III SA/Wr 39/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił skargę pacjenta domagającego się zwrotu kosztów planowego leczenia szpitalnego w Polsce, stwierdzając brak uprawnień do świadczeń w kwestionowanym okresie.
Skarga dotyczyła decyzji Prezesa NFZ o ustaleniu obowiązku poniesienia kosztów leczenia szpitalnego udzielonego skarżącemu w lutym 2019 r. Skarżący, pracujący w N. i posiadający EKUZ, twierdził, że miał prawo do świadczeń. Sąd uznał jednak, że leczenie miało charakter planowy, a nie nagły, co wykluczało jego finansowanie w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego UE, mimo posiadania EKUZ. Pacjent nie wykazał usprawiedliwionego przekonania o posiadaniu prawa do świadczeń.
Przedmiotem skargi była decyzja Prezesa NFZ o ustaleniu obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych mu w lutym 2019 r. Skarżący, pracujący w N. i posiadający EKUZ, został przyjęty do leczenia szpitalnego w trybie planowym, mimo że Centralny Wykaz Ubezpieczonych wskazywał na brak tytułu ubezpieczeniowego w Polsce w tym okresie. Prezes NFZ wszczął postępowanie, a skarżący przedstawił m.in. EKUZ i umowę o pracę. Po uzyskaniu informacji od świadczeniodawcy, że leczenie było planowe, oraz od Wydziału Współpracy Międzynarodowej, Prezes NFZ uznał, że świadczenia nie mogły zostać rozliczone na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ leczenie planowe nie jest objęte tymi przepisami, gdy osoba przebywa tymczasowo w innym państwie. Skarżący wniósł skargę, zarzucając organowi bezpodstawne uznanie braku uprawnień i powołując się na posiadanie EKUZ oraz błędne przekonanie o prawie do świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd podkreślił, że EKUZ uprawnia do świadczeń niezbędnych z medycznego punktu widzenia w czasie pobytu, ale wyklucza leczenie planowe. Ponieważ leczenie skarżącego miało charakter planowy, a nie nagły, nie spełniało ono warunków do rozliczenia w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Sąd uznał również, że skarżący nie wykazał usprawiedliwionego przekonania o posiadaniu prawa do świadczeń, a jego błędne przeświadczenie nie było uzasadnione okolicznościami sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, EKUZ uprawnia do świadczeń rzeczowych, które stają się niezbędne z medycznego punktu widzenia w czasie pobytu, z uwzględnieniem charakteru świadczeń i czasu trwania pobytu, ale wyklucza leczenie planowe.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na przepisach rozporządzenia nr 883/2004 i nr 987/2009, które jasno rozróżniają świadczenia niezbędne z medycznego punktu widzenia (w tym nagłe) od leczenia planowego. W przypadku skarżącego leczenie miało charakter planowy, co potwierdził świadczeniodawca, a zatem nie mogło być rozliczone na podstawie przepisów o koordynacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.ś.o.z. art. 50 § ust. 16 pkt 2
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie nr 883/2004 art. 19 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
Uprawnia do świadczeń rzeczowych niezbędnych z medycznego punktu widzenia w czasie pobytu, z wyłączeniem leczenia planowanego.
Pomocnicze
u.ś.o.z. art. 50 § ust. 6
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 50 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 50 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 50 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 50 § ust. 17
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.p.a. art. 61 § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie nr 883/2004 art. 11 § ust. 3 pkt a
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
Zasada stosowania ustawodawstwa tylko jednego państwa członkowskiego.
rozporządzenie nr 883/2004 art. 27 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
rozporządzenie nr 987/2009 art. 25 § lit. A pkt 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004
Świadczenia rzeczowe z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 oznaczają świadczenia niezbędne ze wskazań medycznych w celu zapobieżenia przymusowemu powrotowi do państwa właściwego przed końcem planowanego pobytu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Leczenie szpitalne skarżącego miało charakter planowy, a nie nagły, co wyklucza jego finansowanie w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego UE. Skarżący nie wykazał usprawiedliwionego przekonania o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce.
Odrzucone argumenty
Skarżący posiadał EKUZ, co powinno uprawniać go do świadczeń. Skarżący działał w błędnym, ale usprawiedliwionym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń.
