III SA/Wr 42/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą skarżącej E. T. zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r. ZUS pierwotnie umorzył postępowanie, a następnie utrzymał w mocy decyzję odmawiającą zwolnienia, argumentując, że skarżąca nie złożyła deklaracji rozliczeniowej w ustawowym terminie do 30 czerwca 2020 r., co było warunkiem uzyskania zwolnienia na mocy ustawy COVID-19. Skarżąca podniosła, że deklaracja została złożona z opóźnieniem z powodu nierzetelności biura księgowego obsługującego jej działalność. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przez ZUS przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), w szczególności art. 9, 10 § 1 i 79a § 1 KPA. Sąd podkreślił, że organ administracji publicznej ma obowiązek informowania strony o przesłankach, które nie zostały spełnione lub wykazane, a które mogą skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W tej sprawie ZUS nie poinformował skarżącej o konieczności złożenia deklaracji w terminie, co uniemożliwiło jej podjęcie działań zapobiegających negatywnym skutkom. Sąd uznał, że strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji wadliwego działania organu, powołując się na zasady sprawiedliwości społecznej, pewności prawa i bezpieczeństwa obrotu prawnego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wymogów proceduralnych i z poszanowaniem praw strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażne orzeczenie dotyczące obowiązków informacyjnych organów administracji publicznej w kontekście procedur związanych z wnioskami o świadczenia (zwolnienia z opłat), szczególnie w sytuacjach kryzysowych (COVID-19). Podkreśla znaczenie zasady zaufania do organów i ochrony strony przed negatywnymi skutkami błędów proceduralnych organu.
Dotyczy specyficznych przepisów ustawy COVID-19 i procedur KPA. Interpretacja obowiązków informacyjnych organu może być stosowana analogicznie do innych postępowań administracyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 9, 10 § 1, 79a § 1 KPA) poprzez niezawiadomienie strony o niespełnieniu przesłanek do uzyskania zwolnienia z opłacenia składek, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ naruszył przepisy KPA, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Organ nie poinformował skarżącej o konieczności złożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie do 30 czerwca 2020 r. jako warunku uzyskania zwolnienia z opłacenia składek. Brak tej informacji uniemożliwił stronie podjęcie działań zapobiegających negatywnym skutkom, naruszając zasady praworządności, zaufania do władzy publicznej i obowiązki informacyjne organu.
Czy strona postępowania administracyjnego powinna ponosić negatywne konsekwencje wadliwego działania (zaniechania) organu administracji publicznej, w tym upływu materialnoprawnego terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji wadliwego działania organu.
Uzasadnienie
Zasady sprawiedliwości społecznej, pewności prawa i bezpieczeństwa obrotu prawnego wynikające z Konstytucji RP nakazują, aby strona nie ponosiła negatywnych skutków zaniechań organu, takich jak niezastosowanie art. 79a § 1 KPA, które doprowadziły do upływu terminu do złożenia deklaracji.
Przepisy (20)
Główne
ustawa COVID art. 31zo § ust. 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Określa warunki zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. dla osób prowadzących pozarolniczą działalność.
ustawa COVID art. 31zq § ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Nakłada obowiązek przesyłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. na zasadach i w terminach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.
ustawa COVID art. 31zq § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Określa warunek zwolnienia z obowiązku opłacania składek: przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik jest zwolniony z obowiązku ich składania.
Pomocnicze
ustawa COVID art. 31zq § ust. 8
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID art. 15zzzzzn2 § ust. 1 pkt 2 i ust. 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepisy (obowiązujące od 16 grudnia 2020 r.) dotyczące przywrócenia terminu w przypadku uchybienia przez stronę terminów w okresie stanu epidemii.
p.p.s.a. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ale zobowiązany jest badać naruszenia prawa z urzędu.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt oraz orzeka o (nie)zasadności wniesienia środka zaskarżenia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany stać na straży praworządności.
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
k.p.a. art. 10 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa sytuacje, w których organ może odstąpić od zasady czynnego udziału strony.
k.p.a. art. 10 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku odstąpienia od zasady czynnego udziału strony, organ jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy przyczyny takiego odstąpienia.
k.p.a. art. 12 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 79a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wskazać stronie niespełnione przesłanki do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony.
u.s.u.s. art. 47 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa termin składania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych.
u.s.u.s. art. 123
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Stosowanie przepisów KPA do postępowania w zakresie przyznawania świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ naruszył obowiązki informacyjne wobec strony (art. 9, 10 § 1, 79a § 1 KPA). • Strona nie została prawidłowo poinformowana o konieczności złożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie jako warunku uzyskania zwolnienia. • Strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji wadliwego działania organu.
Odrzucone argumenty
ZUS argumentował, że skarżąca nie spełniła warunku złożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie do 30 czerwca 2020 r., co skutkowało odmową zwolnienia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podkreśla, że w pełni zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym w analogicznej sprawie przez NSA w wyroku z 7 października 2021 r., sygn. akt I GSK 496/2 • Organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. • Organ powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie • Naruszenie przepisów art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. uniemożliwiło zatem stronie skarżącej uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie przez nią dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie wyłączy jej prawo do uzyskania zwolnienia • strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu
Skład orzekający
Kamila Paszowska-Wojnar
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Borońska
sędzia
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące obowiązków informacyjnych organów administracji publicznej w kontekście procedur związanych z wnioskami o świadczenia (zwolnienia z opłat), szczególnie w sytuacjach kryzysowych (COVID-19). Podkreśla znaczenie zasady zaufania do organów i ochrony strony przed negatywnymi skutkami błędów proceduralnych organu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy COVID-19 i procedur KPA. Interpretacja obowiązków informacyjnych organu może być stosowana analogicznie do innych postępowań administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organu mogą wpłynąć na prawa obywatela, nawet jeśli formalnie nie spełnił on wszystkich wymogów. Podkreśla znaczenie prawidłowego informowania przez urzędy.
“Błąd urzędnika kosztował firmę zwolnienie ze składek? Sąd administracyjny stanął po stronie przedsiębiorcy.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.