III SA/Wr 5/25

III SA/Wr 5/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Katarzyna Borońska
Magdalena Jankowska-Szostak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 17 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 listopada 2024 r. nr 470000/71/2024/RED-EG-ORZ-63 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 6 grudnia 2024 r. A. Ć. (dalej jako skarżąca, strona skarżąca, zobowiązana) wniosła skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ, ZUS) z dnia 5 listopada 2024 r., nr 470000/71/2024/RED-EG-ORZ-63, w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Jak wynika z akt skarżąca wniosła na podstawie art. 33 § 1, 4 i 5 i zgłosiła określony w art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.) zarzuty w sprawie egzekucyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o nr: TW1470324004005, TW4470324007169, TW4470324007170, TW4470324007171, TW4470324007172, TW4470324007173, TW4470324007174, TW4470324007175, TW4470324007176, TW4470324007177, TW4470324007178, TW4470324007179, TW4470324007180, TW4470324007181, w oparciu o które dokonano zajęcia prawa majątkowego z wynagrodzenia za pracę. Skarżąca wniosła o uznanie zarzutu nieistnienia obowiązku, umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia zarzutu oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów: odpisu pełnego z KRS P. Sp. z o.o. sp. k. oraz pisma zobowiązanej z dnia 4 stycznia 2024 r.
W uzasadnieniu zarzutów skarżąca wskazała, że składki dotyczące okresu od listopada 2019 r. do grudnia 2024 r. zostały naliczone przez organ z naruszeniem art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i zobowiązanie skarżącej do opłacenia składki zdrowotnej z tytułu prowadzenia przez nią pozarolniczej działalności jako wspólnik P. sp. z o.o. sp. k., podczas gdy w stosunku do zobowiązanej nastąpił zbieg tytułów do ubezpieczeń a zobowiązana nie otrzymywała przychodów z obu tytułów objętych zbiegiem, a jedynie z jednego tytułu – jako pracownik. W dalszej części uzasadnienia skarżąca wskazała, że decyzją nr 141/01/2023/Ub Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 22 maja 2023 r. orzeczono, że zobowiązana podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej P. Sp. z o.o. sp. k. w okresie od 07.12.2015 r. do 30.06.2017 r., od 05.07.2017 r. do 30.04.2018 r. od 15.05.2018 r. do nadal. Decyzja ta nie została zaskarżona przez zobowiązaną i jest ostateczna. W uzasadnieniu ww. decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że zobowiązana od 01.09.2010 r. jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako pracownik, w pełnym wymiarze czasu pracy i spełnia warunki do podlegania tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki komandytowej. Zobowiązana jest wspólnikiem spółki komandytowej od 07.12.2015 r. Skarżąca podniosła, że przesądzenie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez zobowiązaną nie oznacza jeszcze automatycznego obowiązku uiszczania składek na to ubezpieczenie, a decyzja Dyrektora NFZ wiążąca w zakresie istnienia obowiązku ubezpieczania zdrowotnego nie ma takiego charakteru w zakresie istnienia obowiązku uiszczania konkretnych składek na to ubezpieczenie, bo po pierwsze leży to w kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a po drugie mogą istnieć okoliczności, w których obowiązek uiszczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne oderwany jest od potencjalnego faktu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Skarżąca wskazała, że chodzi tu przede wszystkim o sytuacje zbiegu tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego. Zasadą w tym zakresie zgodnie z art. 82 ust 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, że składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tytułów odrębnie, to z treści tego przepisu wynika jednocześnie, iż warunkiem jest uzyskiwanie przychodów z różnych tytułów. A contrario zatem brak jakichkolwiek przychodów (nie chodzi zatem o brak dochodów) przekłada się na brak obowiązku uiszczania z tego tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne z danego tytułu. Skarżąca wskazała, że podobne zasady dotyczą też zbiegu tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego w przypadku prowadzenia więcej niż jednego rodzaju pozarolniczej działalności (art. 82 ust. 3 ustawy) lub z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w ramach więcej niż jednej spółki (art. 82 ust. 4 ustawy), gdzie również składkę opłaca się do każdego z tych rodzajów działalności odrębnie, to warunkiem tego jest również uzyskiwanie przychodów tych działalności. Wykładnia literalna tych norm (art. 82 ust. 1, 3, i 4 ustawy), zdaniem skarżącej, nie powinna budzić wątpliwości, zwłaszcza że w prawie ubezpieczeń ze względu na swoją istotę i konstrukcję przepisy te podlegają wykładni ścisłej. Nie powinno się więc stosować do nich wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w opozycji do wykładni językowej, jeżeli ta ostania prowadzi do jednoznacznych rezultatów interpretacji, a zatem nie można ich poddawać ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, modyfikującej. Skoro zatem wedle przyjętej wykładni art. 81 ust. 1, 3 i 4 ustawy warunkiem uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne z każdego z tytułu jest uzyskiwanie przychodów z tych tytułów, to brak takowych przychodów nie powoduje obowiązku opłacania składek od nierodzącego przychodu tytułu. Skarżąca wskazała, że wykładnia ta jest utrwalona w orzecznictwie sądów powszechnych, które przyjmują, że obowiązek uiszczania składek w przypadku zbiegu powstaje dopiero po osiągnięciu przychodu z danego tytułu. W przypadku zobowiązanej, w okresie objętym zaskarżoną decyzją (od marca 2019 r. do listopada 2023 r.) spółka P. sp. z o.o. sp. k. nie uzyskiwania żadnych przychodów, a zatem w przypadku zbiegu w spornym okresie brak jest podstaw do obciążenia zobowiązanej składkami zdrowotnymi za ten okres (art. 82 ust. 1 ustawy). Skarżąca wyjaśniła przy tym, że na etapie postępowania przed organem rentowym wynikało, iż P. sp. z o.o. sp. k. prowadziła działalność jedynie w okresie pierwszych 6-7 miesięcy od założenia, została powołana dla realizacji konkretnego zamierzenia gospodarczego, którego nie osiągnęła ze względu na brak funduszy, a z uwagi na brak porozumienia pomiędzy wspólnikami do dnia wniesienia odwołania nie została wykreślona z KRS. Skarżąca podniosła, że organ nie wziął jednak pod uwagę i nie dokonał w tym zakresie żadnych ustaleń pomimo, że w świetle powyższych okoliczności wyłączony był obowiązek zapłaty przez zobowiązaną zapłaty składki zdrowotnej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w związku z udziałem w spółce komandytowej w charakterze wspólnika. Skarżąca podsumowała, że przesłanką wniesienia zarzutu w sprawie jest okoliczność nieistnienia obowiązku z uwagi na fakt, że w ogóle nie zaistniał. Skarżąca podkreśliła jednocześnie, że okoliczność nieistnienia obowiązku nie musi być następstwem okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego, bowiem może zaistnieć wcześniej. Skarżąca zauważyła ponadto, że w sytuacji zarzutów zmierzających do wykazania, że obowiązek określony w tytule wykonawczym nie istnieje, organ egzekucyjny niekiedy będzie zmuszony do zajęcia się merytoryczną stroną zobowiązania mimo zakazu z art. 29 § u.p.e.a.
Kwestionowanym postanowieniem ZUS oddalił zarzuty skarżącej jako nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Narodowy Fundusz Zdrowia wydał decyzję nr 141/01/2023/ub z dnia 22 maja 2023 r. o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie 7.12.2015-30.06.2017, 5.7.2017-30.04.2018, 15.05.2018 do nadal z tytułu bycia wspólnikiem spółki komandytowej P. sp. z o.o. sp. k., na podstawie, której ZUS sporządził dokumenty rozliczeniowe za okres 12.2015 -11.2023. Tytuły wykonawcze wystawiono w oparciu o skierowane do zobowiązanej upomnienie UPM470324002200 z dnia 9 lutego 2024 r. skutecznie doręczone 16 lutego 2024 r. oraz decyzję z 12 marca 2024 r. 470371DZPDZ24/000222, która została skutecznie doręczona 18 marca 2024 r. W związku z niewniesieniem odwołania od decyzji w terminie miesiąca od jej otrzymania, decyzja stała się prawomocna z dniem 17 kwietnia 2024 r. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że analiza rozliczeń konta płatnika dokonywana jest każdorazowo w oparciu o posiadane dokumenty rozliczeniowe i płatnicze zidentyfikowane w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej u.s.u.s.) oraz zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1831). Zgodnie z powołanym rozporządzeniem płatnik opłaca składki jednym przelewem. Każda wpłata dzielona jest proporcjonalnie na wszystkie rodzaje opłacanych składek na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej. Podzieloną wpłatę rozlicza się w pierwszej kolejności na najstarsze zaległości. Wpłaty od 01-06.2024 r. zostały rozliczone na należności, które na dzień wpłaty nie uległy przedawnieniu (okres 12.2018-10.2019). Organ przywołał treść art. 46 ust. 1 u.s.u.s i odnosząc się do zarzutu skarżącej w przedmiocie nieistnienia obowiązku wskazał, że na płatniku składek ciąży ustawowy obowiązek opłacania składek.
Organ podkreślił, że w związku z nieopłaceniem składek, mimo przesłanych upomnień i decyzji, na podstawie przepisów prawa zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, które ma doprowadzić do spłaty należności. Prowadzenie działalności gospodarczej związane jest z określonymi obowiązkami, w tym m.in. z ponoszeniem określonych wydatków, na które składa się także konieczność opłacania należności publicznoprawnych, takich jak podatki czy składki na ubezpieczenia. Obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia uregulowany jest przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ zacytował treść art. 32 u.s.u.s oraz art. 47 ust. 1 u.s.u.s i podkreślił, że składki, w przeciwieństwie do podatków, nie zasilają budżetu państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, których cała suma dochodów przeznaczana jest na wydatki, lecz wpływają bezpośrednio na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowią jeden z zasadniczych przychodów tego funduszu. Wywierają znaczący wpływ na jego kondycję finansową, która przekłada się na sytuację finansową ubezpieczonych, uprawnionych do wypłaty świadczeń. Natomiast ekwiwalentny charakter składki oznacza jej powiązanie ze wzajemnym świadczeniem ze strony funduszu. Nie jest to pełna ekwiwalentność o charakterze kapitałowym, lecz ustalona w ustawie z uwzględnieniem zasad równości i solidarności. W związku z tym nieuiszczanie składek przez płatników powoduje przerzucenie ciężaru wypłaty świadczeń na fundusz, a tym samym pośrednio na tych, którzy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków. W związku ze zmiana przepisów (art. 11 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustawy Dz. U. z 2021 r. poz. 1621) od stycznia 2022 r. płatnik jest zobowiązany do comiesięcznego przekazywania deklaracji rozliczeniowej. Zgodnie z pouczeniem zawartym w przekazywanej DRA, w przypadku niewypłacenia w obowiązującym terminie kwoty z pozycji IX.02 lub wpłacenia jej w niepełnej wysokości, deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z przepisami u.p.e.a. Na podstawie art. 15 § 1 tej ustawy, egzekucja może być wszczęta jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Organ stwierdził, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest prawidłowo na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych, obowiązek wynikający z nieopłaconych składek jest wymagalny, rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia ustawodawstwa właściwego są prawomocne tym samym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżącej.
W skardze z dnia 6 grudnia 2024 r. skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów. Zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
- art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z przepisem art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, że obowiązek zapłaty składki na ubezpieczenie zdrowotne istnieje, pomimo tego, że w stosunku do skarżącej nastąpił zbieg tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego (umowa o pracę oraz prowadzenie przez pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki P. Sp. z o.o. sp. k., a skarżąca nie otrzymywała przychodów z obu tytułów objętych zbiegiem, a jedynie z jednego tytułu - jako pracownik, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy,
- art. 34 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy w sprawie zachodzą przesłanki uznania zarzutu skarżącej do egzekucji,
- art. 7 i 8 kpa poprzez nie podejmowanie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej, a wyrażające się tym, że organ wydał zaskarżone postanowienie, pomimo, że jednocześnie wszczął postępowanie administracyjne w zakresie składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenie przez skarżącą pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki P. Sp. z o.o. sp. k., które to postępowanie do dnia wniesienia niniejszej skargi nie zostało zakończone, a w konsekwencji prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do władzy publicznej, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu zarzutów skarżąca wskazał, że organ wydał kwestionowane postanowienie bez ustosunkowania się do powołanych przez skarżącą zdarzeń. Organ nie odniósł się do złożonego przez skarżącą odwołania, skarżąca nie otrzymała również informacji o zakończeniu wszczętego postępowania administracyjnego. Skarżąca wskazała, że w sposób rażący naruszono przepisy art. 7 i 8 kpa. Doszło bowiem do sytuacji, w której organ prowadzi postępowanie administracyjne w zakresie składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia przez skarżącą pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki P. Sp. z o.o. sp. k., którego wynik wpływa na obowiązek zapłaty składki zdrowotnej przez skarżącą, a jednocześnie całkowicie pomijając tę okoliczność odmawia uznania zarzutu do egzekucji, który skupia się wokół nieistnienia obowiązku skarżącej w ww. zakresie. Skarżąca wskazała, że stanowi to o swoistej schizofrenii prawnej, bo organ jednocześnie wyjaśnia okoliczności, co do których wypowiedział się stanowczo w zaskarżonym postanowieniu. Takie działania w sposób ewidentny naruszają wskazane zasady wynikające z art. 7 i 8 k.p.a. Skarżąca wyjaśniła, że składki za okres objęty tytułami wykonawczymi, których dotyczył zarzut rozstrzygnięty zaskarżonym postanowieniem, zostały naliczone przez organ z naruszeniem przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i zobowiązanie zobowiązanej do opłacania składki zdrowotnej z tytułu prowadzenia przez nią pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki, podczas gdy w stosunku do zobowiązanej nastąpił zbieg tytułów do ubezpieczeń, a zobowiązana nie otrzymywała przychodów z obu tytułów objętych zbiegiem, a jedynie z jednego tytułu - jako pracownik. Skarżąca ponownie podniosła, że wprawdzie zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, że składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie, to z treści tego przepisu wynika jednocześnie, iż warunkiem jest uzyskiwanie przychodów z tych różnych tytułów. A contrario zatem brak jakichkolwiek przychodów (nie chodzi zatem o brak dochodów) przekłada się na brak obowiązku uiszczania z tego tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne z danego tytułu. Podobne zasady dotyczą też zbiegu tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego w przypadku prowadzenia więcej niż jednego rodzaju pozarolniczej działalności (art. 82 ust. 3 ustawy) lub z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w ramach więcej niż jednej spółki (art. 82 ust. 4 ustawy), gdzie również składkę opłaca się od każdego z tych rodzajów działalności odrębnie, to warunkiem tego jest również uzyskiwanie przychodów tych działalności. Wykładania literalna tych norm (art. 82 ust. 1, 3, i 4 ustawy) nie powinna budzić wątpliwości, zwłaszcza że w prawie ubezpieczeń ze względu na swoją istotę i konstrukcję przepisy te podlegają wykładni ścisłej. Nie powinno się więc stosować do nich wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w opozycji do wykładni językowej, jeżeli ta ostatnia prowadzi do jednoznacznych rezultatów interpretacyjnych, a zatem nie można ich poddawać ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, modyfikującej. Skoro zatem wedle przyjętej wykładni art. 81 ust. 1, 3 i 4 powołanej ustawy warunkiem uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne z każdego tytułu jest uzyskiwanie przychodów z tych tytułów, to brak takowych przychodów nie powoduje obowiązku opłacania składek od nierodzącego przychodu tytułu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a ).
Z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy skarżący nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed nieuzasadnionym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Zarzut można składać tylko z przyczyn ściśle wskazanych w ww. art. 33 § 2 u.p.e.a. Według art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być:
1. nieistnienie obowiązku;
2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3. błąd co do zobowiązanego;
4. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6. brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Przesłanką wniesionego przez zobowiązaną zarzutu na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje.
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca wyjaśniła (w uzasadnieniu wniesionego zarzutu), że składki dotyczące okresu od listopada 2019 r. do grudnia 2024 r. zostały naliczone przez organ z naruszeniem art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i zobowiązanie skarżącej do opłacenia składki zdrowotnej z tytułu prowadzenia przez nią pozarolniczej działalności jako wspólnik P. sp. z o.o. sp. k., podczas gdy w stosunku do zobowiązanej nastąpił zbieg tytułów do ubezpieczeń a zobowiązana nie otrzymywała przychodów z obu tytułów objętych zbiegiem, a jedynie z jednego tytułu – jako pracownik.
W ocenie Sądu kwestia prawidłowości naliczenia składek zdrowotnych za okres od listopada 2019 do grudnia 2024 r. z tytułu prowadzenia przez skarżącą pozarolniczej działalności jako wspólnika spółki komandytowej P. Sp. z o.o. Sp. k. nie została w tej sprawie wyjaśniona.
W tym miejscu Sąd przypomina, że z art. 18 u.p.e.a. wynika że, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Przepis art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania przez organy egzekucyjne przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.), zgodnie z którymi, organy te podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5. Natomiast na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji (postanowienia) powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zauważenia wymaga zasada legalizmu wynikającą z art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., która nakłada na organy administracji publicznej, w tym także organy egzekucyjne w toku postępowania egzekucyjnego obowiązek stania na straży praworządności, podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Celem egzekucji administracyjnej, będącej formą przymusowej realizacji obowiązków publicznoprawnych jest doprowadzenie do zgodności stanu faktycznego, ze stanem prawnym wynikającym z norm prawnych.
Podkreślenia wymaga, że na podstawie odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się zasady ogólne postępowania administracyjnego z uwzględnieniem specyfiki procedury wykonawczej z poszanowaniem jednak zasad ogólnych, zawartych w art. 6 – 16 k.p.a.
Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie powyższych wymogów nie spełnia.
Nie ulega wątpliwości, że przywołany przez skarżącą art. 82 ust. 1, 3, i 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przewiduje ograniczenia w zakresie obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z odrębnych tytułów, to ograniczenie uzależnione jest od uzyskiwania na podstawie tych tytułów przychodów. Skarżąca konsekwentnie podnosi (zarówno w uzasadnieniu wniesionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jak i w skardze do Sądu), że P. sp. z o.o. sp. k., której jest wspólnikiem, prowadziła działalność jedynie w okresie pierwszych 6-7 miesięcy od założenia, została powołana dla realizacji konkretnego zamierzenia gospodarczego, którego nie osiągnęła ze względu na brak funduszy, a z uwagi na brak porozumienia pomiędzy wspólnikami do dnia wniesienia odwołania nie została wykreślona z KRS, w konsekwencji skarżąca nie uzyskiwała żadnych przychodów jako wspólnik tej spółki.
Sąd zgodził się ze skarżącą, że organ wydał kwestionowane postanowienie bez ustosunkowania się do powołanych przez skarżącą zdarzeń.
Organ uzasadniając postanowienie w sprawie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przywołał treść przepisów: art. 33 § 1 u.p.e.a., art. 33 § 2 u.p.e.a., art. 32 u.s.u.s., art. 47 ust. 1 u.s.u.s.. Natomiast odnosząc się do zarzutu skarżącej nieistnienia obowiązku (art. 33 §2 pkt 1 u.p.e.a.) powołał się na treść art. 46 ust. 1 u.s.u.s. i podkreślił, że na płatniku ciąży ustawowy obowiązek opłacania składek.
Podkreślenia wymaga, że uzasadnienie aktów z zakresu administracji publicznej (postanowień, decyzji), powinno spełniać rolę informacyjną, edukacyjno-perswazyjną w stosunku do ich adresatów, a przede wszystkim umożliwiać kontrolę ich poprawności. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie uchyla się spod kontroli Sądu, bowiem poza przywołanymi systemowymi przepisami z zakresu egzekucji administracyjnej, czy systemu ubezpieczeń społecznych w żaden sposób nie odnosi się merytorycznie do konkretnych zarzutów strony skarżącej. Sąd w takiej sytuacji nie poznał motywów, jakimi kierował się organ wydając zaskarżone postanowienie. W konsekwencji na podstawie akt sprawy i treści samego postanowienia nie można dokonać oceny jego legalności.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien uwzględnić wyrażoną przez Sąd ocenę prawną i w ramach analizy zgłoszonego przez skarżącą zarzutu nieistnienia obowiązku dokładnie zbadać, a następnie szczegółowo wyjaśnić w treści uzasadnienia wskazane przez Sąd kwestie, w tym zwłaszcza kwestię podlegania bądź niepodlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnemu. Organ zobowiązany jest w szczególności odnieść się do podniesionych przez skarżącą argumentów oraz przywołać pełną podstawę prawną (obejmującą przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych), a następnie dokonać jej wykładni i zastosowania w stanie faktycznym sprawy. Następnie organ ustali, czy doszło do zaistnienia przesłanki art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
W tym stanie rzeczy, stwierdzając, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.