III SA/WR 438/23

III SA/Wr 438/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /przewodniczący sprawozdawca/
Dominik Dymitruk
Kamila Paszowska-Wojnar
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z  art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, asesor WSA Dominik Dymitruk, po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 29 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. Spółki z o. o. z/s we W. przy udziale Burmistrza Miasta i Gminy P. oraz H. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 31 października 2023 r. nr 0201-IEE1.7192.135.2023.2 w przedmiocie przyznania wynagrodzenia zarządcy nieruchomości za okres od września do grudnia 2021 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Trzebnicy z dnia 8 września 2023 r. Nr 0221-SEE.711.48.2023; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS) zaskarżonym postanowieniem z 31 października 2023 r., po rozpatrzeniu zażalenia Spółki z o.o. D. z siedzibą we W. (dalej: Spółka, strona skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Trzebnicy (dalej: organ egzekucyjny) z 8 września 2023 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia zarządcy nieruchomości za okres od września do grudnia 2021 r.
Z przekazanych akt sprawy wynika, że prowadzona jest egzekucja z należącej do Spółki nieruchomości, położonej w R. na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego przez Burmistrza Miasta i Gminy P.
Postanowieniem z 28 października 2020 r. Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu powierzył od 5 listopada 2020 r. zarząd nieruchomości zarządcy H. Sp. z o. o. w S. (dalej: zarządca nieruchomości).
Od 1 stycznia 2021 r. prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki przejął Naczelnik Urzędu Skarbowego w Trzebnicy.
Pismem z 27 grudnia 2021 r. zarządca nieruchomości zwrócił się do organu egzekucyjnego z żądaniem przyznania wynagrodzenia za okres od września do grudnia 2021 r. w łącznej wysokości 12.500,00 zł oraz zwrotu poniesionych wydatków w wysokości 2.676,00 zł za miesiące wrzesień i październik 2021 r.
Postanowieniem z 11 kwietnia 2022 r. organ egzekucyjny zatwierdził sprawozdania z zarządu nieruchomością uznając je za pełne i wyczerpujące oraz uznał, że wykonywanie zarządu spełniało warunki określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Następnie postanowieniem z 8 września 2022 r. organ egzekucyjny przyznał wynagrodzenie zarządcy nieruchomości za okres od września do grudnia 2021 r. w kwocie łącznej 12.500 zł oraz odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu kosztów za wrzesień i październik 2021 r. z uwagi wycofanie żądania przez zarządcę.
Organ egzekucyjny w postanowieniu wskazał czynności jakie zarządca dokonał i uwzględnił nakład pracy zarządcy, w konsekwencji uznając za zasadne przyznanie wynagrodzenia na poziomie 12.500,00 zł brutto łącznie za okres od września do grudnia 2021 r. Organ zaznaczył, że żądana przez zarządcę wysokość wynagrodzenia jest niższa od kwoty wynikającej z postanowienia o powierzeniu zarządu, którego Spółka nie kwestionowała.
DIAS po rozpoznaniu zażalenia Spółki zaskarżonym postanowieniem z 31 października 2023 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. W jego ocenie prawidłowo zastosowano procedurę przyznania wynagrodzenia zarządcy nieruchomości. W odniesieniu do kwestionowanej wysokości wynagrodzenia zarządcy, DIAS wskazał, że organ egzekucyjny w postanowieniu wykazał, że wynagrodzenie to zostało przyznane zgodnie z prawem. Sposób ustalenia zasadności i wysokości wynagrodzenia wynikał z art. 110j, art. 110k i art. 110l § 1 u.p.e.a. DIAS za bezzasadne uznał twierdzenie o nieadekwatności wysokości wynagrodzenia zarządcy, gdyż nie jest poparte żadnymi dowodami i stanowi subiektywną ocenę strony skarżącej. Organ – zgodnie z art. 110j § 2 u.p.e.a. – zatwierdził sprawozdania zarządcy. Organ egzekucyjny ustalił wysokość wynagrodzenia zarządcy zgodnie z przepisami, a zarządca wykonany zakres prac potwierdził sprawozdaniem, które zostało zaakceptowane przez organ egzekucyjny. W ocenie DIAS nieprawdziwe jest twierdzenie, że wynagrodzenie jest rażąco wysokie, a zarzuty są w tym zakresie niezasadne. Procedura ustalania zasadności i wysokości wynagrodzenia zarządcy nie została naruszona. W ocenie DIAS organ egzekucyjny prawidłowo zastosował tryb opisany w art.110k § 1 u.p.e.a. i określił wysokość wynagrodzenia, o czym powiadomił stronę skarżącą. Wynagrodzenie spełniało wymogi art. 110j oraz art. 110 k u.p.e.a.
Zdaniem DIAS, zaskarżone postanowienie nie narusza też prawa procesowego. Z akt sprawy wynika, że w badanym okresie zarządca kilkukrotnie wizytował teren nieruchomości i sprawdzał stan techniczny tej nieruchomości (9, 29. września 2021 r., 1, 6 października 2021 r., 10 listopada 2021 r., 2 grudnia 2021 r. i 28 grudnia 2021 r.). W tym okresie zarządca spotkał się z wykonawcą przycinki uschniętej roślinności (pnącz na budynkach) oraz dokonał odbioru prac związanych z wycinką.
W ocenie DIAS złożone sprawozdanie z zarządu nieruchomością jest pełne i wyczerpujące, a wykonywanie zarządu spełniało warunki określone przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zasadne jest przyznanie zarządcy wynagrodzenia za sprawowanie zarządu nieruchomością za badany okres, za który zatwierdzone zostało sprawozdanie ze sprawowania zarządu. Organ egzekucyjny wziął pod uwagę nakład pracy zarządcy, przy uwzględnieniu stawek rynkowych za tego rodzaju usługi oraz uwzględnił treść oferty złożonej przez zarządcę nieruchomości. Żądanie wypłacenia wynagrodzenia zgłoszone przez zarządcę jest niższe od kwoty wynikającej z postanowienia o powierzeniu zarządcy zarządu nieruchomością. DIAS podkreślił, że na postanowienie o ustanowieniu zarządu (ze wskazaniem wysokości wynagrodzenia) nie zostało złożone zażalenie, zatem kwota wynagrodzenia została zaakceptowana przez wszystkie strony. DIAS nie zgodził się z twierdzeniem, że kwota wynagrodzenia jest rażąco wysoka i nieadekwatna do czynności zarządczych. Wskazał, że zarządzanie dotyczy nieruchomości zabytkowej, w tym zamieszkałym pałacem, magazynem, spichlerzem, trzema stajniami, domem mieszkalnym oraz dzierżawionej nieruchomości rolnej, a kwotę wynagrodzenia ustalono w 2020 r. Podkreślił, że od tego czasu istotnie zmieniły się warunki rynkowe oraz ceny za wykonywane usługi. Dlatego też zdaniem DIAS wysokość wynagrodzenia jest adekwatna do wykonywanych czynności. Kwota ta zostaje pokryta z pożytków nieruchomości stosownie do art. 110I u.p.e.a., z którego wynika, że wszelkie wydatki związane z gospodarowaniem nieruchomością są pokrywane z pożytków z nieruchomości, lecz każdy wydatek został wykazany w sprawozdaniu z zarządu, które zostało zatwierdzone przez organ egzekucyjny.
DIAS wskazał, że Spółka nie powołała żadnych dowodów na to, że wynagrodzenie przyznane zarządcy jest nieadekwatne do cen rynkowych. Przypomniał przy tym, że postanowienie z 28 października 2020 r. o wyznaczeniu zarządcy, w którym wyznaczono górny limit wynagrodzenia, nie zostało zaskarżone. To oznacza, że w 2020 r. wszystkie strony zaakceptowały wysokość wynagrodzenia zarządcy na takim poziomie. Niezrozumiałe w związku z tym jest oczekiwanie przez Państwa ograniczenia maksymalnej wysokości wynagrodzenia do kwoty 500 zł brutto miesięcznie.
Strona skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 110k u.p.e.a. poprzez przyznanie zarządcy nieruchomości wynagrodzenia w wysokości, która nie jest odpowiednia do nakładu pracy i dochodu nieruchomości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia poprzedzającego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1364 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji i innych aktów administracyjnych w tym postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 ww. ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych w skardze doprowadziły Sąd do przekonania, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia DIAS i poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego doszło do naruszenia art. 110k ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2022 r., poz, 479), dalej: u.p.e.a. oraz art. 124 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U z 2022 r. poz. 2000), dalej k.p.a., który na mocy art. 18 u.p.e.a. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym.
Na wstępie Sąd wskazuje, że podobna sprawa ze skargi strony skarżącej była już przedmiotem oceny przez tutejszy Sąd w m.in. w wyroku z dnia 5 stycznia 2024 r. o sygn. akt III SA/Wr 136/23 i stanowisko tam zaprezentowane Sąd podziela, przyjmując je jako własne.
Tryb i przesłanki ustalenia wynagrodzenia, w tym jego wysokość określone zostały w art. 110j, art. 110k i art. 110l § 1 u.p.e.a. Stosownie do art. 110j § 1 i 2 u.p.e.a. zarządca składa organowi egzekucyjnemu w wyznaczonych przez ten organ terminach, co najmniej raz w roku oraz po ukończeniu zarządu, sprawozdania ze swoich czynności oraz udokumentowane sprawozdania rachunkowe. Organ egzekucyjny po wysłuchaniu wierzycieli, zobowiązanego i zarządcy oraz po rozpatrzeniu sprawozdań zatwierdza sprawozdania zarządcy albo odmawia ich zatwierdzenia w całości lub w części.
Zgodnie zaś z art. 110k § 1 u.p.e.a. zarządca może żądać wynagrodzenia oraz zwrotu wydatków, które w związku z zarządem poniósł z własnych środków. Wysokość wynagrodzenia określa organ egzekucyjny odpowiednio do nakładu pracy i dochodowości nieruchomości.
Z przepisów tych jednoznacznie wynika zatem, że wysokość wynagrodzenia przysługującego zarządcy ustala organ egzekucyjny, na podstawie dwóch normatywnych kryteriów: nakładu pracy zarządcy i dochodowości nieruchomości. Co do zasady wysokość wynagrodzenia winna zostać ustalana dopiero po złożeniu ostatniego sprawozdania przez zarządcę, czyli po jego zakończeniu. Niemniej jednak, jeżeli zarząd nieruchomością sprawowany jest przez dłuższy czas, to organ egzekucyjny może przyznać zarządcy wynagrodzenie jeszcze w toku sprawowania zarządu nad zajętą nieruchomością.
Innymi słowy, większy nakład pracy włożony w prowadzenie prawidłowej gospodarki uzasadnia przyznanie zarządcy wyższego wynagrodzenia. Nie można jednak przyjąć bezpośredniego związku między dochodowością nieruchomości a wynagrodzeniem (deficytowość nieruchomości nie powinna pozbawiać zarządcy wynagrodzenia, a wysoka dochodowość nieruchomości niezależna od wkładu pracy nie uzasadnia przyznania jemu wysokiego wynagrodzenia). Dlatego też organ szacując wysokość przyznanego postanowienia winien bezspornie czynić to (każdorazowo) z uwzględnieniem przesłanek ściśle dookreślonych przez ustawodawcę w art. 110k u.p.e.a., czego jak wynika z akt sprawy nie uczynił. Natomiast szczegółowe rozważania organu egzekucyjnego w tym zakresie, stosownie do treści art. 110k § 1 u.p.e.a. w związku z art. 124 § 2 k.p.a., winny znaleźć się w uzasadnieniu postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia. Zgodnie bowiem z art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Podkreślić należy, że motywacja organu nie powinna stanowić przedmiotu domysłu Sądu. Rolą Sądu nie jest bowiem samodzielne poszukiwanie argumentów przemawiających za danym rozstrzygnięciem, a ocena tych, które zostały zaprezentowane przez organ (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 czerwca 2020 r., II SA/Bd 426/20). Sąd podziela pogląd, że treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Dotyczy to rozstrzygnięć organów obu instancji, przy czym uzasadnienie rozstrzygnięcia organu odwoławczego winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w środku odwoławczym. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez Sąd (wyrok WSA w 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 582/19).
W ocenie Sądu organy egzekucyjne nie sprostały jednak wskazanym wymaganiom. Jak bowiem wynika z akt sprawy (tj. treści uzasadnień decyzji organu I i II instancji), organy ustalając wysokość wynagrodzenia zarządcy do pierwszego z dwóch obligatoryjnych kryteriów w postaci nakładu pracy odniosły się zdecydowanie zbyt lakonicznie, a do drugiego z nich w postaci dochodowości nieruchomości nie odniosły się w ogóle.
Z treści uzasadnień postanowień organów obu instancji wynika wprost, że organy "uwzględniły nakład pracy zarządcy, przy uwzględnieniu stawek rynkowych za tego rodzaju usługi oraz złożoną ofertę przez zarządcę stąd zasadne jest przyznanie zarządcy wynagrodzenia". Ponadto organy wzięły "pod uwagę specyfikę zarządzanej nieruchomości, ilość nakładu pracy (telefony, korespondencja mailowa, spotkania zarówno w R. jak i w siedzibie zarządcy), ilość miesięcznych wizyt (w tym odległość siedziby zarządcy od zarządzanej nieruchomości) oraz obecne realia rynkowe". Jednakże – co wymaga podkreślenia Sądu - uzasadnienia te nie wykazały ani "wysokości przyznanego wynagrodzenia", ani też jego "adekwatności". Takie działanie organów należy zdaniem Sądu uznać za niedopuszczalne, gdyż z treści tak skonstruowanych uzasadnień nie wynika jaki konkretnie w danej sprawie "nakład pracy zarządcy" (mniejszy, większy) i w jakiej częstotliwości (mniejszej lub większej) miał wpływ na wysokość przyznanego wynagrodzenia zarządcy nieruchomości i dlaczego.
Dalej podnieść należy, że organ choć sam podkreślił, że ustalając wysokość wynagrodzenia "uwzględnił nakład pracy zarządcy, przy uwzględnieniu stawek rynkowych za tego rodzaju usługi", to jednak poza ww. ogólnym stwierdzeniem (odnoszącym się do pozaustawowego kryterium jakim jest "stawka rynkowa") nie wskazał chociażby "wysokości tych stawek", które brał pod uwagę szacując wysokość wynagrodzenia. Jednocześnie organ – odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę w zażaleniu – zarzucił stronie skarżącej, że nie powołała ona "żadnych dowodów na to, że wynagrodzenie przyznane zarządcy jest nieadekwatne do cen rynkowych tylko ograniczyła się do gołosłownych twierdzeń". Takie postępowanie organu jest niedopuszczalne, gdyż po pierwsze tak de facto to organ posłużył się gołosłownym twierdzeniem (o uwzględnieniu stawek), a nie strona, skoro z treści uzasadnienia nie wynika jakie stawki organ wziął pod uwagę. A po wtóre, to na organie egzekucyjnym, a nie na stronie skarżącej ciążył obowiązek "określenia wysokości" wynagrodzenia, stosownie do art. 110k § 1 u.p.e.a Tym samym to organ winien wykazać i uzasadnić dlaczego przyznane przez niego wynagrodzenie w określonej kwocie jest adekwatne do "nakładu pracy i dochodowości nieruchomości", jako ustawowych kryteriów jego przyznawania, czego jednak w niniejszej sprawie nie uczynił. Nawet wskazana w uzasadnianiu przez organy okoliczność, że "żądanie wypłacenia wynagrodzenia zgłoszonego przez zarządcę jest niższa od kwoty wynikającej z postanowienia o powierzeniu zarządcy zarządu nieruchomością", czy też okoliczność, że postanowienie to nie zostało przez strony zaskarżone, nie stanowi podstawy do zwolnienia organów – przy ustaleniu wysokości wynagrodzenia zarządcy nieruchomości za sprawowany zarząd – z każdorazowego wykazania, że konkretny w danej sprawie nakład pracy zarządcy (z wyszczególnieniem jaki nakład pracy i w jakiej częstotliwości oraz w jakim okresie wykonywany) i dochodowość nieruchomości uzasadnia jego wysokość.
Wreszcie, z treści uzasadnień postanowień organów, nie wynika, aby organy te w jakikolwiek sposób odniosły się do drugiego obligatoryjnego kryterium wskazanego przez ustawodawcę jako kryterium wpływającego i kształtującego wysokość wynagrodzenia tj. kryterium dochodowości, naruszając tym samym art. 110k § 1 u.p.e.a.
Reasumując Sąd stwierdził, że organy w sposób nienależyty uzasadniły swoje postanowienia. Z postanowień tych nie wynika, aby organy przyznając wynagrodzenie zarządcy nieruchomości uczyniły to zgodnie z treścią art. 110k § 1 u.p.e.a., co z kolei uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny "czy przyznane wynagrodzenie jest adekwatne do nakładu pracy i dochodowości nieruchomości" (tak jak twierdzą organy), czy też nie (tak jak twierdzi strona skarżąca). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić wskazania Sądu, co winno znaleźć odzwierciedlenie w treści podjętych rozstrzygnięć.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji (pkt I).
O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, kwota 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.