III SA/Wr 523/22

III SA/Wr 523/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /sprawozdawca/
Katarzyna Borońska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33, art. 34
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Asesor WSA Anetta Makowska – Hrycyk, Anna Kuczyńska - Szczytkowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 29 czerwca 2023 r., na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, sprawy ze skargi W. S., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr SKO/41/EA-4/2022, w przedmiocie uznania za uzasadniony zarzutu błędu co do zobowiązanego, , , , oddala skargę w całości.,
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr SKO/41/EA-4/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO, Kolegium), po rozpatrzeniu zażalenia W. S. (dalej: skarżący) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Jeleniej Góry (dalej: wierzyciel) z dnia 28 lutego 2022 r. nr FPE.3162.184.2022.P7 w sprawie uznania za uzasadniony zarzutu błędu co do zobowiązanego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 39, art. 43, art. 123 § 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm.) oraz art. 18, art. 33 § 2 pkt 4) i art. 34 § 2 pkt 1) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, ze zm.).
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy wynika, że w wyniku kontroli pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...] zaparkowanego przy "ul.[...]" w J. w dniu 28 lipca 2017 r. o godz. 11:48, stwierdzono brak ważnej opłaty parkingowej i naliczono opłatę dodatkową. Zawiadomienie o naliczeniu tej opłaty pozostawiono za wycieraczką przedniej szyby pojazdu. Wobec braku zapłaty wierzyciel wystąpił do ewidencji CEPIK o dane właściciela pojazdu oraz wystawił w dniu 13 września 2021 r. upomnienie nr [...]/[...], które zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 września 2021 r.
Pismem z dnia 12 października 2021 r. skarżący złożył do Prezydenta Miasta Jeleniej Góry skargę na nieuprawnione i naruszające prawo działanie Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów. Podkreślił, że nie jest już właścicielem pojazdu, którego dotyczy opłata dodatkowa, bowiem sprzedał pojazd 22 marca 2017 r. W odpowiedzi wierzyciel wezwał skarżącego do udowodnienia okoliczności sprzedaży pojazdu poprzez przedstawienie egzemplarza umowy sprzedaży pojazdu. W piśmie z dnia 1 grudnia 2021 r. skarżący zarzucił wierzycielowi kolejne uchybienia i naruszenie prawa oraz wezwał Prezydenta Miasta Jeleniej Góry do zapłaty zadośćuczynienia. W odpowiedzi pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. wierzyciel przedstawił sytuację prawną oraz powtórzył prośbę o dostarczenie umowy sprzedaży pojazdu. Przy kolejnym piśmie z dnia 16 stycznia 2022 r. skarżący nadal nie załączył umowy sprzedaży pojazdu i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie braku podstaw do zapłaty opłaty za parkowanie oraz wezwał Prezydenta Miasta Jeleniej Góry do zapłaty rekompensaty w kwocie 501 zł.
W dniu 8 grudnia 2021 r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr OD.100.2021, który w tym samym dniu doręczono organowi egzekucyjnemu – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Legnicy (dalej: organ egzekucyjny).
Pismem z dnia 5 lutego 2022 r. skarżący złożył zarzut błędu co do zobowiązanego wskazując, że w dniu 22 marca 2017 r. dokonał zbycia pojazdu, dołączając jednocześnie umowę sprzedaży pojazdu.
Prezydenta Miasta Jeleniej Góry postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 r. uznał za uzasadniony zarzutu błędu co do zobowiązanego. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że w dniu 28 lipca 2017 r. (czyli w dacie stwierdzenia parkowania bez uiszczenia opłaty) właścicielem pojazdu była osoba trzecia. Zauważył, że w postępowaniu przygotowawczym ustalił właściciela pojazdu w oparciu o dane zawarte w bazie CEPIK. Wskazał, że brak spełnienia obowiązku zawartego w przepisie art. 78 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, skutkował wszczęciem postępowania egzekucyjnego wobec W. S., jako formalnego właściciela pojazdu. Zauważył także, że zaniechanie przez skarżącego zawiadomienia o zbyciu pojazdu miało decydujący wpływ na przebieg postępowania, w konsekwencji pozostaje on zobowiązany do zapłaty powstałych w ten sposób kosztów egzekucyjnych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że w końcowej części wydanego postanowienia znajduje się fragment, który można logicznie zinterpretować następująco: "z powodu błędu popełnionego przez prezydenta miasta oraz bezprawnej próby wszczęcia postępowania egzekucyjnego upoważniony przez prezydenta kierownik referatu windykacji uważa, że będzie dochodził ode mnie kosztów dotyczących czynności egzekucyjnej". Skarżący podniósł, że takie stanowisko Prezydenta Miasta jest niedopuszczalne prawnie i stanowi kolejną próbę wyłudzenia od niego pieniędzy.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2022 r. SKO utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela. W uzasadnieniu Kolegium powołało obowiązujące w sprawie przepisy. Wskazało, że wierzyciel podzielił stanowisko skarżącego, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego, skierowane zostało przeciwko niewłaściwej osobie i uznał za uzasadniony zarzut błędu co do zobowiązanego. Kolegium uznało argumentację i stanowisko organu I instancji za prawidłowe.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia, Kolegium zauważyło, że w zakresie przysługującej mu kompetencji mieści się jedynie kontrola zaskarżonego postanowienia, w zakresie dotyczącym oceny zarzutu skarżącego, w ramach którego zakwestionował on swój udział w postępowaniu egzekucyjnym. W kompetencji Kolegium nie leży natomiast ocena tego, czy skarżący zobowiązany będzie do poniesienia związanych z tym postępowaniem kosztów. SKO podkreśliło, że obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego, wszczętego w trybie administracyjnym, następuje w drodze odrębnego postanowienia, o którym mowa w art. 64cb § 2 i art. 64cd § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przepisów tych wynika, że o wysokości tych kosztów oraz podmiocie zobowiązanym do ich uiszczenia (wierzyciel bądź zobowiązany) rozstrzyga organ egzekucyjny, po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Od wydanego w tej sprawie postanowienia przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia, którym nie jest samorządowe kolegium odwoławcze. W tym kontekście stwierdzenie wierzyciela, zawarte w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, zdaniem SKO, nie wiąże organu egzekucyjnego, który jest powołany do rozstrzygania o tych kosztach i o podmiocie, zobowiązanym do ich uiszczenia.
W skardze do WSA we Wrocławiu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o zmianę jego treści oraz zgodną z Konstytucją RP i prawem interpretację faktów związanych z bezprawną próbą wyłudzenia opłaty za parkowanie i jednoznaczne stanowisko w kwestii bezprawności działań Prezydenta Jeleniej Góry w odniesieniu do czynów opisanych w uzasadnieniu. Podkreślił, że:
- utrzymanie w mocy zaskarżanego postanowienia organu I instancji - Prezydenta, oznacza uznanie roszczeń prezydenta o pokrycie przez obywatela kosztów egzekucji w sytuacji, gdy prawo łamie Prezydent, a obywatel jest poszkodowany przez jego bezprawne działania,
- zajęcie konta z tytułem egzekucyjnym dotyczyło kwoty 172 zł,
- utrzymanie w mocy postanowienia Prezydenta, jest postawieniem się po stronie łamiącej prawo – Prezydenta - na szkodę obywatela, gdyż w ogóle pomysł aby obywatel pokrywał koszty egzekucji po potwierdzeniu w postanowieniu Prezydenta, że jego działania w kwestii windykacji było bezprawne narusza prawo.
Dodatkowo wskazał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego mówi o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i określa opłatę dodatkową w kwocie 50 zł. Wskazał, że różnica kwoty pierwotnego zajęcia na rachunku, minus roszczenie Prezydenta, minus opłata dodatkowa to 61 zł (172 zł – 61 zł – 50 zł = 61 zł). W postanowieniu zginęło 61 zł. Jeśli wniosek Prezydenta w sprawie egzekucji skierowany do Urzędu Skarbowego dotyczył bezprawnie podwojonej kwoty 61 zł, to jak SKO mogło utrzymać w mocy przedmiotowe postanowienie pierwszej instancji - Prezydenta.
Skarżący zwrócił uwagę na irracjonalność przepisów dotyczących przedawnienia opłaty za parkowanie. W jego ocenie nie ma żadnego uzasadnienia, aby w odniesieniu do parkowania było inaczej niż w kodeksie cywilnym w kwestii najmu. Następnie skarżący dokonał porównania art. 40d ustawy o drogach publicznych z przepisami Kodeksu cywilnego. Ponadto skarżący podkreślił, że Urząd Miasta w Jeleniej Górze, bezprawnie wszczął postępowanie po ponad czterech latach od momentu parkowania - wystawiając upomnienie, bez doręczenia roszczenia pierwotnego. Zauważył, że Prezydent trzykrotnie uzyskał w pismach oświadczenie obywatela o sprzedaży samochodu przed momentem parkowania, a pomimo to prowadził postępowanie włącznie ze złożeniem wniosku o egzekucję w trybie administracyjnym. Doprowadziło to do zajęcia rachunku bankowego, co spowodowało koszty i straty po stronie obywatela. Skarżący podkreślił, że w piśmie z dnia 20 kwietnia 2022 r., Prezydent nadal podtrzymuje stanowisko o obciążeniu obywatela kosztami egzekucji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Jeleniej Góry w sprawie uznania za uzasadniony zarzutu błędu co do zobowiązanego. Kontrola Sądu w niniejszej sprawie ogranicza się zatem tylko do zbadania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia wierzyciela pod względem ich zgodności z prawem. Podkreślić bowiem trzeba, że Sąd jest związany granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, ze zm., dalej: u.p.e.a.). Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por.: wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, dostępny w bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., I SA/Gl 424/17 i przywołane tam orzecznictwo, CBOSA).
Zgodnie z art. 26 § 1 zd. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. W myśl art. 26 § 3a pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne toczy się na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 8 grudnia 2021 r. i doręczonego organowi egzekucyjnemu w tym samym dniu. Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. błąd co do zobowiązanego. Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Na postanowienie (wierzyciela) w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).
W sprawie skarżący złożył zarzut błędu co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Wierzyciel prawidłowo uznał ten zarzut za uzasadniony, ponieważ postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego, skierowane zostało przeciwko niewłaściwej osobie. Z przedłożonej przez skarżącego umowy sprzedaży wynikało, że w dniu, w którym stwierdzono parkowanie pojazdu bez uiszczenia opłaty, skarżący nie był jego właścicielem, ponieważ sprzedał samochód. Tym samym wierzyciel zasadnie podzielił i uwzględnił stanowisko skarżącego, zgodnie z którym nie był on zobowiązanym do uiszczenia opłaty dodatkowej, a SKO prawidłowo utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie. W konsekwencji postanowienie wierzyciela i utrzymujące je w mocy postanowienie SKO były prawidłowe i zgodne z prawem.
Odnosząc się natomiast do kwestionowanego przez skarżącego stanowiska wierzyciela co do obowiązku poniesienia kosztów egzekucyjnych, które to stanowisko wierzyciel zawarł w uzasadnieniu swojego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, podkreślić należy, że nie jest ono wiążące ani dla skarżącego, ani dla organu egzekucyjnego. W postępowaniu dotyczącym badania zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym nie dokonuje się oceny dotyczącej podmiotu zobowiązanego do poniesienia kosztów postępowania egzekucyjnego. Obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego – jak słusznie zauważyło SKO – następuje w drodze odrębnego postanowienia, o którym mowa w przepisach art. 64cb § 2 i art. 64cd § 5 u.p.e.a. Z przepisów tych wynika, że o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego oraz podmiocie zobowiązanym do ich uiszczenia (wierzyciel bądź zobowiązany) rozstrzyga organ egzekucyjny. Od wydanego w tej sprawie postanowienia przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia, którym nie jest samorządowe kolegium odwoławcze. W konsekwencji wierzyciel nie był uprawniony do zajęcia w wydanym postanowieniu stanowiska, zgodnie z którym koszty postępowania egzekucyjnego będzie musiał ponieść skarżący. Kwestia ta podlega ocenie organu egzekucyjnego, który wydaje w tym przedmiocie odrębne postanowienie.
Odnosząc się do zarzutów skargi jeszcze raz należy podkreślić, że w tej sprawie Sąd badał zasadność postanowień dotyczących zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu błędu co do zobowiązanego. Przedmiotem oceny Sądu była kwestia zasadności uznania, że skarżący nie był podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty dodatkowej. Poza oceną Sądu leżały kwestie związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, tzn. dotyczące zajęcia rachunku bankowego i kwoty, której to zajęcie dotyczyło jak też umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślić także należy, że kwestię możliwości dochodzenia należności z tytułu opłat dodatkowych reguluje art. 40d ust. 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Z 2023 r., poz. 645), który przewiduje pięcioletni okres przedawnienia. Nie ma podstaw, by do należności administracyjnych stosować przepisy Kodeksu cywilnego.
Ponadto z obowiązujących przepisów wynika, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się odrębnego postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się jej w drodze decyzji administracyjnej. Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku czy błędu, co do osoby zobowiązanego, co skarżący skutecznie uczynił. W konsekwencji w tym zakresie nie jest wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. wyroki NSA: z 6 grudnia 2012 r., II GSK 1859/11; z 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1816/12; z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2783/15, z 3 marca 2023 r., sygn. akt I GSK 844/22, CBOSA).
W ocenie Sądu w sprawie organy - wierzyciel i SKO - działały na podstawie i w granicach prawa, nie uchybiły przy tym normom procesowym. Zasadnie uwzględniły zgłoszony przez skarżącego zarzut błędu co do zobowiązanego.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości