III SA/WR 432/05

III SA/Wr 432/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /sprawozdawca/
Krystyna Anna Stec
Maciej Guziński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 138  par. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Sędzia WSA - Maciej Guziński Sędziowie: Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec Asesor WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody D. z dnia 10 sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zameldowania O. C. na pobyt czasowy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) - tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 sierpnia 2005 r., nr [...] Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 154 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - przywołanej dalej jako Kpa), po rozpatrzeniu odwołania O. C., uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia 25 kwietnia 2005 r. nr [...] orzekającej o uchyleniu w trybie art. 154 Kpa decyzji Prezydenta W. z dnia 13 października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zameldowania O. C. na pobyt czasowy przy ul. B. [...] we W. i umorzył postępowanie w sprawie.
Jak wynika z akt sprawy J. C. wystąpił z wnioskiem o uchylenie decyzji Prezydenta W. z dnia 13 października 2004 r. o zameldowaniu O. C. na pobyt czasowy na okres od 16 września 2004 r. do dnia 15 września 2005 r. z uwagi na fakt, iż jako współwłaściciel mieszkania nie wyrażał zgody na zameldowanie w/w, nie był zawiadomiony o toczącym się postępowaniu i nie brał w nim udziału. Wskazał ponadto, iż decyzja ta narusza jego ważne interesy życiowe i grozi niepowetowaną szkodą.
Prezydent W. uchylił na podstawie art. 154 Kpa swoją decyzję z dnia 13 października 2004 r. uzasadniając rozstrzygnięcie tym, że J. C. jako współwłaściciel lokalu ma prawo skutecznie sprzeciwiać się zamieszkiwaniu i zameldowaniu O. C. w swoim lokalu i organ administracji publicznej zobowiązany jest szanować jego uprawnienia.
Odwołanie od tej decyzji złożyła O. C., zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa w związku z niewyrażeniem przez nią zgody na uchylenie decyzji oraz pominięcie wskazania podstawy prawnej uzasadniającej wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.
Organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż decyzja może zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 Kpa w sytuacji, gdy nastąpi łączne spełnienie następujących przesłanek: decyzja jest ostateczna, żadna ze stron na mocy wzruszanej decyzji nie nabyła prawa; za wzruszeniem decyzji przemawia słuszny interes strony lub interes społeczny. Uchylona decyzja z dnia 13 października 2004 r. jest decyzją ostateczną, nie została jednak spełniona kolejna przesłanka tj. ustalenie, iż żadna ze stron postępowania nie nabyła prawa. Z uchylonej decyzji wynika, że R. C. została zameldowana na pobyt czasowy, zatem zdaniem organu, uzyskała na jej mocy korzyść pod względem prawnym. Według organu II instancji, brak spełnienia drugiej przesłanki koniecznej dla prawidłowego uchylenia decyzji w trybie art. 154 Kpa eliminuje możliwość jej wydania bez względu na fakt spełnienia dwóch pozostałych przesłanek wymienionych w tym przepisie. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził naruszenie art. 107 § 1 Kpa, gdyż nie została przytoczona w kwestionowanej decyzji treść przepisu art. 154 Kpa ani nie zostały wyjaśnione motywy jego zastosowania.
Od decyzji tej J. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego i wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 154 Kpa przez przyjęcie, iż decyzja z 13 października 2004 r. rodzi korzyść pod względem prawnym, podczas gdy na podstawie tej decyzji O. C. nie nabyła żadnych praw. Skarżący podkreślił, iż czynności meldunkowe są czynnościami wyłącznie materialno - technicznymi, nie rodzącymi nabywania jakichkolwiek praw. Zdaniem strony skarżącej, o tym że zameldowana nie nabyła żadnych praw świadczy także fakt, iż w dniu wydawania decyzji tj. 13 października 2004 r. O. C. była zameldowana na podstawie czynności materialno - technicznej pod tym samym adresem do dnia 28 grudnia 2004 r.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez badanie przez organ uprawnień do lokalu.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Oceniając zaskarżoną decyzję, w świetle powyżej wskazanych kompetencji, należy stwierdzić, iż narusza ona prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Skarga została uwzględniona z przyczyn, które Sąd, nie będąc związany granicami skargi, wziął pod uwagę z urzędu.
Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się na wniosek J. C., który w odwołaniu od decyzji I instancji domagał się jej uchylenia. Organ odwoławczy rozstrzygając sprawę uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, wskazując, iż brak spełnienia choćby jednej z przesłanek koniecznej dla prawidłowego uchylenia decyzji w trybie art. 154 Kpa eliminuje możliwość jej wydania.
Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego zapadłym w przedstawionym wyżej stanie faktycznym i prawnym sprawy, polegającym na uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania, nie sposób się zgodzić.
Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzją. Zastosowany w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego. Ograniczenie wypływa właśnie z kryterium umorzenia postępowania I instancji, a zatem tylko do przypadków, gdy postępowanie było bezprzedmiotowe. W przypadku, gdy nie wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania przed I instancją organ odwoławczy obowiązany jest sprawę rozstrzygnąć merytorycznie, chyba że są podstawy do kasacji decyzji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, s. 661).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której
organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia.
Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 154 Kpa. W myśl tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach wymienionych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (§ 2). Brzmienie tego przepisu przy zastosowaniu analogii oznacza, że w przypadku braku przesłanek wzruszenia decyzji na podstawie art. 154 Kpa organ administracyjny powinien wydać decyzje odmowną i kwestionowana decyzja pozostanie nadal w mocy.
Istniejąca sytuacja, polegająca na stwierdzeniu przez organ odwoławczy braku przesłanki do wzruszenia decyzji na podstawie art. 154 Kpa, nie uzasadniała zatem wydania decyzji o umorzeniu postępowania.
Należy zauważyć, iż wniosek strony mógł budzić pewne wątpliwości, a mianowicie czy chodziło stronie o uchylenie decyzji w trybie 154 Kpa czy w trybie wznowienia. Jednak nawet jeżeli przyjąć, że strona domagała się uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa, to i tak należało rozpatrzeć sprawę merytorycznie a nie umorzyć postępowanie.
Wydaje się, że organ odwoławczy utożsamia bezprzedmiotowość postępowania z bezzasadnością żądania strony. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania. Jest to bowiem niezgodne z prawem uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wprawdzie decyzja organu II instancji zawiera elementy merytorycznej oceny wniosku strony, to jednakże umorzenie postępowania oznacza, że sprawa co do jej istoty nie została załatwiona.
Godzi się w tym miejscu zauważyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy, który uchylił decyzję organu I instancji, nie ma
uzasadnienia do jednoczesnego umorzenia postępowania przed tą instancją, jeżeli odwołujący żąda rozpatrzenia sprawy co do jej istoty. Żądanie takie świadczy bowiem, iż postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2002 r., II SA/Gd 1266/00 LEX 76113).
Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.