III SA/Wr 5/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-04-18
NSAAdministracyjneŚredniawsa
samorząd terytorialnyuchwałarozstrzygnięcie nadzorczehandel rolnikówustawa o ułatwieniachprawo miejscowekontrola legalności

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając, że uchwała Rady Miasta Bolesławiec w sprawie wyznaczenia miejsc handlu dla rolników była zgodna z prawem, mimo częściowych zastrzeżeń co do regulaminu.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miejskiej Bolesławiec na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miasta w sprawie wyznaczenia miejsc do handlu dla rolników. Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, twierdząc, że miejsca nie zostały wystarczająco precyzyjnie wyznaczone i że regulamin handlu jest sprzeczny z ustawą. Sąd administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze, uznając, że uchwała Rady Miasta prawidłowo wyznaczyła miejsca handlu, choć zgodził się z częściową zasadnością zastrzeżeń dotyczących regulaminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę Gminy Miejskiej Bolesławiec na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miasta dotyczącej wyznaczenia miejsc do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników. Wojewoda argumentował, że uchwała narusza prawo, ponieważ miejsca handlu nie zostały wystarczająco precyzyjnie zindywidualizowane, a odniesienie do istniejącego regulaminu targowisk jest sprzeczne z ustawą o ułatwieniach w handlu dla rolników. Sąd uznał jednak, że uchwała Rady Miasta prawidłowo wyznaczyła miejsca handlu, wskazując konkretne targowiska, co jest zgodne z celem ustawy i nie wymaga precyzyjnego określenia pojedynczych stanowisk. Sąd zgodził się natomiast z Wojewodą co do tego, że § 2 uchwały, odsyłający do regulaminu targowisk, zawierał istotne naruszenie prawa, ponieważ dopuszczał sprzedaż towarów niezgodnie z ograniczeniami wynikającymi z ustawy o ułatwieniach. Mimo tego naruszenia, Sąd uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając, że dotyczyło ono jedynie części uchwały i nie uzasadniało stwierdzenia jej nieważności w całości. Rozstrzygnięcie nadzorcze zostało uchylone, a Wojewoda został obciążony kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała taka jest zgodna z ustawą, ponieważ ustawa wymaga wyznaczenia miejsca, a nie konkretnych stanowisk, a wskazanie istniejących targowisk spełnia ten wymóg.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa o ułatwieniach nie wymaga precyzyjnego zindywidualizowania miejsc handlu (stanowisk), a jedynie wyznaczenia obszaru lub obiektu (np. targowiska), co zostało spełnione przez Radę Miasta.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

ustawa o ułatwieniach art. 3 § ust. 1

Ustawa o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników

ustawa o ułatwieniach art. 3 § ust. 2

Ustawa o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników

ustawa o ułatwieniach art. 4

Ustawa o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników

Przedmiotem handlu mogą być tylko produkty rolne lub spożywcze oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie rolnym.

Pomocnicze

ustawa o ułatwieniach art. 5

Ustawa o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników

u.s.g. art. 40 § ust. 2 pkt 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

P.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 7

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 98 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 98 § ust.3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 148

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 171 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 165 § ust.2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Rady Miasta prawidłowo wyznaczyła miejsca handlu dla rolników, wskazując konkretne targowiska. Ustawa o ułatwieniach nie wymaga precyzyjnego określenia pojedynczych stanowisk handlowych. Naruszenie prawa dotyczące regulaminu handlu nie uzasadnia nieważności całej uchwały.

Odrzucone argumenty

Uchwała Rady Miasta narusza prawo, ponieważ miejsca handlu nie zostały wystarczająco precyzyjnie zindywidualizowane. Odniesienie do regulaminu targowisk jest sprzeczne z ustawą o ułatwieniach.

Godne uwagi sformułowania

Organ nadzoru może wkraczać władczo w działalność samorządu gminnego jedynie w przypadkach i granicach wyraźnie określonych w przepisach prawa. Istotnym naruszeniem prawa jest naruszenie przez organ gminy w uchwale lub zarządzeniu przepisów o właściwości, podjęcie aktu bez podstawy prawnej bądź wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, a także poważne naruszenie przepisów regulujących procedurę podjęcia uchwały. Wyznaczenie miejsca do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników może nastąpić poprzez wskazanie określonego istniejącego już obszaru czy budynku albo poprzez wyodrębnienie a istniejącym terenie mniejszej powierzchni, natomiast nie można tego terminu utożsamiać, z wyznaczeniem pojedynczego miejsca konkretnemu sprzedającemu.

Skład orzekający

Kamila Paszowska-Wojnar

przewodniczący

Katarzyna Borońska

sprawozdawca

Aneta Brzezińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyznaczania miejsc handlu przez samorządy oraz zakresu kontroli nadzorczej organów administracji publicznej nad uchwałami gminnymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o ułatwieniach w handlu dla rolników; ogólne zasady kontroli nadzorczej mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kontroli nadzorczej nad samorządami i interpretacji przepisów dotyczących handlu lokalnego, co jest interesujące dla prawników administracyjnych i samorządowców.

Sąd administracyjny stanął w obronie samorządu: Wojewoda nie może arbitralnie uchylać uchwał gminnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 5/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II GSK 1292/23 - Wyrok NSA z 2024-01-30
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono akt nadzoru
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2290
art. 3, art. 4
Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar, Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Aneta Brzezińska, Protokolant Referent Tomasz Gołębiowski, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2023 r., sprawy ze skargi Gminy Miejskiej Bolesławiec, na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego, z dnia 6 grudnia 2022 r. nr NK-N.4131.7.12.2022.MS6, w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr XLVII/502/2022 Rady Miasta Bolesławiec z dnia 30 listopada 2022 r. w sprawie wyznaczenia miejsc do, prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników oraz regulaminu określającego zasady handlu w piątki i soboty przez rolników i ich, domowników, I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 30 listopada 2022 r. Rada Miasta Bolesławiec, działając na podstawie art. 3 i art. 5 ustawy z 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na wyznaczonych miejscach (Dz.U. z 2021 r., poz. 2290 – dalej: ustawa o ułatwieniach) podjęła uchwałę nr XLVII/2022 w sprawie wyznaczenia miejsca do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników oraz regulaminu określającego zasady handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (dalej: Uchwała). W § 1 Uchwały zawarto zapis: "Do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników wyznacza się miejsca na terenie targowisk położonych przy ul. Jeleniogórskiej i przy ul. Wesołej 25 w Bolesławcu". Uchwała w § 2 stanowiła natomiast: "Zasady prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników określa się poprzez
odesłanie do regulaminu przyjętego uchwałą nr XLVIII/402/10 Rady Miasta Bolesławiec z dnia 24 lutego 2010 r. w sprawie regulaminu targowisk (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2010 r. nr 54 poz. 822)." Wykonanie uchwały powierzono Prezydentowi Miasta Bolesławiec (§3), zaś w § 4. Postanowiono, że Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego".
Wojewoda Dolnośląski (dalej: Wojewoda, organ nadzoru) w dniu 6 grudnia 2022 r. wydał rozstrzygnięcie nadzorcze, w którym stwierdził nieważność powyższej uchwały. Organ nadzoru przywołał regulacje art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 1372) – dalej: u.s.g., a także art. 7 i art. 2 Konstytucji RP i w oparciu o nie konkludował, że przy redagowaniu tekstu aktu normatywnego należy się kierować zasadami precyzji tekstu prawnego, jego komunikatywności, a także adekwatności względem zamiaru prawodawcy co do uregulowania określonych spraw. Zasady prawidłowej legislacji wymagają by w akcie prawa miejscowego, ataki charakter ma kwestionowana uchwała, przepisy były redagowane dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich norm wyrażały intencje prawodawcy. Prowadzi to do wniosku, że rada gminy powinna wyznaczyć konkretne miejsce do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników. Celem wprowadzenia takiego obowiązku było m.in. skupienie handlu w jednym, wyznaczonym w tym celu miejscu, na dogodnych dla rolników warunkach, które leży w interesie nie tylko rolników, ale ma także wymiar społeczny i zdrowotny, gdyż konsumenci coraz częściej są zainteresowani możliwością zakupu świeżej żywności, produkowanej w danym rejonie przez lokalnych rolników, gdzie nie ma długich łańcuchów dostaw i pośredników, a zapewnione są bliskie relacje producentów i konsumentów. Mieszkańcy będą mogli w dzień wolny od pracy zapoznać się z ofertą tradycyjnych, zdrowych, dobrej jakości, polskich produktów (Uzasadnienie do projektu uchwały, Druk nr 1612, druk.xsp?nr=1612, dostęp: 11.07.2022). Biorąc pod uwagę cel ustawy, wyznaczenie indywidualnego miejsca jest zatem istotne z punktu widzenia zarówno rolników - którzy będą mieli zapewnione przeznaczone dla nich miejsce do handlu, jak również konsumentów, którzy będą mogli znaleźć regionalne produkty w konkretnym miejscu - miejscu, które daje gwarancję nabycia produktów bezpośrednio od lokalnych rolników.
Zdaniem organu nadzoru powyższe może nastąpić poprzez utworzenie nowego miejsca, czy też wydzielenie miejsca na funkcjonującym już w gminie targowisku bądź hali targowej. W drugim przypadku, w celu prawidłowej realizacji delegacji ustawowej - wyznaczone miejsce powinno być przeznaczone w określone dni, tj. piątek i sobota, wyłącznie do prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników. Rada gminy powinna w sposób jasny i czytelny wskazać lokalizację wyznaczonego miejsca uchwale tak, aby z jej zapisów jednoznacznie wynikało, w którym miejscu może być prowadzony handel w piątki i soboty. Adresat uchwały powinien z jej treści uzyskać konkretną informację o wyznaczonym miejscu do handlu. Przedmiotem handlu na wyznaczonych miejscach, o których mowa w art. 3 ust. 1, mogą być bowiem tylko produkty rolne lub spożywcze oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie rolnym, o czym stanowi art. 4 ustawy, a wiec nie mogą to być wszystkie produkty dopuszczone do sprzedaży, zgodnie z ogólnymi regułami targowisk w mieście Bolesławiec. Dopiero prawidłowe wyznaczenie miejsca do prowadzenia handlu otwiera drogę do uchwalenia regulaminu, o którym mowa w art. 5 ustawy.
Zdaniem organu nadzoru, Rada Miasta Bolesławiec wyznaczyła miejsce do handlu dla rolników na miejskich targowiskach co najwyżej w sposób dorozumiany, co nie może zostać ocenione jako zgodne z ustawy. W świetle zaś zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) nieedopuszczalne jest stanowienie przepisów niepełnych, które wymagają od adresatów ich uzupełniania w drodze wykładni. W tym przypadku adresat uchwały nie może się domyślać, że skoro Rada Miasta Bolesławiec przyjmuje zasady prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników jako część regulaminu targowisk w mieście Bolesławiec, to tam wyznaczyła miejsce do handlu przez te podmioty oraz jaki obszar konkretnie ma być wyznaczony dla wskazanej, odrębnej grupy handlujących.
W skardze wniesionej do tutejszego Sądu na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Gmina Miejska Bolesławiec (dalej: skarżąca, Gmina) wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie od organu nadzoru kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Zdaniem Gminy zaskarżonej Uchwale nie można zarzucić sprzeczności z prawem, rozumianej jako oczywista i bezpośrednia niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego. Z treści stanowiącego materialno prawną podstawę zaskarżonej uchwały art. 3 ust. 1 ustawy o ułatwieniach nie wynika bowiem, by gmina była - jak twierdzi organ nadzoru – zobowiązana zindywidualizować miejsca prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników poprzez utworzenie nowego miejsca lub wydzielenie miejsca na funkcjonującym w gminie targowisku lub hali targowej wyłącznie dla prowadzenia handlu przez rolników lub domowników z zachowaniem zastrzeżenia, iż przedmiotem handlu są wyłącznie produkty rolne lub spożywcze oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie rolnym. Obowiązek wskazania miejsca do prowadzenia handlu w sposób opisany przez Wojewodę nie został przez ustawodawcę wyraźnie przewidziany brzmieniu art. 3 ustawy. Z jego brzmienia wynika obowiązek wyznaczenia miejsca do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników przepisu a wydana w dniu 30 listopada 2022 r. uchwała Rady Miasta Bolesławiec zapisy tej regulacji wypełnia.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 202022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in., stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
Z brzmienia art. 98 ust. 1 u.s.g. wynika natomiast, że rozstrzygnięcia organu nadzoru podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze (art. 98 ust.3 u.s.g.). W niniejszej sprawi uchwała taka została podjęta przez Radę Miejską w Bolesławcu oraz zachowany został a 30 - dniowy termin do wniesienia skargi.
Dokonując oceny merytorycznej kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, Sąd doszedł do przekonania, że zostało ono oparte na częściowo wadliwej wykładni przepisów ustawy o ułatwianiu, stanowiących podstawę wydania Uchwały, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego stwierdzenia w całości nieważności tejże Uchwały.
Objęcie nadzorem działalności samorządu znajduje oparcie w art. 171 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), zgodnie z którym działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. Zgodnie z art. 85 u.s.g., nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem, zaś organem sprawującym nadzór jest Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych – regionalna izba obrachunkowa (art. 86 u.s.g.). Jednocześnie w skardze słusznie Gmina zwraca uwagę na wynikającą z art. 165 ust.2 Konstytucji zasadę ochrony samodzielności gminy – z której należy wywodzić m.in., że organ nadzoru może wkraczać władczo w działalność samorządu gminnego jedynie w przypadkach i granicach wyraźnie określonych w przepisach prawa. Znajduje to bezpośredni wyraz w art. 87 u.s.g. Organy nadzoru mogą wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych ustawami.
W tym miejscu wskazać należy, że dokonywana w ramach kompetencji nadzorczych wojewody ocena działalności gminy opiera się wyłącznie o kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że wszelkie inne aspekty oceny działalności samorządu gminnego – takie jak np. celowość, słuszność, sprawność działania nie mogą stanowić podstawy do ingerencji ze strony organu nadzoru, a szczególności nie mogą być przyczyną wkraczania w działalność prawodawczą gminy.
W przypadku aktów prawodawczych gminy nie spełniających kryterium zgodności z prawem, ustawa o samorządzie gminnym przewiduje różne skutki, w zależności od tego, czy wada uchwały lub zarządzenia organu gminy ma charakter istotny czy nieistotny. Jak wynika z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. W rozpoznawanej sprawie został zachowany wskazany w art. 91 udt. 1 u.s.g. 30-dniowy termin do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego liczony od dnia doręczenia Wojewodzie uchwały (2 grudnia 2022 r.). W przypadku natomiast nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (91 ust. 4 u.s.g.). Podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy może być więc tylko istotne naruszenie prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, istotnym naruszeniem prawa jest naruszenie przez organ gminy w uchwale lub zarządzeniu przepisów o właściwości, podjęcie aktu bez podstawy prawnej bądź wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, a także poważne naruszenie przepisów regulujących procedurę podjęcia uchwały. Chodzi zatem o takie naruszenie prawa , które prowadzi do skutków , które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym (patrz M. Stahl Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001 , z 1-2, str. 101 -102). W szczególności należy zwrócić uwagę na wynikający z art. 94 Konstytucji obowiązek stanowienia stanowienie prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Oznacza to, że uchwała stanowiąca akt prawa miejscowego, która nie ma oparcia w upoważnieniu ustawowym lub wykracza poza jego granice, nie może stanowić źródła powszechnie obowiązującego prawa. Z tego względu organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, wydając przepisy gminne, musi to czynić w ramach obowiązujących przepisów wyższego rzędu i zawartych w nich upoważnień. Wydanie przez organ samorządowy aktu prawa miejscowego z przekroczeniem kompetencji nadanych mu ustawą, w tym stanowienie regulacji sprzecznych z ustawą, modyfikujących treści ustawowe lub je powtarzających narusza wskazaną zasadę, a w konsekwencji także wyrażoną w art. 7 Konstytucji zasadę działania organów władzy publicznej, w tym samorządowych, na podstawie i w granicach prawa oraz wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę państwa prawnego. Powyższe wymogi określają zarazem ramy, w jakich Wojewoda był zobowiązany badać zaskarżoną uchwałę w ramach sprawowanego nadzoru nad stanowieniem sprawa miejscowego przez Radę Miasta Bolesławiec.
W zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda zarzucił, że Uchwała w sposób istotny narusza art. 3 ust. 1 ustawy o ułatwieniach. Zgodnie z tym przepisem, miejsce do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników wyznacza rada gminy w drodze uchwały. Stosowanie do treści ust. 2 tego przepisu, wyznaczając miejsce, o którym mowa w ust. 1, rada gminy bierze pod uwagę w szczególności dogodną komunikację, bliską lokalizację z centrum danej gminy lub miasta lub bliską lokalizację miejsc atrakcyjnych turystycznie.
Cytowany przepis wyposaża zatem radę gminy w kompetencję do określenia w uchwale miejsca prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, nie wprowadzając przy tym żadnych ograniczeń czy zastrzeżeń co do położenia, wielkości czy rodzaju tego miejsca. W szczególności, wbrew zawartym w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym oraz podniesionym przez pełnomocnika organu na rozprawie tezom, brak jest podstaw do wywodzenia z treści art. 3 ustawy o ułatwieniach potrzeby wskazania w Uchwale bądź jej załączniku konkretnych, zindywidualizowanych miejsc (straganów) na targowisku, na których rolnicy i ich domownicy mogliby w piątki i soboty sprzedawać swoje produkty. Takie rozwiązanie mijałoby się zresztą z celem ustawy i wydaje się pozbawione praktycznego sensu – trudno bowiem w akcie prawa miejscowego przewidzieć ilu rolników i ich domowników będzie korzystać z możliwości takiej sprzedaży i jak będzie się ta liczba zmieniać, a nie ma podstaw do odgórnego jej ograniczenia. Z treści ustawy nie sposób również wyprowadzić warunku, by miejsca wyznaczone na podstawie art. 3 ust. 1 mogły być wykorzystywane wyłącznie przez rolników i ich domowników do sprzedaży towarów, o jakich mowa w art. 4 ustawy o ułatwieniach, a nie mogły funkcjonować w ramach miejsc już wykorzystywanych na cele handlowe przez innych sprzedawców.
Sąd w pełni zgadza się z twierdzeniem organu o konieczności zapewnienia, by wydane na podstawie powyższej delegacji ustawowej regulacje Uchwały były jasne i precyzyjne, zapewniając konkretną informację o wyznaczonym miejscu handlu. Wydana w niniejszym przypadku Uchwała spełnia te jednak wymogi – wskazuje bowiem jednoznacznie konkretne miejsca na terenie Bolesławca – targowiska przy ul. Jeleniogórskiej i przy ul. Wesołej 25, a więc punkty posiadające skonkretyzowaną, nie nasuwającą wątpliwości lokalizację, znane już mieszkańcom i wykorzystywane w celach handlowych. "Wyznaczenie miejsca", o którym mowa w art. 3 ustawy o ułatwieniach może, zdaniem Sądu, nastąpić poprzez wskazanie określonego istniejącego już obszaru czy budynku albo poprzez wyodrębnienie a istniejącym terenie mniejszej powierzchni, natomiast nie można tego terminu utożsamiać, z wyznaczeniem pojedynczego miejsca konkretnemu sprzedającemu. Ja trafnie zauważył WSA w Łodzi w wyroku z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 702/22, literalne brzmienie powoływanego przepisu ustawy stanowi o "wyznaczeniu miejsca prowadzenia handlu" a nie miejsc, co dodatkowo wskazuje na nietrafność zarzutów podnoszonych przez organ nadzoru oraz towarzyszącej temu argumentacji. Fakt, iż w art. 4 ustawy mowa jest o "wyznaczony miejscach" powyższej konstatacji nie zmienia, bowiem zdaniem Sądu, taka regulacja nie odnosi się do konkretnych stanowisk prowadzenia handlu przez poszczególnych rolników, lecz dotyczy sytuacji, kiedy lokalny prawodawca wskazałby uchwałą kilka obiektów (np. targowisk), na których przewiduje możliwość prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników w piątki i soboty. Jak stwierdził Sąd w powyższym wyroku, "Przepis ustawy nie wyklucza tym samym, przeznaczenia pod taki handel nawet całego terenu targowiska, z czym de facto mamy do czynienia w niniejszym przypadku. Kwestia zakresu takiej regulacji została pozostawiona uznaniu lokalnego prawodawcy, dla którego jedyną wytyczną jest treść art. 3 ust. 2 ustawy, tj. aby wyznaczając takie miejsce wzięto pod uwagę w szczególności dogodną komunikację, bliską lokalizację z centrum danej gminy lub miasta lub bliską lokalizację miejsc atrakcyjnych turystycznie". Z uzasadnienia Uchwały, której dotyczy skarżone rozstrzygnięcie nadzorcze wynika, że wskazane w § 1 Uchwały miejsca handlu wyznaczono biorąc pod uwagę powyższe wskazówki, zaś na rozprawie pełnomocnik podkreślił, że są to ponadto miejsca, które rolnicy tradycyjnie już od lat wykorzystują w celu sprzedaży swoich produktów.
Sąd podziela natomiast zastrzeżenia organu nadzoru podniesione w odniesieniu do zawartego w § 2 Uchwały odesłania do regulaminu przyjętego uchwałą nr XLVIII/402/10 Rady Miasta Bolesławiec z 24 lutego 2010 r. w sprawie regulaminu targowisk (.dalej: Regulamin). Wojewoda trafnie zauważa, że zawarte w załącznikach do tej uchwały regulaminy targowisk przy ul. Jeleniogórskiej (załącznik nr 1) oraz przy ul Wesołej 25 (załącznik nr 2) zawierają regulacje dotyczące tego, co może być przedmiotem sprzedaży na targowisku (§ 3 ), które pozostają w sprzeczności z treścią art. 4 ustawy o ułatwieniach. Przepis ten stanowi zaś, że przedmiotem handlu na wyznaczonych miejscach, o których mowa w art. 3 ust. 1 mogą być tylko produkty rolne lub spożywcze oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie domowym. Tymczasem wspomniane regulaminy dopuszczają sprzedaż wszystkich towarów z wyłączeniem enumeratywnie wymienionych. W odesłaniu zawartym w § 2 Uchwały nie posłużono się słowem "odpowiednio" ani nie poczyniono stosownych zastrzeżeń czy wyłączeń, przez co nie uwzględnia ono powyższego ograniczenia asortymentu produktów, do których sprzedaży uprawnieni są rolnicy i ich domownicy w miejscach wyznaczonych przez Radę Miasta Bolesławiec. Zawarcie w Uchwale tak skonstruowanego odesłania do innego aktu prawa miejscowego prowadzi w efekcie do uregulowania w tym zakresie zasad handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników w sposób sprzeczny z normami ustawowymi, stanowiąc istotne naruszenie prawa. Skutek powyższego naruszenia dotyczy jednak wyłącznie § 2 Uchwały – a więc nie wyznaczenia miejsc sprzedaży, ale zasad sprzedaży w tych miejscach - i nie powinien się przekładać na stwierdzenie nieważności całości Uchwały, wraz z §1, §3 i §4.
Mając na uwadze powyższe Sąd nie zgodził się z przedstawioną w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym wykładnią art. 3 ustawy o ułatwieniach, a konsekwencji z konkluzją Wojewody co do tego, że Uchwała, poprzez wyznaczenie ( w § 1 ) miejsc handlu w sposób jedynie dorozumiany i niepełny, narusza istotnie prawo uzasadniając stwierdzenie w całości jej nieważności przez organ nadzoru. Z tego względu Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze na podstawie art. 148 p.p.s.a.
O kosztach orzeczona na podstawie art. 200 i 205 p..p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI