III SA/WR 441/04

III SA/Wr 441/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Moskała /przewodniczący/
Jerzy Strzebińczyk
Krystyna Anna Stec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne
Celne prawo
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 85
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Jolanta Ryndak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe Sygn. akt III SA/Wr 441/04 oddala skargę. Dnia 10 kwietnia 2006 r.
Uzasadnienie
2
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] Nr [...], którą uznano zgłoszenie celne Z. G. (działającego pod firmą A Z. G.), za prawidłowe.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że [...] Z. G. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie JDA SAD Nr [...] sprowadzone z Włoch winogrona, załączając do zgłoszenia celnego m.in. fakturę nr [...] z dnia [...] opiewającą na kwotę [...], dokument [...] nr [...] z tej samej daty, świadectwo jakości [...] z dnia [...], decyzję fitosanitarną protokół kontroli celnej i deklarację wartości celnej.
Naczelnik Urzędu Celnego w Z. przyjął zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 ustawy Kodeks celny i objął zgłoszony towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.
Wobec wniosku strony z dnia 20.11.2003 r. o korektę wartości celnej importowanego towaru z uwagi na wystawienie przez kontrahenta noty kredytowej Naczelnik Urzędu Celnego w Z. przeprowadził postępowanie wyjaśniające po czym wydał wymienioną na wstępie decyzję z 22.03.2004r. uznającą - wbrew wnioskowi strony - przedmiotowe zgłoszenie celne za prawidłowe.
Dyrektor Izby Celnej we W. - rozpoznając sprawę wobec skutecznie wniesionego odwołania - wyjaśnił, iż w art. 85 § 1 Kodeksu celnego ustanowiono zasadę, według której należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Stosownie zaś do art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile to jest konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ustawy.
Organ odwoławczy stwierdził, że Dyrektor Urzędu Celnego w Z. określił wartość zgłoszonego towaru na podstawie dokumentów przedstawionych przez stronę wraz ze zgłoszeniem celnym przyjmując, iż są one rzetelne a określona w nich wartość zgodna ze stanem faktycznym towaru i jego rzeczywistą wartością tym bardziej, że strona potwierdziła prawdziwość danych zawartych w dokumentach (SAD, DWC). Po przyjęciu zgłoszenia celnego strona wskazała na zmianę wartości celnej towaru wskutek gorszej jego jakości aniżeli uzgodniona, co miała odzwierciedlać nota kredytowa nr 0008 z dnia 22.10.2003 r.
Dyrektor Izby Celnej we W. wywodził, że po przyjęciu zgłoszenia celnego możliwa jest korekta wartości towaru, jednak okoliczność, że wartość ta była inna, musi być udowodniona w sposób bezwzględny. Dowody na okoliczność, że zmieniła się wartość towaru nie mogą budzić wątpliwości a obowiązek udowodnienia tego faktu (przez dostarczenie takich dowodów) ciąży na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne (powołano wyrok NSA z dnia 14 września 1994 r., V SA 2406/930). Wskazano, że firma A na poparcie swoich roszczeń nie załączyła - oprócz wspomnianej noty kredytowej oraz dowodu zapłaty za towar - żadnych dodatkowych dokumentów związanych z transakcją np. kontraktu łub umowy, jaka została zawarta na dostawę importowanego towaru, protokołu rozładunku towaru, korespondencji prowadzonej z dostawcą w związku z reklamacją jakościową dokumentu informującego o złożeniu odwołania od orzeczenia zaświadczającego o dobrej jakości sprowadzonych owoców, wydanego przez Państwowy Graniczny Inspektorat Sanitarny w J. G. - świadectwo Nr [...] z dnia [...]. Zauważono, że strona nie wniosła też
sygn. akt III SA/Wr 441 /04 3
żadnych zastrzeżeń do protokołu kontroli nr [...] importowanej partii produktu z dnia [...], jak również nie przedstawiła potwierdzenia dokonania odpowiednich korekt dotyczących wartości celnej w dokumentach celnych po stronie eksportera.
W postępowaniu wyjaśniającym organ celny pierwszej instancji wzywał stronę do dostarczenia dokumentów, które uzasadniałyby jej roszczenia, oraz do złożenia wyjaśnień umożliwiających stosowną korektę wartości celnej towaru i kwoty wynikającej z długu celnego tj.:
* dokumentu (kontraktu, zamówienia) określającego warunki dostawy, cenę towaru, możliwość i zasady dokonywania ewentualnych reklamacji itp.;
* dokumentów informujących o wniesieniu uwag do opinii wydanych przez odpowiednie organy kontrolujące jakość tego towaru oraz o złożeniu odwołania od decyzji zezwalającej na wprowadzenie importowanego towaru do obrotu na polski obszar celny;
* dokumentów uprawniających firmę B do wydawania opinii w zakresie oceny jakości owoców oraz określania poziomu strat.
W oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające ustalono, że między firmą A a eksporterem C nie został podpisany kontrakt a wszelkie uzgodnienia z kontrahentem zagranicznym dotyczące warunków dostawy odbywały się telefonicznie. W opinii organu odwoławczego, biorąc pod uwagę od lat wypracowane zwyczaje handlowe, jakie mają zastosowanie w obrocie międzynarodowym, takie wyjaśnienia strony są mało wiarygodne w toku postępowania dowodowego.
Wobec tych okoliczności sprawy uprawnione - zdaniem organu - było przyjęcie, że firma podejmując współpracę ze wspomnianym kontrahentem na wymienionych zasadach (uzgodnienia telefoniczne, brak umowy lub kontraktu) ponosiła ryzyko handlowe związane z prowadzoną działalnością.
W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny został ustalony po przeprowadzeniu kompleksowego postępowania dowodowego. Organy celne dopuszczają możliwość zmiany wartości celnej po objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu, jednak muszą zaistnieć okoliczności i dowody w pełni uzasadniające żądanie strony dotyczące zmniejszenia wartości celnej. Organ drugiej instancji zgodził się z twierdzeniem odwołującej się strony, iż przepisy nie stoją na przeszkodzie zmianie wartości towaru w wyniku ujawnionych wad jakościowych, jednak musi być to okoliczność udowodniona w sposób bezwzględny i niebudzący zastrzeżeń. W niniejszej sprawie strona nie wykazała, że towar nie spełnia określonych kryteriów jakościowych.
Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, przedstawione przez stronę dokumenty, tj. nota kredytowa, dyspozycja wystawienia polecenia wypłaty za granicę z dnia 28.10.2003 r. na kwotę [...] i raport kontrolny z [...] nie mogą stanowić podstawy uznania jej roszczenia. Fakt dokonania korekty wartości celnej powinien znajdować uzasadnienie w innych niebudzących wątpliwości dowodach, świadczących o tym, że cena należna za towar była inna niż ustalono to w trakcie zgłoszenia celnego. W niniejszej sprawie strona takich dowodów nie przedstawiła. Przedłożona przez stronę nota kredytowa nie wskazuje, jakiej ilości towaru dotyczy. Brak jest również potwierdzenia dokonania odpowiednich korekt dotyczących wartości celnej w dokumentach celnych po stronie eksportera. Ponadto z protokołów załączonych do odprawy w dniu dokonania odprawy celnej wynika, że stan towaru nie budził zastrzeżeń. W świadectwie jakości nr [...] z dnia [...] Inspektor Sanitarny stwierdził owoce całe, zdrowe, świeże, czyste, wolne od nadmiernego zawilgocenia powierzchniowego, bez obcych zapachów i smaków. Podobnie Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa we W. w decyzji z dnia [...] nr [...] zezwolił na przywóz winogron nie wnosząc do przesyłki żadnych zastrzeżeń.
sygn. akt III SA/Wr 441 /04 4
Zauważono, że w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się również Protokół z Kontroli Celnej z dnia 11.10.2003 r., z którego wynika, iż w dniu odprawy celnej przeprowadzono częściową rewizję celną zgłoszonego towaru, w wyniku której strona potwierdziła własnoręcznym podpisem, że brała udział w rewizji i zgadza się z wynikiem przeprowadzonej kontroli. Okoliczność ta wskazuje, że w dniu odprawy celnej nikt nie stwierdził żadnych wad jakościowych w importowanych owocach, co potwierdza brak jakichkolwiek adnotacji na ten temat w aktach sprawy. Również zgłaszający nie wnioskował o przeprowadzenie 100% rewizji celnej, co wydawałoby się zasadne w momencie wątpliwości dotyczących stanu towaru po jego częściowej rewizji w dniu objęcia go procedura celną.
