III SA/Wr 495/20

III SA/Wr 495/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Kamila Paszowska-Wojnar
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 59
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2020 r. nr 0201-IEE2.711.134.2020.2.JB w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław - Stare Miasto z dnia 1 czerwca 2020 r. nr 0227-SEE.711/PU.339.219.SM22053
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. W. (dalej: strona, zobowiązany, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ odwoławczy) z 23 lipca 2020 r., nr 0201-IEE2.711.134.2020.2.JB, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Stare Miasto (dalej: organ egzekucyjny, NUS) z 1 czerwca 2020 r. nr 0227-SEE.711/PU.339.2019.SM.22053 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, NUS prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne po przejęciu do realizacji od Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Fabryczna (dalej: poprzedni organ egzekucyjny) tytułu wykonawczego z 3 sierpnia 2015 r., nr [...], obejmującego zaległości strony z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2015 r. W dniu 14 grudnia 2015 r. poprzedni organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w banku Z. S.A., o czy zobowiązany został powiadomiony pismem z 14 grudnia 2015 r., nr [...], przesłanym wraz z odpisem tytułu wykonawczego na adres: ul. [...], [...] W. Przesyłkę organ uznał za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a.
Nowy organ egzekucyjny w dniu 8 października 2019 r. zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu. Zawiadomienie o zajęciu świadczenia nr [...] zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 29 października 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu pismem numer [...] z dnia 18.10.2019 r. uznał zajęcie wierzytelności oraz poinformował, iż zajęcia jako pierwszy dokonał komornik sądowy W. M. przy Sądzie dla Wrocławia Śródmieście, w związku z czym potrącenia będą dokonywane na rzecz kancelarii komorniczej, która jako pierwsza dokonała zajęcia świadczenia.
Pismem z 12 listopada 2019 r. zatytułowanym jako "Skarga na zajęcie egzekucyjne, które otrzymałem dnia 29.10.2019 r.". doprecyzowanym na wezwanie organu, pismem z 18 grudnia 2019 r. zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia, wystąpił z wnioskiem do Naczelnika Urzędu o zwolnienie świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu oraz umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny w dniu 16 stycznia 2020 r. wydał postanowienie numer 0227- SEE.71 l/P.1.2019.SM.4593 oddalające skargę, zaś w dniu 17.01.2020 r. postanowienie numer 0227-SEE.711/PZW.2.2019.SM.4594 zwalniające spod egzekucji świadczenie zajęte zawiadomieniem z 08.10.2019 r. w ZUS Oddział we Wrocławiu do dnia wydania postanowienia w przedmiocie umorzenia lub odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 03.08.2015 r.
Naczelnik Urzędu pismem numer [...] z 16.01.2020 r. przekazał kserokopię wniosku strony do wierzyciela, tj. Dyrektora P. S.A. [...], celem zajęcia stanowiska w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi w dniu 24.03.2020 r. wpłynęło do Naczelnika Urzędu pismo wierzyciela z 18.03.2020 r. nr [...], w którym wierzyciel wskazał na wymagalność dochodzonego obowiązku w opłacie abonamentowej RTV, poinformował o braku przesłanek do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz wniósł o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego na podstawie przekazanego do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego.
Naczelnik Urzędu postanowieniem z 01.06.2020 r. roku nr 0227- SEE.711/PU.339.2019.SM.22053 odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułu wykonawczego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i po uzyskaniu stanowiska wierzyciela nie stwierdził na dzień wydania skarżonego postanowienia przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego. Pan W. W. pismem z 23.06.2020 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnioskując o umorzenie postępowania twierdząc, iż pod adresem ul. [...] nie mieszka od 2014 r. i nie mógł korzystać z odbiornika w ramach abonamentu RTV. Zobowiązany poinformował, iż z uwagi na konieczność opracowania pism procesowych w Sądach, w sprawie INS 309/2019 ( 22.06.2020 ) oraz choroby nie mógł przeprowadzić dokładnej analizy skarżonego postanowienia, pismo to zamierza złożyć w terminie późniejszym. Zobowiązany odniósł się do faktu doręczenia przez organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego Wrocław — Fabryczna odpisu w/w tytułu wykonawczego pod adresem [...] W., ul. [...], informując, iż od 2014 roku nie mieszka i nie jest zameldowany pod tym adresem, wiec nie mogą mu być doręczane przesyłki pod tym adresem.
Zażalenie wraz z aktami sprawy zostało przekazane Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu w dniu 02.07.2020 r, który po rozpoznaniu zażalenia postanowieniem z 23.07.2020 r. nr 0201-IEE2.711.134.2020.2.JB (doręczonym 07.08.2020 r.) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu Pan W. W. pismem z 01.09.2020 r. (wniesionym osobiście w tym samym dniu) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w ustawowym terminie.
W skardze skierowanej do tutejszego Sądu skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podtrzymał swoje twierdzenie, iż pod adresem ul. [...] [...] W. nie mieszka od 2014 r., wobec czego nie mógł korzystać z odbiornika RTV. Zobowiązany odniósł się do faktu Odnosząc się do okoliczności doręczenia zawiadomienia o zajęciu oraz odpisu tytułu wykonawczego nr [...] pod adresem [...] W., ul. [...], skarżący zaznaczył, że od 2014 roku nie mieszka i nie jest zameldowany pod tym adresem, więc przesyłka nie została dostarczona w trybie art. 44 kpa i nie może ona wywoływać skutków prawnych. Dodatkowo podniósł, iż na adres podany przy rejestracji, który był w tym czasie faktycznym adresem zamieszkania i zameldowania wierzyciel nie wysłał nadanego numeru identyfikacyjnego, a taki obowiązek ciążył na wierzycielu i wynikał on z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Zarzucił jednocześnie, iż wierzyciel nie przedstawił dowodu, że takie zawiadomienie z numerem zostało kiedykolwiek wysłane. Skarżący podniósł również w skardze nieprawidłowe doręczenie upomnienia, które zostało przesłane w dniu 25 maja 2015 na adres przy ul. [...] i uznane za doręczone w trybie art. 44 kpa w dniu 10 czerwca 2015 r. Skarżący zarzucił również nie zbadanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu podstaw prawnych działania wierzyciela, jak również nieustalenie aktualnego adresu przez wierzyciela i przedłużanie postępowania egzekucyjnego poprzez kierowanie korespondencji na nieaktualny adres.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Organ odwoławczy stwierdził, że wierzyciel wezwany przez organ egzekucyjny pismem numer [...] z dnia 16.01.2020r. do zajęcia stanowiska w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego, pismem z dnia 18.03.2020r. numer [...] poinformował, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie, mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentach ( Dz.U. z 2014, poz. 1204 z póżn. zm.), opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Dyrektor [...] P. S.A. po analizie danych stwierdził, iż odnotowano rejestrację odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego na dane osobowe W. W. i adresowe ul. [...], [...] W.. Zobowiązanemu został nadany indywidualny numer identyfikacyjny [...], zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych ( Dz.U. Nr 187 z 2007r. , poz. 1342 ) – dalej: rozporządzenie abonamentowe. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych z dnia 03.09.2008 r. zostało wysłane na adres podany przy rejestracji. Wierzyciel zwrócił uwagę na fakt, iż obowiązany miał uregulowane opłaty abonamentowe do grudnia 2012 r. Nie ma zatem podstaw faktycznych i prawnych do obowiązku analizowania, czy abonent w dalszym ciągu zamieszkuje pod zgłoszonym adresem oraz czy korzysta z odbiornika bez wymaganego zgłoszenia.
Zdaniem DIAS, wbrew twierdzeniu skarżącego wierzyciel nie miał obowiązku poszukiwania aktualnego adresu abonenta, w sytuacji, gdy ww. ustawa nakłada na niego obowiązek informowania operatora - P. S.A. o zmianie danych rejestracyjnych, w tym o zmianie adresu zamieszkania. W przedmiotowym upomnieniu zobowiązany został poinformowany, że wskazane należności należy wpłacić w ciągu 7 dni, licząc od dnia doręczenia upomnienia, za pośrednictwem P. S.A. na wskazany numer rachunku bankowego. Natomiast w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej. Organ podkreślił, iż podnoszenie nowego zarzutu dot. niedoręczenia upomnienia na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest spóźnione z uwagi na tryb instancyjny rozpatrywania spraw. Właściwy w tym zakresie jest organ I instancji. Zarzut ten zobowiązany może złożyć w czasie trwania postępowania do Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław — Stare Miasto. Nieuzasadniony jest zarzut, że wierzyciel nie przedstawił dowodu na przesłanie zawiadomienia, gdyż duplikat tego zawiadomienia jest w aktach sprawy pod nr 55. (wierzyciel nie musi posiadać zwrotnego potwierdzenia doręczenia przesyłki).
Odnośnie zarzutu braku informowania o zadłużeniu DIAS wskazał, iż nie ma obowiązku informowania abonentów o zaległościach powstałych na skutek zaprzestania wnoszenia opłat abonamentowych. Dokonywanie opłat abonamentowych za używanie odbiorników to ustawowy obowiązek wynikający z ustawy o opłatach abonamentowych i do abonenta należy skuteczna terminowa i właściwa co do kwoty opłaty realizacja jego obowiązku. W zakresie zarzutu dotyczącego nieskutecznego doręczenia przez organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego Wrocław — Fabryczna zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oraz odpisu tytułu wykonawczego pod adresem [...] W., ul. [...] organ wyjaśnił, że kwestia ta nie należy do zakresu postępowania dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego i została szczegółowo rozpoznania przez organ egzekucyjny w ramach postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną (postanowienie numer 0227- SEE.711/P.1.2019.SM.4593 z 16.01.2020 r. oddalające skargę).
Odnośnie zarzutu niezbadania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu podstaw prawnych działania wierzyciela wskazać należy, iż podstawy działania Dyrektora P. S.A. [...] jako wierzyciela nie budzą wątpliwości organu nadzoru i nie wymagały szczególnego badania tym bardziej, że argument ten nie był podnoszony w trakcie postępowania przed organami I i II instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy odnotować, że postępowanie egzekucyjne, o którego umorzenie wnosił skarżący było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w 2015r., wobec czego – zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.) - w sprawie miały zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. W myśl bowiem powołanego przepisu, do postępowań wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przed dniem 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przesłanki umorzenia postępowania zostały wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu przed dniem 30 lipca 2020 r.), zgodnie z którym umarza się postępowanie egzekucyjne w całości albo w części w przypadku:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Ponadto w myśl art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Wymienione wyżej przesłanki stanowią katalog zamknięty, co oznacza, że poza wskazanymi w art. 59 u.p.e.a. przypadkami organ nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Należy przy tym wskazać, że w ramach postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny bada jedynie czy zachodzą przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
W rozpoznawanej sprawie skarżący motywował wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego przede wszystkim faktem, że od 2014 r. nie zamieszkiwał przy ul. [...]. Powyższe miało, w jego opinii, potwierdzać fakt niekorzystania z odbiornika RTV, a ponadto nie pozwalało na przyjęcie, że został mu doręczony tytuł wykonawczy oraz upomnienie, a wcześniej także zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru abonenta.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że w kwestii doręczenia skarżącemu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, podziela stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz w odpowiedzi na skargę. W sprawie nie było sporne, że skarżący posiadał i rejestrował odbiornik, co zobowiązywało go do ponoszenia opłat abonamentowych. Podkreślić trzeba, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej, a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia abonamentowego. Przesłanie zawiadomienia, jak podkreśla się w orzecznictwie, miało charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Rację ma więc organ, ze nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie upoważnia użytkownika odbiorników do zaprzestania uiszczania opłat abonamentowych. Jak wynika z powołanych wyżej przepisów w sprawie opłat abonamentowych w przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych zobowiązany jest zgłosić ten fakt i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty.
W kwestii doręczenia stronie upomnienia przed wszczęciem postępowania administracyjnego zauważyć należy, że zgodnie z informacją P. z 24 marca 2020 r. (akta administracyjne, k. 58) oraz uzupełnioną na żądanie Sądu, upomnienie takie zostało wysłane skarżącemu 25 maja 2015 r. pod adres znany wierzycielowi z danych rejestracyjnych, o których zmianie abonent nie poinformował P. wbrew obowiązkowi, jak spoczywał na nim na podstawie § 11 rozporządzenia abonamentowego. Co prawda w aktualnym stanie prawnym operator wyznaczony jest, zgodnie z art. 7 ust. 1a u.o.a. uprawniony do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2022 r., poz. 1191), jednak uprawnienia te P. uzyskała dopiero od 9 października 2015 r.
Odnosząc się do powyższych zarzutów w świetle przytoczonych przesłanek umorzenia postępowania Sąd nie podziela stanowiska DIAS co do tego, że kwestia doręczenia skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego nie należy do zakresu postępowania dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego i że za wystarczające należy uznać jej rozpoznanie przez organ egzekucyjny w ramach postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną (postanowienie numer 0227- SEE.711/P.1.2019.SM.4593 z 16.01.2020 r. oddalające skargę). Zaznaczyć należy, że w powyższym postanowieniu, wbrew twierdzeniom organu nie dokonano rozważenia prawidłowości doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego, a jedynie przedstawiono chronologię zdarzeń.
Obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny lub egzekutora przystępującego do czynności egzekucyjnych wynika wprost z art. 32 u.p.e.a. Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego ma doniosłe znaczenie, bowiem zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w 2015 r.), to właśnie z momentem doręczenia odpisu tytułu wykonawczego następuje wszczęcie egzekucji administracyjnej, jak również rozpoczyna bieg termin na wniesienie zarzutów. Co prawda w art. 26 § 1 pkt 2 ustawodawca wskazał, że za datę wszczęcia egzekucji uznaje się także doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jednak dotyczy to sytuacji, gdy data doręczenia zawiadomienia jest wcześniejsza, niż data doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Przepis ten w istocie rozstrzyga, którą z dat należy uznać za datę wszczęcia egzekucji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu jest konieczne dla skuteczności wszczęcia egzekucji. Wszczęcie egzekucji w dacie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu jest skuteczne, jeżeli poprzedza doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Innymi słowy, wszczęcie egzekucji zawsze wymaga doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Omawiany przepis różnicuje jedynie datę wszczęcia egzekucji w zależności od tego, czy wcześniej doręczono zawiadomienie o zajęciu, czy też odpis tytułu wykonawczego. Pozwala to przyjąć, że o ile doręczono zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego – dokonane wcześniej zajęcie wierzytelności (prawa majątkowego) uczynione zostało w ramach egzekucji administracyjnej (wyrok WSA w Krakowie, z 26 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 60/20, WSA w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 63/18).
Jak zatem wynika z powyższego, doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego jest warunkiem koniecznym uznania, że doszło w ogóle do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oznacza w rezultacie, że nie doszło do wszczęcia egzekucji, zaś następstwem tego jest brak podstaw prawnych do podejmowania jakichkolwiek działań i czynności egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Lublinie z 28 lutego 2013 r., , sygn. akt II SA?Lu 1032/12). Stwierdzenie przez organ braku doręczenia tytułu wykonawczego musi prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego w każdym jego stadium – i to niezależnie czy nastąpi to w wyniku uwzględnienia zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), czy w wyniku analizy podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.). W jednym i w drugim przypadku kwalifikacja prawna takiego stanu rzeczy jest ta sama – niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (wyroki: WSA w Warszawie z 3 lutego 2016., sygn. akt III SA/Wa 982/15, WSA w Poznaniu z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1450/16,WSA w Krakowie, z 26 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 60/20).W orzecznictwie zwraca się przy tym uwagę na konieczność doręczenia bezpośrednio zobowiązanemu zarówno upomnienia, jak i tytułu wykonawczego (wyroki: NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 2327/10 i II FSK 2328/10, wyrok WSA w Warszawie z 7 lipca 2005r., sygn. akt III SA/Wa 1122/05, WSA w Szczecinie z 16 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 39/22) oraz na zakaz domniemywania doręczenia: "Wywodzenie doręczenia tytułu wykonawczego z faktu, iż co do zasady jest on wysyłany razem z zawiadomieniem w sprawie zajęcia wynagrodzenia za pracę, stanowi wyłącznie domniemanie, które nie może zastąpić dowodu doręczenia, szczególnie wobec zaprzeczenia przez zobowiązanego słuszności takiego twierdzenia" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 października 2008 r., I SA/Kr 639/08, LEX nr 496303; zob. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2004 r., III SA 3318/02, LEX nr 148917) – por. Kijowski Dariusz Ryszard (red), Ustawa o postępowaniu administracyjnym w administracji, Komentarz, wyd. II, Lex 2015.
Nie budzi wątpliwości, że skuteczne doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego może być dokonane tylko na właściwy adres. Przesłanie tytułu wykonawczego na adres wskazany przez wierzyciela, który nie jest już adresem aktualnego miejsca zamieszkania zobowiązanego i pod którym nie odebrał on osobiście tytułu wykonawczego, nie może być uznane za skuteczne. Podkreślić należy, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym i dopiero dokonując pierwszego doręczenia zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym organ ma obowiązek zawiadomienia go, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a., o wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. , obowiązku zawiadamiania organu o każdej zmianie swojego adresu w toku postępowania. Przepis art. 41 § 1 k.p.a. ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, tylko wówczas, gdy strona nie dopełniła obowiązku powiadomienia organu o zmianie zaszłej w toku postępowania.
W rozpoznawanej sprawie akta sprawy potwierdzają akt sprawy wynika, że odpis tytułu wykonawczego został skarżącemu przesłany wraz z pierwszym zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z 14 grudnia 2015 r. na adres: ul. [...], [...] W., pod którym przesyłki nie odebrano, a w tej dacie skarżący już nie był tam zameldowany, nie zamieszkiwał i nie przebywał. Powyższe potwierdza zarówno przedstawione przez stronę "Zaświadczenie o poprzednich adresach" z 14 listopada 2019 r., jak i znajdujący się w katach administracyjnych wydruk z danych meldunkowych (karta 35). Tym samym nie można mówić o skutecznym doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego i skutecznym wszczęciu egzekucji administracyjnej w tej dacie. Zaznaczyć należy przy tym, że zajęcie to poprzedni organ egzekucyjny uznał za bezskuteczne, a podjęte na jego podstawie tej czynności zostały uchylone. Zarazem brak w przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych jakichkolwiek dowodów, które potwierdzałyby późniejsze doręczenie skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego – choćby wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego z 8 października 2019 r. W tych okolicznościach brak jest, zdaniem Sądu, podstaw do powoływania się przez organ na doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego w drodze tzw. fikcji doręczenia, ta bowiem nie jest dopuszczalna, gdy organowi wiadomo, że adres, na który wysłano przesyłkę, nie jest prawidłowy. Organ egzekucyjny w niniejszej sprawie nie podjął żądnych kroków zmierzających do ustalenia adresu , pod którym zobowiązany zamieszkuje i przebywa i nawet po potwierdzeniu informacji o zmianie adresu przez skarżącego od 2 maja 2017 r. nie ponowił próby doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego.
Tego rodzaju uchybienie prowadzi natomiast do wniosku, że została w sprawie spełniona z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. tj. egzekucja administracyjna była niedopuszczalna.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.ps..a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego.