III SA/WR 50/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-04-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
nadzór sanitarnystan sanitarnyutrzymanie czystościczęści wspólnebudynek mieszkalnyodpowiedzialność właścicielaodpowiedzialność gminyptasie odchodytoalety wspólneklatka schodowa

WSA we Wrocławiu oddalił skargę Gminy Miasto Oława na decyzję nakazującą doprowadzenie do czystości wspólnych toalet i klatki schodowej w budynku mieszkalnym.

Gmina Miasto Oława zaskarżyła decyzję nakazującą doprowadzenie do czystości wspólnych toalet i klatki schodowej w budynku mieszkalnym, argumentując, że obowiązek ten spoczywa na najemcach lub dostawcy energii elektrycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że właściciel nieruchomości (Gmina) jest odpowiedzialny za utrzymanie czystości w częściach wspólnych, w tym za sprzątanie odchodów ptaków i nieczystości w toaletach, nawet jeśli liczniki energii elektrycznej są własnością dostawcy.

Przedmiotem sprawy była skarga Gminy Miasto Oława na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nakazującą Gminie doprowadzenie do czystości i porządku wspólnych toalet dla sześciu mieszkań oraz klatki schodowej w budynku przy ul. [...] w O. Kontrola wykazała m.in. brudne toalety, uszkodzone drzwi, gniazda ptaków na klatce schodowej zanieczyszczone odchodami, brak dostępności do prysznica dla niektórych lokali oraz brak bieżącej wody w wspólnej toalecie. Gmina zarzucała organom naruszenie przepisów KPA i ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, twierdząc, że obowiązek utrzymania czystości spoczywa na najemcach, a liczniki energii elektrycznej są własnością dostawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podkreślając, że zgodnie z ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, właściciel, posiadacz lub zarządca nieruchomości są obowiązani utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno-sanitarnym. Sąd uznał, że Gmina jako właściciel jest odpowiedzialna za utrzymanie czystości w częściach wspólnych, w tym za sprzątanie odchodów ptaków i nieczystości w toaletach, a także za uporządkowanie liczników energii elektrycznej z zanieczyszczeń. Sąd stwierdził, że stan sanitarny nieruchomości stwarzał zagrożenie epidemiczne, a argumentacja Gminy dotycząca odpowiedzialności najemców lub braku możliwości ingerencji w liczniki była niezasadna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialność za utrzymanie czystości i porządku w częściach wspólnych budynku mieszkalnego, w tym w wspólnych toaletach i na klatce schodowej, spoczywa na właścicielu nieruchomości, który ma obowiązek zapewnić należytą higienę i bezpieczeństwo sanitarne mieszkańców.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że właściciel nieruchomości (Gmina) jest zobowiązany do utrzymania części wspólnych w należytym stanie higieniczno-sanitarnym, zgodnie z przepisami ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń. Obowiązek ten obejmuje również sprzątanie odchodów ptaków i innych zanieczyszczeń, nawet jeśli liczniki energii elektrycznej są własnością dostawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.i.s. art. 27 § 1

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

u.p.i.s. art. 1

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

u.p.i.s. art. 2

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

u.p.i.s. art. 27 § 2

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

u.z.z.z. art. 22 § 1

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

ustawa o ochronie praw lokatorów art. 6a § 3

Ustawa z dnia 21 września 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

ustawa o ochronie praw lokatorów art. 6b § 1

Ustawa z dnia 21 września 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

ustawa o ochronie praw lokatorów art. 6b § 2

Ustawa z dnia 21 września 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p. art. 52 § 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Argumenty

Skuteczne argumenty

Właściciel nieruchomości (Gmina) jest odpowiedzialny za utrzymanie czystości w częściach wspólnych budynku, w tym w toaletach i na klatce schodowej. Obowiązek utrzymania czystości w częściach wspólnych obejmuje również sprzątanie odchodów ptaków i innych zanieczyszczeń z liczników energii elektrycznej. Stan sanitarny nieruchomości stwarzał zagrożenie epidemiczne, uzasadniające nałożenie nakazu przez organy inspekcji sanitarnej.

Odrzucone argumenty

Obowiązek utrzymania czystości w toaletach wspólnych spoczywa wyłącznie na najemcach. Gmina nie ma prawa ingerować w liczniki energii elektrycznej, ponieważ są one własnością dostawcy. Usunięcie oznak tworzenia gniazd przez ptaki jest niemożliwe z uwagi na ochronę gatunkową ptaków.

Godne uwagi sformułowania

stan sanitarny nieruchomości stwarzał bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia ekstremalny brud i nieporządek panujący w toaletach wspólnych, czy klatce schodowej ślady odchodów (zwłaszcza ptasich) tworzą zagrożenie epidemiczne liczniki energii elektrycznej stanowią wyłączną własność dostawcy energii elektrycznej i strona skarżąca w żaden sposób nie jest umocowana do ingerencji w substancje przedmiotowych liczników energii elektrycznej nieczystości pozostawione przez ptaki należy niezwłocznie zlikwidować, bowiem przenoszą one szereg patogenów i pasożytów

Skład orzekający

Kamila Paszowska-Wojnar

przewodniczący sprawozdawca

Magdalena Jankowska-Szostak

sędzia

Anetta Chołuj

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie odpowiedzialności właściciela nieruchomości za stan sanitarny części wspólnych, w tym w kontekście zagrożeń epidemicznych i obecności zwierząt."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budynku mieszkalnego komunalnego i obowiązków organu inspekcji sanitarnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne aspekty odpowiedzialności właścicieli nieruchomości za utrzymanie czystości w częściach wspólnych, co jest istotne dla wielu zarządców i mieszkańców.

Gmina musi dbać o czystość toalet i klatek schodowych – nawet jeśli przeszkadzają ptaki i liczniki należą do dostawcy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 50/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 338
art. 27 ust.1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar (sprawozdawca), Magdalena Jankowska - Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto O. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2023 r. nr HK.906.13.2023.MW w przedmiocie nakazu doprowadzenia do czystości i porządku toalet wspólnych dla mieszkań i klatki schodowej w budynku oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy Miasto Oława (dalej: Gmina, strona, strona skarżąca) jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu (dalej: DPWIS, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia 27 listopada 2023 r. nr HK.906.13.2023.MW, utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oławie (dalej: PPIS, organ I instancji) z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr 557/2023 w przedmiocie nakazu doprowadzenia do czystości i porządku toalet wspólnych dla mieszkań i klatki schodowej w budynku.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 22 sierpnia 2023 r. upoważnieni przedstawiciele PPIS, w obecności przedstawiciela Gminy, przeprowadzili kontrolę stanu sanitarno-technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w O., będącego własnością Gminy (protokół kontroli Nr [...]). Kontrola ta była spowodowana ustnym zgłoszeniem z dnia 16 sierpnia 2023 r. o złym stanie sanitarnym toalet usytuowanych na dworze, uciążliwym zapachu oraz niewłaściwym stanie technicznym budynku. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono (pkt III.3 protokołu):
- brudne i zanieczyszczone toalety na podwórku, jedna toaleta posiadała uszkodzone drzwi,
- wybita szyba,
- gniazda ptaków zlokalizowane na klatce schodowej oraz instalacja elektryczna zanieczyszczona ich odchodami,
- brak dostępności do kabiny prysznicowej, natrysku lub wanny dla mieszkań nr [...], [...], [...], [...], [...], [...],
- brak bieżącej wody użytkowej we wspólnej toalecie.
Protokół został podpisany bez zastrzeżeń przez przedstawiciela Gminy jako administratora zasobów komunalnych (w dniu 24.08.2023 r.)
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 r. (nr 557/2023) PPIS - działając na podstawie przepisów art. 27 ust. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 338 dalej u.p.i.s.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. dalej k.p.a.) w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm. dalej u.z.z.z.) oraz art. 6a ust. 3 pkt 1 ustawy z 21 września 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725 ze zm., dalej: ustawa o ochronie praw lokatorów), nakazał stronie skarżącej wykonanie w budynku znajdującym się przy ul. [...] w O., następujących obowiązków:
1. doprowadzenie do czystości i porządku toalet wspólnych dla mieszkań nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] (lokale socjalne i komunalne),
2. doprowadzenie do czystości i porządku klatki schodowej, poprzez usunięcie oznak tworzenia gniazd przez ptaki oraz wyczyszczenie liczników energii elektrycznej z odchodów ptaków.
W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez Gminę, decyzją z dnia 27 listopada 2023 r. nr HK.906.13.2023.MW, DPWIS utrzymał w mocy decyzję w zakresie wymienionych wyżej nakazów oraz uchylił decyzję w zakresie nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności oraz wskazał, że decyzja ta podlega natychmiastowemu wykonaniu na podstawie art. 27 ust. 2 u.p.i.s. Organ odwoławczy stwierdził, że nieruchomość, której dotyczy postępowanie, wchodzi w skład zasobu mieszkaniowego Gminy, natomiast z przepisów art. 22 ust. 1 u.z.z.z. oraz art. 6a ust. 3 pkt 1-3 a i b ustawy o ochronie praw lokatorów wynika, że na właścicielu (wynajmującym) ciąży obowiązek utrzymania budynku w należytym stanie użytkowym oraz higieniczno-sanitarnym. Organ wskazał, że takim podmiotem w postępowaniu jest właśnie Gmina oraz powołał się na treść § 6 ust. 1 lit. e uchwały Rady Miejskiej w Oławie z dnia 31 marca 2005 r. nr XXXVII/280/05 w sprawie zasad polityki czynszowej oraz wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy miejskiej Oława, który przewiduje, że wśród części składowych czynszu znajdują się m.in. koszty utrzymania wszystkich pomieszczeń wspólnego użytkowania, w tym opłaty za utrzymanie czystości, energię cieplną, energię elektryczną i ubezpieczenie nieruchomości). Dalej organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.i.s, do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących: utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, wobec czego organy państwowej inspekcji sanitarnej nie mają obowiązku prowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego i ustalania winnego w zakresie nieprzestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Podkreślono także, że wprawdzie najemca, stosownie do zapisów cytowanej ustawy (art. 6b), ma obowiązki w zakresie utrzymywania lokalu i pomieszczenia, do używania których jest uprawniony we właściwym stanie technicznym i higieniczno-sanitarnym, to jednak regulacja ta dotyczy relacji wynajmujący-najemca, co oznacza, że zarządca (wynajmujący) będzie mógł dochodzić zwrotu kosztów powstałych z winy najemcy na zasadach ogólnych. Kwestia ta jednak nie należy do oceny organów inspekcji sanitarnej.
Następnie DPWIS stwierdził, że nie może zgodzić się ze stanowiskiem strony, iż usunięcie oznak tworzenia gniazd przez ptaki, które są objęte ochroną, jest prawnie niemożliwe, ponieważ "jaskółki oknówki, występujące w budynku przy ul. [...] w O., objęte są na terytorium Polski ścisłą ochroną gatunkową, wobec czego brak jest możliwości usunięcia przedmiotowych gniazd z terenu budynku'', natomiast ,,liczniki energii elektrycznej są własnością dostawcy energii elektrycznej wobec czego brak jest możliwości aby wyczyścić przedmiotowe liczniki, a to z uwagi na fakt, że tut. organ nie jest ich właścicielem". Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja objęta przedmiotowym postępowaniem nie dotyczyła usuwania gniazd jako takich. Organ I instancji nie nakazał Gminie usuwania gniazd, lecz oznak ich tworzenia, a więc widocznych, w rogach sufitów zabrudzeń, co potwierdza sporządzona w czasie kontroli dokumentacja fotograficzna. Organ odwoławczy przypomniał, że podczas kontroli nie stwierdzono obecności ptaków, a jedynie ślady ich przebywania.
Końcowo organ II instancji wskazał, że stan sanitarny nieruchomości stwarzał bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia, a ekstremalny brud i nieporządek panujący w toaletach wspólnych, czy klatce schodowej potwierdza zgromadzona dokumentacja fotograficzna. Występujące w tych pomieszczeniach ślady odchodów (zwłaszcza ptasich) tworzą zagrożenie epidemiczne, bowiem znacznie zwiększa to możliwość rozpowszechniania się drobnoustrojów chorobotwórczych takich jak m.in. kampylobakterioza, listerioza, salmonelloza, jersinioza i gruźlica, co zdaniem organu dawało podstawę do zastosowania art. 27 ust. 2 u.p.i.s.
W skardze na tę decyzję strona skarżąca wniosła o jej uchylenie wraz z uchyleniem decyzji PPIS z dnia 29 sierpnia 2023 r. (nr 557/2023) oraz o umorzenie przez Sąd postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 10 § 1 w związku z art.28 k.p.a. oraz art. 22 ust. 1 u.z.z.z. poprzez bezpodstawne nałożenie na stronę skarżącą obowiązków wskazanych w części dyspozytywnej skarżonej decyzji, bez miarodajnego ustalenia wszystkich stron postępowania, w tym posiadaczy nieruchomości, których przedmiotowy obowiązek
dotyczy, co skutkowało pozbawieniem wszystkich stron możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym oraz naruszeniem zasady czynnego udziału stron;
2) art. 28 k.p.a. w związku z art. 22 ust. 1 u.z.z.z. poprzez bezpodstawne nałożenie na stronę skarżącą obowiązku doprowadzenia do czystości i porządku klatki schodowej budynku przy ul. [...] w O. poprzez usunięcie oznak tworzenia gniazd przez ptaki oraz wyczyszczenie liczników energii elektrycznej z odchodów ptaków, podczas gdy przedmiotowe liczniki energii elektrycznej stanowią wyłączną własność dostawcy energii elektrycznej i strona skarżąca w żaden sposób nie jest umocowana do ingerencji w substancje przedmiotowych liczników energii elektrycznej;
3) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a poprzez bezpodstawne nałożenie na stronę skarżącą obowiązku doprowadzenia do czystości i porządku klatki schodowej budynku przy ul. [...],[...] poprzez usunięcie oznak tworzenia gniazd w postaci ptasich odchodów, znajdujących się na klatce schodowej przedmiotowego budynku, w sytuacji, gdy strona skarżąca w ramach wykonywania obowiązku, o którym mowa w art. 6a ust 3 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów zapewnia regularne czyszczenie części wspólnych ww. budynku, w tym sprzątanie klatki schodowej z ptasich odchodów i wykonał przedmiotowy obowiązek jeszcze przed wydaniem skarżonej decyzji;
4) art.7 oraz art.77 § 1 k.p.a. w związku z art. 52 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o ochronie przyrody, poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w zakresie pozwalającym na ustalenie skutków usunięcia oznak tworzenia gniazd przez ptaki
w budynku;
5) art. 6b ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, poprzez bezpodstawne obciążenie Gminy obowiązkiem doprowadzenia do czystości i porządku toalet wspólnych dla lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] w budynku podczas gdy przedmiotowe toalety wspólne stanowią pomieszczenia przynależące do lokali mieszkalnych, do których używania uprawnieni są najemcy, zatem stosownie do art. 6b ust. 1 ochrony praw lokatorów to wyłącznie na najemcach spoczywa obowiązek utrzymania przedmiotowych toalet we właściwym stanie technicznym i higienicznym, zaś jednostkowe obciążenie Gminy wskazanym obowiązkiem w żaden sposób nie wpłynie na możliwość powstania przedmiotowego stanu zagrażającego zdrowiu w przyszłości;
6) art. 52 ust. 1 pkt 7 i pkt 8 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie, skutkujące bezpodstawnym uznaniem, że Skarżący jest uprawniony wyłącznie na podstawie decyzji organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej do usunięcia oznak tworzenia gniazd przez ptaki objęte prawną ochroną.
Uzasadniając zarzuty skargi, strona skarżąca podniosła, że organy orzekające w postępowaniu w całości pominęły treść art. 22 ust. 1 u.z.z.z., stosownie do której przedmiotowe postępowanie winno zostać przeprowadzone przy jednoczesnym udziale posiadaczy nieruchomości tj. lokatorów, będących w posiadaniu zarówno nieruchomości, jak i pomieszczeń wspólnych w postaci toalet. Zdaniem Gminy, to na lokatorach bezpośrednio spoczywa – zgodnie z art. 6b ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów – obowiązek dbania o pomieszczenia przynależące do lokali, wobec czego winny co najmniej mieć zapewnioną możliwość uczestnictwa w postępowaniu. Strona skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem wykonanie przez nią tego obowiązku przyniesie jedynie krótkotrwały skutek.
Odnosząc się do obowiązku dotyczącego doprowadzenia do czystości liczników elektrycznych, Gmina wskazała, że liczniki energii elektrycznej stanowią wyłączną własność dostawcy energii elektrycznej, strona skarżąca nie jest zatem w żaden sposób uprawniona do ingerencji w ich substancję, a przede wszystkim do zlecania jakichkolwiek prac związanych z wyczyszczeniem przedmiotowych liczników, z pominięciem ich właściciela, który wyłącznie odpowiada za ich stan.
W odpowiedzi na skargę DPWIS wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. . z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a–c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że wydane akty nie są obarczone wadami uzasadniającymi ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja DPWIS z dnia 27 listopada 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia 29 sierpnia 2023 r., którą nakazano Gminie niezwłocznie doprowadzić do czystości i porządku toalety wspólne dla sześciu mieszkań znajdujących się w budynku na ul. [...] w O. oraz klatki schodowej w tym budynku poprzez usunięcie oznak tworzenia gniazd przez ptaki oraz wyczyszczenie liczników energii elektrycznej z odchodów ptaków. Zarzuty strony podniesione w skardze sprowadzają się do dwóch kwestii stanowiących istotę sporu. Pierwszą z nich jest właściwe określenie kręgu podmiotów, do którego według przepisów prawa mogą być skierowane powyższe nakazy, a drugą – treść tych nakazów i ich zasadność w świetle regulacji prawnych.
Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, należało zatem rozważyć, czy organy sanitarne prawidłowo uznały Gminę, jako właściciela nieruchomości, za podmiot, którego mają dotyczyć wymienione w decyzjach obowiązki oraz, czy na podstawie przepisów obowiązującego prawa organy te miały kompetencję do nakazania jej wykonania określonych w kontrolowanych decyzjach prac.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że na tle zaistniałego stanu faktycznego zasadnie organ odwoławczy przyjął, że wystąpiły podstawy do wydania przez PPIS nakazu doprowadzenia przez Gminę do czystości i porządku toalet wspólnych dla mieszkańców sześciu lokali (w tym socjalnych i komunalnych) oraz klatki schodowej poprzez usunięcie oznak tworzenia gniazd przez ptaki oraz wyczyszczenie liczników energii elektrycznej z odchodów ptaków w budynku, którego dotyczy postępowanie.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej jest ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.i.s., w przypadku stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje w drodze decyzji usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Z kolei uprawnienie do nałożenia nakazu organ wywiódł z art. 1 tejże ustawy, który stanowi, że Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawania chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych. Wykonywanie tych zadań polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz na prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska (art. 2 u.p.i.s.), zaś do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne m.in. dotyczących utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości. Wobec tego czynności z zakresu nadzoru sanitarnego nieruchomości, a także możliwość wydawania przez organy inspekcji sanitarnej nakazów celem doprowadzenia do odpowiedniej czystości w nieruchomościach znajdują umocowanie w przepisach stanowiących podstawy do ich działania.
W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do zarzutu podniesionego w skardze dotyczącego nieprawidłowego ustalenia kręgu podmiotowego, do którego została skierowana decyzja. Gmina podnosi bowiem, że decyzja bezpodstawnie obciąża ją obowiązkami zarówno w zakresie doprowadzenia do porządku toalet, jak i wyczyszczenia liczników energii elektrycznej. Nieprawidłowości w zakresie skierowania do niej powyższych nakazów Gmina upatruje w istnieniu – jej zdaniem - wyłącznego obowiązku najemców do utrzymania toalet we właściwym stanie technicznym i sanitarnym oraz braku możliwości ingerencji w liczniki, które stanowią własność dostawcy energii elektrycznej. W ocenie Sądu z taką interpretacją trudno jest się jednak zgodzić.
W kontekście nałożonych na stronę skarżącą obowiązków, krąg podmiotów, które zobowiązane są do utrzymania, bądź - w przypadku niedochowania tego obowiązku - doprowadzenia do właściwego stanu sanitarnego nieruchomości, określa art. 22 ust. 1 u.z.z.z., zgodnie z którym właściciel, posiadacz lub zarządca nieruchomości obowiązani są utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno-sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym. Wskazać przy tym trzeba, że odpowiedzialność ta nie jest solidarna, a każdorazowo wymaga ustalenia podmiotu zobowiązanego.
Obowiązki najemcy i wynajmującego w zakresie zapewnienia właściwego funkcjonowania urządzeń znajdujących się w lokalach zostały określone w ustawie o ochronie praw lokatorów. W normach zawartych w tym akcie wprost zawarty jest zakres obowiązków, które dotyczą stron stosunku prawnego, jakim jest najem lokalu oraz to, w jaki sposób obowiązki ustawowe mogą być przez strony stosunku najmu modyfikowane. Obowiązki wynajmującego określa art. 6a ust. 3 pkt 1-3 a i b tej ustawy, zgodnie z którymi wynajmujący jest obowiązany, m.in. do utrzymania w należytym stanie, porządku i czystości pomieszczeń i urządzeń budynku służących do wspólnego użytku mieszkańców oraz jego otoczenia; dokonywania napraw budynku, jego pomieszczeń i urządzeń oraz przywrócenie poprzedniego stanu budynku uszkodzonego, niezależnie od przyczyn, z tym, że najemcę obciąża obowiązek pokrycia strat powstałych z jego winy; dokonywania napraw lokalu, napraw lub wymiany instalacji i elementów wyposażenia technicznego w zakresie nieobciążającym najemcy. Zgodnie natomiast z art. 6b ust. 1 i ust. 2 pkt 1-9 wskazanej ustawy, najemca jest obowiązany utrzymywać lokal oraz pomieszczenia, do używania których jest uprawniony, we właściwym stanie technicznym i higieniczno-sanitarnym określonym odrębnymi przepisami oraz przestrzegać porządku domowego. Najemca jest także obowiązany dbać i chronić przed uszkodzeniem lub dewastacją części budynku przeznaczone do wspólnego użytku, takie jak dźwigi osobowe, klatki schodowe, korytarze, pomieszczenia zsypów, inne pomieszczenia gospodarcze oraz otoczenie budynku.
Sąd podziela stanowisko organów sanitarnych, iż zarówno toaleta wspólna dla sześciu lokali mieszkalnych w budynku, jak i klatka schodowa oraz znajdujące się na niej liczniki energii elektrycznej stanowią pomieszczenia albo elementy znajdujące się w częściach wspólnych nieruchomości. Obowiązek utrzymania w czystości części wspólnych jest natomiast obowiązkiem zarówno wynajmującego (właściciela budynku), jak i najemcy. W takim wypadku, zdaniem Sądu właściwie organ przyjął, że obowiązkiem doprowadzenia do czystości części wspólnych należy obciążyć właściciela budynku, bowiem to na nim spoczywa obowiązek dbania o bezpieczeństwo sanitarne mieszkańców całej nieruchomości. Dodatkowo właściciel nieruchomości ma możliwość dochodzenia zwrotu kosztów powstałych z winy najemcy na zasadach ogólnych.
Natomiast za niezrozumiałą Sąd uznaje argumentację strony skarżącej dotyczącą kwestii oczyszczenia liczników energii elektrycznej, zgodnie z którą stanowią one wyłączną własność dostawcy, z czego wywiedziono, że Gmina nie jest w żaden sposób uprawniona do ingerencji w ich substancję z pominięciem ich właściciela. Sąd wyjaśnia, iż liczniki energii elektrycznej wprawdzie nie są własnością Gminy, ale są elementem znajdującym się w częściach wspólnych budynku. Wydany przez organy inspekcji sanitarnej nakaz nie dotyczy zaś "ingerencji w ich substancję", bowiem nie będzie wymagał przeprowadzenia zmian w elementach technicznych tych liczników, czy też usuwania ich zabezpieczeń, a jedynie uprzątnięcia znajdujących się na ich powierzchni odchodów ptaków i innych nieczystości.
W następnej kolejności Sąd odniesie się do zasadności nałożenia na stronę obowiązków wskazanych w zaskarżonej decyzji. Jak już wcześniej wskazano, organy inspekcji sanitarnej, wykonują nadzór w zakresie stanu higienicznego nieruchomości. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - w tym dokumentacji fotograficznej – wynika w sposób oczywisty, że części wspólne budynku, co do których organy inspekcji sanitarnej nakazały doprowadzenie do czystości i porządku, przedstawiają stan daleko odbiegający od środowiska zapewniającego warunki bytowe dla ludzi, które mogłyby być uznane za bezpieczne w zakresie podstawowych wymogów higieniczno-sanitarnych. Należy wręcz stwierdzić, ze stan panujący w toaletach wspólnych dla lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] stwarza niebezpieczeństwo także dla innych mieszkańców budynku (posiadających w swoich lokalach sanitariaty). Wobec powyższego. mając na względzie poczynione wcześniej rozważania, Sąd jednoznacznie pozytywnie ocenia konieczność nałożenia na Gminę obowiązku doprowadzenia do czystości toalety wspólnej dla powyższych lokali, co w kontrolowanym postępowaniu uczyniono.
Dalej Sąd wskazuje, że – wbrew twierdzeniom skargi - w sprawie nie będą miały zastosowania przepisy art. 52 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm.), bowiem materiał dowodowy wskazuje jedynie na występujące w obrębie klatki schodowej oznaki tworzenia gniazd oraz występowania odchodów ptasich, a nie gniazdowania ptaków w częściach wspólnych budynku. Organ słusznie podnosi, że decyzja nie dotyczyła usunięcia gniazd ptasich, lecz oznak ich tworzenia, a więc widocznych w rogach sufitów zabrudzeń. Nie sposób też nie zgodzić się z organem, że Gmina nie podjęła właściwych działań w celu zabezpieczenia nieruchomości przed dostępem ptaków lub przed ich zabrudzeniem przez te zwierzęta. W ocenie Sądu już samo występowanie tego typu zabrudzeń, wynikających z nieograniczonego dostępu ptaków do klatki schodowej należy ocenić jako niedopuszczalne i świadczące o ignorowaniu przez Gminę swoich obowiązków. Zdaniem Sądu nieczystości pozostawione przez ptaki należy niezwłocznie zlikwidować, bowiem - jak słusznie wskazano w decyzji - przenoszą one szereg patogenów i pasożytów mogących powodować wystąpienie chorób zakaźnych i pasożytniczych u ludzi. Zasadnie wskazano również w zaskarżonej decyzji, że zakażenie takie może nastąpić również w wyniku kontaktu pośredniego poprzez. zetknięcie się z nieczystościami pozostawionymi przez ptaki. Taka droga przenoszenia patogenów stanowi, iż nieczystości te w sposób oczywisty wymagają ich usunięcia z części wspólnych budynku, bowiem stanowią zagrożenie dla jego mieszkańców.
Wobec powyższego, za zasadne uznano nałożenie na Gminę obowiązków określonych w decyzji. Sąd nie doparzył się także naruszenia innych przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI