III SA/Wr 475/05

III SA/Wr 475/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /sprawozdawca/
Anna Moskała
Bogumiła Kalinowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
par. 1 ust. 1, par. 7 ust. i  ust. 4, par. 10 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący Sędzia WSA – Bogumiła Kalinowska Sędziowie Asesor WSA – Anetta Chołuj (sprawozdawca) Sędzia NSA – Anna Moskała Protokolant: Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 30 sierpnia 2005 r. Nr [...] (znak [...]) w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 sierpnia 2005r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. z 1998 r. Dz. U. Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – po rozpatrzeniu odwołania R. P. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 25 maja 2005 r. nr [...] – o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu - ujętej w pozycji 15 Wykazu chorób zawodowych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2004 r. uchylającym obie decyzje organów inspekcji sanitarnej, sprawa choroby zawodowej R. P. przesłana została do ponownego rozpatrzenia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G., który skierował zainteresowanego na ponowne badania lekarskie. Należy wskazać, iż przesłankami uchylenia przez Sąd decyzji organów inspekcji sanitarnej było nie ustalenie stopnia ubytku słuchu oraz nie wskazanie innych przyczyn uszkodzenia stwierdzonego u niego ubytku słuchu, które mogłyby świadczyć o pozazawodowej etiologii choroby.
R. P. ponownie więc został skierowany na badania do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w L., które w dniu 22 listopada 2004 r. zakończyły się wydaniem orzeczenia lekarskiego o nie rozpoznaniu choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W uzasadnieniu tego orzeczenia lekarskiego wskazano, że "W audiometrii tonalnej stwierdzono obustronny niedosłuch typu mieszanego, manifestujący się podwyższeniem progu słuchu dla ucha prawego o 50 dB, dla ucha lewego o 53 dB, po odjęciu fizjologicznego ubytku słuchu, który dla 65 - letniego pacjenta wynosi 80 dB. W audiometrii impedancyjnej stwierdzono tympanogram typu AD dla ucha prawego i typu C dla lewego. (...) U pacjenta na koniec aktywności zawodowej podobnie jak i aktualnie stwierdzono przewodzeniowo - odbiorczy charakter niedosłuchu. (...) Należy przy tym dodać, że aktualnie mimo braku ekspozycji zawodowej na hałas, pomimo nadal wykluczania przez pacjenta schorzeń uszu, ubytek słuchu znacznie pogłębił się od ostatniego badania w tutejszym Ośrodku. Dla ucha prawego od 2000r. do 2004 r. o 21 dB, a dla ucha lewego o 17,5 dB. Zmienił się także zapis tympanometryczny, co jednoznacznie wskazuje na przyczynę pozazawodową niedosłuchu. Ujemny wywiad laryngologiczny nie wyklucza chorób narządu słuchu, które mogą mieć przebieg podostry, np. sugerowane w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy zapalenie trąbek słuchowych w przebiegu nieżytu nosa, gardła czy migdałków. W badaniu fizykalnym pacjenta stwierdza się przerośnięte migdałki, które niewątpliwie są objawem ich nawracających stanów zapalnych, co potwierdza także dokumentacja z Poradni Laryngologicznej, w której zapisie z 1993 r. znajduje się informacja, iż pacjent od kilku lat cierpi z powodu nawracających stanów zapalnych gardła. Przyczyną takiego rodzaju niedosłuchu mogą być także schorzenia o niejasnej etiologii np. otosclerosa. Niemniej jednak charakter niedosłuchu i przebieg schorzenia pomimo wieloletniej ekspozycji zawodowej na hałas nie spełnia kryteriów choroby zawodowej, ponieważ nie ma cech uszkodzenia ślimakowego, czyli odbiorczego. Tych cech nie miał także w czasie pierwszego badania w 2000 r.".
Następnie R. P. skierowano na badania w trybie odwoławczym do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Ł., który dnia 26 kwietnia 2005 r. wydał orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano, iż "Przeprowadzone aktualnie kompleksowe badania audiologiczne zweryfikowane audiometrią obiektywną (tympanometria, ABR) z uwzględnieniem audiometrii słownej i uzupełnione oceną układu równowagi (ENG) wykazały u badanego obustronny głęboki niedosłuch typu mieszanego (przewodzeniowo - odbiorczego); UP - 60 dB; UL - 55 dB. Badanie ENG wykazało cechy dysfunkcji lewego błędnika. Stwierdzone obecnie uszkodzenie narządu słuchu i układu równowagi nie jest typowe dla skutków ekspozycji na hałas i wskazuje etiologię pozazawodową (zmiany w narządzie słuchu uwarunkowane wiekiem, zaburzeniami naczyniowymi w uchu wewnętrznym w przebiegu schorzeń ogólnoustrojowych - nadciśnienie, zmiany zarostowe w uchu środkowym). Analiza wyników badań audiologicznych wykonanych w IMP w dniu 18.10.2000 r. i aktualnych wskazuje na znaczną progresję niedosłuchu (średni ubytek słuchu dla 1, 2 i 4 kHz po uwzględnieniu poprawki dla wieku wynosił w 2000 r. UP - 37,3 dB; UL - 35,6 dB). Uszkodzenia słuchu spowodowane przez hałas mają charakter trwały i nie ulegają poprawie ani progresji po ustaniu ekspozycji na hałas w środowisku pracy. Wykazana progresja niedosłuchu u badanego powstała z przyczyn pozazawodowych.(...) Ponadto hałas nigdy nie powoduje uszkodzenia błędnika, co dodatkowo przemawia za etiologią pozazawodową uszkodzenia narządu słuchu. Reasumując, brak jest merytorycznych podstaw do uznania związku przyczynowego pomiędzy aktualnie stwierdzonym uszkodzeniem narządu słuchu i równowagi, a pracą zawodową w narażeniu na hałas i rozpoznanie choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu.
Na podstawie w/w orzeczeń i po przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego w miejscu pracy zainteresowanego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji R. P. podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem jednostek orzeczniczych, dotyczących przyczyn stwierdzonego u siebie niedosłuchu i kategorycznie stwierdza, że nie chorował na choroby uszu. Ponadto wskazał, iż pracował w narażeniu na hałas o dużym natężeniu.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia – w zakresie ustaleń faktycznych – organ odwoławczy podał, że jak ustalono – R. P. był zatrudniony od 1956 r. do 1999 r. jako pracownik suszarni, pracownik fizyczny, robotnik magazynowy, traktorzysta, kierowca i w ostatnim zakładzie pracy w A na stanowisku ślusarza. Organy przyjęły, iż przez cały okres zatrudnienia narażony był na hałas
Powołując przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, organ wskazał, iż do stwierdzenia choroby zawodowej spełnione muszą być dwa warunki, choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych i choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Jak wywodził organ odwoławczy obie placówki medyczne nie rozpoznały u badanego choroby zawodowej, a zatem nie zostały spełnione warunki konieczne do jej rozpoznania.
Wskazano, że w przypadku R. P., jak to wynika z orzeczeń lekarskich wystawionych przez uprawnione placówki służby zdrowia w zakresie orzecznictwa w sprawie chorób zawodowych, pomimo wieloletniego narażenia na hałas, nie stwierdzono związku pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami pracy. Zarówno Instytut Medycyny Pracy w Ł., jak i Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w L., wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u zainteresowanego choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu /poz. 15/. Obie placówki rozpoznały mieszany, przewodzeniowo-odbiorczy ubytek słuchu, który nie jest typowy dla ubytku słuchu spowodowanego hałasem. Obie placówki wykazały również bardzo szybko postępujący niedosłuch, pomimo ustania narażenia na hałas, co dodatkowo – zdaniem organu - przemawia za pozazawodowymi czynnikami sprawczymi choroby.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem R. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazał, iż ubytek słuchu na poziomie 50db dla ucha prawego i 53dB dla ucha lewego oraz praca w hałasie kwalifikuje go do rozpoznania choroby zawodowej. Skarżący powołał się na wyrok tutejszego Sądu i stwierdził że ponownie przeprowadzone postępowanie nie zostało przeprowadzone rzetelnie. Opinia Instytutu w Ł. nie wniosła nic nowego do sprawy, poza określeniem tego że przyczyną występującego u niego niedosłuchu mogą być przerośnięte migdałki. Skarżący domaga się ponownego badania w innej jednostce medycznej.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
W ocenie Sądu kontrolowana decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie uchybiają prawu, stąd zawarty w skardze wniosek o ich uchylenie nie zasługiwał na uwzględnienie.
W świetle zarzutów skargi istota sporu sprowadzała się przede wszystkim do tego, czy orzeczenia lekarskie na podstawie których wydano zaskarżone decyzje były wadliwe oraz czy przeprowadzone badania lekarskie były wystarczające do stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
Materialno – prawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi stanowią unormowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Na mocy § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w wykazie stanowiącym załącznik do tego aktu prawnego pod warunkiem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Stwierdzenie zatem choroby zawodowej uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek:
- jest to rodzaj choroby, która mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do powołanego rozporządzenia;
-choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, przy czym stosownie do ust. 2 § 1 rozporządzenia przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy.
W myśl § 7 ust. 1 i ust. 4 powołanego rozporządzenia jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia. Wymienione jednostki wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej.
W niniejszej sprawie zarówno orzeczenia lekarskie D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w L. jak i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. są orzeczeniami jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych zgodnie z powołanym § 7 ust. 1 rozporządzenia.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego przeprowadzenia postępowania w sprawie choroby zawodowej nierzetelnie oraz zarzucenie orzeczeniu Instytutu w Ł., że nie wniosło nic nowego do sprawy należy wskazać, iż orzeczenie w sprawie chorób zawodowych ma w postępowaniu przed organami inspekcji sanitarnej walor opinii biegłego i jest podstawą wydania przez te organy decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Co prawda niezaprzeczalnie mając na względzie obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy przed wydaniem decyzji organy te mogą żądać wyjaśnień co do treści orzeczenia od jednostek je wydających, uzupełnienia orzeczenia lub np. przeprowadzenia dodatkowych badań celem wyjaśnienia okoliczności mogących budzić wątpliwości w sprawie, jednak z oczywistych względów nie są te organy uprawnione do odmiennego niż dokonane przez uprawnionego lekarza interpretowania wyników badań i diagnozowania choroby. (m.in. wyrok NSA z 24 lutego 1998 r. sygn. akt I SA 1520/97). Zlecenie przeprowadzenia dodatkowych badań będzie miało sens w przypadku, gdy konieczne jest wyjaśnienie okoliczności budzących w sprawie wątpliwości.
W pozycji 15 Wykazu chorób zawodowych ustawodawca wskazał chorobę zawodową, wymienioną jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Wynika z tego zapisu, że aby stwierdzić chorobę zawodowa ujętą w pozycji 15 Wykazu chorób zawodowych, uszkodzenie słuchu musi posiadać pewne cechy charakterystyczne dla uszkodzenia słuchu które związane jest wyłącznie z działaniem hałasu. Badania służące rozpoznaniu tej jednostki chorobowej skierowane muszą być na przebadanie rodzaju i stopnia ubytku słuchu. W niniejszej sprawie jednostki orzecznicze zadośćuczyniły temu obowiązkowi, czego wyraz dały organy inspekcji sanitarnej w decyzjach. Orzeczenie Instytutu w Ł. z dnia 26 kwietnia 2005 r. wskazuje, iż stwierdzono u skarżącego obustronny głęboki niedosłuch typu mieszanego (przewodzeniowo - odbiorczego); UP - 60 dB; UL - 55 dB. Badanie ENG wykazało u niego cechy dysfunkcji lewego błędnika. Stwierdzone uszkodzenie narządu słuchu i układu równowagi nie jest typowe dla skutków ekspozycji na hałas i wskazuje etiologię pozazawodową. Analiza wyników badań wskazuje na znaczną progresję niedosłuchu. Uszkodzenia słuchu spowodowane przez hałas mają charakter trwały i nie ulegają poprawie ani progresji po ustaniu ekspozycji na hałas w środowisku pracy. Ponadto hałas nigdy nie powoduje uszkodzenia błędnika, co w przypadku ww. dodatkowo przemawia za etiologią pozazawodową uszkodzenia narządu słuchu.
Z orzeczenia tego wynika jakie przeprowadzono badania, aby sprawdzić uszkodzenie słuchu występujące u skarżącego i jakie przyczyny spowodowały uszkodzenie słuchu, które uznane zostały przez organy za czynniki pozazawodowe. Strona skarżąca oprócz zarzutu, co do nierzetelnego przeprowadzenia postępowania nie wskazała, jakie badania powinny być dodatkowo przeprowadzone przez lekarzy.
Stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe jednostki orzecznicze, w tej sprawie zaś jednostki te zgodnie orzekły, że do rozpoznania choroby nie było podstaw.
Organy mają obowiązek ocenić te orzeczenia i w przypadku gdyby się okazało, iż nie spełniają one kryteriów opinii biegłego, organy mogą żądać uzupełnienia tych opinii lekarskich. W rozpatrywanej sprawie jednostki medyczne w wystarczający sposób - zdaniem składu orzekającego - uzasadniły odmowę stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenia te są bardzo dokładne i wyczerpujące. Główną przyczyną odmowy stwierdzenia choroby zawodowej jest charakter występującego u skarżącego niedosłuchu (typ mieszany, przewodzeniowo – odbiorczy), który zdaniem jednostek medycznych – nie jest typowy dla ubytku słuchu spowodowanego hałasem. Poza tym stwierdzono szybko postępujący niedosłuch, pomimo ustania narażenia na hałas, uszkodzenie błędnika, oraz przerośnięte migdałki, które są objawem nawracających stanów zapalnych.
Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem, tj. wydane z zachowaniem norm rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych oraz kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności decyzje I i II instancji podjęły właściwe do rozpoznania choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej, na podstawie orzeczenia lekarskiego powołanej do tego stosownie do wymogu § 7 rozporządzenia jednostki organizacyjnej służby zdrowia. Moc dowodowa tego orzeczenia nie została obalona, wobec czego jest ono wiążące dla organów inspekcji sanitarnej w myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia.
Wobec powyższego - nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi - orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.