III SA/WR 51/25

III SA/Wr 51/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Kamila Paszowska-Wojnar /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2 pkt 1, art. 33 par. 2 pkt 6 lit. c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Asesor WSA Kamila Paszowska – Wojnar (sprawozdawca), Anna Kuczyńska - Szczytkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.J. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 grudnia 2024 r. Nr 470000/71/2024/RED/EG-ORZ-70-3 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. J. (skarżący, strona, zobowiązany) jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu (organ, ZUS) z dnia 13 grudnia 2024 r. numer 470000/71/2024/RED/EG-ORZ-70-3 o oddaleniu zgłoszonych przez stronę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Oddziału ZUS we Wrocławiu w celu wyegzekwowania nieopłaconych należności z tytułu składek wszczął postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych z dnia 30 października 2024 r. o numerach: [...] oraz od numeru [...] do numeru [...], które stanowiły podstawę do zajęcia składnika majątkowego w postaci wierzytelności skarżącego z tytułu nadpłaty podatku w Urzędzie Skarbowym w Oławie, dokonanego zawiadomieniami z dnia 31 października 2024 r. Postępowaniem egzekucyjnym objęto składki na ubezpieczenia społeczne , ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2018 r. do grudnia 2020 r.
Pismem z dnia 13 listopada 2024 r. skarżący wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, powołując się na treść art. 33 § 2 pkt 1 oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, dalej: u.p.e.a.) i wskazując na nieistnienie egzekwowanego obowiązku oraz brak jego wymagalności z przyczyn określonych w powołanym przepisie. Skarżący podniósł, że wszczęcie postępowania jest przedwczesne z uwagi na fakt, iż w stosunku do skarżącego wierzyciel nie wydał wszystkich decyzji rozstrzygających problem zbiegów do tytułów z ubezpieczeń w związku ze świadczeniem pracy na rzecz pracodawcy S. na terenie N. oraz decyzji określającej obowiązek podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie skarżącego, samo ustalenie ustawodawstwa właściwego nie jest wystarczające do określenia zadłużenia, a następnie prowadzenia jego egzekucji. Ponadto skarżący wskazał, że podnosi zarzut przedawnienia egzekwowanych składek.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, działając jako organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia 13 grudnia 2024 r., wydanym na podstawie art. art. 33 § 2 pkt 1 oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., oddalił zgłoszone przez stronę zarzuty. Po przytoczeniu stanu faktycznego i zacytowaniu treści art. 33 § 1 i 33 § 2 u.p.e.a., organ wskazał, że obowiązek odprowadzania składek za okres od grudnia 2018 r. do grudnia 2020 r. wynika z wcześniej przeprowadzonych postępowań przez ZUS i dokonanych w nich ustaleń.
Podano, że decyzją z dnia 9 grudnia 2019 r. ZUS Oddział we Wrocławiu stwierdził, że w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. skarżący podlegał ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych. Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 29 stycznia 2021 r. sygn. akt VIII U 866/2020 oddalił odwołanie skarżącego od tej decyzji. Następnie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 30 marca 2022 r. w sprawie III AUa 474/21 oddalił apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego.
Dalej wskazano, że w wyniku nieopłaconych należności z tytułu składek, ZUS Inspektorat w Oławie w dniu 31 marca 2023 r. wydał decyzję na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm., dalej: u.s.u.s.), stwierdzającą, że skarżący jest dłużnikiem oraz określającą zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za okres od grudnia 2018 r. do grudnia 2020 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 22 stycznia 2024 r. sygn. akt VIII U 1226/23 oddalił odwołanie skarżącego od tej decyzji. Następnie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie III AUa 224/24 oddalił apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego.
Organ stwierdził następnie, że na płatniku składek ciąży ustawowy obowiązek ich opłacania wynikający z treści art. 46 ust. 1 u.s.u.s. i w wyniku nieopłacenia składek przez skarżącego, mimo doręczenia decyzji określającej zadłużenie, zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Natomiast odnośnie przedawnienia egzekwowanych należności, powołano się na treść art. 24 ust. 4 oraz art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i wyjaśniono, że decyzja określająca zadłużenie skarżącego została mu skutecznie doręczona w dniu 4 kwietnia 2023 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia, a ponadto bieg tego terminu został zawieszony do dnia wydania przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyroku z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt III AUa 224/24. Z powyższych względów, w ocenie organu postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w sposób prawidłowy a obowiązek wynikający z nieopłaconych składek jest wymagalny. Zaznaczono także, że wszelkie rozstrzygnięcia w zakresie ustawodawstwa właściwego są prawomocne.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w niniejszej sprawie całości materiału dowodowego i pominięcie faktu, że dochodzone przez organ rentowy składki uległy przedawnieniu;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 4 i ust. 5 f u.s.u.s., poprzez brak uznania podnoszonego przez skarżącego zarzutu przedawnienia;
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 1a u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, że mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz [...] pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, skarżący podlega wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w sprawie brak jest ustalenia ustawodawstwa właściwego za dalszy okres przypadający po dniu 31 października 2019 r., który to okres jest objęty niniejszym postępowaniem. Ponadto zdaniem skarżącego egzekwowane przez ZUS należności uległy przedawnieniu, ponieważ dotyczą składek z okresu od grudnia 2018 r., a termin przedawnienia wynosi 5 lat. W ocenie skarżącego organ błędnie wskazuje, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. miałoby nastąpić na skutek wydania decyzji stwierdzającej zadłużenie z tytułu składek (z dnia 31 marca 2023 r.). Strona podkreśliła, że katalog decyzji wymienionych w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. jest katalogiem zamkniętym i nie można go wykładać w taki sposób, że katalog ten zostanie rozszerzony o jakiekolwiek inne decyzje. W świetle powyższego, zdaniem strony, powoływana przez organ decyzja z dnia 31 marca 2023 r. określająca wysokość zadłużenia nie może zostać zaliczona do żadnego z rodzajów decyzji wymienionych w tym przepisie. Nie jest to przy tym decyzja ustalająca, a jedynie decyzja stwierdzająca określony stan rzeczy, a zatem nie mogło spowodować zawieszenia biegu terminu przedawnienia nieopłaconych składek. Podniesiono, ze w sprawie skarżący dowiedział się o podjęciu pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności na skutek doręczenia tytułów wykonawczych, tj. w dniu 6 listopada 2024 r., kiedy to objęte nimi należności uległy już przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Działając w takim zakresie kognicji, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną.
Jednym ze środków obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wnoszony do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. Wniesienie zarzutu powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutu, o ile zarzut został wniesiony nie później niż w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a §1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Skarżący we wniesionych zarzutach podnosił, że wszczęcie postępowania jest przedwczesne z uwagi na fakt, iż wierzyciel nie wydał w stosunku do niego wszystkich decyzji rozstrzygających problem zbiegów do tytułów z ubezpieczeń w związku ze świadczeniem pracy na rzecz pracodawcy na terenie N. oraz decyzji określającej obowiązek podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, która – jak stwierdził – w sprawie nie została nigdy wydana.
Powyższa argumentacja skarżącego sprowadza się zatem do negowania prawidłowości wydanej decyzji określającej jego zadłużenie z tytułu składek. Jak wskazywał skarżący, samo ustalenie ustawodawstwa właściwego nie jest wystarczające do określenia zadłużenia, a następnie prowadzenia jego egzekucji. Jego zdaniem wydanie decyzji określającej zadłużenie uzależnione jest od wydania decyzji określającej ustawodawstwo właściwe oraz decyzji określającej obowiązek podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe argumenty skarżący stawiał w ramach zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, a także nieistnienia tego obowiązku. Ponadto skarżący podniósł zarzut przedawnienia egzekwowanych składek, który został szerzej rozwinięty w skardze. Mianowicie, w jego ocenie zawieszenie biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. nie mogło nastąpić na skutek wydania decyzji stwierdzającej zadłużenie z tytułu składek z dnia 31 marca 2023 r., ponieważ nie należy ona do katalogu decyzji wymienionych w tym przepisie.
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku oraz nieistnienia obowiązku, podnoszonych w związku z kwestionowaniem zgodności z prawem wydanej decyzji określającej zadłużenie skarżącego z tytułu składek, wskazać należy, że na etapie postępowania egzekucyjnego nie ma możliwości skutecznego podnoszenia argumentacji negującej podstawy do wydania tytułu egzekucyjnego, jeśli tytułem tym jest decyzja, od której skarżącemu przysługiwały środki odwoławcze, tym bardziej, że skarżący ze środków tych w pełni korzystał. Argumentacja skarżącego, zgodnie z którą wydanie decyzji określającej zadłużenie (w oparciu o którą zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne) uzależnione jest od wydania decyzji określającej ustawodawstwo właściwe oraz decyzji określającej obowiązek podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej., mogła zostać podniesiona na etapie zaskarżania powyższej decyzji. Kwestionowanie prawomocnej decyzji w toku postępowania egzekucyjnego jest natomiast działaniem niedopuszczalnym.
Jak słusznie wskazał organ (a co ma oparcie w aktach administracyjnych sprawy) w dniu 31 marca 2023 r. została wydana decyzja ZUS na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 32 u.s.u.s., stwierdzająca, że skarżący jest dłużnikiem oraz określająca zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za okres od grudnia 2018 r. do grudnia 2020 r. Decyzja ta stała się prawomocna, bowiem Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 22 stycznia 2024 r. sygn. akt VIII U 1226/23 oddalił odwołanie skarżącego od tej decyzji, a następnie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie III AUa 224/24 oddalił apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego. W niniejszej sprawie postępowaniem egzekucyjnym objęto składki dokładnie za ten właśnie okres (od grudnia 2018 r. do grudnia 2020 r.).
Biorąc zatem pod uwagę, ze skarżący nie opłacił składek mimo doręczenia decyzji określającej zadłużenie, która stała się prawomocna, zasadnie zostało wobec niego wszczęte i jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Brak jest podstaw do kwestionowania zasadności działania organu w tym zakresie.
Z kolei odnośnie zarzutu przedawnienia egzekwowanych należności, w ocenie Sądu organ słusznie powołał się na treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s., wskazując na wydanie decyzji określającej zadłużenie przed upływem terminu przedawnienia, a ponadto na zawieszenie biegu tego terminu do dnia wydania przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyroku z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt III AUa 224/24.
W tym miejscu trzeba wskazać, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4 u.s.u.s.). Bieg terminu przedawnienia może ulec zawieszeniu w przypadkach wskazanych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. wynika, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Objęte wskazanymi na wstępie tytułami wykonawczymi składki na Fundusz Pracy dotyczyły okresu od grudnia 2018 r. do grudnia 2020 r. Liczony zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. termin ich przedawnienia upływał (upływa) zatem odpowiednio dla poszczególnych miesięcy od grudnia 2023 r. do grudnia 2025 r.
W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie dla oceny upływu biegu terminu przedawnienia ma zatem powołana przez Zakład okoliczność wszczęcia wobec skarżącego postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia tytułu składek, zakończonego wydaniem decyzji z dnia 31 marca 2023 r.
Jak przyjęto w orzecznictwie sądów powszechnych, właściwych do rozpoznawania odwołań od tego rodzaju decyzji, "Deklaratoryjna decyzja stwierdzająca (jak w niniejszej sprawie), że dany podmiot jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz określająca kwotę zaległości składkowych ma charakter porządkujący i jest decyzją ustalającą obowiązek opłacenia składek w konkretnej kwocie, skierowaną do danego płatnika i dlatego ma do niej zastosowanie art. 24 ust. 5f ustawy systemowej" (vide: wyroki Sądu Najwyższego : z 16 stycznia 2024 r. sygn. akt I USKP 16/23, z 19 maja 2021 r. sygn. akt II USKP 53/21, dostępne w internetowej bazie orzeczeń SN, https://www.sn.pl). Sąd podziela zatem stanowisko organu, że tego rodzaju postępowanie wypełnia dyspozycję art. 24 ust. 5f u.s.u.s.
Z treści decyzji ZUS z dnia 31 marca 2023 r. określającej zadłużenie skarżącego z tytułu składek za okres od grudnia 2018 r. do grudnia 2020 r. wynika, że o wszczęciu tego postepowania skarżący został zawiadomiony w dniu 28 grudnia 2022 r., czego zresztą skarżący w sprawie nie kwestionował. Decyzja ta została mu doręczona w dniu 4 kwietnia 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 11 akt administracyjnych). Skarżący odwołał się od tej decyzji do Sądu Okręgowego we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z dnia 22 stycznia 2024 r. sygn. akt VIII U 1226/23 oddalił odwołanie skarżącego (k. 166 akt administracyjnych). Apelacja skarżącego od powyższego wyroku Sądu Okręgowego została oddalona przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie III AUa 224/24 (k. 169 akt administracyjnych) i z tym dniem decyzja ta stała się prawomocna. Zatem, jak słusznie wskazuje organ, do tego dnia (12 lipca 2024 r.) trwało zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności skarżącego z tytułu składek. Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia egzekwowanych należności.
Reasumując, Sąd stwierdził, że wydane postanowienie nie narusza norm wynikających z przepisów wskazanych w skardze, jak również innych, które Sąd powinien uwzględnić z urzędu na zasadzie art. 134 § 1 p.p.s.a.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.