III SA/Wr 389/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-09-26
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdytermin ważnościuprawnieniakategorie prawa jazdywymiana dokumentukwalifikacje zawodoweadministracja publicznaruch drogowybezterminowe uprawnienia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta Wrocławia polegającej na wpisaniu terminowej ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C1, C oraz AM w dokumencie prawa jazdy, uznając, że nabyte bezterminowo uprawnienia nie tracą ważności z powodu wymiany dokumentu.

Skarżący K. M. wniósł skargę na czynność Prezydenta Wrocławia dotyczącą wydania dokumentu prawa jazdy, w którym wpisano termin ważności uprawnień kategorii C1, C oraz AM. Skarżący argumentował, że jego uprawnienia do tych kategorii, nabyte wcześniej bezterminowo, nie powinny być ograniczone czasowo. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezskuteczność czynności organu w części dotyczącej wpisu terminu ważności tych uprawnień. Sąd podkreślił, że wymiana dokumentu prawa jazdy w celu potwierdzenia kwalifikacji zawodowych nie upoważnia organu do ingerencji w bezterminowy charakter wcześniej nabytych uprawnień.

Sprawa dotyczyła skargi K. M. na czynność Prezydenta Wrocławia z dnia 22 sierpnia 2022 r. w przedmiocie wydania dokumentu prawa jazdy. Skarżący zwrócił się o wymianę dokumentu, dołączając orzeczenia lekarskie i psychologiczne wskazujące na brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami. Prezydent Wrocławia wydał nowe prawo jazdy, w którym oznaczył daty ważności poszczególnych kategorii. Skarżący zakwestionował wpisanie terminowej ważności uprawnień kategorii C1, C oraz AM, twierdząc, że powinny one być bezterminowe, podobnie jak posiadane już uprawnienia kategorii B. Organ administracji argumentował, że prawo jazdy wydawane jest na okres 15 lat, a termin ważności kategorii zawodowych wynika z orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Po postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego o niedopuszczalności odwołania, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Sąd, rozpoznając skargę, stwierdził, że czynność organu polegająca na wpisaniu terminu ważności uprawnień kategorii C1, C oraz AM była niezgodna z prawem. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach ustawy o kierujących pojazdami oraz rozporządzeń wykonawczych, podkreślając rozróżnienie między datą ważności dokumentu prawa jazdy a datą ważności samego uprawnienia. Sąd wskazał, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, zgodnie z poprzednimi przepisami, nie tracą ważności z powodu wymiany dokumentu lub wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. W związku z tym, Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w części dotyczącej wpisu terminu ważności uprawnień kategorii C1, C oraz AM i zasądził zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wpisanie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C1, C oraz AM w dokumencie prawa jazdy, podczas jego wymiany w celu potwierdzenia kwalifikacji zawodowych, nie jest zgodne z prawem, jeśli pierwotnie uprawnienia te były nabyte bezterminowo.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wymiana dokumentu prawa jazdy w celu potwierdzenia kwalifikacji zawodowych (art. 15 u.k.p.) stanowi czynność materialno-techniczną i nie upoważnia organu do ingerencji w bezterminowy charakter wcześniej nabytych uprawnień. Przepisy prawa rozróżniają datę ważności dokumentu od daty ważności uprawnienia, a nabyte bezterminowo uprawnienia nie tracą ważności z powodu wymiany dokumentu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (12)

Główne

u.k.p. art. 15 § 1 i 4

Ustawa o kierujących pojazdami

Starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji zawodowych w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. Przepisy te nie uprawniają organu do ingerencji w bezterminowy charakter wcześniej nabytych uprawnień.

rozporządzenie art. 29 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami

W przypadku osób, które posiadały uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo.

rozporządzenie art. 10 § ust. 4 i 5

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami

Wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji zawodowych jest dokonywany w postaci kodu "95" w układzie "95.DD.MM.RRRR" w pozycji "ograniczenia". Datą ważności wpisu jest 5 lat od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej. W pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy, która jest najwcześniejszym terminem upływu ważności badania lekarskiego, psychologicznego lub szkolenia okresowego. Sąd uznał tę interpretację za wadliwą w kontekście nabytego bezterminowo charakteru uprawnień.

