I SA/Wr 1233/05

I SA/Wr 1233/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Błystak
Maria Tkacz-Rutkowska /sprawozdawca/
Zbigniew Łoboda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
art. 33 pkt 1,  art. 34
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 1989 nr 25 poz 137
art. 83c ust. 2
Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 kwietnia 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (spr.) Protokolant: Barbara Głowaczewska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I na rozprawie w dniach 24 kwietnia i 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi R. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R. Ś. jest postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]. wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.G. Inspektorat w B.
Tytuł wykonawczy obejmuje należności w kwocie [...] z tytułu składek na fundusz ubezpieczenia społecznego za październik 1998 r.
Na podstawie wymienionego tytuł wykonawczego wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. G. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wszczął egzekucją administracyjną wobec R. Ś., doręczając w dniu [...] odpis tytułu wykonawczego.
Pismem z dnia [...] zobowiązany zgłosił zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku powołując art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) - dalej w skrócie "u.p.e.a". Działając w trybie art. 34 §1 u.p.e.a Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zwrócił się do wierzyciela ZUS Oddział w L. Inspektorat w B. o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonego zarzutu.
Wierzyciel ostatecznym postanowieniem z dnia [...] zgłoszony przez zobowiązanego zarzut przedawnienia uznał za bezpodstawny. Wskazał, iż zgodnie z art. 24 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Bieg terminu przedawnienia przerywa m in. każda czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeśli o czynności tej zawiadomiono dłużnika. Taki sam tryb przedawnienia przewidywał art. 35 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.), który obowiązywał w okresie do 31.12.1998. W postanowieniu podano, iż w stosunku do egzekwowanej należności nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia w związku z zajęciem w dniu [...]rachunku bankowego dłużnika, o czym powiadomiono dłużnika.
W związku z postanowieniem wierzyciela Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bolesławcu, na podstawie art. 34 §4 u.p.e.a, postanowieniem z dnia [...] oddalił zgłoszony zarzut przedawnienia.
Od tego postanowienia R. Ś. wniósł zażalenie, zarzucił, iż twierdzenia przedstawione przez wierzyciela odnośnie przerwania biegu terminu przedawnienia nie zostały poparte żadnymi dowodami. Ponadto wg skarżącego przepisy art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mogą być podstawą do stwierdzenia, że składka za październik 1998 r. nie uległy przedawnieniu, gdyż przepisy te weszły w życie w dniu [...], a cała ustawa od 1 stycznia 1999 r. Przepisy tej ustawy nie miały, zatem zastosowania do składek ubezpieczeniowych za październik 1998 r. Do należności z tytułu składek ubezpieczenia społecznego zastosowanie miały przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych wymienione w §1 pkt 12 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych (Dz. U. Nr 6, poz.40 ze zm.)
Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy w J. G. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Stwierdził, iż zgodnie z art. 33 u.p.e.a podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,
4) błąd co do osoby zobowiązanego,
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,
10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
Zarzuty oparte na przesłaniach określonych w art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a zgodnie z art. 34 §1 tej ustawy rozpatruje organ egzekucyjny po uzyskaniu stanowiska w tej sprawie wyrażonego przez wierzyciela, z tym, że w zakresie zarzutów, o jakich mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Ponieważ wierzyciel stwierdził, iż nie występuje przedawnienie a zarzut przedawnienia wymieniony został w art. 33 pkt 1) u.p.e.a, zatem stanowisko wierzyciela w tym zakresie jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Organ ten nie mając podstaw prawnych do weryfikacji stanowiska wierzyciela mógł jedynie oddalić zarzuty zobowiązanego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. R. Ś. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. oraz stwierdzenie bezskuteczności postanowienia i umorzenie egzekucji administracyjnej. Skarżący wskazał, iż przedmiotem sprawy nie jest weryfikacja stanowiska wierzyciela wyrażonego w postanowieniach, ale udokumentowanie przedstawionych twierdzeń. Organ egzekucyjny na etapie zgłoszenia zarzutów przedawnienia do tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. G. winien żądać od wierzyciela dowodów potwierdzających jego stanowisko, w szczególności dowodów zajęcia rachunku bankowego skarżącego oraz potwierdzeń doręczenia zawiadomień o zajęciu. Fakt, że wypowiedź wierzyciela jest wiążąca dla organu egzekucyjnego nie oznacza, że wierzyciel nie ma obowiązku przedstawienia dowodów na okoliczność przeprowadzonych czynności przed złożeniem wniosku egzekucyjnego. Organ egzekucyjny z urzędu bada kwestię dopuszczalności egzekucji administracyjnej, co wynika z art. 29 u.p.e.a. Zdaniem skarżącego oznacza to, że organ egzekucyjny nie może ograniczyć się do przytoczenia stanowiska wierzyciela w zakresie dopuszczalności egzekucji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi przytoczył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu oraz wskazał, iż zgodnie z art. 29 §1 u.p.e.a organ egzekucyjny bada jedynie czy dla egzekwowanego obowiązku właściwa jest egzekucja administracyjna, czy sądowa. Powołany przepis nie uprawnia natomiast do badania przez organ egzekucyjny przedawnienia egzekwowanego obowiązku.
Sąd wystąpił do uczestnika postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w B. o przedstawienie dowodów potwierdzających zajęcie rachunku bankowego skarżącego, które spowodowało przerwania biegu przedawnienia spornej należności. Uczestnik postępowania przedłożył kserokopie dokumentów (potwierdzone za zgodność z oryginałem), które wskazywał w postanowieniu z dnia [...] w sprawie stanowiska wierzyciela.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie oraz na postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, jak również na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie( art. 3 §1, §2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie u.p.s.a.)
Kryterium legalności przewidziane, w art. 1 §2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art. 145 §1 pkt 1 lit. a), lit. c) i lit. b) u.p.s.a).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie jako podstawę zarzutu, co do prowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. postępowania egzekucyjnego skarżący wskazał przedawnienie, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. W sprawie bezsporne jest, że egzekucja dotyczy należności pieniężnych. Stosownie do regulacji zawartej w art. 34 §1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela (ZUS Oddział w K. G.) o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutu przedawnienia, gdyż zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela podlega zaskarżeniu przez dłużnika (art.34 §2 u.p.e.a.), podobnie jak postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, z tą różnicą, że zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego wnieść może także wierzyciel (art. 34 §5 u.p.e.a.).
Wierzyciel (ZUS Oddział w K. G.) postanowieniem z dnia [...] uznał zarzut skarżącego za bezpodstawny informując jednocześnie, iż według art. 83 c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych na taki akt wierzyciela nie przysługuje zażalenie. Powołany przepis stanowi, iż od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Przepis ten wprowadza, zatem wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania prowadzonego w sprawie stanowiska wierzyciela, co do zarzutów podniesionych przez dłużnika. Organ egzekucyjny uznając za ostateczne i wiążące go stanowisko zawarte w postanowieniu wierzyciela (ZUS Oddział w K. G.) z dnia [...] nie naruszył obowiązujących przepisów. Uwzględniając jednak, iż stanowisko wierzyciela w rozpoznawanej sprawie nie podlegało ocenie organu odwoławczego, a organ egzekucyjny, z mocy art. 34 §1 u.p.e.a., jest tym stanowiskiem związany Sąd wobec zrzutów sformułowanych w skardze zażądał od uczestnika postępowania (ZUS Oddział w K. G.) dokumentów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcie. Przyjmując, bowiem zgodnie z art.3 §2 pkt 3 u.p.s.a., iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie należy ocenie poddać oprócz zaskarżonego postanowienia także postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela (ZUS Oddział w K. G.) wiążącą organ egzekucyjny. Taki zakres kontroli legalności działań administracji publicznej można wyprowadzić z art.135 u.p.s.a. zgodnie, z którym sąd rozpoznający skargę może w celu usunięcia naruszeń prawa stosować przewidziane ustawą środki w odniesieniu do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach przeprowadzonych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeśli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Uwzględniając, zatem przepis art. 134 u.p.s.a. oraz korzystając z uprawnień wynikających z art. 135 u.p.s.a. Sąd poddał ocenie także stanowisko wyrażone przez wierzyciela. Przedstawione przez wierzyciela dokumenty (zajęcie rachunku bankowego z dnia [...] nr [...] wraz z dowodami doręczenia bankowi i dłużnikowi) potwierdziły prawidłowość stanowiska wierzyciela, co do przerwania biegu terminu przedawnienia, zgodnie z art. 35 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.). Upoważnione do egzekwowania w 1998 r. przez oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z rachunków bankowych, należności z tytułu składek ubezpieczenia społecznego i należności pochodnych od tych składek wynikało z wydanego na podstawie art. 21 u.p.e.a (w brzmieniu obowiązującym także 1998 r.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1997 r., Nr 1 , poz. 1), a zawarte było w §5 ust.1 i ust. 2 pkt 4 tego rozporządzenia.
Organ egzekucyjny przyjmując, stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu za ostateczne w toku instancji i przytaczając je w postanowieniu z dnia [...] działał zgodnie z art. 34 §1 u.p.e.a i nie naruszył obowiązującego prawa.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że organ egzekucyjny rozpoznając zarzut przedawnienia egzekwowanej należności nie może ograniczyć się do przytoczenia stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny jest związany ostatecznym stanowiskiem wierzyciela w tym zakresie, co jednoznacznie wynika z art. 34 §1 u.p.e.a. Oznacza to, iż organ egzekucyjny nie może dokonywać w tym zakresie własnych ustaleń. Należy wskazać, iż stanowisko wierzyciela (z wyjątkiem ZUS) podlega odrębnemu zaskarżeniu strona, zatem nie jest pozbawiona prawa dochodzenia własnych racji. W odniesieniu do stanowiska wierzyciela jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak wskazano w niniejszej sprawie, zaskarżenie do sądu administracyjnego postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie rozpatrzenia zarzutów powoduje, iż ocenie podlega także stanowisko wierzyciela wyrażone w niezaskarżalnym postanowieniu.
Uwzględniając powyższe Sąd, na podstawie art. 151 u.p.s.a, skargę jako bezzasadną oddalił.