III SA/Wr 486/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił skargę spółki domagającej się zmiany zezwolenia na sprzedaż alkoholu po nabyciu przedsiębiorstwa, uznając brak podstaw prawnych do przeniesienia zezwolenia.
Spółka "A" Sp. z o.o. wniosła o zmianę zezwolenia na sprzedaż alkoholu po nabyciu przedsiębiorstwa od "B" Sp. z o.o., powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego o sprzedaży przedsiębiorstwa. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na brak przepisów pozwalających na przeniesienie zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, potwierdzając, że zezwolenie na sprzedaż alkoholu ma charakter osobisty i nie podlega przeniesieniu w drodze umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, co jest zgodne z celem i rygorystycznymi przepisami ustawy o wychowaniu w trzeźwości.
Przedmiotem skargi spółki "A" Sp. z o.o. było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Spółka nabyła przedsiębiorstwo, w skład którego wchodził sklep z zezwoleniem, i wniosła o zmianę zezwolenia w celu wskazania jej jako nowego podmiotu. Organy administracji uznały, że przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie przewidują możliwości przeniesienia zezwolenia na inny podmiot w związku ze sprzedażą przedsiębiorstwa, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów k.p.a., k.c. oraz Prawa przedsiębiorców, argumentując, że umowa sprzedaży przedsiębiorstwa powinna skutkować przejściem uprawnień, a organy błędnie zinterpretowały przepisy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych ma charakter osobisty i nie podlega przeniesieniu w drodze cywilnoprawnej umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, chyba że przepis prawa stanowi inaczej. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości ściśle reglamentuje obrót alkoholem, a jej celem jest ochrona zdrowia publicznego, co uzasadnia ograniczenia w swobodzie działalności gospodarczej. Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona brakiem podstaw prawnych do merytorycznego załatwienia wniosku, a zarzuty naruszenia przepisów Prawa przedsiębiorców nie mogły być uwzględnione, gdyż nie mogą prowadzić do wykładni sprzecznej z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, nabycie przedsiębiorstwa nie powoduje przejścia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na nabywcę, ponieważ zezwolenie to ma charakter osobisty i nie podlega przeniesieniu w drodze cywilnoprawnej umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, chyba że przepis prawa stanowi inaczej.
Uzasadnienie
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości ściśle reglamentuje obrót napojami alkoholowymi, a zezwolenie ma charakter osobisty. Brak jest przepisów pozwalających na przeniesienie zezwolenia w związku ze sprzedażą przedsiębiorstwa. Sukcesja administracyjna jest wyjątkiem i wymaga wyraźnego przepisu prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 61a § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umożliwia odmowę wszczęcia postępowania, gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny, w tym brak podstaw prawnych do wydania decyzji.
k.c. art. 551
Kodeks cywilny
Definiuje przedsiębiorstwo i jego zbycie, ale nie reguluje sukcesji w zakresie zezwoleń administracyjnych.
Pomocnicze
uowtpa art. 18 § ust. 7 pkt 7
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Obowiązek zgłaszania zmian stanu faktycznego lub prawnego w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu nie stanowi podstawy do przeniesienia zezwolenia na inny podmiot w związku z przeniesieniem przedsiębiorstwa.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej, co może uzasadniać odmowę wszczęcia postępowania.
k.c. art. 552
Kodeks cywilny
upp art. 8
Ustawa Prawo przedsiębiorców
upp art. 11
Ustawa Prawo przedsiębiorców
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości nie przewidują możliwości przeniesienia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na inny podmiot w związku ze sprzedażą przedsiębiorstwa. Zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych ma charakter osobisty i nie podlega sukcesji administracyjnej bez wyraźnego przepisu prawa. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uzasadniona brakiem podstaw prawnych do merytorycznego załatwienia wniosku. Ograniczenie swobody działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży alkoholu jest uzasadnione ochroną interesu publicznego.
Odrzucone argumenty
Nabycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. powinno skutkować przejściem uprawnień wynikających z zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Organy błędnie zinterpretowały przepisy, odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia. Praktyka innych organów i stanowisko Ministerstwa Gospodarki powinny być uwzględnione. Niedopuszczalność zmiany zezwolenia narusza konstytucyjną zasadę swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Niezastosowanie art. 8 i 11 Prawa przedsiębiorców.
Godne uwagi sformułowania
Zezwolenie jest instytucją prawa administracyjnego i wydawane jest dla konkretnego przedsiębiorcy na warunkach wynikających z przepisów prawa i bez wyraźnego upoważnienia ustawowego dla organu udzielającego zezwolenie nie może on dokonywać zmian, ani przenosić zezwolenia na inny podmiot. W prawie administracyjnym obowiązuje zasada, że prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym są związane z osobą, dla której zostały ustanowione i zasadniczo nie są one przenoszalne. Sukcesja administracyjna stanowi wyjątek od zasady nieprzenoszenia praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym i jako taka podlega zatem wykładni zawężającej. Życie obywateli w trzeźwości stanowi niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu. Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej ma gwarancje konstytucyjne, jednak nie ma charakteru absolutnego, co motywowane jest potrzebą ochrony innych istotnych wartości.
Skład orzekający
Tomasz Świetlikowski
przewodniczący
Anetta Chołuj
członek
Barbara Ciołek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku możliwości przeniesienia zezwolenia na sprzedaż alkoholu w drodze cywilnoprawnej umowy sprzedaży przedsiębiorstwa oraz interpretacja przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości w kontekście sukcesji administracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia przedsiębiorstwa z zezwoleniem na sprzedaż alkoholu; nie obejmuje innych form przenoszenia zezwoleń, jeśli są one przewidziane prawem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z alkoholem i pokazuje, jak przepisy prawa administracyjnego mogą ograniczać skutki umów cywilnoprawnych. Jest to istotne dla przedsiębiorców z tej branży.
“Czy kupując firmę, automatycznie dziedziczysz jej zezwolenie na sprzedaż alkoholu? Sąd administracyjny odpowiada: niekoniecznie.”
Sektor
handel detaliczny napojami alkoholowymi
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 486/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2020-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Barbara Ciołek /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6046 Inne koncesje i zezwolenia
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
II GSK 707/20 - Wyrok NSA z 2023-09-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2137
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi "A" sp. z o.o. z/s w K. (dalej strona, spółka, skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej: SKO, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta W. (dalej: organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w sklepie spożywczo-przemysłowym zlokalizowanym we W., przy ul. K..
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] udzielił "B" sp. z o.o. z/s w N.zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w sklepie spożywczo-przemysłowym zlokalizowanym we W., przy ul. K.; na okres od 28 czerwca 2018 r. do 27 czerwca 2022 r. Skarżąca pismem z [...] czerwca 2019 r. wniosła o zmianę ww. zezwolenia w związku z nabyciem od "B" Sp. z o.o. przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.Dz.U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm., dalej: kc), w skład którego wchodzi sklep zlokalizowany przy ul. K.. Do wniosku dołączyła strona wyciąg z umowy sprzedaży.
Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: kpa) wskazując na brak podstawy prawnej do dokonania zmiany zezwolenia w żądanym zakresie.
W zażaleniu na postanowienie strona zarzuciła naruszenie: - art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2137 ze zm., dalej: uowtpa, ustawa o trzeźwości) oraz art. 551 i art. 552 kc przez odmowę wszczęcia postępowania, gdy nie było do tego podstaw; - art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 8 § 1 i § 2 i art. 9 kpa, art. 18 ust. 7 uowtpa i art. 551 i art. 552 kc przez odmowę wszczęcia postępowania mimo że wniosek strony był zgodny ze stanowiskiem Ministerstwa Gospodarki i praktyką innych organów; - art. 551 i art. 552 kc przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że umowa przeniesienia przedsiębiorstwa nie powoduje przejścia na stronę uprawnień wynikających z zezwolenia; - art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r., poz. 646 ze zm., dalej: upp) przez niezastosowanie zawartej w przepisie zasady przyjaznej dla przedsiębiorcy wykładni przepisów prawa.
SKO zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji argumentował, że zasadne jest zastosowanie art. 61a § 1 kpa, ponieważ żądanie strony jest niedopuszczalne na gruncie obowiązujących przepisów - przepisy uowtpa nie przewidują przeniesienia zezwolenia na inny podmiot. Dalej organ wskazał, że zezwolenie jest instytucją prawa administracyjnego i wydawane jest dla konkretnego przedsiębiorcy na warunkach wynikających z przepisów prawa i bez wyraźnego upoważnienia ustawowego dla organu udzielającego zezwolenie nie może on dokonywać zmian, ani przenosić zezwolenia na inny podmiot. Przepisy uowtpa nie zawierają regulacji pozwalających na przeniesienie zezwolenia w związku ze zbyciem/nabyciem przedsiębiorstwa. Wyjaśnił organ, że pismo z Ministerstwa Gospodarki nie stanowi źródła prawa. Zdaniem organu w sprawie nie naruszono również art. 11 upp, nie doszło bowiem do wszczęcia postępowania, ponadto przepisy nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, a praktyka organów nie może być sprzeczna z przepisami prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu, strona wniosła o uchylenie postanowienia SKO i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła strona naruszenie:
- art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 18 ust. 7 uowtpa oraz art. 551 i art. 552 kc przez odmowę wszczęcia postępowania, gdy nie było do tego podstaw i organ powinien rozpoznać sprawę co do istoty;
- art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 8 § 1 i § 2 i art. 9 kpa, art. 18 ust. 7 uowtpa i art. 551 i art. 552 kc przez odmowę wszczęcia postępowania mimo że wniosek strony był zgodny ze stanowiskiem wydanym przez Ministerstwo Gospodarki dla spółki i praktyką innych organów; uchylenie się przez organ od rozstrzygnięcia sprawy narusza także zasadę zaufani do władzy publicznej;
- art. 551 i art. 552 kc przez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że zawarcie przez stronę umowy przeniesienia przedsiębiorstwa nie spowodowało przejścia na spółkę uprawnień wynikających z zezwolenia;
- art. 8 oraz art. 11upp przez ich niezastosowanie chociaż zaistniały podstawy do ich zastosowania;
- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 77 § 1 kpa polegające na nie podjęciu przez organ kroków zmierzających do dokładnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania;
- naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa przez nie ustosunkowanie się do całości zebranego materiału dowodowego i brak wskazania przez organ w uzasadnieniu dowodów, którym organ odmówił wiarygodności.
W uzasadnieniu skargi strona argumentowała, że organ wadliwie zastosował art. 61a § 1 kpa, ponieważ przepis ten dotyczy rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego. A w sprawie organ dokonał merytorycznej oceny żądania strony w zakresie możliwości zastosowania art. 551 i art. 552 kc. Tym samym organ potwierdził, że kwestia objęta wnioskiem nie była ewidentna lecz wymagała zbadania. Zdaniem strony w sprawie należało zmienić treść zezwolenia w drodze decyzji na podstawie art. 18 ust. 7 pkt 7 uowtpa. Dalej strona stwierdziła, że organ mając na uwadze zasadę pogłębiania zaufania winien uwzględnić praktykę innych organów, które dokonują, w tożsamym stanie jak w sprawie, zmiany zezwolenia. Takie działanie byłoby także zgodne z zasadą praworządności. Ponadto skoro strona miała informację od Ministerstwa Gospodarki, że zezwolenie przejdzie na nabywcę przedsiębiorstwa, to organ powinien postąpić w taki sam sposób. Zwróciła również uwagę strona na poglądy doktryny dostrzegające nieprawidłowość w braku sukcesji na gruncie prawa administracyjnego w związku z nabyciem przedsiębiorstwa. W ocenie strony skoro przepisy administracyjne nie zawierają zakazów, co do sukcesji, to jest ona dopuszczalna.
Argumentowała strona, że nabyła przedsiębiorstwo spożywczo-przemysłowe, które istotną część działalności stanowi sprzedaż napojów alkoholowych. Zawierając umowę wolą stron było, aby sprzedaż objęła także zezwolenie. Nie zgodziła się strona z argumentacją organów odwołującą się do orzecznictwa sądów administracyjnych o braku sukcesji. Podkreśliła strona, że wątpliwości interpretacyjne powinny być rozstrzygane na korzyść strony, a art. 8 i 11 upp nie obowiązywał w czasie, kiedy wydane były powołane przez organ orzeczenia WSA i NSA. Odwołała się także strona do aspektów związanych z prowadzeniem działalności i koniecznością pozyskania nowego zezwolenia, możliwą odmową jego uzyskania. Wskazała, że w rezultacie może być pozbawiona możliwości prowadzenia działalności w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, a ponadto praktyka organów prowadzi do uszczuplenia wpływów z opłat z tytułu korzystania z zezwoleń na sprzedaż alkoholu.
Według strony organ uchybił także zasadom prowadzenia postępowania w sposób wyczerpujący. Organ pozostał bierny w zakresie gromadzenia i oceny dowodów. Do skargi strona dołączyła pisma pochodzące od organów, w których wskazano na możliwość uzyskania/przeniesienia/zmiany zezwolenia przez stronę. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie pełnomocnik strony podtrzymał argumentację zawartą w skardze oraz podkreślił, że stanowisko organów narusza konstytucyjną zasadę swobody prowadzenia działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Oceniając zaskarżone postanowienie według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że postanowienie nie narusza prawa.
Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w zakresie wskazania w miejsce dotychczasowego przedsiębiorcy ("B" sp. z o.o.) nowego podmiotu (strony) w związku z nabyciem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 kc, w skład którego wchodzi sklep spożywczy, w którym prowadzona jest sprzedaż alkoholu.
Zdaniem strony w związku z nabyciem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 kc od "B"sp. z o.o., która to spółka posiadała zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, na stronę przeszły uprawnienia wynikające z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
Natomiast organ stoi na stanowisku, że przepisy nie przewidują przeniesienia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na inny podmiot w związku ze sprzedażą przedsiębiorstwa przez podmiot, któremu takiego zezwolenia udzielono, co uzasadniało odmowę wszczęcia postepowania.
W zaistniałym sporze Sąd przyznał rację organom.
W pierwszej kolejności Sąd jako nieuzasadnione ocenia zarzuty dotyczące naruszenia art. 61a § 1 kpa. W ocenie Sądu organ był uprawniony do zastosowania art. 61a kpa, ponieważ w sprawie wystąpił brak podstaw do wszczęcia postępowania.
Art. 61a § 1 kpa stanowi, że w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. A zatem odmowa wszczęcia postępowania w sprawie może nastąpić w przypadku wystąpienia niedopuszczalności postępowania z przyczyn podmiotowych bądź z przyczyn przedmiotowych. Do przyczyn o charakterze podmiotowym należy m.in. brak zdolności prawnej czy brak legitymacji po stronie wnioskodawcy. Do przyczyn przedmiotowych należy zaliczyć takie okoliczności jak np. żądanie, które nie nadaje się do załatwienia w formie prawno- administracyjnej.
W szczególności do przyczyn tych ("innych uzasadnionych przyczyn") należą okoliczności, które doprowadziłyby do wszczęcia postępowania wymagającego po jego zakończeniu wznowienia postępowania (art. 145-145b k.p.a.) lub stwierdzenia nieważności wydanej w nim decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.). Należy zauważyć, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej. Tym samym z art. 61a § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest oczywisty brak podstaw prawnych do wydania w jego toku, decyzji załatwiającej wniesione żądanie.(por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1635/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).
Wobec stwierdzenia przez organ, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do merytorycznego załatwienia w drodze decyzji administracyjnej wniosku strony o zmianę zezwolenia – jego przeniesienie na stronę (z czym Sąd się zgadza i omowi w dalszej kolejności) – to uzasadniona była odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa.
W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu o braku podstaw prawnych do zmiany zezwolenia w zakresie wskazania nowego podmiotu w miejsce dotychczasowego, w związku z nabyciem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. od podmiotu, który takim zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych dysponował. Na gruncie obowiązujących przepisów nie przewidziano możliwości wydania decyzji o przeniesieniu na inny podmiot zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, czy jego zmiany w związku z zawarciem umowy przeniesienia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 kc. Zawarcie umowy przeniesienia przedsiębiorstwa nie powoduje przejścia na nabywcę przedsiębiorstwa uprawnień wynikających z zezwolenia przysługującego zbywcy.
Wskazać trzeba, że w prawie publicznym generalnie obowiązującą regułą jest, że uprawnienia i obowiązki mają charakter osobisty i powszechnie akceptowany jest pogląd, że prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym są nieprzenoszalne (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 329/08, CBOSA).
W prawie administracyjnym obowiązuje zasada, że prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym są związane z osobą, dla której zostały ustanowione i zasadniczo nie są one przenoszalne. Należy podkreślić, że w prawie administracyjnym, w przeciwieństwie do prawa cywilnego, nie występuje w klasycznej postaci sukcesja pod tytułem ogólnym. Prawa i obowiązki nabyte np. w drodze decyzji administracyjnej są w zasadzie niezbywalne, chyba że są to prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Zmiana tej reguły wymaga ustanowienia wyraźnej normy prawnej, wyjątki od zasady braku sukcesji są ściśle określone w przepisach prawa tak jak ma to miejsce np. w przypadku ograniczonej sukcesji administracyjnej przewidzianej w art. 531 § 2 k.s.h. czy w art. 494 § 2 k.s.h. przewidującym przejście na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną z dniem połączenia zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Innymi słowy tylko z konkretnej regulacji może wynikać czy dane prawo lub obowiązek może być przeniesione na inną osobę czy też przeniesienie tego prawa nie jest dopuszczalne. Ponadto skoro przenoszalność jest wyjątkiem, to brak regulacji dopuszczającej jest równoznaczny z jej niedopuszczalnością. Przejścia praw i obowiązków nie można rozszerzać. Sukcesja administracyjna stanowi wyjątek od zasady nieprzenoszenia praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym i jako taka podlega zatem wykładni zawężającej.
Zasadnie zatem stwierdził organ, powołując się na orzecznictwo, że ograniczona przenoszalność uprawnień wynikających m.in. z licencji, zezwoleń, koncesji związana jest z samym charakterem tych uprawnień. Mają one z założenia charakter publicznoprawnych uprawnień podmiotowych (osobistych), przyznawanych w drodze decyzji administracyjnych o podwójnej konkretności (podmiotowej i przedmiotowej) i z tej przyczyny są, co do zasady wyłączone z obrotu cywilnoprawnego, prywatnego - poza jak wyżej wskazano sytuacjami wyjątkowymi, wynikającymi wprost z ustawy.
Sąd podziela pogląd, że skoro ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie przewiduje możliwości wydania decyzji o przeniesieniu zezwolenia na sprzedaż alkoholu, to brak przesłanek do przyjęcia, że można prawa z zezwolenia przenieść na inny podmiot.
Z ustawy o wychowaniu w trzeźwości... wynika, że obrót napojami alkoholowymi podlega ściśle określonym regułom i ograniczeniom. Z treści ustawy i z jej preambuły wynika, że ustawodawca działalność gospodarczą w zakresie odnoszącym się do sprzedaży napojów alkoholowych poddał ścisłej reglamentacji prawnej. Z preambuły do ustawy wynika, że prawodawca uznał, iż życie obywateli w trzeźwości stanowi niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu. W konsekwencji w art. 1 ust. 1 wobec organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego sformułowany został obowiązek podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu spożywania tych napojów, działania na rzecz trzeźwości w miejscu pracy, przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu, a także wspierania działalności w tym zakresie organizacji społecznych i zakładów pracy. Z kolei, zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi wykonywane są przez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, w szczególności, przez między innymi, ograniczanie dostępności alkoholu oraz zapobieganie negatywnym następstwom jego nadużywania i poprzez ich usuwanie (art. 2 ust. 1 pkt 4 i pkt 6 ustawy).
Ustawodawca ściśle określił również wymogi związane z pozyskaniem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Zgodnie z art. 18 uowtpa sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży (ust. 1). Zezwolenie wydaje się na podstawie pisemnego wniosku przedsiębiorcy, który winien spełniać wymogi z ust. 5. A warunki prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży uregulowano w ust. 7.
Mając na uwadze cel ustawy oraz zawarte w niej ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej związanej z obrotem napojami alkoholowymi, stwierdzić należy że jakakolwiek rozszerzająca interpretacja przepisów ustawy jest niedopuszczalna. Ustawa uzależnia wydanie zezwolenia i jego posiadanie od spełnienia określonych wymogów, a samo zezwolenie w treści określa uprawnienia o charakterze osobistym.
Wbrew twierdzeniom skargi zmiana zezwolenia poprzez zmianę podmiotu wskazanego w zezwoleniu, związana ze sprzedażą przedsiębiorstwa, nie mieści się w zakresie zmiany stanu faktycznego czy prawnego w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu, o jakim stanowi art. 18 ust. 7 pkt 7 ustawy. Przepis art. 18 ust. 7 normuje kwestię warunków, jakie muszą być spełnione aby prowadzić sprzedaż napojów alkoholowych, a pkt 7 nakłada na podmiot posiadający zezwolenie obowiązek zgłaszania wszelkich zmian stanu faktycznego czy prawnego w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu w terminie 14 dni od dnia powstania zmiany. Przepis ten w ocenie Sądu nie może być odczytywany jaka podstawa prawna do przeniesienia zezwolenia na inny podmiot w związku z przeniesieniem przedsiębiorstwa. Dopuszczalny zakres zmian, musi być zgodny z ustawą i przewidzianymi w niej warunkami, a ustawa nie przewiduje przeniesienia zezwolenia na inny podmiot poprzez przeniesienie przedsiębiorstwa. Regulacje cywilnoprawne – art. 551 i art. 552 kc dotyczące przedsiębiorstwa i skutków jego przeniesienia, zawierające definicję przedsiębiorstwa jako zorganizowanego zespołu składników niematerialnych i materialnych, przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmującego m.in. koncesje, licencje i zezwolenia oraz stanowiące, że czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych obejmują sferę objętą przepisami cywilnymi, nie dotyczą natomiast konkretnego stosunku administracyjno-prawnego ukształtowanego indywidualną decyzją – zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych.
Zawarcie umowy przeniesienia przedsiębiorstwa, jako przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. nie powoduje przejścia na nabywcę uprawnień wynikających z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych jest uprawnieniem podmiotowym i jest wyłączone z obrotu cywilnoprawnego.
Uwzględniając cel ustawy i zawarte w niej unormowania, Sąd jako nieuzasadnione ocenia zarzuty, że niedopuszczalność zmiany zezwolenia, w okolicznościach takich jak w sprawie, stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Strona może prowadzić działalność gospodarczą na takich samych zasadach, jak wszyscy przedsiębiorcy, których działalność gospodarcza podlega uowtpa. A jak już Sąd wskazywał ustawa o wychowaniu w trzeźwości reglamentuje działalność gospodarczą dotyczącą sprzedaży napojów alkoholowych. Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej ma gwarancje konstytucyjne, jednak nie ma charakteru absolutnego, co motywowane jest potrzebą ochrony innych istotnych wartości. Jej ograniczenie jest dopuszczalne w drodze ustawy i może nastąpić ze względu na ważny interes publiczny (art. 22 Konstytucji RP). Jak wskazano w uchwale siedmiu sędziów NSA z 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07, cele wymienionej ustawy, wynikające już z jej tytułu i określone w jej preambule oraz w przepisach prawnych, całkowicie usprawiedliwiają ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych, albowiem życie obywateli w trzeźwości jest wartością niedającą się w żaden sposób porównać z utratą korzyści majątkowych przez przedsiębiorcę. Z kolei w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego konsekwentnie podkreśla się, że wzgląd na powszechnie uznane wartości, a także na indywidualne i społeczne skutki wywołane nadmiernym spożyciem alkoholu, uzasadnia i usprawiedliwia zarazem, zarówno rygorystyczne określenie zasad obrotu napojami alkoholowymi, jak i równie rygorystyczne ich egzekwowanie (por. wyroki TK z: 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt K 10/97; 28 stycznia 2003 r., sygn. akt K 2/02; 14 czerwca 2004 r., sygn. akt SK 21/03; 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 26/09).
Nie znajduje również Sąd podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia art. 8 i art. 11 upp. Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy i działania przyjazne dla przedsiębiorców nie mogą prowadzić do wykładni przepisów, działań i praktyki organów sprzecznej z prawem, a do takich doprowadziłaby zmiana zezwolenia o jaką wnioskowała strona.
Zwraca również Sąd uwagę, że przedstawione przez stronę wypowiedzi poszczególnych organów nie stanowiły wiążącej interpretacji przepisów, część nie zawierała w ogóle odniesienia się do przepisów i stanu faktycznego, znalazły się wśród nich także odpowiedzi dotyczące przekształcenia podmiotów.
Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia naruszenia prawa, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI