III SA/Wr 416/23

III SA/Wr 416/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dominik Dymitruk
Katarzyna Borońska
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2157
art. 29 ust. 1c
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Asesor WSA Dominik Dymitruk, , Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 13 września 2023 r. nr 9001-00000003151/23 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 13 września 2023 r., nr 9001-00000003151/23, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej Dyrektor OR ARiMR, organ II instancji, organ drugiej instancji, organ odwoławczy), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej k.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2, art. 10a ust. 1 oraz art. 29 ust. 1, 1c i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1199, dalej ustawa o Agencji), po rozpatrzeniu odwołania M. R. (dalej strona, odwołujący się, skarżący, strona skarżąca), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Legnicy (dalej Kierownik BP ARiMR, organ I instancji, organ pierwszej instancji, Kierownik Agencji) z 26 lipca 2023 r., nr 0009-2023-002748, o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 4.561,95 zł.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.
W dniu 24 maja 2021 r. strona złożyła za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus do Kierownika BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. Strona zawnioskowała o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (zwanej dalej JPO), płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej do powierzchni 5,78 ha. Grunty zgłoszone do wsparcia zlokalizowane zostały na dwunastu działkach ewidencyjnych i oznaczonych na nich działkach rolnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], na których, zgodnie z deklaracją z wniosku, znajdowały się zboża (działki [...], [...] oraz [...]), ugory oraz trawy na ugorze (działki [...], [...] oraz [...]) oraz trwałe użytki zielone (działki [...], [...], [...] oraz [...]).
Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik BP ARiMR wydał w dniu 17 grudnia 2021 r. decyzję nr 0009-2021-002969, na mocy której przyznał stronie na rok 2021 płatności zgodnie z wnioskiem. W dniu 19 stycznia 2022 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przekazała na rachunek bankowy strony płatność końcową za 2021 r., wynikającą z różnicy kwot pomiędzy wypłaconą 27 października 2021 r. zaliczką na poczet płatności bezpośrednich, a decyzją organu z 17 grudnia 2021 r.
Dnia 8 marca 2023 r. organ pierwszej instancji wydał na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 17 grudnia 2021 r. Podstawą wznowienia postępowania organ uczynił fakt wyjścia na jaw nowych okoliczności i dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, jednak wówczas organowi nie znanych. Kierownik BP ARiMR w dniu 26 maja 2023 r. wydał decyzję nr 0009-2023-002624, na mocy której orzekł o uchyleniu własnej decyzji z 17 grudnia 2021 r. oraz o przyznaniu płatności za zazielenienie w wysokości 661,07 zł. Jednocześnie organ postanowił o odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) i płatności redystrybucyjnej, w ramach których nałożył sankcje o wysokości 1 765,18 zł (JPO) oraz 668,03 (płatność dodatkowa).
Decyzja z 26 maja 2023 r. została stronie doręczona 31 maja 2023 r. Strona nie złożyła odwołania. Przedmiotowa decyzja z końcem 14 czerwca 2023 r. stała się ostateczna. W konsekwencji 4 lipca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Legnicy wszczął z urzędu na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji, postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia stronie skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2021 r.
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone 13 lipca 2023 r., strona nie skorzystała z zapewnionych jej przez organ praw. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR po przeprowadzeniu postępowania dotyczącego ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, w oparciu o art. 29 ust. 1, ust. 2 i ust. 8 ustawy o Agencji wydał w 26 lipca 2023 r. decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 4.561,95 zł. Organ I instancji podkreślił, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały wypłacone stronie w formie zaliczki na poczet płatności końcowych 27 października 2021 r. oraz jako płatność końcowa 19 stycznia 2022 r. Ponadto organ I instancji podkreślił, że nie wynikały z pomyłki Agencji, bowiem w dniu wydania decyzji organ nie posiadał informacji z których wynikałoby, że powierzchnie MKO są nieaktualne.
W wyniku wniesionego odwołania organ II instancji w zaskarżonej decyzji zreferował przebieg postępowania, przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz odniósł się do przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR rozpatrując niniejszą sprawę stwierdził, że kwota ustalona przez organ I instancji została skalkulowana poprawnie oraz że istnieją prawne przesłanki do jej odzyskania. Organ odwoławczy przywołał treść art. 29 ustawy o Agencji, treść art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022, poz. 1775 ze zm., dalej ustawa o płatnościach).
Dyrektor OR ARiMR wskazał, że wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nastąpiło w związku z uprzednim przekazaniem na rzecz skarżącego zaliczki na poczet płatności bezpośrednich za 2021 r. (27 październik 2021 r.) oraz płatności końcowej 19 stycznia 2022 r., wypłaconej na mocy decyzji przyznającej płatności bezpośrednie za 2021 r. Ponadto wskazał, że decyzją z 26 maja 2023 r. organ I instancji uchylił decyzję z 17 grudnia 2021 r., przyznał stronie płatność za zazielenienie oraz odmówił przyznania płatności JPO oraz płatności redystrybucyjnej. Organ wyjaśnił, że strona od decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania nie wniosła odwołania, w konsekwencji decyzja z 26 maja 2023 r. stała się ostateczna. Powyższe oznacza, zdaniem organu II instancji, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której skarżący uzyskał płatności, strona utraciła uprawnienie do uzyskania części wypłaconego wsparcia, w związku z czym środki pieniężne w wysokości 4.561,95 zł, wypłacone w ramach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2021 r. stały się nienależne. Organ odwoławczy podkreślił, że kwota nienależnie pobranych płatności stanowi różnicę pomiędzy wypłaconą rolnikowi kwotą płatności, a należną mu kwotą płatności, wynikającą z ostatecznej decyzji w sprawie przyznania płatności lub wynika z zaistnienia przesłanek skutkujących powstaniem obowiązku zwrotu pobranych płatności w całości lub w części.
Dyrektor OR ARiMR odnosząc się do przesłanek wykluczających zwrot nienależnie pobranych płatności, wskazał, że zostały one określone w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. Organ II instancji wyjaśnił, że strona 24 maja 2021 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowych, który zawierał nieprawidłowe deklaracje w zakresie uprawnionej powierzchni do otrzymania płatności, natomiast postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało wszczęte 4 lipca 2023 r., a decyzja ustalająca obowiązek zwrotu została przekazana stronie w 7 sierpnia 2023 r. (data doręczenia decyzji nr 0009-2023-002624 o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności). Biorąc pod uwagę powyższe daty oraz mając na względzie regulacje wynikające z w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 organ odwoławczy stwierdził, że okres przedawnienia określony we wskazanych przepisach nie upłynął.
Dyrektor Agencji przywołał treść art. 7 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, dalej rozporządzenie Komisji (UE) Nr 809/2014) i wyjaśnił, że w omawianej sprawie płatności wypłacone w dniach 27.10.2021 r. (w formie zaliczki na poczet płatności końcowych) oraz 19.01.2022 r., przyznane na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Legnicy z 27 grudnia 2021 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR bowiem w dniu wydawania ww. decyzji organ orzekający w sprawie nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że powierzchnia faktycznie użytkowana przez stronę jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. W ocenie Dyrektora OR ARiMR we Wrocławiu, gdyby dane na temat nieprawidłowych powierzchni do zadeklarowanych działek znajdowały się w informatycznym systemie Agencji w grudniu 2021 r., powyższe okoliczności byłyby organowi orzekającemu w sprawie znane i zidentyfikowane podczas kontroli administracyjnej sprawy. Organ II instancji zauważył, że kontrola administracyjna w zakresie powierzchni uprawnionych do wsparcia w danym roku nie jest przeprowadzana manualnie, ale właśnie w oparciu o dane zawarte w systemie, dlatego uznał, że organ I instancji dopiero we wznowionym postępowaniu ustalił, że rolnik zawyżył deklarację na zadeklarowanych do płatności działkach ewidencyjnych, a powierzchnia obszarów niekwalifikujących się do płatności wynosiła 3,76 ha, co wynika z ortofotomap z października 2021 roku, istniejących w dniu wydania decyzji pierwotnej (17 grudnia 2021 r.), jednak wówczas temu organowi nieznanych.
Dyrektor Agencji zaznaczył, że gdyby uznać, że przekazanie płatności do gruntów było spowodowane błędnymi działaniami organu, to skarżący mógł z łatwością dostrzec pomyłkę Agencji.
W konsekwencji Dyrektor OR ARiMR we Wrocławiu działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdził, że decyzja wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Legnicy 26 lipca 2023 r. jest prawidłowa.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której poinformowała, że w całości się z nią nie zgadza. Skarżący stwierdził, że z jego ustaleń wynika, że w 2023 r. została przeprowadzona kontrola jego działek przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolniczej metodą "FOTO" . Zdaniem skarżącego jest to metoda bardzo niedokładna, jako przykład podał kontrolę działek pod chmurami, czy pod drzewami lub na zboczach. Skarżący wskazał, że z tego powodu kontrola metodą "FOTO" powinna być sprawdzona metodą inspekcji terenowej. Skarżący wyjaśnił, że kontrola metodą inspekcji terenowej nie odbyła się na jego działkach. W opinii strony trudno ustalić po trzech latach jakie błędy były popełnione, natomiast skarżący podkreślił, że pracownicy ARiMR sprawdzający wniosek w 2021 r. podpisali się świadomie pod dokumentem, stwierdzając, że nie widzą żadnych zastrzeżeń w wypełnionym moim wniosku i że należą mi się w całości płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.
Skarżący wyjaśnił, że według jego wiedzy w tamtym okresie robił wszystko zgodnie z wytycznymi ARiMR i UE.
Strona dodała, że zgodnie z art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy, błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty poprzez rolnika. Skarżący stwierdził, że jego sprawa spełnia wyżej wymienione wymogi i nie ma podstaw prawnych do zwrotu pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest decyzja z 13 września 2023 r. Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Legnicy z 26 lipca 2023 r. o ustaleniu M. R. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 4.561,95 zł za rok 2021.
Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły m. in. przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 1c ustawy o Agencji, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
Przepis ten pozwala organowi na ustalenie nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub też krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy europejskich, jak też finansowanie przez ARiMR pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
Jak wynika z tego przepisu uprawnienie do ustalenia tej kwoty jest realizowane przez ARiMR w drodze decyzji. Jako przesłanka działania w tym trybie organów ARiMR jawi się tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 2715/26, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 168/16, czy wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt I SA/Go 419/16). Jeżeli zatem organ stwierdzi na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, że kwota jaka została przyznana beneficjentowi jest kwotą nienależną, to wówczas jest on zobowiązany do wydania decyzji opartej na art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.
Ustalenia będące podstawą wydania takiej decyzji mogą wynikać z przeprowadzonej kontroli przez stosowne komórki ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości czy też niezgodności, ale może też być podstawą wydania takiej decyzji fakt, że decyzja, na podstawie której dana pomoc została przyznana, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Należy przy tym zaznaczyć, że w tym drugim przypadku, organ nie jest uprawniony w postępowaniu ustaleniowym do kontrolowania zasadności uchylenia decyzji przyznającej pomoc, a jedynie jest zobligowany do ustalenia faktu wynikającego z jej uchylenia, a mianowicie tego, że pomoc taka – w tej sytuacji – jest kwotą pobraną nienależnie lub też w nadmiernej wysokości.
Jeżeli zatem kwota pomocy została przyznana na podstawie decyzji wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego, to obowiązkiem organu jest ustalić obowiązek jej zwrotu.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie wydane w zakresie przyznania skarżącemu środków pomocowych za 2021 r. (decyzja z 17 grudnia 2021 r.), nie uwzględniało zmniejszenia powierzchni maksymalnego obszaru, do którego mogą być przyznane płatności, ustalonego na podstawie pomiarów powierzchni ewidencyjno-gospodarczej dokonanych na podstawie zaktualizowanej orofotomapy w systemie LPIS. Decyzja ta została uchylona po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego i na podstawie ponownej decyzji z 26 maja 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR orzekł o uchyleniu własnej decyzji z dnia 17 grudnia 2021 r. oraz o przyznaniu płatności za zazielenienie w wysokości 661,07 zł. Jednocześnie organ postanowił odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) i płatności redystrybucyjnej, w ramach których nałożył sankcje w wysokości 1.765,18 zł (JPO) oraz 668,03 (płatność dodatkowa), których kwota będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
Skarżący nie kwestionował powyższego rozstrzygnięcia. Decyzja ta uzyskała zatem walor decyzji ostatecznej i prawomocnej, w efekcie ukształtowała na nowo sytuację prawną skarżącego w zakresie przedmiotowych wypłaconych mu płatności za rok 2021. W konsekwencji różnica pomiędzy kwotą otrzymaną przez beneficjenta na podstawie pierwotnej, wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego decyzji, a wysokością płatności przyznanych na podstawie decyzji z 26 maja 2023 r. stanowi kwotę świadczenia nienależnie pobranego (pobranego w nadmiernej wysokości).
Powyższa sytuacja spowodowała wszczęcie wobec skarżącego postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, co nastąpiło 4 lipca 2023 r. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja jest wynikiem tego postępowania oraz uwzględnienia wskazania poprzednio wydanego prawomocnego i ostatecznego rozstrzygnięcia, w którym wskazano kwotę jaka przysługuje skarżącemu przedstawiając stosowne wyliczenia które w rozpoznawanej sprawie nie mogą być skutecznie kwestionowane. Stąd zarzuty skarżącego odnoście nieprawidłowo przeprowadzonych pomiarów deklarowanych powierzchni rolnych oraz nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli deklarowanych działek nie mogą zasługiwać na uwzględnienie.
W celu rozstrzygnięcia kolejnego zarzutu skarżącego powołać należy art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., który stanowi: "Obowiązek zwrotu, którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności".
Z treści cytowanego przepisu wynika, iż przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu muszą być spełnione łącznie tj. 1) płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, 2) błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2011 roku, sygn. akt II GSK 594/10 - Lex nr 1083303 i wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 roku, sygn. akt II GSK 315/13). Ponadto, w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że celem, określonego w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ (por. wyroki NSA: z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2071/18; z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1191/20). Jednocześnie w orzecznictwie wskazuje się, iż możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się, jako nienależna. Także w orzecznictwie NSA podkreśla się, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek - płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (wyrok NSA z 15 czerwca 2011 r., II GSK 594/10, z dnia 24 kwietnia 2013 r., II GSK 315/13, z 22 listopada 2018 r., I GSK 2071/18).
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że przyznane skarżącemu płatności na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego decyzją z 17 grudnia 2021 r. nie wynikały z pomyłki organu. Były rezultatem złożonego wniosku o wypłatę i zawartych w nim oświadczeń, którym organ dał wiarę. Organ nie wiedział wówczas, że część deklarowanych działek rolnych nie odpowiada zobowiązaniu ujętym we wniosku. Równocześnie trzeba zauważyć, że na formularzach wniosków o przyznanie płatności zawarte są pouczenia o zasadach przyznawania płatności i obowiązkach osób wnioskujących o płatność. Zatem nie można uznać, że błąd nie mógł zostać przez skarżącego wykryty w zwykłych okolicznościach w sytuacji, w której skarżący we wniosku na 2021 r. zadeklarował do płatności obszary nieużytkowane rolniczo, na których nie przeprowadził wymaganych zabiegów agrotechnicznych.
Sąd dał wiarę organom rolnym w zakresie w jakim przyjęły, że strona nie mogła nie dostrzec, że do płatności zgłosiła obszary nieużytkowane rolniczo o powierzchni 3,76 ha.
Wobec powyższego Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie miał żadnych wątpliwości, że w 2021 r. doszło do pobrania przez skarżącego płatności rolnych częściowo w nienależnej wysokości, co obligowało organ do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Wskazać należy, że ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, organy przeprowadziły należyte postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek skutkujących obowiązkiem zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. Organy zebrały i wnikliwie rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły okoliczności faktyczne, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W myśl art. 10a ust. 2 pkt 4 ustawy o Agencji, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona miała zapewniony udział w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym i mogła zgłaszać żądania.
Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., została oddalona.