podmiotem trzecim na sposób regulowania wierzytelności wynikających z umów między stroną skarżącą a zobowiązanym. Nie ulega wątpliwości, że nie mogły stanowić przedmiotu zajęcia wierzytelności, które z tytułu umowy faktoringu strona skarżąca była zobowiązana przekazywać C, a nie zobowiązanemu. Tym samym niewątpliwie strona skarżąca nie miała obowiązku przekazywać organowi egzekucyjnemu wierzytelności należnych C. Zawarcie umowy faktoringu nie wyklucza jednak możliwości powstania sytuacji, w której strona skarżąca będzie dłużnikiem zobowiązanego, a więc w której powstanie wierzytelność, którą strona skarżąca będzie miała obowiązek przekazać zobowiązanemu (w przypadku zajęcia wierzytelności – organowi egzekucyjnemu), a nie C. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Z akt administracyjnych i ustaleń organów wynika bezsprzecznie, że strona skarżąca przekazała pieniądze na rzecz zobowiązanej A - bezpośrednio na jej rachunek. Były to kwoty wynikające z wystawionych przez zobowiązanego not odsetkowych. Kwoty te w pierwszej kolejności strona skarżąca nieprawidłowo przekazała C. Zgodzić należy się z organem II instancji, że sam fakt zwrotu spornych kwot przez C na rachunek strony skarżącej i następnie przekazania ich na rachunek zobowiązanej, potwierdza w sposób oczywisty, że zajęcie nie naruszało przepisów art. 509 i 510 Kodeksu cywilnego.
Nie można – wbrew twierdzeniom skargi – zarzucić organom naruszenia art. art. 89 § 1, 2 i 3 w związku z art. 1a pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 71a§ 9 w zw. z art. 71 b i art. 91 u.p.e.a., poprzez ich błędne zastosowanie, co wykazano powyżej. W dniu dokonania zajęcia wierzytelność istniała i była wymagalna. Strony prowadziły ponadto stałą współpracę, a zatem zajęcie dotyczyło także wierzytelności mogących powstać w przyszłości z tytułu wiążących strony umów. Zajęcie było zatem skuteczne. W toku postępowania ustalono, że po dokonaniu zajęcia strona skarżąca dokonała przelewu wierzytelności w wysokości [...] zł (dwa przelewy z [...] kwietnia 2019 r.: na kwoty: [...] zł oraz [...] zł) na rachunek A S.A. zamiast na rachunek organu egzekucyjnego.
Reasumując, skoro skarżąca spółka - mimo braku jakichkolwiek przeszkód prawnych - nie przekazała zajętych przez organ egzekucyjny wierzytelności, temu organowi, to wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. należy uznać za zasadne. Działanie skarżącej polegające na nieprzekazaniu wierzytelności organowi nosiło znamiona bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, o którym mowa w w/w regulacji.
Z tych względów Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.