III SA/Wr 394/24

III SA/Wr 394/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Katarzyna Borońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Asesor WSA Anetta Chołuj, Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 5 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji R. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 sierpnia 2024 r. nr 0201-IEE2.7192.48.2024.2 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Psie Pole z dnia 20 czerwca 2024 r. nr 0226-SEE.7113.76.2023.14.KW; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Fundacji R. (dalej: skarżąca, strona, Fundacja) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ odwoławczy) z 16 sierpnia 2024 r. nr 0201-IEE2.7192.48.2024.2 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław Psie Pole (dalej: NDUS, organ egzekucyjny) z 20 czerwca 2024 r. nr 0226-SEE.7113.76.2023.14.KW o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych.
Jak wynika z akt sprawy oraz treści skarżonego postanowienia, NDUS prowadził z majątku skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego z 2 lutego 2023 r. nr [...], obejmującego zaległości z tytułu niezwróconych, wykorzystanych z naruszeniem procedur, środków przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków europejskich. Wierzycielem należności jest Zarząd Województwa S.
W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z 3 lutego 2023 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w X. Bank S.A. (dalej: Bank). Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącej 21 lutego 2023 r. Pismem z 24 lutego 2023 r. skarżąca zakwestionowała dokonaną czynność egzekucyjną wskazując, że podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem art. 8 § 1 pkt 15 i § 1a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) dalej: u.p.e.a. poprzez zajęcie kont utworzonych do obsługi projektów unijnych lub dotacji celowych z budżetu państwa. Skarżący wniósł o uchylenie zajęcia egzekucyjnego i o zwrot niesłusznie pobranej kwoty w wysokości 92 224,05 zł. Organ egzekucyjny postanowieniem z 31 marca 2023 r. nr 0226-SEE.7113.76.2023.2.KW oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w X. Bank S.A.
Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego DIAS postanowieniem z 25 maja 2023 r. nr 0201-IEE2.7192.27.2023.2.IW, Dyrektor Izby utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na wydane rozstrzygnięcie organu drugiej instancji, skarżąca pismem z 29 czerwca 2023 r. wniosła, w ustawowym terminie, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. WSA we Wrocławiu wyrokiem sygn. akt III SA/Wr 248/23 z 14 marca 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie DIAS oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego wskazując, że organy nie dopełniły obowiązku należytego wyjaśnienia stanu sprawy tj. nie zweryfikowały twierdzeń strony dotyczących wyłączenia środków na zajętym rachunku bankowym spod egzekucji z uwagi na ich pochodzenie. W szczególności niezasadnie organ egzekucyjny poprzestał na informacji udzielonej przez Bank, podczas gdy obowiązkiem organu jest wyjaśnienie na podstawie okoliczności faktycznych oraz przy pomocy Banku i strony, czy zajęte środki podlegały wyłączeniu na podstawie art. 8 §1 pkt 15 i §1a u.p.e.a.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania NDUS postanowieniem z 20 czerwca 2024 r. nr 0226-SEE.7113.76.2023.14.KW. oddalił skargę na tę czynność egzekucyjną.
W zażaleniu na ww. postanowienie strona wniosła o jego uchylenie podnosząc Naczelnika Urzędu ponownie stwierdzając w jego uzasadnieniu, że przekazane przez bank środki podlegają wyłączeniu na podstawie art. 8 § 1 pkt 15 i § 1a u.p.e.a.
DIAS skarżonym obecnie postanowieniem z 16 sierpnia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 20 czerwca 2024 r. nr 0226-SEE.7113.76.2023.14.KW.
Organ odwoławczy nie zgodził się, że doszło do naruszenia art. 8 § 1 pkt 15 i § 1a u.p.e.a. Podkreślił, że dokonując zajęcia organ egzekucyjny nie posiada wiedzy co do kwoty na rachunku, ani źródeł ich pochodzenia. NDUS otrzymał od wierzyciela tytuł wykonawczy, skierował do banku wymagane zawiadomienie z pouczeniem oraz powiadomił o tych czynnościach skarżącą. Do skuteczności zajęcia organ nie musiał wskazać dłużnikowi zajętej wierzytelności numeru rachunku bankowego, który powinien być obciążony zajęciem egzekucyjnym. Zaś to do banku należy ocena, czy prowadzi taki rachunek zobowiązanego, na którym znajdują się środki, które mogą lub nie mogą być przedmiotem egzekucji. Skarżąca posiada w Banku 10 rachunków bankowych, z czego 9 z nich to wyodrębnione rachunki utworzone do obsługi poszczególnych projektów unijnych lub dotacji celowych z budżetu państwa. Na tych 9 rachunkach znajdują się środki niepodlegające egzekucji, pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U z 2022, poz. 1634 i zm.). Wskutek dokonanej czynności nie żądano zajęcia wierzytelności z rachunków, na których znajdują się środki niepodlegające egzekucji. Bank w dniu 14 lutego 2023 r. przekazał na konto organu egzekucyjnego kwotę w wysokości 92 224,05 zł z rachunku bankowego nr [...]. Zatem to bank jako dłużnik zajętej wierzytelności, podjął decyzję o przekazaniu konkretnych środków na realizację zajęcia egzekucyjnego w kwocie 92 224,05 zł.
Niezależnie jednak od stanowiska banku, realizując obowiązek nałożony przez WSA we Wrocławiu w wyroku sygn. akt III Sa/Wr 248/23 z 14 marca 2024 r., organ egzekucyjny skierował 8 maja 2024 r. do Banku pismo z zapytaniem, czy kwota w wysokości 92.244,05 zł przekazana na konto organu stanowiła w całości kwotę wolną od zajęcia, czy też były to środki podlegające egzekucji. Z odpowiedzi udzielonej przez Bank wynika, że realizując zajęcie egzekucyjne nr [...] z 14 lutego 2023 r. przekazano na konto organu egzekucyjnego kwotę w wysokości 92.244,05 zł, na którą składały się środki podlegające egzekucji administracyjne, bowiem były to środki z takich wpływów jak:
- 5 przelewów z tytułu wadium,
- 2 przelewy z WSA we Wrocławiu z tytułu zwrotu nadpłaconych/uiszczonych wpisów od skargi i 1 przelew z US Wrocław Psie-Pole z tytułu zwrotu podatku,
Środki z tych tytułów podlegają zajęciu w toku prowadzonej egzekucji. Tego rodzaju środki zgodnie z przepisami u.p.e.a. nie podlegają wyłączeniu z egzekucji na podstawie art. 8 § 1 u.p.e.a.
-10 przelewów z tytułu zapłaty za wykonane usługi.
Środki z tych tytułów podlegają zajęciu w toku prowadzonej egzekucji. Nie stanowią one żadnych kosztów pośrednich, są wierzytelnościami podlegającymi zajęciu i nie podlegają wyłączeniu z egzekucji na podstawie art. 8 § 1 u.p.e.a.
Realizacja zajęcia egzekucyjnego nr [...] nastąpiła ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym nr [...] (dalej: rachunek X) . Na rachunku tym znajdowały się środki pieniężne, co do których nie ma wyłączenia spod egzekucji i to z tych środków nastąpiła częściowa realizacja zajęcia egzekucyjnego, a nie ze środków przeznaczonych na obsługę i realizację projektów w tym wpłat własnych dot. realizacji kosztów pośrednich. Przekazane organowi egzekucyjnemu środki pochodziły z tytułu należności za faktury wystawione przez skarżącą za wykonane usługi (np. wynajem sal), zwroty uiszczonych/nadpłaconych wpisów od skarg do WSA, zwroty wpłaconych wadiów, czy zwroty podatku.
Procedura przy zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nie została naruszona. Nie doszło także do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Bank jako dłużnik zajętej wierzytelności podjął decyzję, który rachunek bankowy objął zajęciem egzekucyjnym.
We wniesionej do tutejszego Sądu skardze na powyższe rozstrzygnięcie DIAS Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji zarzucając naruszenie:
- art. 8 § 1 pkt 15 i 1a u.p.e.a., poprzez uznanie, że zajęcie środków niepodlegających egzekucji i przekazanie ich wierzycielowi jest prawidłowe,
- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, pomimo że zaistniały przesłanki do jego uchylenia,
- art. 36 § 1 i § lc i 67 § 2 u.p.e.a. poprzez zaniechanie ustalenia, czy zachodzi wyłączenie spod egzekucji określenie majątku dłużnika, z którego egzekucja jest możliwa do przeprowadzenia.
Zdaniem skarżącej organy w sposób całkowicie nieuprawniony odżegnują się od jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania banku wprost wskazując, że "do banku należy ocena, czy prowadzi taki rachunek zobowiązanego, na którym znajdują się środki które mogą lub nie mogą być przedmiotem egzekucji" oraz że "to bank jako dłużnik zajętej wierzytelności, podjął decyzję o przekazaniu konkretnych środków na realizację zajęcia egzekucyjnego w kwocie 92.224,05 zł". Takie stanowisko nie zasługuje na akceptację. O ile na czynności egzekucyjne przysługuje zobowiązanemu środek zaskarżenia przewidziany ustawą, o tyle na zaniedbania czy błędy banku podczas realizacji zajęć skarżącemu nie przysługują żadne środki prawne. Już samo to powinno przesądzić, że za ewentualne błędy banku przy dokonywaniu zajęć powinien ponieść odpowiedzialność organ egzekucyjny i błędy takie naprawić można właśnie w postępowaniu wywołanym skargą. Skarżąca ponadto podniosła, że wadia zostały wpłacone w lipcu/październiku 2021 r., a zwrócone w listopadzie 2021 r. Zajęcie nastąpiło zaś 7 lutego 2023r. Na dzień zajęcia skarżący nie posiadał już żadnych przychodów z tytułu wadiów, które to środki zostały zwrócone ponad rok przed zajęciem. Na dzień zajęcia nie istniały zatem dochody z tytułu wpłaty wadiów. Odnośnie przelewów z WSA i NDUS skarżąca przyznała, że mogły podlegać zajęciu. Natomiast nie zgodziła się z zajęciem środków pochodzących z przelewów z tytułu zapłaty za wykonane usługi – zdaniem strony z ich treści wynika, że dotyczyły bezpośrednio lub pośrednio zwrotu wydatków poczynionych na realizację projektów. Jedynie przelew od C. w K. stanowi dochód nie związany z realizacją projektów unijnych.
Odpowiadając na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumenty podniesione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) — dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Dokonując kontroli skarżonego postanowienia w powyższym zakresie Sąd uznała , że skarga jest zasadna.
Ocena prawidłowości stanowiska organu, a co za tym idzie – legalności zaskarżonej decyzji wymaga w rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności oceny wykonania przez organ prawomocnego wyroku WSA z 14 marca 2024 r. , sygn. akt III SA/Wr 248/23. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Również wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając sprawę ponownie związany jest oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu sądu administracyjnego, co wynika z art. 153 p.p.s.a. Ocena ta stanowi wskazanie co do zastosowania i wykładni prawa w konkretnej sprawie w tym stanie faktycznym i prawnym, który był przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny (por. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Wrocław 2012, s. 885). Natomiast naruszenie przez organ postanowień art. 153 p. p. s. a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez ten organ związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.).
Jak stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Trafnie organ odwoławczy wskazuje w skarżonym postanowieniu, że postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną ma charakter formalny, w trakcie którego badaniu podlegają uchybienia organu egzekucyjnego dotyczące wyłącznie tej fazy egzekucji. W ramach skargi na czynność egzekucyjną nie mogą zatem być badane zarzuty materialnoprawne, prowadzące do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu zainicjowanym skargą na czynności egzekucyjne kontroli podlega wyłącznie prawidłowość realizacji wskazanej czynności egzekucyjnej, - w przypadku zajęcia rachunku bankowego badanie obejmuje zatem zgodność zajęcia z przewidzianym dla niego w u.p.e.a. trybem i prawidłowość przeprowadzonej procedury.
Zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Egzekucja z rachunku bankowego stanowi jeden z przewidzianych ustawą egzekucyjną środków egzekucyjnych (art. 1a pkt 12 lit.a u.p.e.a.). Podstawą zastosowania tego środka, stosownie do treści art. 67 § 1 u.p.e.a., jest zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu. Wymogi formalne zawiadomienia o zajęciu zostały określone w § 2 art. 67 u.p.e.a. Natomiast z art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. wynika, że zawiadomienie o zajęciu środków na rachunku bankowym oznacza, iż z chwilą wpływu świadczenia do właściwego oddziału banku, powstaje obowiązek banku wstrzymania wypłat środków pieniężnych z zajętego rachunku do wysokości zajętej wierzytelności, a zajętą kwotę bank powinien bezzwłocznie przekazać organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności, chyba że zaistnieją przeszkody w dokonaniu wypłat, wówczas bank musi o nich poinformować organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Przeszkodami mogą być m.in. przechowywanie na nim kwot niepodlegających egzekucji administracyjnej.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca powołała się właśnie na taką okoliczność wskazując na zajęcie znajdujących się m.in. na rachunku bankowym X środków pochodzących ze wsparcia unijnego. Jak bowiem stanowi art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 15, egzekucji nie podlegają również sumy już wypłacone oraz środki trwałe, wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przez okres jego realizacji wskazany w umowie o dofinansowanie projektu.
Zapewnienie prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej, które obciąża organ egzekucyjny, musi zatem obejmować również zbadanie i należytą ocenę w zakresie tego, czy nie doszło do zajęcia w toku egzekucji środków niepodlegających egzekucji. W wydanym już w niniejszej sprawie wyroku uchylającym poprzednie postanowienia DIAS oraz organu egzekucyjnego Sąd zajął stanowisko, że w sytuacji zajęcia rachunku bankowego przez organ egzekucyjny i podnoszonej przez stronę argumentacji, że zastosowany środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, ponieważ narusza ustawę z uwagi na wyłączenie danych środków na podstawie art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wyjaśnienie w sposób niebudzący wątpliwości, czy wskazywane środki faktycznie nie podlegają egzekucji. Jak podkreślał WSA, skarga na czynność egzekucyjną powinna gwarantować stronie pełną i realną ochronę w razie wystąpienia nieprawidłowości w egzekucji administracyjnej, wobec czego organ nie może uchylać się od zapewnienia stronie możliwości dochodzenia swych praw w ramach tego środka, stwierdzając, że to wyłącznie bank ma świadomość pochodzenia wpływających na rachunek środków pieniężnych, a zatem to wyłącznie na nim spoczywa obowiązek oceny, czy środki pieniężne podlegają wyłączeniu spod egzekucji i związana z tym odpowiedzialność. Z tego względu Sąd jednoznacznie wskazał, że pominięcie wyjaśnień strony oraz niezweryfikowanie jej twierdzeń stanowi naruszenie wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 2 w zw. z art. 126 zaś obowiązkiem organu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie wyjaśnienie na podstawie okoliczności faktycznych i przy pomocy banku i strony, czy środki na zajętym rachunku bankowym nie były wyłączone spod egzekucji.
W ocenie Sądu w obecnie orzekającym składzie organy nie w pełni wykonały powyższe zalecenia WSA, naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a.
Po pierwsze, czynności wyjaśniające organ egzekucyjny ograniczył do zwrócenia się do Banku z pytaniem, czy przekazana organowi kwota 92 224,05 zł stanowiła w całości kwotę wolną od zajęcia, czy też były to środki podlegające egzekucji oraz z prośbą o ustosunkowanie się do twierdzeń Fundacji co do źródeł i pochodzenia środków zgromadzonych na poszczególnych rachunkach bankowych. Ponowne rozstrzygnięcie w sprawie zostało w całości tymczasem oparte na informacji Banku, udzielonej w odpowiedzi z dnia 5 czerwca 2024 r., zawierającej wskazanie, z jakich wpływów pochodziła zajęta kwota 92 224,05 zł oraz ocenę Banku, iż nie były to środki zwolnione spod egzekucji. W złożonym zażaleniu strona skarżąca kwestionowała to stanowisko podnosząc, że część środków pochodzących z przelewów wskazanych przez Bank dotyczyła pośrednio kosztów realizacji projektów finansowanych ze środków unijnych, natomiast wpłacone kwoty wadium podlegały zwrotowi i nie stanowiły jej przychodu. Organ nie podjął jednocześnie żadnej próby wyjaśnienia tych twierdzeń z udziałem strony - do został wprost w wyroku zobowiązany. Tym samym de facto ponownie "scedował" przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie na Bank, który mimo że jako dłużnik zajętej wierzytelności uczestniczy w postępowaniu egzekucyjnym, sam nie jest organem administracji, na którym ciążą obowiązki, o jakich mowa w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 2 k.p.a., podobnie jak nie był adresatem wspomnianego wyroku WSA. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia stwierdzono wprawdzie, że organ dokonał własnej weryfikacji twierdzeń strony, uwzględniając także jej wyjaśnienia oraz zgromadzone w sprawie dokumenty, jednak uzasadnienie to nie wskazuje, by twierdzenia strony poddano rzetelnej weryfikacji, w szczególności z jej udziałem. O ile w przypadku przekazanych organowi egzekucyjnemu środków pochodzących z nadpłaconych wpisów od skarg do WSA czy zwrotów podatków (które to źródła nie były kwestionowane przez stronę) należy się zgodzić z organem, że stanowiły one prawa majątkowe zobowiązanego nieobjęte wyłączeniem spod egzekucji, to już brak jest należytego wyjaśnienia powiązania środków pochodzących z przelewów, które strona określa jako dotyczące pośrednio realizowanych projektów, z środkami pochodzącymi z programów finansowanych, o których mowa w art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. Zdaniem Sądu niewystarczające jest ograniczenie się przez organ w tym względzie do wskazania, że nie dotyczyły one wpłat własnych dotyczących realizacji kosztów pośrednich. W przypadku gdy tytuł tych przelewów nie wskazuje (lub wydaje się przeczyć) takiemu powiązaniu, organ - wobec twierdzeń strony skarżącej – powinien wezwać ją do wskazania i wyjaśnienia tego powiązania i dopiero na tej podstawie, a nie wyłącznie w oparciu jedynie fakt o podania w tytule przelewu konkretnych faktur, dokonać oceny tych twierdzeń i kwalifikacji ww. środków jako podlegających lub nie egzekucji. Poniechanie wyjaśnienia powyższej kwestii z udziałem strony i dania temu wyrazu w uzasadnieniu postanowienia stanowi więc naruszenie wskazanych wyżej przepisów k.p.a.
Odnośnie objętych kwotą przekazaną organowi egzekucyjnemu przez Bank środków opisanych jako wadium w informacji Banku z 5 czerwca 2024 r. oraz w znajdującej się w aktach administracyjnych historii rachunku X wskazać należy z kolei, że według strony skarżącej w dniu zajęcia (14 lutego 2023 r.) kwoty te zostały już zwrócone. Na dowód powyższego strona skarżąca przedłożyła wraz z zażaleniem wydruki przelewów z rachunku X ( z 15 listopada: kwota 2000 zł na rzecz M. Spółka z Ograniczoną Odpowiedzialnością – wadium [...], kwota 2000 zł na rzecz G. Sp. z o.o. – wadium [...]), które istotnie wskazują te same kwoty wadium, które wg informacji Banku wchodziły do przekazanej organowi kwoty 92 224,05 zł i które widnieją na historii tego rachunku, ale w datach wcześniejszych (28 października 2021 r.), przy czym historia ta nie wskazuje na dokonywane zwroty. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia brak jest w ogóle odniesienia do powyższej niespójności znajdujących się w aktach dokumentów i w tym kontekście do twierdzeń strony, iż niemożliwe było zajęcie ww. środków.
Biorąc zarazem pod uwagę dokumenty, które znajdują się w aktach administracyjnych sprawy dla Sądu niezrozumiała jest także zawarta w zaskarżonym postanowienie argumentacja, iż "Środki z tytułu wadium podlegają zajęciu w toku prowadzonej egzekucji w przypadku, gdy podlegają one zwrotowi, a to że taki przypadek wystąpił potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dowody zwrotu wadium. Zwrot następuje wówczas nie na rachunek bankowy wpłacającego wadium, lecz na konto wskazane przez organ egzekucyjny. Zajęcie należy rozumieć jako zajęcie prawa do zwrotu (wierzytelności), a nie fizyczne zajęcie (zablokowanie) środków, jeżeli świadczenie nie jest wymagalne". Powyższe stwierdzenia są prawdziwe wówczas, gdy zajęciu podlega wadium wpłacane przez dłużnika-wykonawcę na konto zamawiającego (np. ogłaszającego przetarg) – wówczas po stronie wpłacającego wadium powstaje wierzytelność o jego zwrot w przypadku niewybrania jego oferty. Zajęciu egzekucyjnemu podlega w takim wypadku ta wierzytelność, a zwrot wadium istotnie następuje – jak wskazał DIAS - na konto wskazane przez organ egzekucyjny. W przypadku, gdy wadium zostało zwrócone wcześniej, zajęciu egzekucyjnemu podlegają środki z jego zwrotu. Natomiast w rozpoznawanej sprawie nie wynika jednoznacznie z załączonych dokumentów, czy środki na rachunku X pochodziły z kwot wadium zwróconych skarżącej (które to wcześniej ona wpłacała na rzecz podmiotów wskazanych w tytule przelewów), czy też z wadium wpłaconych przez te podmioty (jako potencjalnych wykonawców/oferentów/podmioty uczestniczące w przetargu lub konkursie) na rzecz skarżącej jako zamawiającego/ogłaszającego przetarg. Sama treść opisów w tytułach przelewów wskazuje raczej, że chodzi o tę drugą sytuację – co wydają się zresztą potwierdzać również twierdzenia Fundacji o dokonaniu zwrotu wadium oraz znajdujące się w aktach potwierdzenia zwrotu wadium na rzecz podmiotów wpłacających je na rachunek skarżącej strony w 2021 r. W takim jednak wypadku, o ile kwoty uwidocznione na historii rachunku, a opisane jako "wadium", nie dotyczą wadium zgodnie z prawem zatrzymanego przez skarżącą (jako zamawiającego, ogłaszającego konkurs, przetarg lub inną procedurę wymagającą od uczestników wpłaty wadium) to do czasu ich zwrotu stanowią one cudze środki, których skarżąca jest jedynie przechowawcą. Środki takie nie wchodzą do majątku dłużnika i nie stanowią prawa majątkowego zobowiązanego, o jakim mowa w art. 67 § 1 u.p.e.a.
Brak należytego wyjaśnienia wskazanych wyżej kwestii charakteru kwot wpłacanych na rachunek X tytułem wadium oraz objętych zajęciem, a w szczególności brak odniesienia się do dokumentów mających potwierdzać ich zwrot i podnoszonych w tym kontekście twierdzeń strony wskazuje na naruszenie także w tym zakresie art. 7 i 107 § 2 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, ze zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego naruszają przepisy postępowania w stopniu , mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy będą zobowiązane uwzględnić uwagi zawarte w niniejszym wyroku i wyeliminować wskazane uchybienia.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.