Godne uwagi sformułowania
EKUZ uprawnia do świadczeń rzeczowych, które zostaną uznane przez lekarza za niezbędne z medycznego punktu widzenia w czasie pobytu na terenie innego państwa członkowskiego, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń i czasu trwania pobytu. Karta EKUZ nie może stanowić dokumentu gdy celem pobytu czasowego jest poddanie się leczeniu. Leczenie to, jak wynika z zebranych dowodów, nie wiązało się z nagłą sytuacją utraty, pogorszenia lub narażenia zdrowia, ale miało charakter planowy.
Skład orzekający
Magdalena Jankowska-Szostak
przewodniczący
Katarzyna Borońska
sprawozdawca
Kamila Paszowska-Wojnar
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego UE w kontekście EKUZ i leczenia planowego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy leczenie miało charakter planowy, a nie nagły. Wartość dowodowa oświadczenia pacjenta o usprawiedliwionym przekonaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z koordynacją systemów ubezpieczeń zdrowotnych w UE i znaczenie rozróżnienia między leczeniem nagłym a planowym przy korzystaniu z EKUZ.
“EKUZ nie pokryje planowego leczenia za granicą – co musisz wiedzieć przed wyjazdem?”
Dane finansowe
WPS: 2336,06 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 39/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Kamila Paszowska-Wojnar
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 50 ust. 16
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art. 19 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Kamila Paszowska-Wojnar, , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 8 grudnia 2023 r. Nr 416/01/2023/KL w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia i wysokości kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. L. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ, organ) z 8 grudnia 2023 r. nr 416/01/2023/KL w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia i wysokości kosztów świadczeń opieki zdrowotnej.
Jak wynika z akt sprawy, z danych zgromadzonych w systemach informatycznych NFZ wynikało, że w dniach od 14 do 16 lutego oraz 25 lutego 2019 r. skarżącemu udzielono świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne zrealizowanych przez Zespół Opieki Zdrowotnej w O., które zostały sfinansowane przez Dolnośląski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w kwocie 2.336,06 zł. Jednocześnie z ustaleń organu wynikało, że strona nie posiadała w tym czasie jakiegokolwiek tytułu uprawniającego do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w dacie udzielenia świadczeń, mimo że złożyła u świadczeniodawcy oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej, co skutkowało udzieleniem świadczeń finansowanych ze środków publicznych w kwestionowanym okresie. Zapisy Centralnego Wykazu Ubezpieczonych wskazują, że strona od 22 maja 2018 r. do 3 maja 2020 r. nie posiadała żadnego tytułu ubezpieczeniowego.
Prezes NFZ zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 poz. 775 z późn. zm.), dalej: k.p.a., pismem znak: [...] z dnia 31 października 2023 r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej i obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych jej w dniach od 14 do 16 lutego oraz 25 lutego 2019 r., jak również ich wysokości oraz poinformował o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów.
W toku postępowania strona w piśmie z 3 listopada 2023 r. oświadczyła, że w kwestionowanym czasie pracowała w N. oraz załączyła kserokopię Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (zwanej dalej "EKUZ"), kserokopię [...] karty ubezpieczenia społecznego z dnia 14 czerwca 2018 r., kserokopię umowy o pracę z [...] firmą zawartą na okres od 22 maja 2018 r. na czas nieokreślony wraz z drukiem przedstawiającym rozliczenie przychodów strony za październik 2018 r. oraz kserokopię wypowiedzenia umowy o pracę z dnia 23 marca 2020 r. W związku z powyższym organ pismami z dnia 7 listopada 2023 r. zwrócił się do Wydziału Współpracy Międzynarodowej (dalej: WWM) z wnioskiem o pozyskanie w imieniu strony Certyfikatu Tymczasowo Zastępującego EKUZ (zwanego dalej "Certyfikatem") oraz do Zespołu Opieki Zdrowotnej w O. z prośbą o wskazanie, czy świadczenia uzyskane przez Stronę w kwestionowanych dniach zostały jej udzielone w trybie nagłym łub niezbędnym ze względów medycznych, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń oraz przewidywanego czasu pobytu na terenie Polski. W dniu 20 listopada 2023 r. do DOW NFZ wpłynęła odpowiedź od świadczeniodawcy, który wskazał, że strona została przyjęta do leczenia szpitalnego w trybie planowym, na podstawie skierowania. Następnie w dniu 22 listopada 2023 r. do komórki merytorycznej wpłynęła odpowiedź z WWM, który przekazał pismo wraz z kserokopią dokumentu [...] uprawniający stronę do świadczeń opieki zdrowotnej w kwestionowanym czasie.
W świetle zebranego materiału dowodowego organ uznał, że z uwagi na planowy tryb udzielenia przedmiotowych świadczeń, nie mogły one zostać rozliczone na podstawie wspólnotowych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w konsekwencji czego należało uznać, że strona nie posiadała prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w kwestionowanym czasie. Prezes NFZ podkreślił, że zgodnie z unijnymi/wspólnotowymi przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (w szczególności art. 19 ust. 1 i art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, art. 25 pkt A ust. 3 rozporządzenia nr 987/2009 oraz Decyzji nr S3), osobie przebywającej tymczasowo w innym państwie członkowskim UE/EFTA przysługują te wszystkie rzeczowe świadczenia zdrowotne, które są niezbędne z medycznego punktu widzenia z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń i czasu trwania pobytu, z wyłączeniem leczenia planowanego.
Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu żądając jej uchylenia. Skarżący zarzucił, że bezpodstawnie organ uznał, iż we wskazanym okresie nie posiadał on tytułu uprawniającego do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej. W uzasadnieniu skargi podniósł, że podczas przyjęcia do szpitala posługiwał się kartą EKUZ, nikt go nie informował o tym, że nie ma prawa do świadczeń, i był w błędnym przeświadczeniu o przysługujących mu uprawnieniach do leczenia.
Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Kontrolowana decyzja wydana została w oparciu o art. 50 ust. 18 w związku z art. 50 ust. 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2022 poz. 2561 z późn. zm.), dalej: ustawa o świadczeniach. W myśl natomiast art. 50 ust. 16 pkt 2 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji, w przypadku, gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku:
1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo
1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo
2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 6
- osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia (...).
Przy tym oświadczenie, o którym mowa ust. 6 art. 50 ustawy o świadczeniach może zostać złożone przez świadczeniobiorcę w sytuacji, gdy nie potwierdzi prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w sposób określony w art. 50 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach, a także gdy nie przedstawi innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.
Z kolei przepis art. 50 ust. 1 ustawy o świadczeniach odwołuje się do karty ubezpieczenia zdrowotnego i dokumentu, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach (decyzja wójta, burmistrza, prezydenta gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo). Jak stanowi ten przepis, świadczeniobiorca ubiegający się o udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej jest obowiązany przedstawić: 1) kartę ubezpieczenia zdrowotnego - w przypadku ubezpieczonego oraz osób, do których stosuje się art. 67 ust. 4-7; 2) dokument, o którym mowa w art. 54 ust. 1 - w przypadku świadczeniobiorcy innego niż ubezpieczony. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, przedstawienie przez świadczeniobiorcę dokumentów, o których mowa w ust. 1, nie jest wymagane, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące warunki:
1. świadczeniobiorca potwierdzi swoją tożsamość poprzez okazanie dowodu osobistego, paszportu, prawa jazdy albo legitymacji szkolnej (legitymacja szkolna może być okazana jedynie przez osobę, która nie ukończyła osiemnastego roku życia);
2. świadczeniodawca lub niebędąca świadczeniodawcą osoba uprawniona w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. 2022 poz. 2555 z późn. zm.) uzyska potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby ubiegającej się o udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej w sposób określony w ust. 3
W myśl zaś ust. 3 art. 50 ustawy o świadczeniach, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej może zostać potwierdzone na podstawie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. 2023 poz. 57), sporządzonego, na podstawie numeru PESEL, przez Fundusz dla świadczeniodawcy lub niebędącej świadczeniodawcą osoby uprawnionej w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o refundacji i przesłanego za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. 2020 poz. 344 z późn. zm.) z zapewnieniem integralności i poufności zawartych w nim danych oraz uwierzytelnieniem stron uprawnionych do przetwarzania tych danych.
Tak więc dopiero w przypadku niepotwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w sposób określony w ust. 1-3 ustawy o świadczeniach świadczeniobiorca po okazaniu dokumentu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, może przedstawić inny dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, a jeżeli takiego dokumentu nie posiada, złożyć pisemne oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej.
W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 19 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L 2004 r. Nr 166, poz. 1, z późn. zm. dalej "rozporządzenie nr 883/2004"), i to w granicach wynikających z tego przepisu organ zobligowany jest przeprowadzić właściwe postępowanie.
Wskazać należy, iż dotychczas w Unii Europejskiej nie utworzono jednego wspólnego systemu zabezpieczenia społecznego. Każde z państw członkowskich tworzy własny system opierający się na ustawodawstwie krajowym. Państwa członkowskie UE w zakresie ubezpieczeń społecznych mają zatem prawo do określania kręgu osób objętych ubezpieczeniami społecznymi, jak również do regulowania warunków, które muszą być spełnione, aby zrealizowane zostały ekspektatywy do świadczeń ubezpieczeniowych, rodzaju i wysokości świadczeń przysługujących z ubezpieczenia społecznego oraz okresu, w którym powyższe świadczenia są wypłacane.
Art. 48 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) nakłada obowiązek utworzenia na poziomie unijnym systemu koordynacji krajowych systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich. Przepis ten ani tym bardziej wydane na jego podstawie akty prawne nie mają na celu budowy ponadnarodowej struktury zabezpieczenia społecznego, która miałaby funkcjonować na szczeblu Unii Europejskiej. Wprowadzenie obowiązku funkcjonowania koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich do treści Traktatu, czyli aktu o charakterze fundamentalnym dla UE, skutkuje tym, że żaden akt normatywny wtórnego prawa unijnego nie może uniemożliwić tej koordynacji. Regulacje prawa wtórnego mają natomiast gwarantować realizację zasady koordynacji w państwach członkowskich. Celem tej koordynacji jest zagwarantowanie zachowania przez osoby migrujące nabytych praw w zakresie zabezpieczenia społecznego oraz praw w trakcie nabywania, aby osoby, które chcą skorzystać ze swobody przemieszczania, nie były traktowane gorzej w zakresie zabezpieczenia społecznego niż osoby, które całą swą aktywność zawodową prowadziły tylko w jednym państwie członkowskim. Unijne zasady koordynacji wskazują kryteria doboru właściwego ustawodawstwa ubezpieczeń społecznych w razie kolizji krajowych systemów norm prawa ubezpieczeń społecznych (konflikt norm prawnych) oraz - po określeniu właściwych norm prawa ubezpieczeń społecznych - określają kryteria wyboru właściwego systemu ubezpieczenia społecznego w razie zbiegu uprawnień do świadczeń ubezpieczeniowych należnych z różnych systemów ubezpieczeń społecznych. Celem tych uregulowań jest między innymi zapobieżenie tzw. konfliktowi ustawodawstw, tzn. sytuacji, gdy dana osoba objęta byłaby równocześnie więcej niż jednym ustawodawstwem.
Mając na uwadze wskazane regulacje unijne organ trafnie odwołuje się w odpowiedzi na skargę do zasady stosowania ustawodawstwa tylko jednego państwa członkowskiego – w przypadku skarżącego będzie to ustawodawstwo państwa, w którym skarżący wykonywał pracę najemną (art. 11 ust. 3 pkt a rozporządzenia nr 883/2004). Zgodnie z tą zasadą właściwym ustawodawstwem dla celów ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego były zatem w lutym 2019 r. N. Potwierdza to fakt wydania skarżącemu karty EKUZ przez właściwą instytucję [...]. Jednocześnie przepis art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, stanowi, że o ile przepisy ust. 2 nie stanowią inaczej, ubezpieczony i członkowie jego rodziny przebywający w innym Państwie Członkowskim niż państwo właściwe są uprawnieni do świadczeń rzeczowych, które z powodów medycznych stają się niezbędne w czasie ich pobytu, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń oraz przewidywanego czasu pobytu.
Wskazać w tym miejscu trzeba na art. 25 lit. A pkt 3 rozporządzenia nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2009.284.1 z dnia 2009.10.30), zgodnie z którym świadczenia rzeczowe, o których mowa w art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, oznaczają świadczenia rzeczowe, które są udzielane w państwie członkowskim miejsca pobytu, zgodnie z jego ustawodawstwem, a które stają się niezbędne ze wskazań medycznych, z myślą o zapobieżeniu przymusowemu powrotowi ubezpieczonego do właściwego państwa członkowskiego przed końcem planowanego pobytu w celu uzyskania niezbędnego leczenia.
Ponadto zgodnie z zasadami ogólnymi Decyzji z dnia NR S1 Komisji Akredytacyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej europejskiej karty ubezpieczenia zdrowotnego (Dz.U.UE.C.2010.106.23 z dnia 2010.04.24) Europejska karta ubezpieczenia zdrowotnego stanowi poświadczenie uprawnienia ubezpieczonego i emeryta lub rencisty, jak również członków ich rodzin, przebywających w państwie członkowskim innym niż właściwe państwo członkowskie, do świadczeń rzeczowych, które stają się niezbędne z powodów medycznych, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń oraz przewidywanego czasu pobytu. Europejskiej karty ubezpieczenia zdrowotnego nie można używać w przypadku, gdy celem pobytu czasowego jest poddanie się leczeniu (pkt 1). W zakresie korzystania z europejskiej karty ubezpieczenia zdrowotnego w Decyzji wskazano, że karta ta stanowi dowód na to, że jej posiadacz jest uprawniony w państwie członkowskim pobytu do świadczeń rzeczowych z tytułu choroby, które stają się niezbędne ze względów medycznych i które są udzielane podczas pobytu czasowego w innym państwie członkowskim z myślą o zapobieżeniu przymusowemu powrotowi posiadacza karty do państwa właściwego lub państwa zamieszkania przed końcem planowanego pobytu w celu poddania się wymaganemu leczeniu (pkt 9).
Regulacja art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 w związku z przepisem art. 25 lit. A pkt 3 rozporządzenia nr 987/2009 była przedmiotem oceny w wyroku TSUE w sprawie C-326/00 IKA z dnia 25 lutego 2003 r. (E.CLI.EU.C.2003:101). Wskazano w nim, że ubezpieczony wymagający pilnego leczenia podczas pobytu w innym państwie członkowskim nie powinien być przymuszany do przerwania tego leczenia, aby wrócić do państwa członkowskiego zamieszkania w celu podjęcia podobnego leczenia, jeżeli nie jest to ze względów medycznych wskazane. W rzeczy samej, Trybunał uznał, że nawet jeżeli istnieje możliwość, iż leczenie – którego konieczność została spowodowana zmianami w stanie zdrowia ubezpieczonego w trakcie tymczasowego pobytu w innym państwie członkowskim – pozostaje w związku ze stanem przewlekłym, a w konsekwencji z uporczywą lub długotrwałą chorobą to okoliczność ta nie stanowi wystarczającej podstawy, aby uniemożliwiać ubezpieczonemu poddanie się temu leczeniu ().
Art. 19 rozporządzenia 883/2004 traktuje zatem o sytuacji związanej z opieką nieplanowaną i może – co do zasady - obejmować nieokreśloną liczbę przypadków, gdy stan zdrowia ubezpieczonego przebywającego tymczasowo w innym państwie członkowskim wymaga opieki szpitalnej w okolicznościach związanych w szczególności z nagłością sytuacji, poważnym charakterem choroby lub wypadku bądź medyczną niemożnością powrotu do państwa członkowskiego ubezpieczenia, które to przypadki nie pozostawiają innej możliwości jak jedynie zapewnienie zainteresowanemu leczenia szpitalnego w zakładzie położonym w państwie członkowskim pobytu. We wszystkich tych przypadkach jest wykluczona możliwość przypisania spornemu uregulowaniu wywierania jakiegokolwiek skutku ograniczającego na świadczenie usług opieki szpitalnej przez usługodawców posiadających siedzibę w innym państwie członkowskim.
Z powyższego wynika, iż karta EKUZ uprawnia ubezpieczonego do świadczeń rzeczowych, które zostaną uznane przez lekarza za niezbędne z medycznego punktu widzenia w czasie pobytu na terenie innego państwa członkowskiego, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń i czasu trwania pobytu. Posługując się kartą EKUZ można zatem skorzystać ze wszystkich świadczeń, co do których lekarz orzeknie, że są niezbędne. Świadczenia te udzielane są w imieniu instytucji właściwej przez instytucję miejsca pobytu, zgodnie z przepisami stosowanego przez nią ustawodawstwa, tak jakby zainteresowane osoby były ubezpieczone na mocy wspomnianego ustawodawstwa (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 marca 2023 r., II SA/Go 30/23). Natomiast karta EKUZ nie może stanowić dokumentu gdy celem pobytu czasowego jest poddanie się leczeniu.
Należy bowiem zaznaczyć, że zgodnie z unijnymi/wspólnotowymi przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (w szczególności art. 19 ust. 1 i art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, art. 25 pkt A ust. 3 rozporządzenia nr 987/2009 oraz Decyzji nr S3), osobie przebywającej tymczasowo w innym państwie członkowskim UE/EFTA przysługują te wszystkie rzeczowe świadczenia zdrowotne, które są niezbędne z medycznego punktu widzenia z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń i czasu trwania pobytu z wyłączeniem leczenia planowanego.
W rozpoznawanej sprawie organ rozważył cały zebrany materiał dowodowy, na który składały się wymienione na wstępie dokumenty pozyskane z inicjatywy organu, a także wyjaśnienia samego skarżącego. Nie kwestionował oświadczenia strony, że w czasie udzielenia jej świadczeń w postaci leczenia szpitalnego na terenie Polski pracowała w N. oraz że posiadała Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego ("EKUZ"). Prowadził postępowanie wyjaśniające co do charakteru świadczeń udzielonych skarżącemu w kontekście ich "niezbędności" w trakcie pobytu na terytorium Polski, w ramach którego zwrócono się do Wydziału Współpracy Międzynarodowej (zwanego dalej "WWM") z wnioskiem o pozyskanie w imieniu Strony Certyfikatu Tymczasowo Zastępującego EKUZ (zwanego dalej "Certyfikatem") oraz do Zespołu Opieki Zdrowotnej w O. z prośbą o wskazanie, czy świadczenia uzyskane przez Stronę w kwestionowanych dniach zostały jej udzielone w trybie nagłym łub niezbędnym ze względów medycznych, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń oraz przewidywanego czasu pobytu na terenie Polski. W dniu 22 listopada 2023 r. do komórki merytorycznej wpłynęła odpowiedź z WWM, który przekazał pismo wraz z kserokopią dokumentu [...] uprawniający skarżącego do świadczeń opieki zdrowotnej w kwestionowanym czasie. Z otrzymanej natomiast od świadczeniodawcy odpowiedzi wynikało, że skarżący został przyjęty do leczenia szpitalnego w trybie planowym, na podstawie skierowania.
W świetle powołanych regulacji Sąd podziela stanowisko Prezesa NFZ, że skarżący nie był uprawniony do świadczeń opieki zdrowotnej na terenie Polski. Nie miał bowiem w kwestionowanym okresie w Polsce statusu osoby ubezpieczonej i jednocześnie, mimo że podlegał ubezpieczeniu według ustawodawstwa [...], nie zostały spełnione warunki uprawniające go do otrzymania na terenie RP świadczeń medycznych na podstawie przepisów o koordynacji. Żaden z zebranych dowodów, żadne z twierdzeń strony oraz ustalonych okoliczności nie skazują, że doszło do sytuacji, w której w trakcie pobytu skarżącego na terenie Polski leczenie szpitalne stało się niezbędne i musiało zostać podjęte bez narażenia skarżącego na konieczność skrócenia pobytu w Polsce i powrotu do N. celem podjęcia leczenia. Leczenie to, jak wynika z zebranych dowodów, nie wiązało się z nagłą sytuacją utraty , pogorszenia lub narażenia zdrowia, ale miało charakter planowy, co potwierdza fakt wystawienia skarżącemu skierowania w takim trybie oraz znaczny odstęp czasowy pomiędzy jego wystawieniem a hospitalizacją. Sam skarżący również nie wskazuje na nagły i niezbędnych charakter tych świadczeń w okresie jego pobytu w Polsce. Tym samym rację ma organ, że z uwagi na planowy tryb udzielenia przedmiotowych świadczeń, nie mogły one zostać rozliczone na podstawie wspólnotowych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Odnosząc się twierdzeń skarżącego o tym, że działał on w przekonaniu, iż miał prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce, (co potencjalnie w dotyczyłoby przesłanek zastosowania art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach) Sąd zauważa, że okoliczności sprawy, w tym powoływane przez samego skarżącego, nie uzasadniają przypisania mu "usprawiedliwionego przekonania posiadania prawa do świadczeń" o którym mowa w tym przepisie. Jakkolwiek ustawa nie wprowadza definicji tego pojęcia, w orzecznictwie zwraca się uwagę, że na ulgowe traktowanie powinny zasługiwać te sytuacje, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca, a sam skarżący , odwołując się do swojego przekonania o prawie do świadczeń nie podnosi, że miało charakter uzasadniony, a wręcz przeciwnie przyznaje, że było ono błędne. Zaznaczyć należy, że skarżący powinien dopilnować wszelkich formalności związanych ze swoim zagranicznym ubezpieczeniem zdrowotnym, jak również zachować należytą staranność odnośnie ustalenia, na jakich zasadach i warunkach posiada uprawnienie do świadczeń zdrowotnych w Polsce, w szczególności jeśli – jak to wynika ze skargi - udzielane mu na terenie Polski świadczenia nie miały charakteru incydentalnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024, poz. 935) oddalił skargę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI