III SA/Wr 409/23

III SA/Wr 409/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dominik Dymitruk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2422
art. 20 ust. 4
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
Dz.U. 2018 poz 1784
par. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Asesor WSA Dominik Dymitruk (sprawozdawca), Protokolant: specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 8 września 2023 r., nr 9001-2023-000897 w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) za rok 2022 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. B. (dalej: skarżąca, strona) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, Dyrektor OR ARiMR) z dnia 8 września 2023 r. (Nr 9001-2023-000897) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kłodzku (dalej: organ I instancji, Kierownik BP ARiMR) z dnia 27 marca 2023 r. (Nr 0007-2023-002054) w sprawie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2022 r.
Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 30 maja 2022 r. skarżąca złożyła w formie elektronicznej w aplikacji eWniosekPlus wniosek o przyznanie płatności na 2022 r., w którym ubiegała się także o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020). W przedmiotowym wniosku, w ramach płatności ekologicznej, strona zadeklarowała działki rolne w ramach pakietu 1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji do łącznej powierzchni [...] ha.
Podczas kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że zadeklarowane działki ewidencyjne o nr: [...],[...] i [...], stanowią własność jednostki samorządu terytorialnego (Gminy M.), natomiast w toku dalszego postępowania ustalono, iż nie są one objęte umową dzierżawy od dnia 15 sierpnia 2021 r.
Skarżąca, wezwana przez organ I instancji do wyjaśnienia kwestii posiadania tytułu prawnego do wskazanych działek, wyjaśniła, że nadal – tj. także po dniu 15 sierpnia 2021 r., kiedy umowa dzierżawy wygasła – pozostaje ich posiadaczem i aktywnym użytkownikiem. W tym zakresie wskazała, że opłaca czynsz oraz należne podatki w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, natomiast z powodu postawy właściciela dziełek, zmuszona była zainicjować spór sądowy w przedmiocie stwierdzenia dalszego trwania umowy dzierżawy.
Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik BP ARiMR, decyzją z dnia 27 marca 2023 r. (Nr 0007-2023-002054), przyznał stronie płatności ekologiczną na rok 2022 w łącznej wysokości 18 165,75 zł wraz z kwotą przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego w łącznej wysokości 1 100,00 zł. Powierzchnia zakwalifikowana do płatności w ramach pakietu 1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji wyniosła [...] ha i została pomniejszona o powierzchnię [...] ha. Powodem wykluczenia był fakt, że strona nie posiadała do tych działek (znajdujących się w zasobie jednostki samorządu terytorialnego) tytułu prawnego na dzień 31 maja 2022 r., tj. nie spełniła wymogu określonego w art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 z późn. zm., dalej jako: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich).
Po wniesieniu odwołania od przedmiotowej decyzji, organ odwoławczy, postanowieniem z dnia 7 czerwca 2023 r. (nr 9001-00000001389/23) zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 774 z późn. zm., dalej jako: k.p.a.), ze względu na toczące się postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa skarżącej do dalszego trwania umowy dzierżawy spornych działek. Jednakże po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, Prezes ARiMR, postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2023 r. (nr 113/2023), postanowienie to uchylił w całości, argumentując po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, że przed Sądem Rejonowym w K. nie toczy się postępowanie o ustalenie istnienia stosunku prawnego. Strona co prawda domagała się zapewnienia jej sądowej ochrony posiadania spornych gruntów, lecz wniesiony przez nią pozew w tym przedmiocie został zwrócony. Organ orzekający ustalił zatem, że nie toczy się żadne postępowanie zainicjowane przez skarżącą, które uniemożliwia rozpatrzenie sprawy.
W tym stanie rzeczy, zaskarżoną decyzją z dnia 8 września 2023 r. (Nr 9001-2023-000897), organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR. Przywołując ramy prawne sprawy, organ odwoławczy dostrzegł m.in., że zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 tej ustawy – podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny. Odnosząc te regulacje do ustalonego – jego zdaniem wyczerpująco i niespornie – stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że skoro sporne działki stanowią własność jednostki samorządu terytorialnego, a strona nie posiada w odniesieniu do nich tytułu prawnego, to nie przysługują jej do tychże działek płatności. Choć organ nie zakwestionował posiadania rzeczonych działek przez stronę, to uznał, że nie jest to wystarczające dla uzyskania wnioskowanej płatności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zaskarżyła w całości decyzję organu odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Kierownika BT ARiMR. Skarżąca wniosła jednocześnie o przeprowadzenie dowodu z dokumentu stanowiącego porozumienie z dnia 8 lutego 2024 r. zawarte z Gminą M., dotyczące korzystania ze spornych działek, wywodząc z niego tytuł prawny do gruntu objętego zobowiązaniem ekologicznym
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7 k.p.a. polegające na orzeczeniu niezgodnie z zasadą praworządności i zasadą równorzędności interesu społecznego oraz słuszne interesu indywidualnego poprzez przyjęcie, że nie ma podstawy do przyznania skarżącej płatności ekologicznej dla działek nr [...],[...] (obręb P.) i [...] (obręb D.), skoro skarżąca niewątpliwie prowadzi na ww. nieruchomościach działalność rolniczą o charakterze ekologicznym,
2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez wydanie decyzji w związku z nienależytym rozpoznaniem zebranego materiału sprawy, w szczególności poprzez pominięcie, że pomiędzy skarżącą a Gminą M. zawisła przed Sądem Rejonowym w K. sprawa o wydanie nieruchomości pod sygn. akt I C 724/22, w której to sprawie sąd może na podstawie art. 320 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.) orzec wydanie nieruchomości po dniu 31 maja 2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
W postanowieniu wydanym na rozprawie w dniu 15 maja 2024 r. Sąd na podstawię art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.) dopuścił dowód z wnioskowanego przez skarżącą dokumentu. Jednocześnie, biorąc pod uwagę zaprezentowane podczas rozprawy stanowisko pełnomocnika skarżącej odnośnie do uwzględnienia przez organ wskazanego porozumienia z dnia 8 lutego 2024 r. jako tytułu prawnego do spornych działek w sprawach dotyczących przyznania płatności ekologicznych w 2021 r. oraz 2023 r., Sąd zobowiązał pełnomocnika organu do przedstawienia stanowiska w tym zakresie oraz poinformowanie o sposobie rozstrzygnięcia spraw dotyczących płatności ekologicznych we wskazanych latach. Wskazał jednocześnie, że dokumenty na wskazane wyżej okoliczności zostaną rozpatrzone poza rozprawą.
W piśmie z dnia 21 maja 2024 r. pełnomocnik organu odwoławczego wyjaśnił, że w postępowaniach prowadzonych w sprawach przyznania skarżącej płatności ekologicznych za lata 2021 i 2023, Kierownik BP ARiMR uznał przedłożone porozumienie z dnia 8 lutego 2024 r. za tytuł prawny, o którym mowa w art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich. Jednocześnie przedstawił uwierzytelnione odpisy wydanych w tych sprawach decyzji.
Także pełnomocnik skarżącej, przy pismach z dnia 22 maja 2024 r., przedstawił szereg dokumentów (m.in. decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 15 marca 2024 r., nr 0007-2023-002810, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne) wskazujących na uwzględnienie przez organ I instancji faktu posiadania przez skarżącą tytułu prawnego do spornych działek na dzień 31 maja 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż podniesione w jej treści.
Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 795/07 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd administracyjny nie dokonuje więc ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06; uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09).
Podkreślić jednakże należy, co zaakcentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 357/15), że orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. oznacza, iż sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Jednocześnie NSA w tymże wyroku zaznaczył, że art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny, zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony, dowodów uzupełniających, co oznacza, że również te dowody są brane pod uwagę przy orzekaniu.
W dalszej kolejności Sąd wskazuje – na co słusznie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1107/19 – że płatności ekologiczne wypłacane są w ramach wspólnotowego jednolitego systemu wsparcia dla rolników, wobec czego określane w aktach poszczególnych państw członkowskich warunki materialnoprawne przyznania płatności (i odmowy jej przyznania) nie mogą naruszać zasad i celów wsparcia określanych na poziomie wspólnotowym. Przy czym uszczegółowienie warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "rolnictwo ekologiczne" zostało oddane do kompetencji ustawodawcy krajowego, jednak w ramach tej swobody nie może on, bez wyraźnego upoważnienia, zmieniać zasad i warunków systemu wsparcia uregulowanych w aktach wspólnotowych. Regulacja krajowa winna uwzględniać ograniczenia wynikające z wymogu proporcjonalności, niezbędności i efektywności przewidzianych środków.
W świetle regulacji unijnej (art. 63 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm.; dalej jako: rozporządzenia nr 1306/2013) nie budzi wątpliwości, że niespełnienie kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia, określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, skutkuje odmową przyznania pomocy lub żądaniem zwrotu płatności nienależnie przyznanej.
Prawodawca unijny wprost zresztą wskazał w motywie 39 tego rozporządzenia, że w celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać.
Przepisy rozporządzenia nr 1306/2013, pomimo utraty jego mocy z dniem 1 stycznia 2023 r., mają zastosowanie po dniu 1 stycznia 2023 r. do wydatków poniesionych i płatności dokonanych na rzecz systemów wsparcia na mocy rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2022 i wcześniejszych lat, zgodnie z art. 104 ust. 1 lit. a) ppkt (i) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. U. UE. L. z 2021 r. Nr 435, str. 187 z późn. zm.), a w przypadku Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - w odniesieniu do wydatków poniesionych przez beneficjentów i płatności dokonanych przez agencję płatniczą w ramach wdrażania programów rozwoju obszarów wiejskich zgodnie z rozporządzeniem nr 1305/2013 (art. 104 ust. 1 lit. a) ppkt (iv) powołanego rozporządzenia nr 2021/2116, co oznacza, że w przedmiotowej sprawie znajdą one zastosowanie.
Z przepisów unijnych dotyczących finansowania wspólnej polityki rolnej, w tym dotyczącej rozwoju obszarów wiejskich, czy ochrony interesów finansowych Unii jasno wynika zatem, że zadaniem państw członkowskich jest ustanawianie środków odpowiednich, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, a także że są one między innymi zobowiązane do przyjęcia środków koniecznych w celu zapewnienia, że transakcje finansowane ze środków unijnych są rzeczywiście przeprowadzane oraz wykonywane prawidłowo.
W takim kontekście normatywnym należy oceniać materialnoprawne przesłanki przyznania płatności ekologicznej, które wynikają z prawodawstwa krajowego.
W wykonaniu upoważnienia zawartego w art. 45 ust.1 i ust. 2 cytowanej ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozporządzeniem z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 z późn. zm., dalej jako: rozporządzenie ekologiczne), określił szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Jak stanowi § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem nr 1305/2013), m.in. jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha (pkt 2) oraz realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu (pkt 3), przy czym – jak stanowi § 32e tego rozporządzenia – w przypadku zobowiązania ekologicznego podjętego po dniu 14 marca 2021 r. płatność ekologiczną przyznaje się, jeżeli rolnik realizuje 3-letnie zobowiązanie ekologiczne.
Dalej, w myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, wysokość płatności ekologicznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność ekologiczna, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Biorąc zatem pod uwagę, że warunkiem przyznania pomocy w formie płatności ekologicznej jest posiadanie gruntu, a pomoc jest przyznawana do jego powierzchni, w sprawie zastosowanie znajdzie również art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, w którym ustawodawca krajowy wprowadził dodatkowy wymóg dysponowania przez rolnika ubiegającego się o płatność ekologiczną tytułem prawnym do nieruchomości, w przypadku gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej na dzień 31 maja danego roku.
Należy odnotować, że problematyka zgodności art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich z przepisami unijnymi była przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, w których orzecznictwie przeważa pogląd, iż wprowadzenie wymogu legitymowania się przez użytkownika gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa tytułem prawnym do tego gruntu, nie może być uznane za warunek naruszający przepisy unijne, regulujące systemy wsparcia dla rolników (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 23/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Go 732/19; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 755/20; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 1024/19; z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 1867/22; z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 274/20).
Jednocześnie jednak w dalszym ciągu zgłaszane są w orzecznictwie sądowym wątpliwości, czy powyższa regulacja krajowa, określająca wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego, uwzględnia cele przepisów unijnych i czy nie narusza zasad prawa wspólnotowego, w tym zwłaszcza zasady proporcjonalności, co wynika z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 24 czerwca 2010 r. w sprawie C‑375/08, Luigi Pontini i in. (ECLI:EU:C:2010:365) – tak np. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 266/22.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym przed organami, istniały uzasadnione wątpliwości co do możliwości przyznania wnioskowanej płatności ekologicznej. Z tego powodu, mając na względzie konieczność zapobiegania nadużyciom przepisów unijnych regulujących systemy wsparcia dla rolników, tj. skierowania środków finansowych niezgodnie z celem udzielanej pomocy, Sąd uznał, że wymóg przewidziany w art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich nie narusza w tym stanie faktycznym przepisów unijnych, pozostając warunkiem proporcjonalnym.
W toku prowadzonego postępowania organy ustaliły, że skarżąca, ubiegając się o płatność ekologiczną, nie dysponowała tytułem prawnym do nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego na dzień 31 maja danego roku, ponieważ obejmująca część wykazanych we wniosku gruntów umowa ich dzierżawy wygasła jeszcze w 2021 r.
Analiza materiałów zgromadzonych w sprawie przez orzekające organy, a także dowody przeprowadzone przez Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wykazały sprzeczność w zakresie podstaw faktycznych, w oparciu o które organy rozstrzygały poszczególne sprawy dotyczące przyznania płatności ekologicznej w latach 2021-2023, a więc w całym okresie realizacji zobowiązania wieloletniego podjętego przez skarżącą. Z dowodów przeprowadzonych przez Sąd wynika bowiem, że w latach 2021 i 2023 uznały one, iż skarżąca posiada tytuł prawny do spornych działek, a zatem podjęła się i realizuje wieloletnie zobowiązanie ekologiczne w sposób prawidłowy.
Inaczej organy przyjęły jednak w niniejszej sprawie dotyczącej płatności wnioskowanych przez skarżącą w roku 2022, wykluczając z płatności obszar niekwalifikowany, a zatem taki, co do którego skarżąca – na dzień wydania decyzji – nie wykazała istnienia tytułu prawnego. Taka sytuacja jest zatem nieakceptowalna, zwłaszcza – co należy podkreślić – że skarżąca podjęła się realizacji zobowiązania wieloletniego. Niezgodność z kryteriami kwalifikowalności, czy też brak spełnienia zobowiązań lub innych obowiązków dotyczących podjętego zobowiązania wieloletniego może bowiem pociągać za sobą konkretne skutki w sferze całej płatności, włącznie z jej cofnięciem, i dotyczyć całego okresu realizacji tego zobowiązania.
W tej sytuacji Sąd uznał, że istotne okoliczności faktyczne sprawy nie zostały należycie wyjaśnione i rozważone, co stanowi o wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie jest bowiem rolą sądu administracyjnego dokonywanie ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku, wyjaśni okoliczności faktyczne dotyczące posiadania przez skarżącą tytułu prawnego do gruntów i podda je następnie weryfikacji w świetle wymogu przewidzianego w art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich.
W tym stanie rzeczy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (pkt I).
O kosztach postępowania (pkt II) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).