Wywodzono, że zgodnie z art. 40 § 1 Kodeksu celnego, po przedstawieniu towarów, a przed nadaniem tym towarom właściwego przeznaczenia celnego, mogą one, za zgodą organu celnego, zostać zbadane. Z możliwości takiej strona nie skorzystała, mimo że niniejsza sprawa nie jest sprawą incydentalną. Braki jakościowe zostały stwierdzone przez importera po dopuszczeniu towaru do obrotu, gdy towar został zwolniony. Dokonanie rozładunku bez obecności funkcjonariusza celnego, po usunięciu towaru spod dozoru celnego, powoduje, iż określenie przez organ celny jego jakości w dniu odprawy celnej w powiązaniu z jego wartościąjest niemożliwe.
Stan towaru opisany we wniosku strony nie został udowodniony w wiarygodny sposób żadnym dodatkowym dokumentem, który potwierdziłby fakt, że dotyczy stanu towaru z dnia dopuszczenia go do obrotu. Okoliczności, które potwierdzałyby fakt importu towaru o niższej jakości niż wynikało to z dokumentów dotyczących zgłoszenia celnego i obniżenie ceny towaru przez kontrahenta zagranicznego, nie zostały dowiedzione przez stronę w sposób bezwzględny i niebudzący wątpliwości (uzgodnienia między stronami dokonywane były "ustnie").
Zarzut strony, dotyczący powołania się organu celnego na świadectwa jakości, są-zdaniem Dyrektora Izby Celnej - bezzasadne, gdyż są to dokumenty urzędowe, sporządzone na podstawie reprezentatywnej, losowo wybranej próbki towaru, która jest miarodajna dla całej partii towaru. Dokument ten został sporządzony przez osoby kompetentne, zatrudnione w uprawnionych do wydawania tego typu opinii instytucjach. Dokument ten dla organu drugiej instancji stanowi bardziej miarodajny dowód, niż twierdzenie strony, że towar nie spełnia kryteriów jakościowych ustalonych w umowie (ustnej) między stronami transakcji. Ponadto organ odwoławczy potwierdza też stanowisko organu pierwszej instancji, że winogrona należą do towarów łatwo psujących się, a ich stan może się pogorszyć z godziny na godzinę. Załączone do akt sprawy świadectwa jakości oraz protokół z częściowej rewizji celnej wskazują na brak jakichkolwiek zastrzeżeń do jakości importowanego towaru, który - jako pełnowartościowe owoce - strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu w dniu 12.10.2003 r.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej we W., przeprowadzone postępowanie oraz zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, nie potwierdziły, aby w chwili objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu był on wadliwy (niższej jakości), co uzasadniałoby uchylenie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji, zgodnie z wnioskiem strony. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, podjętego rozstrzygnięcia znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Z. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę. Domagając się w niej uchylenie decyzji obu instancji organów celnych, zarzucił naruszenie:
* art. 191 Ordynacji podatkowej;
* art. 23 § 1 Kodeksu celnego;
* sygn. akt HIS A/Wr 441/04
5
* art. 85 § 1 Kodeksu celnego;
* art. 24 konwencji o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, sporządzonej w Wiedniu dnia 11 kwietnia 1980 r.
Zdaniem skarżącego, organy celne dokonały nieprawidłowych ustaleń. Organy te nie są zwolnione z obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego. Nie zwalnia ich z tego subiektywne przekonanie, iż fakt przedstawienia tylko noty kredytowej na skutek złożonej reklamacji i bankowego dowodu zapłaty oraz wskazanie przyczyn reklamacji nie może stanowić podstawy do zmiany wartości celnej towaru. Stanowisko takie przeczy utrwalonej linii orzecznictwa, wyraźnie podkreślonej w wyroku NSA z 11 listopada 1990r. (III SA 677/90, ONSA 1990, Nr 2-3, poz. 57), w którym stwierdzono, że gdy po wydaniu decyzji o wymiarze cła przez organ pierwszej instancji, w wyniku ujawnionych wad jakościowych towaru sprzedawca obniży wartość celną towaru (wartość transakcyjną), to przepisy art. 23 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 75, poz. 445) nie stoją na przeszkodzie uwzględnienia tego faktu. Stanowisko takie znajduje również w pełni uzasadnienie w obecnym stanie prawnym.
W ocenie strony ponadto organy celne nie wskazały w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu decyzji, jakie okoliczności miałyby uzasadniać ich stanowisko, iż wartością transakcyjną nie jest cena zapłacona. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie nie ma żadnych powodów, aby na podstawie art. 85 § 1 Kodeksu celnego za wartość transakcyjną nie uznać ceny zapłaconej i uwidocznionej w bankowym dowodzie zapłaty. W szczególności dowodem uzasadniającym niekorzystne stanowisko Urzędu Celnego nie może być protokół Kontroli jakości Nr [...] Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, bowiem protokół ten zaświadcza co do zasady, iż towar spełnia minimalne warunki jego jakości, jakie są niezbędne do zachowania w celu dopuszczenia towaru do obrotu na terenie Polski. Tym samym więc protokół ten nie może być dowodem na to, iż towar spełnia kryteria jakościowe ustalone umownie pomiędzy stronami umowy, gdyż żaden przepis prawa nie zabrania ustanowienia tych kryteriów na znacznie wyższym poziomie, aniżeli polskie normy jakościowe. Skarżący twierdził, że wyraźnie i precyzyjnie wskazał, jakie wady towaru były przedmiotem reklamacji, które to wady towaru zostały potwierdzone przez sprzedawcę poprzez wystawienie stosownej faktury korekty.
W takiej sytuacji, zdaniem Z. G., organy celne dokonały ustaleń z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, zawartej w art. 191 Ordynacji podatkowej, bezpodstawnie odmawiając wiarygodności przedłożonym dowodom skarżącego się na poparcie swoich twierdzeń. Skarżący wywodził dalej, że nie zasługuje również na uwzględnienie stanowisko organów celnych, iż wnioskodawca nie uwiarygodnił okoliczności zmiany wartości celnej importowanych towarów, bowiem za takie uprawdopodobnienie nie można - zdaniem Urzędu Celnego - uznać faktury korekty, jak też bankowego dowodu zapłaty ceny za zakupiony towar, uwzględniającego reklamację. Chybione jest takie stanowisko organów celnych, bowiem dowody te nie tylko uprawdopodobniają stanowisko wnioskodawcy, ale jednocześnie bankowy dowód zapłaty jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym, iż tytułem ceny została zapłacona wyszczególniona w nim kwota. Tym samym należy zdaniem skarżącego uznać, iż skarżący udowodnił zasadność "roszczenia wniosku".
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż organy celne nie wskazały podstawy prawnej, która uprawniała do ustalenia, iż jedynie wykazanie okoliczności, "według których cena ta powinna być z całą pewnością inna niż ta, która pierwotnie została podana." Takie stanowisko organu celnego "nie może być implikacją obowiązku uprawnienia przez wnioskodawcę uprawdopodobnienia zasadności złożonego wniosku, w oparciu o przepisy dotyczące rękojmi w obrocie międzynarodowym." Strona wskazała, że organy celne podnosiły, iż skarżący nie wypełnił obowiązku w postaci przedstawienia kontraktu,
sygn. akt III SA/Wr 441/04
6
zamówienia na importowane towary oraz urzędowego tłumaczenia noty kredytowej, co jak się wydaje jest główną przyczyną negatywnego rozpatrzenia wniosku w niniejszej sprawie. Tymczasem w posiadaniu organów znajduje się faktura będąca kontraktem (zawiera wszystkie ustawowe elementy umowy sprzedaży), potwierdzająca złożone zamówienie. Ponadto żądanie organów celnych jest sprzeczne z treścią art. 24 konwencji stanowiącego, iż zasadą w obrocie międzynarodowym jest forma ustna zawierania kontraktów (Dz.U.97.45.286, KONWENCJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, sporządzona w Wiedniu dnia 11 kwietnia 1980 r.). Tym samym więc z oczywistych względów reklamacje mogą być skutecznie składane ustnie. Dlatego też chociażby z tych względów stanowisko organów celnych w przedmiocie żądania w formie pisemnej dokumentów jest również chybione. Jak również z pewnością brak pisemnej żądanej dokumentacji, nie może stanowić w świetle tej konwencji, iż wyjaśnienia należy uznać za mało wiarygodne i świadczy o nierzetelnym prowadzeniu dokumentacji przez skarżącego."
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. ustosunkował się do zarzutów skarżącego, podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "upsa"), w tym także na decyzje wydane na podstawie przepisów prawa celnego.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W ocenie Sądu sformułowane przez stronę zarzuty i mające je wesprzeć argumenty nie uzasadniają zawartego w skardze wniosku o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Mając na uwadze treść art. 134§1 powołanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma także innych, niż podnoszone przez stronę, podstaw do wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją.
Decyzje te bowiem znajdują dostateczne wsparcie w obowiązującym prawie materialnym, ich wydanie zaś nastąpiło po przeprowadzeniu postępowania, w którym organy celne nie uchybiły normom proceduralnym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z akt sprawy wynika, iż nie jest sporna między stronami możliwość i dopuszczalność zmiany ostatecznej decyzji wymierzającej cło, gdy po jej wydaniu ujawnią się wady towaru, których uwzględnienie w postępowaniu reklamacyjnym wpłynie na wartość transakcyjną, a tym samym na wymiar cła. Takie stanowisko jednolicie
sygn. akt III SA/Wr 441/04 7
reprezentował też w swym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, nie wykluczając możliwości uwzględnienia jakościowych wad towaru zarówno w postępowaniu odwoławczym, gdy ujawniły się one po wydaniu pierwszoinstancyjnego orzeczenia o wymiarze cła, jak i w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli istnienie wad mających wpływ na wartość transakcyjną towaru stwierdzono już po uzyskaniu przez decyzję o wymiarze cła przymiotu ostateczności (zob. wyroki z dnia 11 października 1990r., III SA 677/90, ONSA 1990, Nr 2-3, poz. 57; z dnia 18 listopada 1992r., III SA 950/92, ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 96).
Akta rozpoznawanej sprawy wskazują że strona skarżąca zmierzała ku uznaniu przez organy celne zgłoszenia celnego za nieprawidłowe z uwagi na wystawienie przez kontrahenta/eksportera noty korygującej, obniżającej cenę towaru gdyż "nie odpowiadał jakością towarowi zamawianemu". Wobec tak umotywowanego wniosku strony skarżącej nie można zdaniem Sądu postawić organom celnym skutecznego zarzutu naruszenia prawa.
Zauważyć w tym miejscu należy, że przed tutejszym Sądem toczyły się już sprawy ze skarg Z. G. - w analogicznych stanach prawych i faktycznych (vide sprawa o sygn.akt III SA/Wr 360/04).
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zgodzić należy się w pełni ze stanowiskiem zaprezentowanym przez WSA we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku zapadłego w powyższej sprawie. W szczególności zasadnie podniesiono, iż nie można odmówić stronie skarżącej racji, gdy - powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 1990 r. - wskazuje na dopuszczalność obniżenia wartości celnej towaru (wartości transakcyjnej), jeżeli po wydaniu decyzji ujawnią się jego wady jakościowe, ale też nie można nie zauważyć - co zdaje się uszło uwadze autora skargi przy lekturze wspomnianego wyroku - że sugerowana zmiana bądź to decyzji pierwszoinstancyjnej w postępowaniu odwoławczym, bądź to decyzji ostatecznej w postępowaniu w trybie nadzoru, wymaga wykazania wszelkimi dopuszczonymi w procedurze celnej dowodami zaistnienia zdarzeń będących podstawą modyfikacji decyzji w konkretnym wypadku, a więc udowodnienia rzeczywistego wystąpienia wad towaru, określenia ich rodzaju i charakteru a w konsekwencji stopnia wpływu tychże wad na faktyczną wartość celną (wartość transakcyjną) towaru. Właśnie w uzasadnieniu wyroku, którym posłużył się skarżący w swojej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność zaistnienia okoliczności powodujących zmianę wartości towaru wskutek wystąpienia wad po wydaniu pierwszoinstancyjnej decyzji o wymiarze cła, podkreślając m.in., że w sprawie tej prowadzono - wszczęte na wniosek kupującego -postępowanie reklamacyjne dotyczące wad jakościowych nadesłanej przez eksportera wykładziny, i dopiero po zakończeniu procedury reklamacyjnej doszło do stosownego obniżenia ceny wadliwego towaru.
Jeszcze mocniejszy akcent na podniesioną tu kwestię udowodnienia rozbieżności między jakością towaru wynikającą z łączącego strony stosunku zobowiązaniowego powstałego z kontraktu a jakością towaru faktycznie świadczonego przez sprzedawcę (eksportera) położył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 1992 r. podkreślając, że do wydania nowej decyzji o wymiarze cła "nie wystarczy pismo dostawcy o uwzględnieniu reklamacji i obniżeniu ceny. Potrzebny jest również dokładny opis wad, które spowodowały uwzględnienie reklamacji, i wyjaśnienie, dlaczego skarżący nie mógł stwierdzić tych wad i poinformować o nich organów celnych podczas dokonywania odprawy celnej."
Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej sprawy, trudno nie zgodzić się ze stanowiskiem organów celnych, iż strona skarżąca - mimo wezwań pochodzących od organów prowadzących postępowanie celne - nie przedstawiła żadnego dowodu, który
sygn. akt III SA/Wr 441/04
8
pozwoliłby ustalić różnice jakościowe między towarem objętym kontraktem łączącym skarżącego z hiszpańskim dostawcą a towarem dopuszczonym do obrotu na polskim obszarze celnym, rodzaj i charakter wad ujawnionych w sprowadzonym towarze oraz ich rzeczywisty wpływ na faktyczną wartość towaru. Strona skarżąca nie wykazała także, aby występowała do swego kontrahenta z reklamacją dotyczącą jakości nabytych owoców i by w tym zakresie dokonywano stosownych ustaleń prowadzących do obniżenia ceny z powodu takich a nie innych wad fizycznych lub prawnych towaru, co - jak wynika z elementarnych zasad obrotu gospodarczego (zarówno między podmiotami krajowymi, jak i w stosunkach z przedsiębiorcami zagranicznymi) - jest powszechnie przyjęte w profesjonalnej wymianie towarowej.
W tych okolicznościach uznać należało, iż organy celne niewadliwie ustaliły i przyjęły, że strona skarżąca nie wykazała, aby po objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym ujawniły się wcześniejsze wady towaru wpływające na zmniejszenie jego wartości, a tym samym oddziałujące na wymiar cła. Zgodzić należy się też z tym, że wymaganiom co do dowodu na sporne okoliczności nie odpowiada powołanie się strony skarżącej jedynie na "notę korygującą" i na zapłatę kwoty w niej ujętej bez równoczesnego wykazania czego w istocie ta korekta dotyczy, czy wiąże się faktycznie z tkwiącymi w towarze wadami (a jeśli tak, to jakimi?), które ujawniły się dopiero po wydaniu decyzji o wymiarze cła, czy też może odnosi się do innego zdarzenia gospodarczego, jako że przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty nie pozwalają odpowiedzieć bez wątpliwości na sformułowane pytania.
Trafne są też wywody Dyrektora Izby Celnej we W., że już w trakcie postępowania celnego prowadzonego w niniejszej sprawie strona miała niczym nieograniczone możliwości dostrzeżenia ewentualnych wad sprowadzonego towaru, uczestniczyła bowiem w częściowej rewizji celnej zgłoszonego towaru i już wtedy mogła (przynajmniej wstępnie) ocenić jakość towaru, porównując dostarczone owoce i ziemniaki z wzorcem określonym w kontrakcie, a w razie wątpliwości w tym zakresie - zażądać nawet pełnej rewizji celnej. Strona nie skorzystała jednak z możliwości przewidzianej w art. 40 § 1 Kodeksu celnego, co przy ujawnieniu istotnych wad towaru byłoby pożądane chociażby ze względu na ochronę nabywcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne lub prawne sprowadzonego towaru.
W ocenie Sądu w uzasadnieniu powołanego wyroku WSA we Wrocławiu zasadnie zauważono, iż nie bez znaczenia dla oceny rozstrzygnięć wydanych w niniejszej sprawie jest także fakt niestwierdzenia wad towaru przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, który w protokole kontroli spornych towarów podkreślił, że owoce są świeże, zdrowe, całe, czyste, wolne od szkodników, o właściwym smaku i zapachu, w opakowaniach czystych, oznakowane właściwie, bez uszkodzeń. Również Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa we W. w wydanej przez siebie decyzji zezwolił stronie skarżącej na przywóz owoców południowych i ziemniaków, nie wnosząc zastrzeżeń co do tego towaru.
Wprawdzie strona skarżąca trafnie zauważa, iż wyniki badań jakości towaru przez wymienione organy nie mogą przesądzać o spełnianiu kryteriów zastrzeżonych przez kontrahentów w umowie (gdyż jakość kontraktowa może być ustalona na wyższym poziomie niż określają polskie normy jakości), to jednakże dokumenty z tych badań mogą być wykorzystane pomocniczo, zwłaszcza wówczas, gdy - tak jak w rozpoznawanej sprawie - strona skarżąca nie wykazała, jakie były umowne standardy towaru, i w jakim zakresie sprowadzony towar ich nie spełniał, czy też od nich odbiegał. W materiale dowodowym sprawy nie znajduje bowiem odzwierciedlenia twierdzenie strony, iż "skarżący się wyraźnie i precyzyjnie wskazał jakie wady towaru były przedmiotem
sygn. akt III SA/Wr 441 /04 9
reklamacji, które to wady towaru zostały potwierdzone przez Sprzedawcę poprzez wystawienie stosownej faktury korekty."
W kontekście poczynionych wywodów chybiony jest się zarzut naruszenia przez organy celne art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Jeżeli bowiem strona skarżąca nie wykazała, aby z powodu wad jakościowych importowanego towaru zmieniła się (zmniejszyła się) jego wartość, to w obrocie prawnym musiała pozostać ostateczna decyzja, która -stosownie do art. 85 § 1 Kodeksu celnego - uwzględniała wartość celną towaru z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.
Wobec ustaleń dokonanych w postępowaniu celnym chybiony jest również zarzut naruszenia art. 23 § 1 Kodeksu celnego. Skoro bowiem postępowanie wyjaśniające pozwoliło ustalić, że po wydaniu ostatecznej decyzji o wymiarze cła, strona nie wykazała faktycznego wystąpienia wad towaru zmniejszających jego wartość celną, to przy określaniu wartości celnej (wartości transakcyjnej) należało - stosownie do art. 23 § 1 Kodeksu celnego - pozostać przy cenie należnej za towar sprzedany według dokumentów przedstawionych wraz ze zgłoszeniem celnym.
Według Sądu, organy celne nie przekroczyły także granic oceny dowodów zakreślonych w art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż odnosząc się do przedstawionych przez stronę skarżącą dowodów, niewadliwie wywiodły, że są one niewystarczające do uwzględnienia wniosku strony o zmianę ostatecznej decyzji wymierzającej cło, albowiem nie wykazują wad towaru, które prowadziłyby do zmniejszenia jego wartości.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela też stanowisko wyrażone w uzasadnieniu powoływanego wyroku z dnia 8.02.2006 r. (III SA/Wr 360/04) co do podniesionego przez stronę zarzutu naruszenia przez organy celne art. 24 Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, sporządzonej w Wiedniu dnia 11 kwietnia 1980 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 45, poz. 286). Zarzut ten jest nietrafny. Wskazany przepis, umieszczony w części II Konwencji, zatytułowanej "Zawarcie umowy", stanowi, że "w rozumieniu tej części niniejszej konwencji oferta, oświadczenie o jej przyjęciu lub jakiekolwiek inne ujawnienie zamiaru "dochodzi" do adresata, jeżeli złożone zostało w formie ustnej lub dostarczone samemu adresatowi w jakikolwiek inny sposób do jego siedziby handlowej lub na jego adres pocztowy, a jeżeli nie posiada on siedziby handlowej lub adresu pocztowego - do miejsca jego stałego zamieszkania". Przywołane unormowanie wskazuje - podobnie jak art. 60 Kodeksu cywilnego - na dowolność formy, w jakiej może być wyrażone oświadczenie woli zarówno gdy chodzi o złożenie oferty, jak i o jej przyjęcie. To zaś oznacza, że kontrahenci mogą dokonywać wspomnianych czynności prawnych w formie ustnej lub jakiejkolwiek innej formie, nie wykluczając formy pisemnej zwykłej, szczególnej formy pisemnej czy też ujawnienia woli w postaci elektronicznej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast - co zdaje się sugerować strona skarżąca - by organy celne wymagały formy pisemnej umowy zawartej między kontrahentami. Należy bowiem zauważyć, że organy celne nie podważały regulacji zawartej w art. 24 Konwencji co do formy składania i przyjmowania oferty, a jedynie wzywały stronę do wykazania umownych postanowień o jakości określonego przez strony towaru przy użyciu i wykorzystaniu wszystkich możliwych dowodów, czego strona skarżąca nie uczyniła. Także następne wezwania kierowane do strony skarżącej dotyczyły wskazania dowodów na zaistnienie wad zmniejszających wartość towaru oraz wykazania (czy chociażby uprawdopodobnienia), że między stronami toczyło się postępowanie reklamacyjne odnoszące się do sprowadzonego towaru, których także strona nie przedstawiła, powołując się jedynie na ustne, telefoniczne uzgodnienia tych spraw.
Niepodważając zasady dowolności formy umowy zawieranej między kontrahentami mającymi siedzibę w różnych państwach, nie można zgodzić się ze
sygn. akt III SA/Wr 441/04
10
sformułowaną w skardze sugestią, jakoby za dowód istnienia wad importowanego towaru i zmniejszenia przez to wartości celnej (wartości transakcyjnej) wystarczyło powołanie się kontrahenta na taką okoliczność, bez jej wykazania innymi środkami dowodowymi, np. wnioskami reklamacyjnymi co do charakteru wad ujawnionych w towarze, zgłoszeniami wad towaru w celu zachowania uprawnień z tytułu rękojmi, żądaniami obniżenia ceny lub wymiany towaru na wolny od wad. Nie można przy tym nie zauważyć, że przy obecnym poziomie łączności telefonicznej - jeśli przyjąć, że tą drogą strona skarżąca reklamowała wadliwy towar - istnieje możliwość odtworzenia treści rozmów prowadzonych między kontrahentami i posłużenia się takim dowodem w postępowaniu celnym.
W uzupełnieniu uwag dotyczących rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu celnym trzeba jeszcze zauważyć, że z uregulowań zawartych w art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nie można wyprowadzać wniosku o nałożeniu na organy celne obowiązku nieograniczonego poszukiwania dowodów świadczących na korzyść strony postępowania celnego, gdyż to przede wszystkim sama strona powinna dołożyć wszelkiej staranności, aby zadbać o swoje interesy. Obowiązkiem organów celnych jest zebranie wszelkich dowodów świadczących o rzeczywistych intencjach stron oraz o dokonywanych czynnościach (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 lutego 2004 r. I SA/Wr 3627/01, niepubl.).
Z tych wszystkich względów, skoro brak podstaw do postawienia organom celnym zarzutu naruszenia prawa, skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Wobec powyższego - działając na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.