III SA/Wr 395/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-04-03
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ubezpieczenie społecznerolnicyFUSRzaświadczenieKRUSpostępowanie administracyjneakta archiwalnedomownik

WSA we Wrocławiu oddalił skargę na postanowienie SKO odmawiające wydania zaświadczenia o odprowadzaniu składek na FUSR, stwierdzając brak podstaw w posiadanych przez organ danych.

Skarżący Z. P. domagał się od Wójta wydania zaświadczenia o odprowadzaniu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników (FUSR) w latach 1977-1990, potrzebnego do sprawy emerytalnej. Organy administracji wielokrotnie odmawiały wydania takiego zaświadczenia, wskazując na brak odpowiednich danych w posiadanych rejestrach i ewidencjach, mimo wcześniejszych uchyleń ich postanowień przez SKO i WSA. WSA we Wrocławiu, działając w ramach związania poprzednim wyrokiem, oddalił skargę, uznając, że organ nie miał podstaw do wydania zaświadczenia, gdyż żądane fakty nie wynikały z posiadanych przez niego danych, a postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy do dokonywania nowych ustaleń faktycznych.

Sprawa dotyczyła skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy W. o odmowie wydania zaświadczenia o odprowadzaniu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników (FUSR) w okresie od 1 września 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. Skarżący potrzebował tego zaświadczenia do swojej sprawy emerytalnej. Po serii postępowań i uchyleń przez organy administracji oraz WSA, sprawa wróciła do ponownego rozpoznania. Wójt Gminy W. po ponownej analizie dokumentów archiwalnych stwierdził, że w posiadanych rejestrach (m.in. kartach ewidencyjnych, rejestrach działów specjalnych, rejestrach zwolnień i odroczeń) nie ma informacji dotyczących Z. P. ani jego rodziców, które potwierdzałyby odprowadzanie składek na FUSR za skarżącego jako domownika. Wójt wskazał również, że część dokumentacji dotyczącej rodziców została przekazana do zniszczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta, uznając, że organ wykazał poszukiwanie informacji i prawidłowo odmówił wydania zaświadczenia z powodu braku podstaw w posiadanych danych. SKO dodało, że ustalenia dotyczące okresu pracy jako domownik należą do właściwości sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając w ramach związania oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku (sygn. akt III SA/Wr 316/23), zważył, że organy wykonały zalecenia Sądu. Sąd podkreślił, że postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter uproszczony i opiera się wyłącznie na danych znajdujących się w posiadaniu organu (art. 218 § 1 k.p.a.). Nie jest dopuszczalne dokonywanie nowych ustaleń faktycznych ani gromadzenie materiału dowodowego w tym trybie. Wobec braku w posiadaniu organu danych potwierdzających odprowadzanie składek na FUSR przez skarżącego, Wójt nie mógł wydać żądanego zaświadczenia. Sąd zaznaczył, że ustalenia faktyczne w tym zakresie mogłyby być dokonane jedynie w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie jedynie na podstawie danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy do dokonywania nowych ustaleń faktycznych ani gromadzenia materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zaświadczenie jest aktem wiedzy organu opartym na posiadanych danych. W przypadku braku takich danych, organ nie może wydać zaświadczenia, a postępowanie wyjaśniające w tym trybie jest ograniczone i nie pozwala na ustalanie faktów np. na podstawie zeznań świadków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.

Podstawa prawna postępowania administracyjnego.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Podstawa prawna postępowania przed sądami administracyjnymi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 217 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 217 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 219

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania.

p.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wiązanie prawomocnym orzeczeniem.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin art. 42

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin art. § 27

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin

Rozporządzenie z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. § 1 ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie wyłącznie na podstawie danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy do dokonywania nowych ustaleń faktycznych ani gromadzenia materiału dowodowego. Brak posiadanych przez organ danych, nawet wynikający z utraty dokumentacji, uniemożliwia wydanie zaświadczenia. Ustalenia faktyczne dotyczące okresów pracy jako domownik należą do właściwości sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego, że organ powinien uwzględnić zeznania świadków i dokumenty administracyjne, którymi organ nie dysponuje. Skarżący domagał się wydania zaświadczenia o faktach, które nie wynikały z posiadanych przez organ ewidencji i rejestrów.

Godne uwagi sformułowania

Zaświadczenie stanowi oświadczenie wiedzy organu oparte na danych będących w jego posiadaniu. Przedmiotem tego postępowania nie może być też analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego odpowiednich wniosków. Jedynie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych byłoby możliwe dokonanie ustaleń faktycznych dotyczących okresów pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym poprzez przesłuchanie świadków.

Skład orzekający

Anna Kuczyńska-Szczytkowska

sprawozdawca

Kamila Paszowska-Wojnar

członek

Magdalena Jankowska-Szostak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad wydawania zaświadczeń przez organy administracji, ograniczeń postępowania o wydanie zaświadczenia oraz właściwości sądu pracy i ubezpieczeń społecznych do ustalania faktów dotyczących pracy w gospodarstwie rolnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku danych archiwalnych i procedury wydawania zaświadczeń, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne związane z uzyskiwaniem zaświadczeń od organów administracji, szczególnie w kontekście historycznych danych i braków archiwalnych. Jest to istotne dla prawników procesowych i osób zajmujących się sprawami świadczeń.

Brak dokumentów archiwalnych uniemożliwił wydanie zaświadczenia o składkach FUSR – WSA wyjaśnia granice postępowania administracyjnego.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 395/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 217 art. 218
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca) Protokolant specjalista Ewa Zawal po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 9 września 2024 r. Nr SKO.WŚ/41/23/24 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odprowadzaniu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników w latach od 01.09.1977 r. do 31.12.1990 r. oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 września 2024 r. (nr SKO/WŚ/41/23/24) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy W. (dalej: Wójt, organ I instancji) z dnia 12 lipca 2024 r. (nr FN-II-1.3140.29.2022.7) o odmowie wydania Z. P. (dalej: skarżący) zaświadczenia "o odprowadzaniu składek na FUSR w latach 01.09.1977 do 31.12.1990". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wnioskiem z dnia 28 września 2022 r. zwrócił się do Wójta o wydanie zaświadczenia "o odprowadzaniu składek na FUSR w latach 01.09.1977 do 31.12.1990". Potrzebę otrzymania takiego zaświadczenia umotywował koniecznością przedłożenia w KRUS w sprawie emerytalnej.
Postanowieniami z 28 września 2022 r. (nr FN-II-1.3140.29.2022) oraz z 8 grudnia 2022 r. (nr FN-II-1.3140.29.2022.2) odmówiono skarżącemu wydania zaświadczenia o żądanej treści. Na skutek zaskarżenia tych orzeczeń SKO postanowieniami z 16 listopada 2022 r. (nr SKO/41/WŚ-17/2022) oraz z 10 marca 2023 r. (nr SKO/41/WŚ-21/2023) orzekło o ich uchyleniu i przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z 3 kwietnia 2023 r. (nr FN-II.1.3140.29.2022.4) Wójt ponownie odmówił wydania skarżącemu zaświadczenia o opłacaniu składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem SKO z 28 czerwca 2023 r. (nr SKO/41/WŚ-10/23). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpatrzeniu skargi Z. P., prawomocnym wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III SA/Wr 316/23) uchylił postanowienie SKO z 28 czerwca 2023 r. oraz poprzedzające je postanowienie Wójta z dnia 3 kwietnia 2023 r. Sąd podniósł, że z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżący złożył wniosek o wydanie zaświadczenia "o opłacaniu składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r." i że treść tego wniosku jasno wskazuje, w jakim przedmiocie domagał się on wydania zaświadczenia. Tymczasem Wójt i SKO w sposób nieuprawniony rozszerzyły przedmiot wniosku i odniosły się nie tylko do wynikającego z wniosku zapytania, czy "były opłacane składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r.", lecz również do okoliczności związanej "ze stażem pracy skarżącego jako domownika w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców". Sąd podkreślił, że ponownie rozpoznając sprawę organy winny przeprowadzić postępowanie jedynie w zakresie ściśle wynikającym z treści wniosku skarżącego, w którym skarżący domagał się wydania zaświadczenia "o opłacaniu składki FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r.", a przed wydaniem zaświadczenia organy winny przeprowadzić kompleksowe - w koniecznym zakresie - postępowanie wyjaśniające na podstawie art. 218 § 2 k.p.a. Sąd wskazał, że organy powinny starannie przeanalizować wszystkie posiadane ewidencje, rejestry i inne dane, wskazując konkretnie ich nazwę i ustalić, czy na ich podstawie możliwe jest wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego. W razie odmowy powinny w uzasadnieniu wskazać, jakie dane były w posiadaniu organów, co z nich wynika i w jakich okolicznościach zostały utracone, a materiał dowodowy w tym zakresie załączyć do akt sprawy. Ponadto Sąd zauważył, że organ I instancji odniósł się również ogólnie do składek odprowadzanych przez rodziców wnioskodawcy S. i M. P. w okresie od 1 września 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. wskazując, że "w zasobach archiwalnych nie ma karty ewidencyjnej wymiaru i poboru składki na fundusz emerytalny rolników Państwa P.", przy czym nie wyjaśnił, czy ustalenia te dotyczą jedynie składek opłacanych za rodziców, czy też za skarżącego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt postanowieniem z dnia 12 lipca 2024 r. odmówił wydania skarżącemu zaświadczenia "o odprowadzaniu składek na FUSR w latach od 1 września 1977 do 31 grudnia 1990". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że ponownie przeanalizowano dokumenty historyczne znajdujące się w zasobach archiwalnych Urzędu Gminy w W. Dokonano przeglądu oraz oceny następujących dokumentów: 1) Karty ewidencyjne wymiaru i poboru składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników: wsi L. - liczba teczek 3; wsi W. - liczba teczek 2; wsi W.1 - liczba teczek 1; wsi W.2 - liczba teczek 2; wsi T. - liczba teczek 3; wsi S. - liczba teczek 2; wsi R. - liczba teczek 2; wsi R.1 - liczba teczek 3; wsi J.- liczba teczek 3; wsi I. - liczba teczek 3. Wójt wskazał, że w wyżej wskazanych kartach ewidencyjnych nie ma karty dotyczącej Z. P., jak również nie ma karty dotyczącej rodziców wnioskodawcy S. i M. P., w której wnioskodawca mógłby być wskazany jako domownik w gospodarstwie, za którego odprowadzana byłaby składka osobowa. Wójt dodał, że nie jest w stanie stwierdzić czy owa karta ewidencyjna była prowadzona dla wnioskodawcy oraz rodziców wnioskodawcy, jak również nie jest w stanie stwierdzić tego czy jeżeli była prowadzona to z jakich przyczyn oraz w jakich okolicznościach została utracona. Ponadto, jak podał Wójt, dokonano przeglądu: 1) Rejestru prowadzonych działów specjalnych za lata 1988-1993 - prowadzony w formie zeszytu - wnioskodawca nie figuruje we wskazanym rejestrze; 2) Rejestru kart gospodarstw rolnych - wnioskodawca nie figuruje we wskazanym rejestrze; 3) Rejestru zwolnień 5-letnich w składkach FUSR za lata 1978-1987 - prowadzony w formie zeszytu - wnioskodawca nie figuruje we wskazanym rejestrze; 4) Rejestru odroczeń terminu płatności składki FUSR za lata 1990-1991 - wnioskodawca nie figuruje we wskazanym rejestrze; 5) Rejestru legitymacji ubezpieczeniowych dla rolników za lata 1986-1993 - wnioskodawca nie figuruje we wskazanym rejestrze; 6) Łącznych zobowiązań podatkowych rolników - rejestr wymiarowy za lata 1977-1989 - wnioskodawca nie figuruje we wskazanym rejestrze; 7) Rejestru przypisów i odpisów zobowiązania pieniężnego - łączne zobowiązania podatkowe rolników za lata 1977-1980 oraz 1983-1989- wnioskodawca nie figuruje we wskazanym rejestrze; 8) Rejestru wymiarowego składki FUSR za 1990 rok - wnioskodawca nie figuruje we wskazanym rejestrze; 9) Rejestru przypisów i odpisów składki FUSR za 1990 r. - wnioskodawca nie figuruje we wskazanym rejestrze.
Ponadto Wójt ustalił na podstawie rejestru prowadzonych działów specjalnych, że rodzice wnioskodawcy S. i M. P. prowadzili [...] - dział specjalny produkcji rolnej w miejscowości L. Na podstawie zezwolenia jednorazowego na wybrakowanie i przekazanie na makulaturę lub zniszczenie dokumentacji niearchiwalnej (kat."B") wydanego przez Archiwum Państwowe we Wrocławiu Oddział w L.1 z dnia 29 sierpnia 2001 r. przekazano dokumentację archiwalną ze składnicy akt dotyczącą [...] Państwa P. (spis akt przekazywanych ze składnicy akt - liczba porządkowa [...], nr i lp. spisu zdawczo-odbiorczego [...], znak teczki [...], F.- L., daty skrajne 1984-92, liczba tomów 1). W związku z powyższym – w ocenie Wójta – można domniemać, że ewentualne dane dotyczące opłacania składki na FUSR skarżącego, jako domownika w gospodarstwie rodziców S. i M. P., zostały utracone.
Po rozpatrzeniu zażalenia SKO utrzymało w mocy wyżej opisane postanowienie. W ocenie SKO udokumentowane przez organ I instancji czynności pozwoliły na ustalenie, że organ ten nie dysponuje informacjami, które dałyby mu podstawę do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez Z. P. Nawet jeśli informacje o odprowadzaniu tych składek kiedyś były w posiadaniu organu I instancji, to przegląd treści dokumentów, w tym odpowiednich rejestrów, nie pozwolił na ustalenie takiego faktu. Przy tym Wójt kierując się zaleceniami WSA wykazał, iż odpowiednich informacji poszukiwał i ustalał, co mogło się ewentualnie z nimi stać. Przy braku wymaganych informacji, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy, organ I instancji nie miał uprawnienia do potwierdzenia w zaświadczeniu danych, których domaga się skarżący. W ocenie SKO Wójt zasadnie odmówił wydania skarżącemu zaświadczenia o żądanej treści, skoro nie miał do tego podstawy prawnej, a także wymaganych informacji.
Dodatkowo SKO wskazało, że ustalenie okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, jako domownik w kontekście prawa do emerytury należy do ustaleń faktycznych, które mogą być dokonane w ramach postępowania dowodowego przed właściwym sądem pracy i ubezpieczeń społecznych w postępowaniu z odwołania od decyzji organu rentowego.
W skardze do WSA skarżący podkreślił, że Wójt odmawia mu wydania zaświadczenia przyznając jednocześnie, że posiada informacje o prowadzeniu przez jego rodziców gospodarstwa rolnego w postaci działów specjalnych produkcji rolnej [...] w miejscowości L. Brakowanie (archiwizowanie) dokumentacji dotyczącej [...] jego rodziców spowodowało, że jest jedyną osobą poszkodowaną w tym postępowaniu. Podkreślił, że zeznania świadków i dokumenty administracyjne potwierdzają prowadzenie [...] przez jego rodziców w L. i powinny być uwzględnione do oceny stanu faktycznego i wydania zaświadczenia.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie skarżący podkreślił, że ma bardzo trudną sytuacje finansową, otrzymuje emeryturę w wysokości 410 zł i nie może udowodnić, że pracował również w gospodarstwie rolnym swoich rodziców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III SA/Wr 316/23) uchylił postanowienie SKO z 28 czerwca 2023 r. oraz poprzedzające je postanowienie Wójta z dnia 3 kwietnia 2023 r. Podkreślenia wymaga, iż Sąd w niniejszej sprawie działa w zakresie związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. Stosownie do przywołanej regulacji ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt III FSK 920/21, z dnia 25 sierpnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1540/21).
Organy wykonały zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 24 kwietnia 2024 r.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Stosownie do art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się w oparciu o dwie odrębne przesłanki. W pierwszym przypadku, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. W drugim przypadku, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Podstawę prawną żądania wydania zaświadczenia w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. Z art. 218 § 1 k.p.a. wynika, że zaświadczenie ma na celu potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Stosowanie zaś do art. 218 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Przewidziane w art. 218 § 2 k.p.a. postępowanie wyjaśniające nie jest obligatoryjne ("może przeprowadzić") i zostało zawężone do "koniecznego zakresu" tj. takiego, który pozwoli na urzędowe potwierdzenie treści dokumentów zgromadzonych przez dany organ. Wskazuje to na uproszczony charakter postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń, co oznacza, że nie można w nim stosować zasady (uregulowanej w art. 75 § 1 k.p.a.) dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Zaświadczenie stanowi oświadczenie wiedzy organu oparte na danych będących w jego posiadaniu, co wynika wprost z art. 218 § 1 k.p.a. Nie jest zatem dopuszczalne w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych, jeśli nie wynikają one z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2019 r., II OSK 3157/18). Niedopuszczalne jest zatem kompletowanie w tym postępowaniu materiału dowodowego, mającego służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści, gdyż treść zaświadczenia ma się opierać na już posiadanych przez organ ewidencjach, rejestrach, czy też zbiorach danych (por. wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2021 r., I OSK 402/21). Zatem zaświadczenie nie może opierać się na zbiorach danych będących w posiadaniu innych podmiotów, np. strony (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2017 r., II OSK 1270/15). Przedmiotem tego postępowania nie może być też analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego odpowiednich wniosków (por. wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 maja 2009 r., VII SA/Wa 350/09). Nie może ono także zmierzać do formułowania przez organ ocen prawnych odnoszących się do danych przez niego posiadanych (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 lutego 2010 r., II SA/Bk 712/09), jak również - do formułowania ocen w oparciu o orzeczenia sądowe i dokumenty innych organów (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2003 r., IV SA 930/02).
W sprawie skarżący domagał się wydania zaświadczenia o odprowadzaniu składek na FUSR od 1 września 1977 r. do 31 grudnia 1990 r. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej między innymi w art. 42 aktu prawnego, który utworzył Fundusz Emerytalny Rolników, poprzedzający Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników, tj. ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) i który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 1978 r., wydano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. § 27 tego rozporządzenia jako organ właściwy w sprawach składek na ubezpieczenie wskazuje naczelnika gminy oraz stanowi, że należność z tytułu składki pobiera się w trybie obowiązującym przy realizacji zobowiązań pieniężnych rolników wobec państwa. Na mocy kolejnego aktu prawnego, tj. ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), wydano rozporządzenie z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia naczelnik gminy prowadzi ewidencję okresów ubezpieczenia i opłacania składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników każdej z osób objętych ubezpieczeniem i na podstawie prowadzonej ewidencji potwierdza okresy ubezpieczenia oraz dane niezbędne do ustalenia prawa i wysokości świadczeń przysługujących z ubezpieczenia społecznego oraz kwot opłaconych składek od hektarów przeliczeniowych i od działów specjalnych.
W sprawie organ prawidłowo uznał, iż nie może wydać zaświadczenia "o odprowadzaniu składek na FUSR w okresie od dnia 1 września 1977 r. do dnia 31 grudnia 1990 r.", ponieważ fakt ten nie wynika z prowadzonej przez organ I instancji ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W kartach ewidencyjnych nie ma karty dotyczącej Z. P., jak również nie ma karty dotyczącej rodziców wnioskodawcy S. i M. P., w której wnioskodawca mógłby być wskazany jako domownik w gospodarstwie, za którego odprowadzana byłaby składka osobowa. Wójt dodał, że nie jest w stanie stwierdzić czy owa karta ewidencyjna była prowadzona dla wnioskodawcy oraz rodziców wnioskodawcy, jak również nie jest w stanie stwierdzić tego czy, jeżeli była prowadzona, to z jakich przyczyn oraz w jakich okolicznościach została utracona. Ponadto Wójt na podstawie rejestru prowadzonych działów specjalnych ustalił, że rodzice wnioskodawcy S. i M. P. prowadzili [...] - dział specjalny produkcji rolnej w miejscowości L. Na podstawie zezwolenia jednorazowego na wybrakowanie i przekazanie na makulaturę lub zniszczenie dokumentacji niearchiwalnej (kat."B") wydanego przez Archiwum Państwowe we Wrocławiu Oddział w L.1 z dnia 29 sierpnia 2001 r. przekazano dokumentację archiwalną ze składnicy akt dotyczącą [...] prowadzonej przez S. i M. P.
Zauważyć należy, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga bowiem żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczenie potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych. Odnosi się ono do zbadania okoliczności wynikających z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych będących w posiadaniu organu. Z uwagi na charakter prawny zaświadczenia, przedmiotem postępowania o wydanie zaświadczenia nie może być analizowanie stanu prawnego i faktycznego, a następnie wyprowadzanie z niego odpowiednich wniosków ani też dokonywanie ocen prawnych.
W świetle powyższego należy wskazać, że w związku z brakiem stosownej dokumentacji i jednocześnie uproszczonym charakterem postępowania wyjaśniającego, w toku którego nie można dokonywać nowych ustaleń faktycznych i prawnych, Wójt nie mógł wydać skarżącemu zaświadczenia o żądanej treści. W postępowaniu dotyczącym wydania zaświadczenia organ nie był uprawniony do dokonywania ustaleń na podstawie zeznań świadków, czy dokumentów, którymi nie dysponuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny również nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w pełnym zakresie. Jedynie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych byłoby możliwe dokonanie ustaleń faktycznych dotyczących okresów pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym poprzez przesłuchanie świadków, czy analizę ewentualnej dokumentacji, która mogłaby być przedłożona w tym postępowaniu. Dowody z zeznań świadków stanowią niewątpliwie podstawę do samodzielnego ustalenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym lub okresów prowadzenia takiego gospodarstwa (por. Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2015r. I OSK 1773/13 opubl. w CBOSA ), ale mogą być one przeprowadzone w toku postępowania przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych, a nie w postępowaniu dotyczącym wydania zaświadczenia.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI