III SA/Wr 416/24

III SA/Wr 416/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1465
art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Asesor WSA Anetta Chołuj, Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr HP.906.19.2024.AKO w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Legnicy z dnia 8 maja 2024 r. nr 3/2024.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 sierpnia 2024 r. (nr HP.906.19.2024.AKO) Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu dalej: organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2023 r., poz. 1465 ze zm., dalej: k.p.), § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1836, dalej: rozporządzenie) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Legnicy (dalej: organ I instancji) z dnia 8 maja 2024 r. (nr 3/24) o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – [...] [...], poz. 22 pkt 3 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych u Z. G. (dalej: skarżący).
Organ odwoławczy podał, że skarżący pracował w narażeniu na [...] i sposób wykonywania pracy:
- od 1 kwietnia 1995 r. do 25 sierpnia 1995 r. jako pracownik fizyczny u M. s.c. z siedzibą we W.,
- od 5 grudnia 1995 r. do 19 grudnia 1995 r. (umowa zlecenia) na wykonanie [...] oraz od 1 lutego 1996 r. do 1 marca 1996 r. jako pracownik fizyczny w Z. z siedzibą w L.,
- od 2 kwietnia1996 r. do 30 kwietnia 1996 r. jako [...] w H. s.c. w L. (zakład zlikwidowany),
- od 21 listopada 1997 r. do 20 grudnia 1997 r., od 5 stycznia1998 r. do 30 czerwca 1998 r. jako [...] w Z.1 z siedzibą w L.1,
- od 9 lutego 1998 r. do 9 marca1998 r. , od 9 marca1998 r. do 9 czerwca1998 r. jako [...] w Z.2 z siedzibą w L. (obecnie nieistniejąca działalność gospodarcza A. M.),
- od 19 kwietnia 1999 r. do 30 kwietnia 1999 r. (umowa zlecenia) wykonanie [...] oraz od 5 maja 1999 r. do 5 sierpnia 1999 r. jako [...] w P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (obecnie: H.1 S.A w restrukturyzacji z siedzibą w W.1),
- od 10 czerwca 2002 r. do 30 września 2013 r. jako [...] w L.2 S. F. we W.2,
- od 2014 r. działalność [...] (bez narażenia).
Organ II instancji przytoczył w uzasadnieniu decyzji dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Legnicy, na skutek zgłoszenia choroby zawodowej dokonanego przez skarżącego, wszczął postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej – [...] [...] (poz. 22 pkt 3) u skarżącego. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił kolejne strony postępowania, które zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomił o wszczęciu postępowania.
Po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego przez organ I instancji w środowisku pracy uczestnika, Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w Lubinie (dalej: DWOMP) dnia 27 kwietnia 2021 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – [...][...], poz. 22 pkt 3 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych u skarżącego. Jednostka orzecznicza I stopnia w uzasadnieniu orzeczenia podała, że ze skierowania na badania wynika, że skarżący pracował jako pracownik fizyczny u różnych pracodawców. W okresie od 10 czerwca 2002 r. do 30 września 2013 r. pracował jako [...] na terenie W.2 (praca bez oficjalnego zatrudnienia), a od 2014 r. prowadzi działalność [...]. Z wywiadu zawodowego uzyskanego od pacjenta wynika, że od 1999 r. wykonywał różne czynności obciążające cały układ ruchu. Od 2002 r. w czasie pracy na stanowisku [...] wykonywał prace i był narażony na czynniki szkodliwe obciążające m.in. [...]. Praca na tym stanowisku wiązała się m.in. z [...]. W czasie [...] skarżący używał różnych elektronarzędzi, np. [...], które w czasie pracy generowały [...]. Z wywiadu wynika, że skarżący ok. [...] % czasu [...], a pozostały czas wykorzystywał na prace [...]. DWOMP wskazał, że dla rozpoznania sugerowanej choroby zawodowej wymagane jest wykazanie negatywnych skutków zdrowotnych oddziaływania [...] na [...] w szczególności na [...]. Wieloletnia praca w narażeniu na [...] przekazywane na [...] skutkuje zaburzeniem [...], które potwierdzają m.in. badania [...], a dla postaci [...] potwierdzone w badaniach [...]. Najbardziej charakterystyczne zmiany to [...]. Zmiany umiejscawiają się przede wszystkim w [...]. W niewielkim odsetku przypadków zmiany dotyczą [...]. Wykonane u skarżącego badania specjalistyczne wykazały prawidłowe próby [...] oraz brak odchyleń od normy charakterystycznych dla postaci [...]. Mając powyższe na uwadze, DWOMP wskazał, że nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – [...] wymienionej w poz. 22.3 wykazu chorób zawodowych. Obserwowane natomiast niesymetryczne i niecharakterystyczne dla choroby zmiany [...] w zakresie [...] i [...] wiążą się niewątpliwie ze zmianami [...] i niewielkimi w zakresie [...].
We wniosku o przeprowadzenie ponownego badania skarżący podkreślił, że nieprawdą jest, że pracował we W.2 bez oficjalnego zatrudnienia. Wskazał, że analiza wykonywanej przez niego pracy na stanowisku [...] jest nieprawidłowa. W jego przypadku choroba rozpoczęła się w [...] po czterech latach pracy. Po 9 latach pracy w [...] zdiagnozowano [...] przez lekarza medycyny B. P. we W.2, a także początki choroby [...].
Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (dalej: IMP) dnia 21 sierpnia 2023 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – [...] (poz. 22 pkt 3) u skarżącego. Jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że w wywiadzie pacjent podał, że pierwsze dolegliwości ze strony [...] wystąpiły ok. 2008/2012 r., tj. [...], następnie dołączyło się uczucie [...] w czasie przebywania w [...]. Dolegliwości wybudzały skarżącego ze snu. Ponadto skarżący podał brak [...] od ok. 6-8 lat. Badanie [...] (z 25 kwietnia 2023 r. i 26 kwietnia 2023 r.) wykazało [...] znacznego stopnia wykraczające poza mierzalne wartości w [...]. W dokumentacji potwierdzono narażenie na [...] w trakcie zatrudnienia w okresie od 19 kwietnia 1999 r. do 30 kwietnia 1999 r. i od 5 maja 1999 r. do 5 sierpnia 1999 r. Wykazany okres narażenia na działanie [...] był krótki (ok. 3,5 miesiąca), a okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym dla [...] postaci [...] wynosi rok, a [...] 3 lata. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że pierwsze udokumentowane objawy chorobowe ze strony [...] datuje się na 2019 r. (wynik badania EMG/ENeG z dnia 18 grudnia 2019 r.) czyli po przekroczeniu ww. okresu, w opinii jednostki orzeczniczej II stopnia nie ma podstaw do wnioskowania o [...] pochodzenia zawodowego. Możliwy rozwój dolegliwości w okresie zatrudnienia i wykonywania pracy u [...] pracodawcy (narażenie wymagające udokumentowania) wykraczające poza przepisy obowiązujące w Polsce mogą być podstawą wszczęcia postępowania w państwie zatrudnienia (W.2), co pozostaje w gestii pacjenta. Reasumując, analiza narażenia zawodowego, dostępnej dokumentacji medycznej oraz wyników aktualnie przeprowadzonych badań nie daje podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej pod postacią [...] – postaci [...].
W opinii uzupełniającej wydanej na wniosek organu I instancji IMP w piśmie z dnia 14 lutego 2024 r. poinformował, że wobec braku potwierdzonego narażenia zawodowego u [...] pracodawcy, jednostka ta nie widzi w chwili obecnej podstaw do uwzględnienia zatrudnienia w kontekście orzekania o chorobach zawodowych, (...) ustalenie pozazawodowej etiologii objawów występujących u opiniowanego nie leży w jej kompetencjach.
W dniu 8 maja 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Legnicy wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – [...] - poz. 22 pkt 3 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych u skarżącego.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił niepełne wyjaśnienie kwestii narażenia zawodowego u [...] pracodawcy a także niewyjaśnienie innych pozazawodowych przyczyn schorzenia.
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 sierpnia 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
Przed wydaniem ww. decyzji organ II instancji pismem z dnia 28 czerwca 2024 r. wezwał skarżącego do okazania dokumentacji medycznej potwierdzającej dolegliwości ze strony [...] w okresie zatrudnienia lub do 3 lat po jego zakończeniu u [...] pracodawcy S. F. prowadzącego działalność L.3, a także dokumentacji pracowniczej zawierającej informacje na temat narażenia zawodowego, zakresu wykonywanych czynności, sposobu wykonywania pracy podczas zatrudnienia u ww. pracodawcy, pod rygorem skutków prawnych i rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczasową dokumentację. Wezwanie to, po dwukrotnym awizowaniu i nieodebraniu go przez adresata, zostało zwrócone nadawcy. Skarżący nie wykonał ww. wezwania.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.
Placówki ochrony zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w Lubinie oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi zgodnie orzekły, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby – [...] (poz. 22 pkt 3) u skarżącego. W przypadku rozpatrywanej jednostki chorobowej (poz. 22.3) okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, wynosi 3 lata. Pierwsza dokumentacja medyczna potwierdzająca schorzenie pochodzi z grudnia 2019 r., natomiast skarżący w narażeniu na [...] pracował do 5 października 2013 r., co nie spełnia kolejnego warunku niezbędnego do rozpoznania choroby zawodowej.
Organ odwoławczy podkreślił, że rozpoznanie choroby zawodowej może jedynie nastąpić w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą w zakresie chorób zawodowych. Ocenę narażenia i ustalenie związku przyczynowo-skutkowego między narażeniem zawodowym a rozpoznanym schorzeniem, dokonuje lekarz orzecznik dysponujący wiedzą specjalistyczną, która pozwala na ocenę prawdopodobieństwa, że środowisko pracy leży u podstaw rozpoznanej jednostki chorobowej. W przypadku skarżącego, pomimo pracy w narażeniu na działanie [...], nie potwierdzono obrazu klinicznego schorzenia. Odnosząc się do zarzutów odwołania tj. niepełnego wyjaśnienia kwestii narażenia zawodowego u [...] pracodawcy, organ odwoławczy wskazał, że przyjął wyjaśnienia strony dotyczące specyfiki wykonywanej pracy w ww. okresie zawarte w adnotacji służbowej z dnia 26 lutego 2020 r. i nie kwestionuje występowania narażenia zawodowego na drgania mechaniczne oraz na sposób wykonywania pracy w tym okresie.
Odnośnie niewyjaśnienia innych pozazawodowych przyczyn schorzenia organ odwoławczy podkreślił, że jednostka orzecznicza I stopnia diagnostycznego w wydanej opinii wskazała, że: "Obserwowane natomiast niesymetryczne i niecharakterystyczne dla choroby zmiany radiologiczne w zakresie [...] i [...] wiążą się niewątpliwie ze zmianami [...] i niewielkimi w zakresie [...]." Odnośnie stanowiska jednostki orzeczniczej II stopnia diagnostycznego w tej kwestii, tj. niewskazania pozazawodowych przyczyn schorzenia, organ II instancji zauważył, że zgodnie z orzecznictwem sądowym w tej kwestii: "do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie pozazawodowych przyczyn schorzenia." (wyrok NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 654/12).
Organ odwoławczy dodał, że wydając decyzję kieruje się oceną stanu zdrowia zainteresowanego wyrażoną w orzeczeniach lekarskich. Podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczeń lekarskich. Opinie medyczne wydane w przedmiotowym postępowaniu spełniają ww. wymagania. Zostały one poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia odwołującego się oraz analizą zgromadzonej dokumentacji. W opinii organu II instancji są obiektywne, przekonujące, wyczerpująco umotywowane, uwzględniają pełny stan faktyczny sprawy i jako takie posiadają walor kompletności – nie budzą żadnych wątpliwości. W sprawie wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności, a stan faktyczny ustalony został zgodnie z regułami wskazanymi w art. 7 k.p.a. W konsekwencji organ odwoławczy wskazał, że nie znalazł podstaw prawnych ani faktycznych do zmiany decyzji organu I instancji i orzekł jak w sentencji.
W skardze do sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji zarzucając, że organy nie uwzględniły jego pracy we W.2. Jednostka orzecznicza I instancji stwierdziła "praca bez oficjalnego zatrudnienia na terenie W.2" co miało wpływ na opis schorzeń i ocenę, jako brak związku przyczynowo-skutkowego między sposobem wykonywania pracy, a schorzeniem ponieważ, została uwzględniona tylko praca na terenie Polski. Jednostka orzecznicza II instancji również nie zaliczyła pacy we W.2. Skarżący podkreślił, że IMP poinformował, że "wobec braku potwierdzonego narażenia zawodowego u [...] pracodawcy, nie widzimy podstaw do uwzględnienia zatrudnienia w kontekście orzekania o chorobach zawodowych". Natomiast Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu wskazał w decyzji, że nie kwestionuje występowania narażenia zawodowego na sposób wykonywania pracy w tym okresie. W tym zakresie występuje więc rozbieżność w stanowiskach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z 12 marca 2025 r. skarżący wniósł o dołączenie nowych dowodów – dokumentacji medycznej, w celu potwierdzenia jego stanu zdrowia. Poinformował ponadto, że karta pacjenta dotycząca jego stanu zdrowia znajduje się we W.2, lekarz prowadzący to B. P.
Na rozprawie skarżący wskazał, że cierpi na [...]. Podał, że lekarz rodzinny stwierdził występowanie u niego [...]. W Polsce dr W.3 w roku 2009 lub 2010 stwierdził, że skarżącemu [...] albo z powodu [...] i należy to zbadać. Skarżący od 2019 r. rozpoczął leczenie, w 2020 r. poddał się [...], Prywatnie uczęszcza na [...]. Obecnie jest [...].
Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) dopuścił wnioski dowodowe zawnioskowane przez skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Legnicy z dnia 8 maja 2024 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – [...], poz. 22 pkt 3 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych u skarżącego.
Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 k.p. Za chorobę zawodową – w myśl powołanego przepisu – uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie z art. 2352 k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Wspomniany w art. 2351 k.p. wykaz chorób zawodowych umieszczony jest w wydanym na podstawie delegacji ustawowej z art. 237 § 1 k.p. powoływanym już rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Rozporządzenie to zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 (tj. spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3), wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).
W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Podkreślić przy tym należy, że organ orzekając o chorobie zawodowej nie może dokonywać własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej i obowiązany jest przyjąć ustalenia wynikające z wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią orzeczenia lekarskiego - w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn oraz braku uprawnienia do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Potwierdzenie tego wniosku znajduje się w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18; z dnia 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 398/18; z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 395/18; z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 221/18 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. O wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego nie decyduje przy tym obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 2056/10; z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1809/11). Organ nie może więc samodzielnie kwestionować orzeczenia lekarskiego, o ile spełnia ono określone w przepisach wymagania.
Podsumowując, słusznie zauważył organ II instancji w decyzji, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.
Należy mieć na uwadze, że tryb postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, natomiast regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu nie modyfikują zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Stanowią one lex specialis wobec przepisów k.p.a. i jedynie uzupełniają ogólne regulacje postępowania administracyjnego, poprzez ich uszczegółowienie i dostosowanie do specyfiki rozpatrywanych spraw. W pozostałym, nieuregulowanym przez rozporządzenie zakresie, do postępowania tego znajdują zastosowanie zasady postępowania administracyjnego, które nakładają na organy szereg obowiązków związanych z ustalaniem stanu faktycznego sprawy, jak i jego oceną.
Stosownie do art. 7 k.p.a. organy inspekcji sanitarnej winny podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). W granicach tego obowiązku mieszczą się między innymi kompetencje organu wynikające z § 8 ust. 2 rozporządzenia oraz realizowany w tym zakresie wymóg z art. 75 § 1 k.p.a. dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ocena zebranego materiału dowodowego powinna być natomiast dokonana według wymagań wynikających z art. 80 k.p.a., tj. na podstawie całokształtu materiału dowodowego i powinna znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, które winno realizować zasadę przekonywania określoną w art. 11 k.p.a. i odpowiadać regulacji z art. 107 § 3 k.p.a.
Orzekając o chorobie zawodowej, organ inspekcji sanitarnej powinien mieć na uwadze, że orzeczenie jednostki orzeczniczej w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej jest tylko jednym z dowodów podlegających ocenie i nie zastępuje oceny organu w zakresie stwierdzenia albo braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., która podlega swobodnej ocenie stosownie do art. 80 k.p.a. O ile zatem, w świetle przepisów rozporządzenia, bez tej opinii bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby, to jednak dokonując jej oceny, w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a., organ winien zwrócić uwagę czy opinia w powiązaniu z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym wyjaśnia wszystkie istotne okoliczności sprawy, nie pozostawiając w tym zakresie wątpliwości. Jedynie prawidłowo sporządzona i uzasadniona opinia lekarska, która nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów, może stanowić środek dowodowy i podstawę decyzji wydawanej w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Związanie orzeczeniem lekarskim nie oznacza, że organ jest zwolniony z ustanowionego w art. 7 k.p.a. obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Jeżeli orzeczenie lekarskie nie jest wystarczające do wydania decyzji, to zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia inspektor sanitarny może wystąpić do lekarza, który wydał orzeczenie, z żądaniem dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, bądź też wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia.
W sprawie w pierwszej kolejności należy wskazać, że wydane orzeczenia lekarskie pozostają ze sobą w sprzeczności co do samego stwierdzenia [...]. DWOMP zauważył, że wykonane u skarżącego badania specjalistyczne wykazały prawidłowe próby [...] oraz brak odchyleń od normy charakterystycznych dla postaci [...], a zatem nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – [...] [...] wymienionej w poz. 22.3 wykazu chorób zawodowych. Obserwowane niesymetryczne i niecharakterystyczne dla choroby zmiany radiologiczne w zakresie [...] i [...] wiążą się niewątpliwie ze zmianami [...] i niewielkimi w zakresie [...]. Z przytoczonego fragmentu uzasadnienia wynika, że u skarżącego przeprowadzone badania w ogóle nie pozwoliły stwierdzić [...].
Jednostka orzecznicza II stopnia (IMP) wskazała natomiast, że badanie [...] (z 25 kwietnia 2023 r. i 26 kwietnia 2023 r.) wykazało [...] znacznego stopnia wykraczające poza mierzalne wartości [...]. Podkreśliła jednak, że okres narażenia na działanie [...] był krótki (ok. 3,5 miesiąca), a okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym dla [...] wynosi rok, a [...] 3 lata. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że pierwsze udokumentowane objawy chorobowe ze strony [...] datuje się na 2019 r. (wynik badania EMG/ENeG z dnia 18 grudnia 2019 r.) czyli po przekroczeniu ww. okresu, w opinii jednostki orzeczniczej II stopnia nie ma podstaw do wnioskowania o [...] pochodzenia zawodowego. Zdaniem IMP rozwój dolegliwości w okresie zatrudnienia i wykonywania pracy u [...] pracodawcy (narażenie wymagające udokumentowania) wykraczające poza przepisy obowiązujące w Polsce, mogą być podstawą wszczęcia postępowania w państwie zatrudnienia (W.2), co pozostaje w gestii pacjenta.
Powyższa kwestia niewątpliwie wymaga uzyskania przez organ dodatkowego uzasadnienia lekarza jednostki orzeczniczej i jednoznacznego stwierdzenia, czy u skarżącego rozpoznano [...]. W tym zakresie należy także wziąć pod uwagę dokumentację medyczną przedłożoną przez skarżącego w toku postępowania przed Sądem. Organ powinien wezwać skarżącego do jej złożenia w toku postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do kwestii oceny narażenia zawodowego występującego w czasie pracy u [...] pracodawcy i stanowiska IMP, zgodnie z którym zatrudnienie i wykonywanie pracy u [...] pracodawcy wykracza poza przepisy obowiązujące w Polsce i może być podstawą wszczęcia postępowania w państwie zatrudnienia (W.2), co pozostaje w gestii pacjenta, wskazać trzeba, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest przedmiotowo odrębne od postępowania w sprawie o przyznanie świadczeń z tytułu choroby zawodowej i należy do innego trybu postępowania. W postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym miejscu pracy było przyczyną powstania danego schorzenia. Natomiast rozstrzygnięcie kwestii, który pracodawca ponosi wyłączną (czy wspólnie z innym) odpowiedzialność odszkodowawczą za skutki związane z rozpoznaną chorobą, pozostaje poza właściwością inspektora sanitarnego, bowiem spory w tym zakresie należą do kognicji sądów powszechnych. W konsekwencji zatem w sprawie należało ocenić także narażenie zawodowe występujące u [...] pracodawcy.
Wskazać trzeba, że organ I instancji podjął działania mające na celu ustalenie narażenia zawodowego u [...] pracodawcy. Pismem z dnia 20 marca 2020 r. zwrócił się do Konsulatu Honorowego RP w N. z prośbą o pomoc prawną pod postacią złożenia wniosku do odpowiedniego organu na terenie W.2 odpowiedzialnego za ocenę narażenia zawodowego w miejscu wykonywania pracy w celu przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u skarżącego. Z uwagi na wstrzymanie wysyłek do W.2 z powodu pandemii, organ I instancji ponownie pismem z 13 sierpnia 2020 r. zwrócił się do Konsulatu Honorowego RP w N. z ww. prośbą. W dniu 29 września 2020 r. Konsulat Honorowy RP w N. poinformował organ I instancji, że ww. pismo zostało przekazane do Wydziału Konsularnego Ambasady RP w R. Pismem z 10 grudnia 2020 r. Ambasada RP w R. Wydział Konsularny i Polonii poinformowała, że nie jest instytucją kompetentną w zakresie składania wniosków do [...] organów ubezpieczenia społecznego i chorób zawodowych.
Pismem z 13 sierpnia 2020 r. organ I instancji zwrócił się również do [...] pracodawcy z prośbą o wypełnienie kart oceny narażania zawodowego. Nie otrzymał jednak żadnej odpowiedzi.
W sprawie ustalenie narażenia zawodowego u [...] pracodawcy jest istotne, ponieważ skarżący wskazywał, że to właśnie praca w charakterze [...] – [...] doprowadziła do rozwinięcia się choroby zawodowej. Podkreślał też, że pierwsze objawy choroby pojawiły się w czasie jego pracy we W.2. Zauważyć ponadto trzeba, że z wniosku skarżącego o ponowne przeprowadzenia badania wynika, że po 9 latach pracy [...] lekarz zdiagnozował u skarżącego początki choroby zawodowej w postaci [...]. Na rozprawie skarżący oświadczył, że lekarz rodzinny stwierdził u niego [...]. W piśmie z 12 marca 2025 r. wskazał, że jego karta leczenia w okresie 2002 – 2014 znajduje się we W.2. Z protokołu rozprawy w spawie o sygn. akt III SA/Wr 389/24 wynika, że skarżący z powodu śmierci lekarza we W.2, którego był pacjentem oraz zmiany oprogramowania nie mógł uzyskać stosownej dokumentacji. Został poinformowany, że jako osoba prywatna tej dokumentacji otrzymać nie może. Zostanie ona udostępniona, o ile zwróci się o nią do obecnego lekarza kontynuującego praktykę lekarską, odpowiednia instytucja.
Z dołączonej do pisma z 12 marca 2025 r. dokumentacji medycznej skarżącego wynika, że cierpi on na [...]. Chorobą współistniejącą jest [...].
Wobec powyższego, rozpatrując sprawę ponownie organ winien zwrócić się do [...] instytucji sprawującej opiekę medyczną nad skarżącym w czasie jego pracy we W.2 z prośbą o udostępnienie dokumentacji medycznej dotyczącej rozpoznanego u niego schorzenia w postaci początku choroby [...], powinien także jeszcze raz doręczyć kartę oceny narażenia zawodowego [...] pracodawcy z prośbą o jej wypełnienie. Potwierdzenie dokumentacją medyczną objawów choroby zawodowej jeszcze w czasie pracy we W.2 pozwoliłoby ewentualnie na spełnienie przesłanki rozpoznania tej choroby w okresie wskazanym w rozporządzeniu.
Organ zwróci się ponadto do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację zarówno w zakresie rozstrzygnięcia rozbieżności, czy [...] został stwierdzony na podstawie przeprowadzonych badań, jak i w zakresie pozyskanej dokumentacji (jeżeli organ ją uzyska).
Po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego organ wyda rozstrzygnięcie stosownie do stanu sprawy. Wydając decyzję organ szczegółowo przedstawi poczynione w sprawie ustalenia i uzasadni swoje stanowisko, odnosząc się również do argumentów podnoszonych przez stronę.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.