III SA/Wr 517/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sporu była kwestia przedawnienia obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne za okres od marca do czerwca 1994 r. Skarżący podniósł zarzut przedawnienia, jednak organy egzekucyjne obu instancji uznały go za bezzasadny, opierając się na postanowieniu wierzyciela (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział we W.), które oddaliło ten zarzut. Wierzyciel argumentował, że do należności tych ma zastosowanie dziesięcioletni termin przedawnienia wynikający z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a nie pięcioletni termin z poprzedniej ustawy. Organy egzekucyjne uznały się za związane stanowiskiem wierzyciela, zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienia organów egzekucyjnych i wierzyciela. Sąd stwierdził, że postanowienie wierzyciela zostało wydane z naruszeniem prawa. W szczególności, wierzyciel nie wykazał, dlaczego do zobowiązań powstałych pod rządem starszej ustawy ma zastosowanie dłuższy termin przedawnienia z nowej ustawy, co pogarszało sytuację prawną dłużnika. Ponadto, wierzyciel nie odniósł się do wszystkich zarzutów dłużnika, w tym kwestii przerwania biegu przedawnienia, ani nie zbadał, czy zarzut przedawnienia był przedmiotem odrębnego postępowania. Sąd podkreślił, że art. 109 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nakazuje rozliczanie i opłacanie składek należnych przed 31 grudnia 1998 r. na podstawie przepisów dotychczasowych, co powinno obejmować również zasady przedawnienia. Sąd zwrócił uwagę na problem prawny wynikający z art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wyłącza możliwość zaskarżenia postanowienia ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela, co w połączeniu z art. 34 § 1 in fine u.p.e.a. (wiążące stanowisko wierzyciela dla organu egzekucyjnego) pozbawia dłużnika możliwości kwestionowania stanowiska ZUS. Mimo to, sąd administracyjny, na podstawie art. 134 i 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał, że ma prawo kontrolować legalność postanowienia wierzyciela, które jest niezbędnym elementem postanowienia organu egzekucyjnego. W związku z tym, uchylono postanowienia organów egzekucyjnych i wierzyciela jako wadliwe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKontrola sądowa nad postanowieniami wierzyciela (ZUS) w postępowaniu egzekucyjnym, interpretacja przepisów przejściowych dotyczących przedawnienia składek ZUS, zasady stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w kontekście specyfiki ZUS.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z brakiem możliwości zaskarżenia postanowień ZUS w określonych sytuacjach, co może być problematyczne w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie wierzyciela (ZUS) oddalające zarzut przedawnienia jest wiążące dla organu egzekucyjnego i czy podlega kontroli sądowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza możliwość jego zaskarżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego, ale sąd administracyjny ma prawo kontrolować jego legalność w ramach kontroli postanowienia organu egzekucyjnego, nawet jeśli samo postanowienie wierzyciela nie podlega zaskarżeniu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 34 § 1 u.p.e.a. czyni stanowisko wierzyciela wiążącym dla organu egzekucyjnego. Jednakże, zgodnie z art. 134 i 135 P.p.s.a., sąd administracyjny ma prawo badać legalność wszystkich aktów i czynności podjętych w granicach sprawy, w tym postanowienia wierzyciela, które stanowi niezbędny element postanowienia organu egzekucyjnego.
Jakie przepisy dotyczące przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne mają zastosowanie do zobowiązań powstałych przed wejściem w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 1998 r., w szczególności w kontekście przepisów przejściowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstałych przed 31 grudnia 1998 r. należy stosować przepisy dotychczasowe dotyczące przedawnienia, zgodnie z art. 109 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 109 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który nakazuje rozliczanie i opłacanie składek należnych do 31 grudnia 1998 r. na podstawie przepisów dotychczasowych, implikuje również stosowanie dotychczasowych przepisów w zakresie przedawnienia tych należności. Wierzyciel błędnie zastosował dłuższy, dziesięcioletni termin przedawnienia z nowej ustawy.
Czy organ egzekucyjny prawidłowo rozpoznał zarzut przedawnienia, opierając się wyłącznie na stanowisku wierzyciela, bez samodzielnej oceny zgodności tego stanowiska z prawem?
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny powinien był ocenić zgodność z prawem stanowiska wierzyciela, zwłaszcza gdy postanowienie wierzyciela było wadliwe.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że choć organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, to w sytuacji, gdy to stanowisko jest wadliwe (jak w tym przypadku), organ egzekucyjny nie może bezkrytycznie go powielać. Sąd administracyjny, kontrolując postanowienie organu egzekucyjnego, bada również legalność postanowienia wierzyciela.
Przepisy (10)
Główne
u.p.e.a. art. 34 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów jest wiążące dla organu egzekucyjnego, jednak sąd administracyjny może ocenić legalność tego stanowiska.
u.s.u.s. art. 109
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Składki na ubezpieczenie społeczne należne za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. rozlicza się i opłaca na podstawie przepisów dotychczasowych.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 33 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa zarzutu dłużnika dotycząca przedawnienia.
u.p.e.a. art. 34 § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela; na postanowienie organu egzekucyjnego przysługuje zażalenie.
u.p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądowej nad postępowaniem egzekucyjnym.
u.p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
u.p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy.
u.s.u.s. art. 24
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dziesięcioletni termin przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne.
u.s.u.s. art. 83c § 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Wyłączenie możliwości zaskarżenia postanowienia ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela.
Ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych art. 35 § 3
Pięcioletni termin przedawnienia składek (obowiązywał przed 1999 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wierzyciel (ZUS) nie wykazał, dlaczego do zobowiązań z 1994 r. ma zastosowanie dziesięcioletni termin przedawnienia z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zamiast pięcioletniego terminu z ustawy obowiązującej w czasie powstania zobowiązania. • Wierzyciel nie odniósł się do wszystkich zarzutów dłużnika, w tym kwestii przerwania biegu przedawnienia. • Przepis art. 109 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do składek należnych przed 31 grudnia 1998 r., co obejmuje również zasady przedawnienia. • Sąd administracyjny ma prawo kontrolować legalność postanowienia wierzyciela (ZUS), nawet jeśli nie podlega ono bezpośredniemu zaskarżeniu.
Odrzucone argumenty
Organy egzekucyjne były związane stanowiskiem wierzyciela (ZUS) oddalającym zarzut przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Skoro zawierające wypowiedź wierzyciela postanowienie jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tegoż organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie sposób oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które przemożnie i wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. • Istotną dysharmonię wprowadza bowiem art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, według którego od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń S. w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. • Odniesienie przywołanych unormowań do rozpoznawanej sprawy prowadzi do niekorzystnego dla dłużnika (i trudnego do zaakceptowania przez obowiązujący porządek prawny) wniosku, że w przypadku, gdy w charakterze wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym występuje ZUS, jego stanowisko wyrażone w postanowieniu (bez względu na jego zgodność z prawem, zasadność, prawidłowość) nie podlega jakiejkolwiek kontroli instancyjnej...
Skład orzekający
Bogumiła Kalinowska
przewodniczący
Jerzy Strzebińczyk
członek
Józef Kremis
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kontrola sądowa nad postanowieniami wierzyciela (ZUS) w postępowaniu egzekucyjnym, interpretacja przepisów przejściowych dotyczących przedawnienia składek ZUS, zasady stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w kontekście specyfiki ZUS."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z brakiem możliwości zaskarżenia postanowień ZUS w określonych sytuacjach, co może być problematyczne w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny problem proceduralny dotyczący kontroli sądowej nad decyzjami ZUS w postępowaniu egzekucyjnym oraz interpretacji przepisów przejściowych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem ubezpieczeń społecznych i administracyjnym.
“Czy ZUS może być ponad prawem? Sąd bada granice kontroli nad decyzjami ubezpieczyciela w egzekucji.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.