III SA/Wr 435/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej w Środzie Śląskiej dotyczącą Regulaminu Cmentarza Komunalnego. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w tym sprzeczność przepisów dotyczących wejścia w życie uchwały, przekroczenie upoważnień ustawowych w zakresie regulacji dotyczących nadzoru nad cmentarzem, odpowiedzialności cywilnej, zakazów (np. spożywania alkoholu, wprowadzania zwierząt, przebywania dzieci) oraz ograniczeń w zakresie prac budowlanych i kamieniarskich. Sąd podzielił argumentację Prokuratora, stwierdzając, że uchwała zawiera wewnętrzną sprzeczność w § 4 dotyczącą daty wejścia w życie, co narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego. Ponadto, Sąd uznał, że Rada Miejska przekroczyła swoje kompetencje, wprowadzając regulacje powtarzające przepisy ustawowe lub regulujące materie należące do kompetencji organu wykonawczego gminy (wójta). Dotyczyło to m.in. zakazów, które były już uregulowane w przepisach powszechnie obowiązujących (Kodeks wykroczeń, ustawa o wychowaniu w trzeźwości), czy też kwestii zarządu cmentarzem i kontroli firm pogrzebowych. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego mogą jedynie uzupełniać przepisy ustawowe, a nie je powtarzać ani modyfikować. W związku z powyższym, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości na podstawie art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących vacatio legis aktów prawa miejscowego, zasady techniki prawodawczej, zakres kompetencji organów samorządowych w zakresie uchwalania regulaminów oraz powtarzania przepisów ustawowych.
Dotyczy specyfiki uchwał rady gminy i regulaminów cmentarzy komunalnych, ale ogólne zasady dotyczące vacatio legis i kompetencji organów są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy uchwała rady gminy zawierająca wewnętrzną sprzeczność w zakresie daty wejścia w życie (jednocześnie określająca wejście w życie po 14 dniach od ogłoszenia i z mocą obowiązującą od konkretnej daty) jest istotnie sprzeczna z prawem i podlega stwierdzeniu nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała zawierająca wewnętrzną sprzeczność w zakresie daty wejścia w życie jest istotnie sprzeczna z prawem i podlega stwierdzeniu nieważności, ponieważ narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego i wprowadza wątpliwości co do początku obowiązywania aktu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wejście w życie i uzyskanie mocy obowiązującej przez akt prawny są zdarzeniami tożsamymi. Określenie dwóch różnych dat wejścia w życie w jednym przepisie uchwały jest wewnętrznie sprzeczne i nie pozwala na jednoznaczne ustalenie terminu jej obowiązywania, co jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawnym.
Czy rada gminy, uchwalając regulamin cmentarza komunalnego, może powtarzać przepisy ustawowe lub regulować materie już uregulowane przepisami powszechnie obowiązującymi lub należące do kompetencji organu wykonawczego gminy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może powtarzać przepisów ustawowych ani regulować materii już uregulowanych przepisami powszechnie obowiązującymi lub należących do kompetencji organu wykonawczego. Takie działania stanowią istotne naruszenie prawa i skutkują nieważnością uchwały.
Uzasadnienie
Akty prawa miejscowego mogą jedynie uzupełniać przepisy ustawowe, a nie je powtarzać, modyfikować czy zastępować. Regulacje dotyczące np. zakazów (spożywania alkoholu, niszczenia zieleni, handlu), odpowiedzialności cywilnej, czy zasad zarządu cmentarzem, jeśli są już uregulowane w ustawach lub należą do kompetencji wójta, nie mogą być powielane w uchwale rady gminy. Jest to naruszenie zasady techniki prawodawczej i przekroczenie delegacji ustawowej.
Czy rada gminy może określać zasady dotyczące odpowiedzialności cywilnej w regulaminie cmentarza komunalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie ma kompetencji do wprowadzania w akcie prawa miejscowego przepisów ustalających, modyfikujących czy ograniczających odpowiedzialność cywilną.
Uzasadnienie
Podstawą jakiejkolwiek odpowiedzialności lub jej braku mogą być jedynie przepisy rangi ustawowej. Rada gminy nie może w akcie prawa miejscowego ingerować w tę materię.
Czy rada gminy może określać prawa i obowiązki administratora cmentarza komunalnego, w tym prawo kontroli firm pogrzebowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może ustalać obowiązków i uprawnień administratora cmentarza, ponieważ jest to kompetencja organu wykonawczego gminy (wójta), który decyduje o sposobie powierzenia zadań i ich zakresie. Dodatkowo, prawo kontroli firm pogrzebowych w zakresie posiadania dokumentów działalności gospodarczej narusza przepisy Prawa przedsiębiorców.
Uzasadnienie
Zarządzanie cmentarzem komunalnym należy do kompetencji wójta. Rada gminy może ustalać zasady i tryb korzystania z cmentarzy, ale nie może regulować sposobu dokonywania zarządu ani przyznawać uprawnień administratorowi. Kontrola firm pogrzebowych przez administratora bez podstawy ustawowej narusza wolność działalności gospodarczej.
Przepisy (26)
Główne
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 87 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Akty prawa miejscowego stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Akty prawa miejscowego mogą być stanowione na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa także zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
u.o.a.n. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Akty prawne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące wchodzą w życie po upływie 14 dni od ich ogłoszenia, chyba że akt określi termin dłuższy.
u.o.a.n. art. 4 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
W uzasadnionych przypadkach akty normatywne mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni, a w szczególnych przypadkach w dniu ogłoszenia.
u.o.a.n. art. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.
u.s.g. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Rada gminy może stanowić akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych.
u.s.g. art. 40 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Określa zakres upoważnienia do stanowienia aktów prawa miejscowego, w tym zasad i trybu korzystania z obiektów komunalnych.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała organu gminy sprzeczna z przepisami prawa jest nieważna.
u.s.g. art. 91 § 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały z powodu nieistotnego naruszenia prawa.
u.s.g. art. 30 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Do zadań wójta należy m.in. gospodarowanie mieniem komunalnym.
u.s.g. art. 42
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych
Zasady i tryb ogłaszania aktów prawa miejscowego określa ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych.
ustawa o cmentarzach art. 1 § 3
Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych
Określa, że utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzenie nimi należy do właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast).
ustawa o wychowaniu w trzeźwości art. 14 § 2a
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Zabrania się spożywania napojów alkoholowych w miejscu publicznym, z wyjątkiem miejsc przeznaczonych do ich spożycia na miejscu.
ustawa o wychowaniu w trzeźwości art. 14 § 6
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Rada gminy może wprowadzić zakaz sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych w innych niewymienionych miejscach, obiektach lub na określonych obszarach gminy.
k.w. art. 145 § 1
Kodeks wykroczeń
Kto zanieczyszcza lub zaśmieca miejsca dostępne dla publiczności, podlega karze grzywny lub nagany.
k.w. art. 144 § 1
Kodeks wykroczeń
Kto na terenach przeznaczonych do użytku publicznego niszczy lub uszkadza roślinność, podlega karze grzywny lub nagany.
k.w. art. 124
Kodeks wykroczeń
Dotyczy zniszczenia lub uszkodzenia cudzej rzeczy.
k.w. art. 603 § 1
Kodeks wykroczeń
Kto prowadzi sprzedaż na terenie należącym do gminy lub będącym w jej zarządzie poza miejscem do tego wyznaczonym, podlega karze grzywny.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Zakres uprawnień właściciela do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią.
Konstytucja RP art. 52 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu.
rozporządzenie art. 13 § 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 marca 2008 r. w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówku zwłok i szczątków
Między grobami powinno być zapewnione przejście o szerokości co najmniej 0,5 m.
rozporządzenie art. 13 § 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 marca 2008 r. w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówku zwłok i szczątków
Przejścia między grobami mogą być zagospodarowane wyłącznie za zgodą zarządcy cmentarza oraz na warunkach przez niego określonych.
Prawo przedsiębiorców art. 2
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Ustanawia wolność działalności gospodarczej i równość przedsiębiorców.
u.s.g. art. 43
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Określa mienie komunalne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała zawiera wewnętrzną sprzeczność w zakresie daty wejścia w życie. • Rada Miejska przekroczyła upoważnienie ustawowe, powtarzając przepisy ustawowe w regulaminie. • Rada Miejska przekroczyła upoważnienie ustawowe, regulując materie należące do kompetencji organu wykonawczego gminy. • Rada Miejska wprowadziła zakazy i obowiązki, które są już uregulowane w przepisach powszechnie obowiązujących. • Rada Miejska naruszyła zasady odpowiedzialności cywilnej. • Rada Miejska naruszyła przepisy Prawa przedsiębiorców poprzez przyznanie administratorowi prawa kontroli firm pogrzebowych.
Godne uwagi sformułowania
uchwała zawiera wewnętrzną sprzeczność • narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego • nie pozwala na jednoznaczny wniosek, z jaką datą uchwała wchodzi w życie • aktem prawa miejscowego nie można regulować jeszcze raz tego, co jest już zawarte w obowiązującej ustawie • stanowione przez organy jednostek samorządu terytorialnego akty prawa miejscowego winny regulować kwestie wynikające z delegacji ustawowej w taki sposób, by przyjęte w oparciu o nią normy uzupełniały przepisy powszechnie obowiązujące • podstawą jakiejkolwiek odpowiedzialności lub jej braku mogą być jedynie przepisy rangi ustawowej
Skład orzekający
Anetta Makowska-Hrycyk
sprawozdawca
Barbara Ciołek
członek
Kamila Paszowska-Wojnar
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących vacatio legis aktów prawa miejscowego, zasady techniki prawodawczej, zakres kompetencji organów samorządowych w zakresie uchwalania regulaminów oraz powtarzania przepisów ustawowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki uchwał rady gminy i regulaminów cmentarzy komunalnych, ale ogólne zasady dotyczące vacatio legis i kompetencji organów są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnie występującego problemu nadmiernej ingerencji samorządów w materie już uregulowane prawem, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą i funkcjonowanie administracji lokalnej.
“Rada Miejska uchwaliła regulamin cmentarza, ale sąd uznał go za nieważny. Zobacz dlaczego!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.