III SA/WR 51/06

III SA/Wr 51/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska
Maciej Guziński
Marcin Miemiec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
I GZ 232/06 - Postanowienie NSA z 2006-10-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
art. 70  par. 1
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu A. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu administracyjnego we Wrocławiu - kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) z VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej oraz 20,50 (dwadzieścia złotych i pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu poniesionych wydatków.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej we W., po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego we W., nr [...], z [...], uznającej za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...], w części dotyczącej preferencji, zastosowanej stawki celnej i rozstrzygającej o wymiarze należności celnych i podatkowych oraz określającą nową kwotę wynikającą z długu celnego i podatku od towarów i usług, decyzją z [...], nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił dotychczasowy tok postępowania. Na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...], złożonego przez J. K., a także wniosku o zastosowanie obniżonej (zerowej) stawki celnej na podstawie deklaracji upoważnionego eksportera zamieszczonej na rachunku nr [...] z dnia [...], potwierdzającej unijne pochodzenie towaru, Naczelnik Urzędu Celnego we W. objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z Niemiec używany samochód osobowy marki Toyota Avensis, numer nadwozia [...].
Po przyjęciu zgłoszenia celnego, organ I instancji skontrolował z urzędu w trybie art. 83 Kodeksu celnego załączony przez J. K. do odprawy celnej rachunek nr [...] z dnia [...] z "deklaracją pochodzenia" naniesioną przez upoważnionego eksportera. Do dokumentu tranzytowego złożono bowiem taki sam rachunek z "deklaracją pochodzenia", naniesioną jednak przez nieupoważnionego eksportera. Dla sprawdzenia autentyczności deklaracji pochodzenia oraz prawidłowości danych w nim zawartych, zgodnie z art. 32 Protokołu Nr 4 UE, pismem nr [...] z dnia [...], polskie władze celne zwróciły się do niemieckich władz celnych, będących władzami kraju eksportu, o weryfikację deklaracji pochodzenia. W odpowiedzi z dnia [...], udzielonej pismem nr [...] ([...]), niemiecka administracja celna poinformowała, że eksporter nie jest upoważnionym eksporterem władz celnych w rozumieniu Umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską a Rzeczpospolitą Polską. Stąd nie było podstaw potwierdzenia prawidłowości informacji podanych w załączonym dowodzie pochodzenia towaru. Uwzględniając te okoliczności, postanowieniem nr [...], z dnia [...], organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie importowanego przez J. K. samochodu objętego zgłoszeniem celnym. Następnie wydał decyzję nr [...], z [...], uznającą zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej: preferencji, zastosowanej stawki celnej. Dokonał ponownego wymiaru należności celnych dla importowanego samochodu z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej wynoszącej 35 % oraz określił prawidłową wysokość należnego podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Organ odstąpił od naliczenia odsetek wyrównawczych (art. 222 § 4 ustawy Kodeks celny), choć kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym. Organ uznał bowiem, że nie wynikało to z zaniedbania lub świadomego działania strony.
Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji tej, w którym J. K. wniósł o jej uchylenie, Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał ją w mocy. Organ II instancji przyjął, że zgodnie z art. 64 § 2a Kodeksu celnego, zgłoszenie celne jest równoznaczne ze złożeniem przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych w tym zgłoszeniu oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów. Z uwagi na to, że przedłożone przez stronę zgłoszenie celne odpowiadało w dniu jego złożenia wymogom formalnym z art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego, tzn. zostało dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, było podpisane i zawierało wszystkie elementy oraz wymagane dokumenty niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której towar był zgłaszany, organ celny przyjął zgłoszenie zgodnie z art. 65 § 1 tego kodeksu. Do zgłoszenia celnego J. K. dołączył przewidziany w art. 16 pkt 1 lit b Protokołu nr 4 Układu Europejskiego dowód pochodzenia w postaci deklaracji o pochodzeniu towaru, sporządzonej przez upoważnionego eksportera na rachunku nr [...] z dnia [...].
Organ II instancji podkreślił, że obok możliwości kontroli zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towarów wynikającej z treści art. 70 Kodeksu celnego, art. 83 § 2 Kodeksu stanowi podstawę do kontroli postimportowej. Po zwolnieniu towarów organ celny w celu upewnienia się o prawdziwości i rzetelności danych zawartych w zgłoszeniu celnym, może zatem kontrolować dokumenty i dane handlowe co do przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem. Może także sprawdzić dokumenty, na podstawie których importer wnioskował o uzyskanie preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej. Co do towarów pochodzących z Unii Europejskiej, których pochodzenie importer udokumentował dowodem pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1 lub deklaracji na fakturze, możliwość weryfikacji takiego dowodu pochodzenia (ocena materialna dowodu pochodzenia) wynika również z postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 UE.
Zgodnie z przepisem art. 13 § 1 Kodeksu celnego, cła wymierzane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Według art. 13 § 3 pkt 4 kodeksu, Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, jeśli towary spełniają warunki ich zastosowania. Według ust. 5 części A (stawki celne) Postanowień wstępnych Taryfy celnej, załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r., stawki celne obniżone, wynikające z umów zawartych przez Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ust. 6, stosuje się do niektórych towarów pochodzących m.in. z Unii Europejskiej. Protokół Nr 4 do Układu Europejskiego określa m.in. w art. 13 i art. 16 wymogi, których spełnienie jest niezbędne dla uzyskania przez polskiego importera preferencji celnych w postaci stawek obniżonych celnych. Zgodnie z art. 16 tego Protokołu, z postanowień powołanej Umowy korzystają produkty pochodzące z Państwa - Strony w imporcie do innego Państwa – Strony, pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR. 1 lub w przypadkach określonych w art. 21, także deklaracji, której tekst zamieszczono w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub na innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji.
Zgodnie z ust. 5 części A Postanowień wstępnych powołanego rozporządzenia Rady Ministrów oraz postanowieniami art. 13 i art. 16 Protokołu Nr 4, stawki celne obniżone wynikające z umowy o strefach wolnego handlu zawartej przez Polskę stosuje się w wypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:
- określenia takich stawek w taryfie celnej,
- posiadania przez towar importowany do Polski pochodzenia z państw - stron tej Umowy, uzyskanego zgodnie z postanowieniami Protokołu Nr 4 do tej Umowy,
- udokumentowania bezpośredniego przywozu towaru do Polski,
- udokumentowania pochodzenia towaru zgodnie z wymogami Protokołu nr 4 Umowy.
Organ podkreślił, że niezachowanie nawet jednego z tych warunków uniemożliwia zastosowanie obniżonej stawki celnej.
W rozpatrywanej sprawie, jako jedynie upoważnione, niemieckie władze celne zweryfikowały dowód pochodzenia w postaci deklaracji o pochodzeniu sporządzonej przez upoważnionego eksportera na rachunku nr [...] z dnia [...]. Wykazano tam, że eksporter nie posiada statusu upoważnionego eksportera władz celnych w rozumieniu art. 22 Umowy pomiędzy Wspólnotą Europejska a Rzeczpospolitą Polską. Towar stanowiący przedmiot importu w rozpatrywanej sprawie nie mógł być zatem uznany za pochodzący z Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 UE.
Organ II instancji stwierdził, że urzędowy wynik weryfikacji w trybie art. 83 Kodeksu celnego i art. 32 Protokołu Nr 4 UE przedłożonego przez stronę dowodu pochodzenia towaru, okazał się negatywny. Ujawnił brak możliwości potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej objętego okazanym rachunkiem. Brak było więc podstaw prawnych do wykazania w zgłoszeniu celnym takiego stanu faktycznego, jaki zadeklarowała strona i zastosowania dla importowanego towaru stawki celnej obniżonej.
Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane (art. 83 § 3 Kodeksu celnego). W rozpatrywanej sprawie importer zastosował w stosunku do importowanego towaru stawkę celną obniżoną. Określił więc niewłaściwie kwotę długu celnego. Zgodnie z treścią art. 65 § 5 Kodeksu celnego, w terminie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia, organy celne mogą wydać decyzję o uznaniu zgłoszenia za nieprawidłowe i określenia nowej kwoty wynikającej z długu celnego. W rozpatrywanej sprawie wynik weryfikacji dowodu pochodzenia towaru sprawił, że organ celny uznał za nieuzasadnione zastosowanie obniżonej stawki celnej dla towaru objętego tym rachunkiem.
Wynik weryfikacji przeprowadzonej zgodnie z art. 32 ust. 3 przez władze celne kraju eksportu jest jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia towaru przewidzianą przez powołany Protokół, a jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie podlega dalszej weryfikacji. Wyniki weryfikacji dokonanej przez upoważnione do takich czynności instytucje czy organy nie mogą być bowiem podważane ani przez polskie służby celne, ani przez polskich importerów w prowadzonych postępowaniach celnych.
Dalsze postępowanie organu celnego sprowadzało się w takiej sytuacji do ustalenia prawidłowej stawki celnej niepreferencyjnej dla towaru, którego status nie zezwala na stosowanie stawek celnych preferencyjnych. Według art. 15 § 1 Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu:
1) stosowania taryfy celnej z wyjątkiem środków wymienionych w art. 13 § 3 pkt 4 i pkt 5 (obniżone stawki celne i preferencyjne stawki celne),
2) stosowania środków polityki handlowej ustanowionych w odrębnych przepisach,
3) sporządzania i wydawania świadectw potwierdzających pochodzenie towarów.
Organ II instancji stwierdził, że na polskim obszarze celnym reguły pochodzenia towarów, w tym dowody pochodzenia, jakie należy przedłożyć dla zastosowania stawki celnej konwencyjnej, określa rozporządzenie Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.).
Towar objęty badanym zgłoszeniem celnym nie jest wymieniony w wykazie nr 3 tego rozporządzenia. Jego pochodzenie nie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (§ 11 ust. 1). Zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r., dowodem pochodzenia przedmiotowych towarów może być:
1) świadectwo pochodzenia,
2) faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru,
3) trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze.
W rozpatrywanej sprawie niepreferencyjne, brytyjskie pochodzenie towaru, ustalono na podstawie numeru identyfikacyjnego pojazdu (Vehicle Identification Number) VIN Nr [...]. Potwierdziła to opinia biegłego z dnia [...], z której wynika, że samochód wyprodukowano w Wielkiej Brytanii. Biorąc to pod uwagę, a także reguły niepreferencyjnego pochodzenia, według których pojazdy samochodowe uzyskują pochodzenie z konkretnego kraju w oparciu o zasadę z art. 17 Kodeksu celnego, zgodnie z którą wyprodukowanie tego pojazdu w danym kraju nadaje mu pochodzenie z tego właśnie kraju. W oparciu o te dane organ I instancji prawidłowo zastosował do określenia nowej kwoty długu celnego stawkę celną autonomiczną, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej.
Wobec zarzutu podniesionego w odwołaniu, że organ celny zignorował i nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do oświadczenia o "uchyleniu się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli", organ II instancji stwierdził, że organ celny I instancji wyjaśnił odwołującemu się, że wynik weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Potwierdza to także ustalone orzecznictwo sądowoadministracyjne. W wyroku z dnia 26 maja 2000 r., sygn. akt I S.A./Lu 1289/98 stwierdzono, że "nie jest rzeczą polskich organów celnych dociekać przyczyn wadliwości dołączonego do sprawy świadectwa EUR.1 (w przedmiotowej sprawie deklaracji pochodzenia), jak również ustalenie wysokości szkody, jaką ewentualnie poniósł podmiot dokonując obrotu towarowego z zagranicą w wyniku niewłaściwego postępowania eksportera. Nie mieści się to bowiem w stosunku celno-prawnym, jaki łączy polski organ z podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą".
Otrzymanie od kontrahenta zagranicznego dokumentów nieprawidłowo sporządzonych, niekompletnych, nieautentycznych lub poświadczających nieprawdziwe dane, nie może według przepisów prawa celnego uwolnić importera (również takiego, który nie miał wpływu na treść dokumentów otrzymanych od eksportera) od odpowiedzialności i skutków posłużenia się tymi dokumentami i danymi w nich zawartymi przy dokonywaniu zgłoszenia celnego, celem objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. W interesie strony leży zawieranie umów handlowych z uczciwymi i wiarygodnymi kontrahentami. Za negatywne skutki transakcji handlowych nie może odpowiadać państwo kraju importu. Ryzyko prowadzenia działalności handlowej w sposób nieprofesjonalny obciąża importera (wyrok NSA z dnia 04.04.2001 r., sygn. akt I S.A./Ka 79/00). Dokonujący obrotu towarowego z zagranicą powinien liczyć się z ewentualnością nierzetelności lub niekompetencji zagranicznego kontrahenta. Powinien się zabezpieczyć umownie przed skutkami takich zachowań. Roszczeń odszkodowawczych może zatem dochodzić na drodze cywilnoprawnej. Za prawidłowe zgłoszenie towaru odpowiada bowiem strona postępowania celnego, dokonująca obrotu towarowego za granicą. W świetle przepisów ustaw Kodeks celny i Ordynacja podatkowa, sporządzenie zgłoszenia celnego jest swoistą deklaracją samoopodatkowania się podmiotu z tytułu dokonanego obrotu towarowego z zagranicą. Przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ celny powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, a także objęcie towaru procedurą celną oraz określenie kwoty długu celnego.
Organ II instancji podkreślił, że art. 84 § 1 kodeksu cywilnego nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Proceduralną podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest bowiem Ordynacja podatkowa, a w zakresie prawa materialnego Kodeks celny, powołane w zaskarżonej decyzji.
Bezzasadne zdaniem organu II instancji jest zatem stanowisko strony, że uwolniła się od obowiązków celnych i podatkowych poprzez uchylenie się od skutków prawnych zawartej umowy nabycia samochodu i zwrócenie go eksporterowi, który przystał na jej warunki i przyjął zwrot towaru. Strona bowiem dnia [...] zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywieziony z Niemiec samochód. Organ I instancji przyjął zgłoszenie celne i objął towar wnioskowaną procedurą, dopuszczając go do obrotu na polskim obszarze celnym. Według art. 65 § 3 Kodeksu celnego przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą i określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Według art. 209 § 1 ust. 1 i § 2 Kodeksu celnego, dług celny w przywozie powstaje na skutek dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Organ II instancji stwierdził zatem, że uchylenie się od skutków prawnych zawartej umowy nabycia samochodu i zwrot towaru nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Strona podnosiła, że "ze swej strony wykonała wszelkie akty staranności wymagane przy zawieraniu umowy, bowiem chcąc zweryfikować prawidłowość twierdzeń W. B. zasięgnęła opinii rzeczoznawcy...". W tym kontekście organ II instancji stwierdził, że organ I instancji biorąc pod uwagę wyjaśnienia złożone przez stronę uznał, że podanie nieprawidłowych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami nie wynikającymi z jej zaniedbania lub świadomego działania. Odstąpił zatem od naliczenia odsetek wyrównawczych. Ani wyjaśnienia strony, ani opinia biegłego nie stanowią jednak prawidłowego dowodu pochodzenia towaru dla zastosowania stawki celnej obniżonej, zgodnie z wymogami Protokołu Nr 4 UE.
Organ II instancji po ocenie materiału sprawy stwierdził, że zarzuty strony nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i w okolicznościach faktycznych ustalonych w toku postępowania. Podkreślił, że jedną z podstawowych zasad ogólnych dotyczących postępowania podatkowego (odpowiednio - celnego) jest wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej. Wynika z niej konieczność uzyskania takiego materiału dowodowego i takiego obrazu stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością i który pozwala na właściwe rozstrzygnięcie sprawy. Z zasadą tą harmonizuje zasada zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) stanowiąca, że organ podatkowy jest zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć materiał dowodowy. Organ II instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie organy celne miały możliwość oceny stanu faktycznego i w oparciu o zgromadzone dowody wydano prawidłowe decyzje. Postępowanie wyjaśniające toczyło się z poszanowaniem zasad proceduralnych. Strona przed organami celnymi obydwu instancji miała też możliwość zapoznania się z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Dążąc do realizacji zasady prawdy obiektywnej organy celne podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przez wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie. Organ celny I instancji po dokonaniu weryfikacji zgłoszenia celnego, zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, uznać zasadnie, że strona spełniła formalny warunek udokumentowania pochodzenia towaru dla zastosowania obniżonej stawki celnej, zgodnie z wymogami obowiązujących przepisów. W związku z tym objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonej stawki celnej. Funkcjonariusz celny może bowiem ocenić formalnie dowód pochodzenia w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego i objęcia towaru określoną procedurą celną. Dowód pochodzenia w formie świadectwa przewozowego jest bowiem wystarczającym dokumentem potwierdzającym pochodzenie towaru. Funkcjonariusz celny dokonujący odprawy nie kwestionował informacji wskazanej przez importera, przyjmując ją za prawdziwą. Organ celny nie jest bowiem w stanie na tym etapie postępowania ocenić prawidłowości i rzetelności dowodu pochodzenia oraz statusu pochodzenia towarów nim objętych z Unii Europejskiej. Ocena materialna dowodu pochodzenia może być przeprowadzona wyłącznie w trybie art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu. Zostało to przeprowadzone w rozpatrywanej sprawie.
Obowiązkiem importera jest zapłata cła według podstawowej stawki celnej (autonomicznej lub konwencyjnej). Uzyskanie stawki celnej obniżonej jest wyjątkiem (swego rodzaju przywilejem) od zasady powszechności cła. Wszystkie odstępstwa od tej zasady, także stosowanie obniżonych stawek celnych, skonstruowano tak, że na stronę, dokonującą obrotu towarowego z zagranicą, nałożony został ciężar dowodu w sposób nie budzący wątpliwości, że zachodzą przesłanki stosowania zwolnień, ulg lub preferencji. Stosowanie wyjątku od zasady powszechności cła, jakim jest obniżona stawka celna, możliwe jest tylko w świetle okoliczności określonych przepisami prawa. Organ II instancji stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby strona udowodniła organom celnym swe prawo do skorzystania z preferencyjnego traktowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania w sprawie. Stwierdził, że w uzasadnieniu odwołania podniósł, że w celu uchylenia się od skutków prawnych umowy zakupu samochodu, wywołującej konieczność dokonania opłat celnych, skutecznie doprowadził do jej unieważnienia. Organ II instancji utrzymał mimo to w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżący podtrzymuje pogląd wyrażony w odwołaniu. Nie zgadza się ze stanowiskiem organu II instancji, że podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą powinien się liczyć z ewentualną nierzetelnością lub niekompetencją zagranicznego kontrahenta i zabezpieczyć się przed skutkami takich zachowań odpowiednimi klauzulami umownymi, a roszczeń odszkodowawczych dochodzić na drodze cywilnoprawnej. Skarżący uważa, że możliwością, z której skorzystał, jest unieważnienie zawartej umowy. W celu uchylenia się od skutków prawnych umowy skarżący zwrócił samochód zbywcy. Sprzedawca, zdając sobie sprawę z faktu, że nie był upoważnionym eksporterem w rozumieniu Umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską i Rzeczpospolitą Polską, pisemnie przystał na warunki skarżącego i przyjął zwrot towaru.
Skarżący powołał tezę wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu (sygn. akt. I ACr 483/95): "konsekwencją uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli jest nieważność czynności prawnej. Oświadczenie o uchyleniu działa z mocą wsteczną (ex tunc) do momentu dokonania czynności prawnej. Zatem czynność prawna nie może wywrzeć żadnych skutków prawnych, a te które powstały, zostają z mocą wsteczną przekreślone". Skarżący uważa, że skoro zawarta przez niego umowa zakupu samochodu, która wywołała konieczność dokonania opłat celnych jest nieważna, a on skutecznie uchylił się od jej konsekwencji prawnych, to "dalsza polemika zdaje się być zbędna".
Skarżący przyznał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie podniesiono: "w interesie Strony leży zawieranie umów handlowych z uczciwymi i wiarygodnymi kontrahentami". Jednakże zdaniem skarżącego, zbywca samochodu charakteryzuje się takimi cechami, skoro nabywcy pięciu pozostałych samochodów skorzystali z przywileju obniżonej stawki celnej. Zbywca zgodził się także na odstąpienie od umowy sprzedaży, w której skarżący był stroną, w celu zapobieżenia niekorzystnym skutkom nieświadomego wprowadzenia skarżącego w błąd.
Skarżący zarzucił niezgodność z prawdą jednego z ustaleń uzasadnienia decyzji, a mianowicie, że "przedłożone przez Stronę zgłoszenie celne odpowiadało w dniu jego złożenia wymogom formalnym określonym w art. 64 ust. 1 i 2 ustawy Kodeks celny, zostało dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, było podpisane i zawierało wszystkie elementy oraz wymagane dokumenty niezbędne o objęcia towaru procedurą celną, do której był zgłaszany". Skarżący zarzucił, że do zgłoszenia nie załączono Numeru Identyfikacji Podatkowej skarżącego. Nie można było więc uznać dokumentacji za kompletną.
Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji powołał się na szereg zasad ogólnych, dotyczących postępowania podatkowego (celnego). Skarżący zarzucił, że umknęła mu jednak zasada, również dotycząca prawa celnego, zawarta w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, nakazująca prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (celnych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku w podobnej sprawie orzekł: "Nie do pogodzenia z zasadą wynikającą z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, jest sytuacja, w której organ celny, pomimo powziętej informacji o nieprawidłowym zgłoszeniu nie podejmuje żadnych działań, natomiast po upływie kilku lat oparciu o te właśnie badania, weryfikuje inne zgłoszenia celne". W sprawie skarżącego sytuacja przedstawia się podobnie. Już w dniu odprawy celnej i pierwszej kontroli dokumentów stwierdzono nieprawidłowości w zgłoszeniu celnym. Urząd Celny, po przywiezieniu samochodu zakwestionował umowę sprzedaży twierdząc, że nie jest opatrzona "jakimś numerem". Z tej sytuacji skarżący mógł "wybrnąć" poprzez zapłacenie cła w wysokości, która o [...] przekraczała wartość nowego samochodu w salonie Toyoty. Kiedy zdecydował się zabrać samochód w celu zwrócenia go sprzedawcy, urzędnicy poinformowali go, że jest możliwość "sprowadzenia" samochodu po uiszczeniu obniżonych opłat celnych pod warunkiem nadania umowie numeru. Skarżący zabrał więc samochód, a sprzedawca przesłał kompletną umowę. Po otrzymaniu dokumentu w Urzędzie Celnym stwierdzono, że umowę sporządzono prawidłowo. Powołano rzeczoznawcę, który wycenił i oszacował opłatę celną na kwotę [...]. Po uiszczeniu tej kwoty skarżący otrzymał dokumenty, o które się starał. Treść jednego z nich zapewniła go, że dopełniono wszelkich formalności. Po upływie roku nie wiadomo dlaczego, przeprowadzono kolejną weryfikację, godząc we wskazaną wyżej zasadę. W konkluzji skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
Wobec tego wniesienie skargi okazało się konieczne, a jej żądania uzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz inne przepisy powołane w zaskarżonej decyzji. Z materiału sprawy wynika, że na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...], złożonego przez skarżącego, dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z Niemiec używany samochód osobowy marki Toyota Avensis, numer nadwozia [...]. Zastosowano obniżoną (zerową) stawkę celną na podstawie deklaracji upoważnionego eksportera na rachunku nr [...] z dnia [...], potwierdzającej unijne pochodzenie samochodu, na którą powołał się skarżący. Z uwagi na to, że deklaracja budziła wątpliwości, organ I instancji, zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, podjął dnia [...] działanie zmierzające do weryfikacji tej deklaracji.
Skarżący pisząc w skardze, że w dniu odprawy celnej i pierwszej kontroli dokumentów stwierdzono nieprawidłowości w zgłoszeniu celnym, potwierdza, że miał tego świadomość. Skarżący zdaje się jednak nie rozumieć, na czym owa nieprawidłowość polegała, skoro pisze, że nieprawidłowością był brak na umowie "jakiegoś numeru". Zdawał sobie jednak sprawę z następstw tego braku, polegających na zapłaceniu wysokiego cła. Skarżący nie może zatem podnosić zarzutu wprowadzenia go w błąd przez władze celne.
W celu weryfikacji deklaracji upoważnionego eksportera polskie władze celne zwróciły się zgodnie z prawem do niemieckich władz celnych – czyli władz kraju eksportu. Dnia 15 marca 2004 r. władze te poinformowały, że eksporter nie jest upoważnionym eksporterem władz celnych w rozumieniu Umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską i Rzeczpospolitą Polską. Wynik weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu, zgodnie z art. 32 ust. 3 Kodeksu celnego wiąże władze celne kraju importu i nie podlega już dalszej weryfikacji w prowadzonych postępowaniach celnych. Zatem zdaniem Sądu zasadnie, z uwagi na brak podstaw do potwierdzenia prawidłowości informacji podanych przez skarżącego w załączonym dowodzie pochodzenia towaru, na podstawie art. 83 § 3 Kodeksu celnego, organ I instancji zasadnie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie sprowadzonego przez skarżącego samochodu, kończąc je decyzją z dnia [...], w której uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej preferencyjnej stawki celnej. Dokonał zgodnie z prawem ponownego wymiaru należności celnych dla importowanego przez skarżącego samochodu z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej wynoszącej 35 % oraz określił prawidłową wysokość należnego podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Organ II instancji zasadnie utrzymał w mocy tę decyzję.
Ze skargi wynika, że skarżący ma świadomość, że skorzystał niezgodnie z prawem z preferencyjnej stawki celnej na podstawie deklaracji upoważnionego eksportera w sytuacji, gdy jego kontrahent nie był takim eksporterem. Skarżący przyjmuje jednak bezzasadnie, że może się uchylić od negatywnych dla niego następstw prawnych tej sytuacji, w postaci podwyższonego cła i podatku, poprzez unieważnienie zawartej umowy kupna sprzedaży przedmiotowego samochodu oraz jego zwrotu sprzedawcy. Teza wyroku sądowego w sprawie uchylenia się od skutków oświadczenia woli, na którą powołał się skarżący, dotyczy nieważności dokonanej czynności prawnej, której elementem było oświadczenie woli. Nie ma to natomiast wpływu na akty władcze związane z taką czynnością prawną. Organy orzekające trafnie zatem stwierdziły, że takie uchylenie się nie wywołuje skutków prawnych na gruncie prawa celnego. Nie ma tu bowiem zastosowania art. 84 § 1 kodeksu cywilnego. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji w zakresie prawa procesowego jest bowiem ustawa Ordynacja podatkowa, a w zakresie prawa materialnego ustawa Kodeks celny.
Sąd stwierdza, że także zarzut skarżącego co do niekompletności jego zgłoszenia celnego w zakresie obejmującym NIP, nie ma istotnego znaczenia dla sprawy. Brak ten został bowiem przez skarżącego niezwłocznie usunięty.
Zarzut skarżącego niestosowania przez organy celne zasady prawa podatkowego oraz celnego, wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, nakazującej prowadzenie postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (celnych) nie jest zasadny. Organ I instancji, po zwróceniu skarżącemu uwagi na wątpliwości dotyczące jego zgłoszenia celnego, podjął niezwłocznie, to jest [...], działania zmierzające do weryfikacji deklaracji upoważnionego eksportera. Nietrafne jest zatem powołanie się przez skarżącego na tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który rozpatrywał sprawę ponownej weryfikacji tego samego zgłoszenia celnego. Wyrok ten dotyczył innego stanu faktycznego niż stan faktyczny rozpatrywanej sprawy. Niemieckie władze celne udzieliły odpowiedzi dopiero pismem z [...]. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie odbierał przesyłek pocztowych, przesyłanych do niego przez organ I instancji. W taki sposób swym zachowaniem przyczynił się także do przedłużenia postępowania celnego.
Z uwagi na to, że w wyniku weryfikacji ustalono niespornie niepreferencyjne pochodzenie towaru, organ I instancji zasadnie zastosował do określenia nowej kwoty długu celnego stawkę celną autonomiczną zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.). Według Sądu organ II instancji zatem trafnie stwierdził, że zarzuty skarżącego nie zostały potwierdzone ani w materiale dowodowym sprawy, ani okolicznościach faktycznych ustalonych w toku postępowania. Podnoszony przez skarżącego fakt, że nabywcy pozostałych pięciu samochodów od kontrahenta skarżącego skorzystali z przywileju obniżonej stawki celnej, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest uzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.