III SA/Wr 473/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił akt Prezydenta Wrocławia i nakazał zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu, uznając ją za pobraną niezgodnie z prawem.
Spółka P. Sp. z o.o. zaskarżyła odmowę zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, argumentując, że została ona pobrana w zawyżonej wysokości, niezgodnie z przepisami prawa i Konstytucją. Prezydent Wrocławia odmówił zwrotu, powołując się na przepisy obowiązujące w dacie rejestracji pojazdu. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylił zaskarżony akt i nakazał zwrot 925 zł, stwierdzając, że opłata została pobrana niezgodnie z prawem.
Przedmiotem skargi P. Sp. z o.o. był akt Prezydenta Wrocławia z maja 2021 r. odmawiający zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Spółka domagała się zwrotu 925 zł, twierdząc, że opłata w wysokości 1000 zł została pobrana ponad faktyczny koszt wytworzenia karty, co narusza Konstytucję RP i Prawo o ruchu drogowym. Prezydent odmówił, wskazując, że opłata została pobrana zgodnie z rozporządzeniem z 2002 r., którego niezgodności z Konstytucją nie stwierdził Trybunał Konstytucyjny. Sąd administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. Podzielił stanowisko, że przepisy rozporządzenia z 2002 r. dotyczące wysokości opłaty za kartę pojazdu (500 zł lub 1000 zł) są niezgodne z Konstytucją RP (art. 217, art. 92 ust. 1) i ustawą Prawo o ruchu drogowym (art. 77 ust. 4 pkt 2, ust. 5), ponieważ wykraczają poza zakres upoważnienia ustawowego i stanowią daninę publiczną. Sąd podkreślił, że nawet jeśli wyrok TK nie dotyczył bezpośrednio rozporządzenia z 2002 r., jego argumentacja ma pełne zastosowanie. W związku z tym, pobranie opłaty w kwocie 1000 zł było nienależne, a spółce należy się zwrot nadpłaty. Sąd uchylił zaskarżony akt i nakazał Prezydentowi Wrocławia zwrot 925 zł oraz zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, opłata pobrana w kwocie 1000 zł na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. jest niezgodna z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.P.r.d., ponieważ wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i stanowi daninę publiczną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wysokość opłaty nie odzwierciedla faktycznych kosztów usługi, co narusza zasadę ustawowego nakładania danin publicznych i przekracza upoważnienie ustawowe. Argumentacja wyroku TK w sprawie U 6/04 ma zastosowanie również do rozporządzenia z 2002 r.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
u.P.r.d. art. 77 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia wysokości opłat za kartę pojazdu, z uwzględnieniem znaczenia dokumentu i kosztów.
u.P.r.d. art. 77 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Nakaz uwzględnienia w rozporządzeniu znaczenia karty pojazdu dla rejestracji oraz kosztów druku i dystrybucji.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakaz wydawania rozporządzeń w celu wykonania ustawy, zakaz przejmowania uprawnień ustawodawcy przez organ wydający rozporządzenie.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakaz ustawowego formowania podatków i innych danin publicznych.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § ust. 1 i 2
Ustalono opłatę w wysokości 500 zł lub 1000 zł, co zostało uznane za niezgodne z prawem.
Pomocnicze
u.P.r.d. art. 77 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
p.u.s.a. art. 1 § § 1 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § ust. 1
Opłata w wysokości 500 zł, uznana przez TK za niezgodną z prawem.
Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § ust. 1
Opłata w wysokości 75 zł.
K.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1 i § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
u.f.p.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych art. 115 § ust. 1
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata za wydanie karty pojazdu pobrana w kwocie 1000 zł była zawyżona i niezgodna z przepisami prawa oraz Konstytucją RP. Rozporządzenie z 2002 r. w zakresie wysokości opłaty wykraczało poza zakres upoważnienia ustawowego. Przepisy ustawy o finansach publicznych z 2009 r. nie mają zastosowania do zwrotu opłat pobranych przed ich wejściem w życie.
Odrzucone argumenty
Opłata została pobrana zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie rejestracji pojazdu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył innego rozporządzenia i nie obejmuje sprawy. Wniosek strony opiera się na przepisach ustawy o finansach publicznych, do których zastosowanie znajduje 5-letni termin przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
opłata stanowi w istocie formę daniny publicznej, wykraczającej poza zakres upoważniania ustawowego i niezgodnej z zasadą ustawowej formy nakładania podatków i danin publicznych (art. 217 Konstytucji). kwota uiszczona powyżej wartości 75 zł za wydanie karty pojazdu (925 zł), była kwotą nienależnie uiszczoną i skarżącej spółce należy się jej zwrot.
Skład orzekający
Andrzej Nikiforów
sprawozdawca
Anetta Makowska-Hrycyk
członek
Barbara Ciołek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zwrotu opłat pobranych w zawyżonej wysokości na podstawie niezgodnych z prawem rozporządzeń, zwłaszcza w kontekście opłat za karty pojazdów."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z opłatami za karty pojazdów na podstawie rozporządzenia z 2002 r. i wcześniejszych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nadmiernych opłat administracyjnych i ich niezgodności z prawem, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy płaciłeś za kartę pojazdu za dużo? Sąd administracyjny wyjaśnia, kiedy zwrot jest możliwy.”
Dane finansowe
WPS: 925 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 473/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2023-01-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-07-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Andrzej Nikiforów /sprawozdawca/ Anetta Makowska-Hrycyk Barbara Ciołek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym Hasła tematyczne Cudzoziemcy Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku *Uchylono zaskarżony akt Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 98 poz 602 art. 77 ust. 3 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 31 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na akt Prezydenta Wrocławia z dnia 31 maja 2021 r. nr WSO-PA.5410.4226.2021 w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt; II. uznaje obowiązek Prezydenta Wrocławia do dokonania zwrotu na rzecz strony skarżącej części opłaty w wysokości 925 (dziewięćset dwadzieścia pięć) złotych pobranej za wydanie karty pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]; III. zasądza od Prezydenta Wrocławia na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Przedmiotem skargi P. L.. sp. z o.o. z/s we W. (dalej: strona, spółka) jest akt Prezydenta W. (dalej: Prezydent, organ) z (...) maja 2021 r. (nr (...)) w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. Z akt wynika, że spółka zażądała od Prezydenta stwierdzenia jej uprawnienia do otrzymania zwrotu kwoty 925 zł, stanowiącej część opłaty wniesionej za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki S. o nr rej. (...). Jako podstawę żądania wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK, Trybunał) z 17 stycznia 2006 r. (U 6/04) i podniosła, że poprzednik prawny spółki uiścił opłatę w kwocie 1000 zł, tj. powyżej faktycznego kosztu wytworzenia karty pojazdu, co oznacza, że organ pobrał opłatę bez stosowanej podstawy prawnej, a konsekwencji z naruszeniem art. 217 i art. 92 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm. - dalej: u.P.r.d.). Prezydent wskazanym na wstępie pismem z 31 maja 2021 r. - odmówił zwrotu żądanej kwoty. Podniósł, że organ był zobowiązany pobrać opłatę związaną z rejestracją pojazdu wskazanego we wniosku w granicach i na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących w dacie rejestracji pojazdu. Opłatę pobrano zgodnie z obowiązującym w dniu rejestracji pojazdu rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177) – dalej: rozporządzenie, którego niezgodności z Konstytucją nie stwierdził Trybunał Konstytucyjny. W skardze, spółka zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: K.p.a.); 2. prawa materialnego, przez zastosowanie w sprawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177, dalej rozporządzenie z 2002 r.) w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r., Nr 98, poz. 602 ze zm. - dalej: u.P.r.d.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Spółka wniosła o: 1) dokonanie przez Sąd oceny przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. pod kątem jego zgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.P.r.d. oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP; 2) uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta dokonania na jej rzecz zwrotu kwoty 925 zł, stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu dla w/w pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.P.r.d.; 3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800), tj. kwoty 480 zł, jak i kwoty 17 zł, stanowiącej równowartość opłaty skarbowej od złożenia odpisu pełnomocnictwa. Spółka uzasadniła zarzuty i wnioski skargi oraz przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę, Prezydent wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł, że opłata za wydanie karty pojazdu w wysokości 1000 zł została pobrana na podstawie przepisów rozporządzenia z 2002 r. Do pobrania opłaty w sprawie doszło bowiem dnia 25 października 2002 r. i w tej dacie organ posiadał umocowanie w przepisach prawa, do stosowania których był ponadto zobowiązany. Podkreślił, że ww. wyrok TK dotyczył późniejszego rozporządzenia Ministra Finansów i Budownictwa z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 137, poz. 1310), a zatem nie obejmował rozporządzenia z 2002 r. Zdaniem organu, wniosek strony opiera się w istocie na przepisach ustawy o finansach publicznych , a w szczególności na art. 60 i art. 67 odwołujących się do przepisów działu III Ordynacji podatkowej kwalifikując opłaty za kartę pojazdu jako niepodatkowe należności budżetowe, do których zastosowanie znajduje 5-letni termin przedawnienia. Brak jest podstaw do stosowania nowych reguł do spraw dotyczących zwrotu opłat za wydanie karty pojazdu nadpłaconych przed 1 stycznia 2010 r. Ponadto wydanie karty pojazdu jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy, zatem o obowiązku uiszczenia opłaty orzeka organ w toku załatwienia tej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli jest legalność, czyli zgodność z prawem. W myśl art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące określonego uprawnienia lub obowiązku. Odnosząc się do przedmiotu sprawy wskazać należy, że w wiążącej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 4 lutego 2008 r. (I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2/21) został wyrażony pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Uzasadniając to stanowisko NSA wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w formie decyzji administracyjnej. NSA stwierdził również, że odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, tj. podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W konsekwencji powyższego, tryb rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu następuje w formie czynności (rozstrzygnięcie dla strony pozytywne) lub aktu (rozstrzygnięcie dla strony negatywne), na który następnie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Czym innym jest bowiem nienależne świadczenie (instytucja prawa cywilnego) i dochodzenie z tego tytułu roszczeń na drodze postępowania cywilnego, a czym innym są kwestie prawidłowości ustalania opłat, jako świadczeń publicznoprawnych (domena prawa administracyjnego) i sporów na tym tle rozstrzyganych przez sądy administracyjne (tak m.in. wyrok NSA z 16 lutego 2018 r., I OSK 759/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Przedmiotem sporu jest odmowa zwrotu skarżącej spółce kwoty 925 zł, tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu. W zakresie merytorycznym sprawy dokonywanym w ramach kontroli legalności Sąd podziela ocenę prawną wyrażoną w wyrokach tut. Sądu zapadłych w podobnych sprawach ze skargi spółki (wyroki WSA we Wrocławiu: z 26 października 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 486/21; z 5 października 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 469/21; z 7 września 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 284/21, z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 466/21 - wszystkie dostępne w CBOSA). Podnieść należy, że stosownie do treści art. 77 ust. 1 u.P.r.d., obowiązującej w dacie rejestrowania pojazdu, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 77 ust. 3 u.P.r.d. kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu. W przedmiotowej sprawie opłata została pobrana za wydanie karty dla pojazdu na podstawie § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z 2002 r., zgodnie z którym za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący, z zastrzeżeniem ust. 2, pobiera opłatę w wysokości 500,00 zł ( ust. 1), natomiast za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1.000,00 zł ( ust.2). W art. 77 ust. 5 u.P.r.d. wskazano, że w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 4, należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Rozporządzenie z 2002 r. zostało uchylone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310, dalej: rozporządzenie z 2003 r.). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. To z kolei rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), które weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r., a w jego § 1 ust. 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., w sprawie U 6/04 orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 p.r.d. i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP z uwagi na wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach i w konsekwencji zawyżenie wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia niezgodnie bowiem ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.P.r.d. w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia, uprawnień ustawodawcy. Wskazał również, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości wskazanych § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. niepozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał Konstytucyjny uznał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP. Równocześnie Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. Wprawdzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosił się bezpośrednio do oceny konstytucyjności rozporządzenia z 2002 r., biorąc jednak pod uwagę zasadniczą zbieżność regulacji dotyczących opłat za wydanie karty pojazdu w rozporządzeniach z dnia 4 marca 2002 r. i z dnia 28 lipca 2003 r., argumentacja TK zawarta w powyższym wyroku, ma pełne zastosowanie również do § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. Zmianie nie uległa podstawa prawna do wydania rozporządzenia ani jej zakres. Te same argumenty, którymi TK podważył prawidłowość ustalenia opłaty za wydanie karty pojazdu w rozporządzeniu z 2003 r. na kwotę 500 zł, odnoszą się do kwot pobieranych na podstawie rozporządzenia z 2002 r. (500 zł lub 1000 zł). Istotne jest to, że wysokość opłaty nie odzwierciedla faktycznych kosztów "usługi publicznej" w postaci wydania karty pojazdu, stanowi więc w istocie formę daniny publicznej, wykraczającej poza zakres upoważniania ustawowego i niezgodnej z zasadą ustawowej formy nakładania podatków i danin publicznych (art. 217 Konstytucji). Fakt, że rozporządzenie z 2002 r. nie było dotychczas przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, nie stanowi przeszkody do dokonania przez sąd samodzielnej oceny zgodności tego rozporządzenia z u.P.r.d. oraz Konstytucją. Sąd ma bowiem możliwość dokonania samodzielnych ocen i w konsekwencji odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia, który w jego ocenie jest niezgodny z ustawą lub Konstytucją (por. uchwała NSA z 22 maja 2000 r., OPS 3/00, wyrok NSA z 16 stycznia 2006 r., I OPS 4/05, wyrok NSA z 9 grudnia 2009 r., I OSK 773/09, CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z art. 178 Konstytucji wywodzi się samodzielność sądów, w tym sądownictwa administracyjnego, w ocenie konstytucyjności aktów wykonawczych, bowiem zgodnie z tym przepisem sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie istnieje zgodność poglądów o uprawnieniu do takiej kontroli stosowania prawa (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r., OPK 13/00 CBOSA). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., l OSK 418/08, LEX nr 518241). Oceniając zgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawą Prawo o ruchu drogowym przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. sąd stwierdza, że jest on niezgodny z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.P.r.d., bowiem wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i wprowadza w istocie formę daniny publicznej, w sposób sprzeczny z nakazem ustawowego nakładania podatków i danin publicznych. Jak już wskazano powyżej w tym zakresie do rozporządzenia z 2002 r. znajdują w pełni zastosowanie argumenty podniesione przez Trybunał Konstytucyjny przy ocenie rozporządzenia z 2003 r. Konsekwencję uznania przez Sąd przepisu za niezgodny z p.r.d. (z art. 77 ust. 5 w zw. z ust. 4 pkt 2 p.r.d.) oraz z Konstytucją RP (art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP) w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej stanowi ustalenie, że poddany kontroli akt podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem stronie skarżącej zwrotu części uiszczonej przy rejestracji samochodu opłaty pomimo faktu, że jej pobranie w wysokości 1000 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 p.r.d. i w tej części uiszczonych, a zatem - nienależnie. Wobec tego stwierdzić należy, że ustalona w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu jest zbyt wysoka i nie odpowiada faktycznym kosztom świadczonej usługi (por. wyroki NSA z dnia 19 grudnia 2012 r., I OSK 2091/12, z dnia 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1904/15 oraz z dnia 16 lutego 2018 r., I OSK 759/16, CBOSA). Dalej podkreślić należy, że pobranie opłaty w kwocie 1000 zł skutkowało naruszeniem przez organ przepisu art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie P. K. v. Gmina Miasta J., C-134/07. Trybunał ten stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy Traktatu należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 rozporządzenia z 2003 r., która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany. Jeśli chodzi o materialnoprawne podstawy zwrotu opłaty, należy wskazać, że zwrot kwoty nadpłaconej z tytułu opłaty za kartę pojazdu powinien być rozstrzygany przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych. Tym samym, obowiązujące od dnia 1 stycznia 2010 r., przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), a dotyczące trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych należności budżetowych, czy też przedawnienia, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy. Nie ma zatem do niego zastosowania przepis art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157, poz. 1241 ze zm.), gdyż naruszałoby to zakaz retroakcji, wynikający z art. 2 Konstytucji RP. Z uwagi na wybrany przez stronę tryb ochrony, bez znaczenia dla sprawy pozostają kwestie cywilnoprawnych regulacji dotyczących przedawnienia roszczeń. Orzecznictwo dopuszcza bowiem dwie alternatywne drogi dochodzenia tego rodzaju roszczeń: przed sądami powszechnymi (uchwała SN z 16 maja 2007 r., III CZP 35/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 72) oraz przed sądami administracyjnymi (uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, dostępna: CBOSA). Przedawnienie, na które powołuje się organ, może mieć znaczenie tylko w przypadku skorzystania z alternatywnej drogi dochodzenia roszczenia - przed sądem powszechnym, ale nie wpływa na ocenę legalności aktu administracyjnego. W przypadku zaś administracyjnoprawnego roszczenia o zwrot nadpłaconej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu wykluczone jest stosowanie zasad prawa podatkowego, skoro przepisy Ordynacji podatkowej mogą znaleźć zastosowanie tylko do opłat pobranych po dniu wejścia w życie ustawy o finansach publicznych z 2009 r. (por. wyrok NSA z 17 maja 2016 r., I OSK 1744/14, dostępny: CBOSA). Reasumując, mając na względzie powyższą argumentację, stwierdzić należy, że kwota uiszczona powyżej wartości 75 zł za wydanie karty pojazdu (925 zł), była kwotą nienależnie uiszczoną i skarżącej spółce należy się jej zwrot. Mając to na uwadze, Sąd uznał skargę za zasadną i - na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. - stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności Prezydenta. W oparciu o art. 146 § 2 p.p.s.a., Sąd uznał ponadto obowiązek Prezydenta do dokonania zwrotu skarżącej spółce części uiszczonej przez nią opłaty w wysokości 925 zł za kartę pojazdu. Obowiązek ten jest korelatem uprawnienia strony do zwrotu nadpłaty (por. wyrok NSA z 12 lutego 2013 r., I OSK 818/12, dostępny: CBOSA). O należnych skarżącej spółce kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając żądanie skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI