III SA/Wr 484/21

III SA/Wr 484/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-03-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący/
Kamila Paszowska-Wojnar
Magdalena Jankowska-Szostak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 371
par. 10 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi P. Spółki z o.o. w J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 maja 2021 r. nr 430000/71/105084/2021/RDZ-B7/2 w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
P. sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej: strona, strona skarżąca lub spółka) 29 kwietnia 2021 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ lub ZUS) o zwolnienie z opłacania należnych składek dla płatników prowadzących 30 listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371) w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COViD-19 (Dz. U. poz. 713) za grudzień 2020 r., za styczeń 2021 r., za luty 2021 r.
ZUS decyzją z 27 maja 2021 r. nr 430000/71/105084/2021/RDZ-B7/2 odmówił spółce prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 lutego 2021 r.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 31zq ust. 7, art. 31 zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm., dalej ustawa COVID-19), § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COViD-19 (Dz. U. poz. 713, dalej rozporządzenie) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, ze zm., dalej u.s.u.s.).
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść § 5 ust. 2 rozporządzenia, § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371, dalej rozporządzenie z 26 lutego). ZUS wskazał m.in., że prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek przysługuje płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 listopada 2020 r. działalność oznaczoną według wskazanego w ustawie kodu PKD. Podkreślił, że we wniosku o zwolnienie spółka wskazała kod PKD 56.10 A, lecz zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze KRS na dzień 30 listopada 2020 r. przeważającą działalnością była działalność określona kodem PKD 18.12 Z. W konsekwencji organ uznał, że spółce nie przysługuje prawo do wnioskowanego zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek.
W skardze na powyższą decyzją spółka zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przez błędne przyjęcie, że nie spełnia ona przesłanek do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusze: Pracy, Solidarnościowy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.
Zdaniem strony skarżącej ZUS nie dokonał prawidłowych ustaleń, gdyż błędnie zinterpretował przepisy prawa. Z treści uzasadnienia decyzji wynika bowiem, że jedynym kryterium jakim kierował się ZUS, było ustalanie, czy w rejestrze KRS strony widniał określony numer PKD. Natomiast zdaniem skarżącej spółki przesłanką zwolnienia jest prowadzenie określonej działalności, nie zaś posiadanie określonego numeru w rejestrze. Organ był zatem zobowiązany dokonywać ustaleń, czy działalność opisana określonym kodem PKD jest w rzeczywistości prowadzona przez przedsiębiorcę i czy ma ona charakter działalności wiodącej.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie spór dotyczy zasadności odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 lutego 2021 r.
Możliwość skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek za wymieniony okres uzależniona została od spełnienia warunków określonych w § 10 ust. 1 pkt 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371) w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r., zgodnie z którymi wobec płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), jako rodzaj przeważającej działalności, m.in. kodem 56.10 A, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. oraz za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r.,
A zatem podstawowym warunkiem, który uprawnia do ubiegania się o taką preferencję jest prowadzenie na dzień 30 listopada 2020 r. działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, wymienionym w tym przepisie kodem.
Wedle organu, strona nie spełniła przesłanek do ubiegania się o zwolnienie z § 10 ust. 1 pkt 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia, ponieważ kod przeważającej działalności ujęty w rejestrze KRS na dzień 30 listopada 2020 r. nie uprawniał do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. To właśnie ustalenie ZUS przyjął jako podstawę odmowy wnioskowanego przez spółkę zwolnienia.
Na gruncie ww. uregulowań prawnych, dla wyjaśnienia zasadności rozpatrywanej skargi, konieczne jest - przede wszystkim - poprawne zinterpretowanie normatywnego terminu "przeważającej działalności".
W sprawie znaczenie ma ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 20 sierpnia 1997 r. (tj. Dz.U. 2022, poz. 1683, ze zm., dalej: uKRS) gdzie w art. 40 ust.1 przewidziano obowiązek przedsiębiorcy do zamieszczenia w rejestrze przedsiębiorców przedmiotu działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) - nie więcej niż dziesięć pozycji, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności na poziomie podklasy. Jednocześnie wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON (art. 20 ust. 1a przewiduje, że wpis w przedmiocie NIP i numeru identyfikacyjnego REGON polega również na ich automatycznym zamieszczeniu w Rejestrze po przekazaniu z Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników i z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej).
Przy czym ww. ustawa nie definiuje pojęcia "przeważającej działalności". Należy zatem odwołać się do ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (tj. Dz.U. 2022, poz. 459, ze zm. dalej: u.o.s.p.), gdzie ustawodawca w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 wskazał, że wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. W samej ustawie o statystyce również nie ma definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej", ale w art. 46 u.o.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze.
Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności określa natomiast § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm., dalej: rozporządzenie o metodologii).
Przepis § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Przy tym wedle § 9 ust. 2 pkt 1 rodzaj przeważającej działalności ustala się w przypadku osób prawnych na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika - na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
A zatem na gruncie przedstawionego uregulowania prawnego, możliwym sposobem odkodowania terminu "przeważającej działalności" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z ww. przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot powinien obowiązkowo podać rejestrując firmę.
Tym samym należy stwierdzić, że podmiot uprawiony do otrzymania ulgi, to płatnik składek prowadzący na wskazany dzień przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Po takim odkodowaniu terminu "przeważającej działalności", dalej konieczne jest odniesienie się do charakteru zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym. Otóż w art. 17 uKRS zawarte jest domniemanie prawne prawdziwości wpisów do Rejestru. Wskazać jednak trzeba, że domniemanie o jakim stanowi ten przepis jest domniemaniem wzruszalnym, które może zostać obalone poprzez przeprowadzenie relewantnego dowodu (zob. np. wyrok SN z 14 marca 2012 r., II CSK 328/2011).
Nadto w doktrynie podnosi się, że przedmiot działalności wskazany we wniosku nie może różnić się od przedmiotu działalności określonego w umowie lub statucie, nie musi jednakże stanowić jego dosłownego powtórzenia (tak. np. A. Michnik w Komentarzu do ustawy o KRS, Komentarz LEX 2013). Oznacza to tym samym, że można wybrać jeden numer na poziomie podklasy z działów wpisanych w umowie spółki. Numer na poziomie podklasy powinien mieścić się w dziale z umowy, a nie np. wykraczać poza wpisany w umowie przedmiot działalności.
Jednocześnie wskazać należy, że - z uwagi na istotę postępowania rejestracyjnego - organ ewidencyjny, ani później podatkowy, nie badają z urzędu zgodności zadeklarowanej działalności (zgodnie z PKD), z ewentualnymi czynnościami, które w ramach tej działalności, np. podatnik, zamierza faktycznie podjąć. Takie działania organów administracji publicznej naruszałyby swobodę prowadzenia działalności gospodarczej.
A według § 14 rozporządzenia o metodologii aktualizacja rejestru (REGON) jest dokonywana przez służby statystki publicznej na podstawie, m.in. wniosku na formularzu RG-OP. A zgodnie z § 2. Rejestr REGON jest aktualizowany w zakresie wpisu informacji, zmiany informacji objętych wpisem oraz skreślenia informacji, na podstawie:
1) danych oraz informacji przekazywanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. poz. 647, 1544, 1629 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 60 i 730), zwanej dalej "ustawą o CEIDGPIP";
2) danych objętych treścią wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz danych uzupełniających, o których mowa w art. 42 ust. 3a ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej, zwanej dalej "ustawą", przekazywanych odpowiednio z Krajowego Rejestru Sądowego oraz z Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników - w przypadku podmiotów podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, z wyłączeniem rejestru dłużników niewypłacalnych i podmiotów, o których mowa w art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1142, 1893 i 1923);
W art. 56 ust. 1. u.o.s.p. przewidziano zaś, że kto wbrew obowiązkowi przekazuje dane statystyczne niezgodne ze stanem faktycznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. A ust. 2 stanowi, że w wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie.
W zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie czy aktualizację danych do rejestru, przywołać zatem należy orzecznictwo Sądu Najwyższego z którego można wyprowadzić następujące generalne tezy. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową (por. uzasadnienia wyroków SN z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., II UK 402/15).
Powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest, zdaniem Sądu, istotne dla właściwego odczytania ratio legis § 10 ust. 1 pkt 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19.
Nie można przy wykładni odnośnych przepisów tracić z pola widzenia tego, że ustawa COVID-19 wraz z ustawami ją nowelizującymi, tj.: z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567) i ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2020 r. poz. 569) wchodzą w skład tzw. pakietu ustaw Tarczy Antykryzysowej 1,0, przyjętego przez Sejm RP 28 marca 2020 r. Tarcza Antykryzysowa - ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym epidemią. Opiera się on na pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego (https://www.gov.pl/web/ tarczaantykryzysowa).Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich.
W konsekwencji prawidłowe więc zdefiniowanie terminu "przeważającej działalności" oraz dokonanie wykładni § 10 ust. 1 pkt 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 ma zatem doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii. Jak wynika z tych przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne wsparcie podmiotów, które skutki epidemii faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień, jako przeważającą działalność, we wskazanym zakresie, według podanego PKD. Takie założenie artykułuje czytelna linia orzecznicza tutejszego Sądu (zob. m.in. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2022 r., III SA/Wr 985/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., III SA/Wr 959/21 czy z dnia 28 września 2022 r., III SA/Wr 375/21).
Innymi słowy, z perspektywy ustawy istotne jest bowiem realne udzielenie pomocy płatnikom składek, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy.
Opierając się wyłącznie na gramatycznej wykładni analizowanych przepisów można osiągnąć rezultat odmienny od założonego w ustawie. Nieaktualne dane w rejestrze skutkują odmową udzielenia pomocy przedsiębiorcy, mimo, że faktycznie prowadzi on działalność objętą według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Z kolei inny przedsiębiorca, otrzyma pomoc, ponieważ ma wpisany kod PKD jako rodzaj przeważającej działalności wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, mimo, iż faktycznie prowadzi przeważającą działalność objętą kodem, który nie uprawnia do uzyskania zwolnienia z opłacania składek (zob. uzasadnienie prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 października 2021 r., III SA/Gl 687/21).
W ocenie Sądu przedstawione przez organ rozumienie regulacji stanowiącej podstawę przyznania zwolnienia we wnioskowanym przez spółkę okresie, jest więc wadliwe i w nieuzasadniony sposób pomija kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy COVID-19 oraz ww. rozporządzeń. Otóż organ w lakonicznym uzasadnieniu kwestionowanej decyzji przede wszystkim nie wyjaśnił, czy wykazywana w KRS na dzień 30 listopada 2020 r. działalność istotnie miała charakter "przeważającej działalności" w wyżej zaprezentowanym rozumieniu. Poza tym, organ w sposób nieuprawniony pominął kwestię rzeczywiście prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej w okresie historycznym, na co wskazywała strona.
Wskazać przy tym należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie zasady ogólne k.p.a., stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada też na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie.
Nie można więc stracić z pola widzenia, że prawidłowa wykładni przepisów, która uwzględnia zarówno dyrektywy wykładni systemowej jak i wykładni celowościowej, prowadzi do wniosku, że przepis ten nie wyłącza konieczności ustalenia przez ZUS rzeczywiście wykonywanej przez podmiot wnioskujący o zwolnienie z opłacania składek przeważającej działalności, także w sytuacji, gdy jest ona inna niż wpisana we właściwym rejestrze. Organ ma, bowiem obowiązek wysłuchania wnioskującego podmiotu i zweryfikowania jego twierdzeń odnośnie do faktycznie prowadzonej działalności w postępowaniu dowodowym prowadzonym na podstawie regulacji zawartych w k.p.a. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 16 marca 2022 r., I GSK 1321/21). Wpis w KRS, jako jedyny sposób weryfikacji spełnienia kryterium przyznania ulgi, nie wypełnia również swojej funkcji jako uproszczenie procedur. Nie ulega wątpliwości, że uproszczenie procedur ma ułatwić skorzystanie ze wsparcia (w tym skrócenie procedury), do czego jednak ww. sposób weryfikacji w sprawie nie prowadzi. Wpis w odpowiedniej rubryce rejestru jako jedyny warunek spełnienia wymogu, de facto powoduje wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej warunek do przyznania ulgi spełniają (prowadzą na dzień złożenia wniosku przeważającą działalność według podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obwiązkom statystycznym).
Stwierdzić zatem należy, że stosownie do wskazanych przepisów, w tym art. 77 § 1 k.p.a., obowiązkiem ZUS było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie działalności rzeczywiście prowadzonej przez stronę. Zwłaszcza w sytuacji, gdy z podnoszonych argumentów wynika, że działalność skarżącej spółki określona jest kodem PKD 56.10.A, na co wskazuje konsekwentnie.
Organ tego jednak nie uczynił i przy wydaniu decyzji oparł się wyłącznie na danych uzyskanych z rejestru, tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić należy jako wadliwe, gdyż przedwcześnie przyjęto, że skarżąca spółka podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez umożliwienia wykazania, czy w istocie spełnia kryteria przewidziane w przepisie. Poza tym przyjęty przez organ sposób weryfikacji spełnienia warunków do zwolnienia nie przyczynia się do realizacji celu ustawy COVID-19 i wydawanych na jej podstawie aktów wykonawczych.
Wobec powyższego, Sąd uznał kontrolowaną decyzję za wadliwą, jako wydaną przedwcześnie i z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ rozpatrując ponownie sprawę zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w uzasadnieniu stanowisko Sądu i umożliwić stronie wykazanie spełnienia kryteriów uprawniających do ulgi na podstawie innych dowodów. W szczególności organ zweryfikuje twierdzenia strony co do permanentnego charakteru prowadzonej przez nią - preferowanej przez prawodawcę - działalności oznaczonej kodem PKD 56.10 A.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ wezwie stronę skarżącą do przedłożenia stosownych dowodów, z których wynikałoby, że prowadzona – według jej twierdzeń - od dłuższego czasu faktyczna działalność gospodarcza w przeważającym zakresie odpowiada ww. kodowi. Jednocześnie organ wyjaśni, jakie dokumenty skarżąca spółka powinna przedstawić w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowości podanego przez nią kodu PKD. Następnie organ dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze przepisy rozporządzenia COVID-19 oraz przepisy k.p.a. i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Przy tym ponownie interpretując treść § 10 ust. 1 pkt 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego nie straci z pola widzenia generalnego celu wprowadzonej tym przepisem ulgi czyli udzielenia pomocy przedsiębiorcom, płatnikom składek, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzając naruszenie wskazanych przepisów postępowania oraz § 10 ust. 1 pkt 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, Sąd sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c.