Pomocnicze

u.k.p. art. 18 § 1 i 2

Ustawa o kierujących pojazdami

Osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na powyższy wniosek starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Wydanie nowego dokumentu nie stanowi rozstrzygnięcia władczego.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przedmiotem kontroli sądowej mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, stwierdza bezskuteczność czynności.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Termin do wniesienia skargi na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa wynosi trzydzieści dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd może uznać uchybienie terminu za bezskuteczne z winy skarżącego.

u.t.d. art. 39d § ust. 6

Ustawa o transporcie drogowym

u.k.p. art. 6 § ust. 1 pkt 6 i 8

Ustawa o kierujących pojazdami

Prawo jazdy kategorii B stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM. Kategoria C1 mieści się w zakresie kategorii C.

u.k.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Określa terminy ważności dokumentu prawa jazdy dla poszczególnych kategorii, z zastrzeżeniem krótszych okresów wynikających z orzeczeń lekarskich. Nie dotyczy to uprawnień nabytych bezterminowo pod rządami poprzednich przepisów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami nie tracą ważności z powodu wymiany dokumentu prawa jazdy w celu potwierdzenia kwalifikacji zawodowych. Wpisanie terminu ważności uprawnień kategorii C1, C oraz AM w dokumencie prawa jazdy, gdy pierwotnie były one bezterminowe, stanowi ingerencję w nabyte prawa. Czynność organu polegająca na wpisaniu terminu ważności uprawnień w dokumencie prawa jazdy, gdy nie dochodzi do nabycia nowych uprawnień, jest czynnością materialno-techniczną podlegającą kontroli sądu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu, że termin ważności kategorii zawodowych wynika z orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, a prawo jazdy wydawane jest na okres 15 lat.

Godne uwagi sformułowania

wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego pojęcie "prawo jazdy" jest używane w przepisach prawa w dwóch znaczeniach: jako uprawnienie i jako dokument urzędowy czym innym jest data ważności prawa jazdy, jako dokumentu, a czym innym jest data ważności uprawnienia nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym

Skład orzekający

Barbara Ciołek

przewodniczący

Kamila Paszowska-Wojnar

sprawozdawca

Magdalena Jankowska-Szostak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że wymiana dokumentu prawa jazdy w celu potwierdzenia kwalifikacji zawodowych nie może prowadzić do ograniczenia bezterminowo nabytych uprawnień. Ugruntowanie stanowiska, że wpisy w dokumencie prawa jazdy dotyczące terminu ważności uprawnień są czynnością materialno-techniczną podlegającą kontroli sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, w których uprawnienia do kierowania pojazdami zostały nabyte bezterminowo pod rządami poprzednich przepisów, a następnie następuje wymiana dokumentu lub wpis potwierdzający kwalifikacje zawodowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego dokumentu, jakim jest prawo jazdy, i wyjaśnia istotne kwestie dotyczące ważności uprawnień, co może być interesujące dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.

Twoje prawo jazdy wygasa? Uważaj, co wpisuje urzędnik – sąd wyjaśnia, kiedy bezterminowe uprawnienia pozostają bezterminowe!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 389/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Kamila Paszowska-Wojnar /sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
*Stwierdzono bezskuteczność czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 15
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), , Protokolant Specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi K. M. na czynność Prezydenta Wrocławia z dnia 22 sierpnia 2022 r. w przedmiocie wydania dokumentu prawa jazdy w zakresie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. C1, C oraz AM I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w części dotyczącej wpisu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. C1, C oraz AM; II. zasądza od Prezydenta Wrocławia na rzecz strony skarżącej 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 14 czerwca 2022 r. K. M. (dalej: skarżący) zwrócił się do Prezydenta Wrocławia (dalej: organ) z wnioskiem o wymianę dokumentu prawa jazdy. Do wniosku dołączył m.in. następujące dokumenty:
- orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 13 czerwca 2022 r., w którym stwierdzono, że wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych skarżący jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku [...], w orzeczeniu tym określono datę następnego badania okresowego na dzień 13 czerwca 2027 r.;
- orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia 13 czerwca 2022 r., w którym stwierdzono brak przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku [...] i określono termin następnego badania psychologicznego na dzień 13 czerwca 2027 r.
Po rozpoznaniu wniosku, w dniu 22 sierpnia 2022 r. Starosta wydał skarżącemu prawo jazdy, w którym oznaczył daty ważności poszczególnych kategorii uprawnień: uprawnienia kategorii AM – 29 lipca 2037 r., B1 i B – bezterminowo; C1 i C – 12 czerwca 2027 r.
W korespondencji e-mail z dnia 22 sierpnia 2022 r. skarżący zwrócił uwagę, że uprawnienia w zakresie kategorii C zostały wpisane jako terminowe, choć jego zdaniem brak było do tego podstaw. W odpowiedzi organ wskazał, że prawo jazdy od 19 stycznia 2013 r. wydawane jest na okres 15 lat; osoby, które ubiegają się o wydanie profilu [...] otrzymują przy danej kategorii zawodowej wpis "95", potwierdzający odbycie kwalifikacji zawodowej, dokonywany na okres 5 lat. Natomiast termin ważności kategorii zawodowej w ocenie organu wynika z orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, stąd wpisano skarżącemu posiadane uprawnienia zawodowe kat C i C1 z określeniem daty ważności 12 czerwca 2027 r. Z kolei uprawnienia w zakresie kategorii B są ważne bezterminowo. W dalszej korespondencji skarżący podniósł m.in., że jego zdaniem kategoria AM również powinna być wpisana bezterminowo, a ponadto, że wpis daty początkowej oraz daty końcowej ważności tych uprawnień wskazuje na to, że uprawnienia w tym zakresie przyznano na okres 24 lat, a nie 15 lat.
Skarżący wniósł odwołanie od czynności wydania prawa jazdy. Postanowieniem numer SKO 4142/11/23 z dnia 9 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do tutejszego Sądu, datowaną na dzień 28 marca 2023 r., w której wniósł m.in. o przywrócenie bezterminowego prawa jazdy kategorii C oraz zmianę terminowego prawa jazdy kategorii AM na bezterminowe. W treści skargi skarżący wskazał, że zamiast bezterminowych kategorii B oraz C otrzymał dokument z bezterminowym B oraz kategorią C wydaną na 5 lat, przy czym dodano kategorie B1 i C1, określając je analogicznie jak w przypadku kategorii B i C. Skarżący podniósł także, że skoro kategoria AM zastępuje kartę motorowerową , to nie powinna zostać wpisana z datą ważności, gdyż kartę motorowerową uzyskał dużo wcześniej niż prawo jazdy kategorii B. Skarżący wskazał, że prawo nie działa wstecz i ważność badań lekarskich nie oznacza ważności samych uprawnień. Ponadto skarżący powołał się na treść wyroku NSA z dnia 21 marca 2017 r. w sprawie I OSK 1686/15, w którym podkreślono, że okoliczność, że dokumenty prawa jazdy mają ściśle określony termin ważności nie powoduje utraty bezterminowego charakteru uprawnień do kierowania pojazdami, nabytych przez osoby pod rządami poprzednich przepisów.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 października 2023 r. skargi zostały rozdzielone w oparciu o treść art. 57 § 3 p.p.s.a., a uwierzytelniona kopia skargi została zarejestrowana jako skarga na czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie wydania dokumentu prawa jazdy.
Organ w odpowiedzi na skargę, podtrzymał swoje stanowisko odnośnie prawidłowości wpisu w dokumencie wydanego prawa jazdy, powołując się na treść obowiązujących przepisów prawa i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ustawodawca określił przesłanki uwzględnienia skargi sądowoadministracyjnej wniesionej na decyzję administracyjną lub postanowienie.
W pierwszej kolejności należało zbadać charakter działania organu, polegającego na dokonaniu wpisów w dokumencie prawa jazdy. Zgodnie z brzmieniem art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm., dalej jako u.k.p.)., osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na powyższy wniosek starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Z przepisu tego wynika, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, gdyż starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę. Jeśli natomiast zmiana ta wynika z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami, to tylko wówczas te nowe uprawnienia wynikają ze stosownej decyzji o ich nadaniu. Omawiany problem prawny był przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w wyrokach z: 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 374/22, z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20, z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1421/21, z 17 marca 2022 sygn. akt II GSK 98/22, CBOSA). Sąd podziela zasadnicze motywy rozstrzygnięcia wskazane w uzasadnieniach powyższych orzeczeń w odniesieniu do tego, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy w warunkach wskazanych w art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. (analogicznie należy potraktować sytuację określoną w art. 15 ust. 1 i 4 u.k.p., w której nie dochodzi do nabycia nowych uprawnień) stanowi czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Wobec powyższego, Sąd przyjął, że przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie była czynność materialno-techniczna Starosty, dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami.
Biorąc przy tym pod uwagę, że skarżący zaskarżył działanie organu polegające na wpisaniu w dokumencie prawa jazdy terminu ważności w zakresie wpisania tam terminu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C1, C oraz AM, Sąd dokonał kontroli czynności wpisania terminu ważności uprawnień w powyższym zakresie.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozstrzygnięcia, należy jeszcze wskazać, że stosownie do brzmienia art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący dowiedział się o kwestionowanej czynności w dniu 22 sierpnia 2022 r. (kiedy odebrał prawo jazdy), a skargę wniósł w dniu 28 marca 2023 r., czyli z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Mając jednak na uwadze charakter zaskarżonej czynności, brak pouczenia skarżącego o możliwości wniesienia skargi do Sądu oraz podejmowane przez skarżącego czynności, należało uznać, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego.
Przechodząc do merytorycznych aspektów sprawy, Sąd zauważa, że w podobnej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (wyrok z 17 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Po 169/21, CBOSA), jak również tutejszy Sąd (wyrok z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn.. akt III SA/Wr 307/21, CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w powyższych wyrokach i przyjmuje je za własne. Tezy i twierdzenia tych wyroków (ich fragmenty) zostaną powołane wielokrotnie niżej, jako szczególnie trafne.
Zaskarżona czynność została podjęta w związku z wnioskiem skarżącego o dokonanie w prawie jazdy wpisu potwierdzającego posiadanie świadectwa kwalifikacji zawodowej (potwierdzenie odbycia szkolenia okresowego). Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.k.p., starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej albo szkolenia okresowego, o których mowa w rozdziale 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Stosownie do art. 15 ust. 4 u.k.p. wpis ten jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy.
W sprawie rozważenia wymagało, czy wymiana prawa jazdy przez Starostę w oparciu o przywołane powyżej przepisy prawa materialnego, upoważniała organ do ingerencji w uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami, poprzez wpisanie daty ważności przysługujących skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C1 i C, jak również kategorii AM.
W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1135/19, wyrok WSA w Poznaniu z 22 marca 2018r. sygn. akt II SA/Po 1173/17, CBOSA) podkreśla się, że pojęcie "prawo jazdy" jest używane w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. W pierwszym znaczeniu, jest rozumiane jako uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Natomiast w drugim znaczeniu jest używane na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego, posiadanie przez daną osobę uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii. W tym znaczeniu prawo jazdy stanowi urzędowy dowód posiadania przez oznaczoną w jego lłwyraźnego zaznaczenia konieczności odróżnienia uprawnień do kierowania pojazdami, które stanowią publiczne prawo podmiotowe uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem od samego dokumentu prawa jazdy, który w świetle art. 4 ust. 1 u.k.p. stanowi wyłącznie dokument potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składający się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy. Prawo jazdy jest więc urzędowym dowodem posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami (art. 76 § 1 k.p.a.). Jego treść powinna być jasna i zrozumiała zarówno dla posiadacza prawa jazdy, jak i osoby kontrolującej, czy kierujący pojazdem posiada uprawnienie do prowadzenia tego właśnie pojazdu. W szczególności wymienione osoby nie mogą mieć wątpliwości, czy uprawnienia stwierdzone decyzją właściwego organu są ważne, czy też wygasły, np. wskutek upływu czasu (por. wyrok NSA z 21 marca 2017 r., I OSK 1686/15). Słusznie podkreśla się także w orzecznictwie, że czym innym jest data ważności prawa jazdy, jako dokumentu, a czym innym jest data ważności uprawnienia, wpisywana na drugiej stronie dokumentu prawa jazdy w kolumnie (pozycji) 11, korespondującej z pozycją w kolumnie 9 wskazującą na konkretną kategorię posiadanego uprawnienia. Czym innym jest także potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej, wpisywane w pozycji 12 odnoszącej się do ograniczeń jako data ważności posiadanego świadectwa kwalifikacji zawodowej korespondującej z pozycją w kolumnie 9 (kategorią posiadanego uprawnienia) i pozycją w kolumnie 11 (datą ważności uprawnienia).
W przywołanych powyżej fragmentach art. 15 u.k.p. mowa jest o prawie jazdy, jako dokumencie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy. Wynika z niego bowiem jasno, że starosta "dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej (...), szkolenia okresowego" (ust. 1), a także, że następuje to "w formie wymiany prawa jazdy" (ust. 4). Przepisy te stanowią zatem o dokonaniu określonego wpisu w dokumencie prawa jazdy, z uwzględnieniem jego terminu ważności, co nastąpić ma poprzez wymianę tego dokumentu na dokument nowy. Poza rzeczonym wpisem, który potwierdzać ma zdobycie przez posiadacza dokumentu prawa jazdy kwalifikacji zawodowych, wymaganych w świetle regulacji rozdziału 7a ustawy o transporcie drogowym do wykonywania przewozów drogowych jako [...], przepisy te nie uprawniają organu administracji publicznej do dokonania jakichkolwiek dalszych zmian, co oznacza, że w pozostałym zakresie nowo wydany przy tej okazji dokument powinien - co do zasady - stwierdzać dotychczasowy odnoszący się do kierującego pojazdami stan faktyczny.
Z akt administracyjnych sprawy, w szczególności z kserokopii dotychczasowego dokumentu prawa jazdy wydanego w dniu 8 kwietnia 2008 r. wynika bezspornie, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i C bezterminowo (w pozycji 11 "data ważności uprawnienia" w odniesieniu do tych wszystkich kategorii widnieje symbol "-"). Zauważyć przy tym trzeba, że posiadanie przez skarżącego tych uprawnień oznacza tym samym - na gruncie art. 6 ust. 1 u.k.p. - równoczesne posiadanie przez niego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1 i C1. Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231, dalej: rozporządzenie) w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy (o kierujących pojazdami, to jest w dniu 19 stycznia 2013 r. - przyp. tut. Sądu) uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo (ust. 1). W przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a rozporządzenia, nie może być dłuższa niż 15 lat (ust. 2).
Skarżący na dzień 22 sierpnia 2022 r. posiadał zatem - stwierdzone poprzednim dokumentem prawa jazdy - bezterminowe uprawnienia kategorii B i C. Organ w nowym dokumencie prawa jazdy w odniesieniu do kategorii B i B1 oznaczył datę ważności tych uprawnień jako bezterminową. Powinien jednak także w odniesieniu do kategorii C1 oraz C umieścić symbol "-", czego wymagał od organu § 29 ust. 1 rozporządzenia (kategoria C1 mieści się w zakresie kategorii C - art. 6 ust. 1 pkt 8 u.k.p.).
Wskazać przy tym należy na treść art. 13 ust. 1 u.k.p., zgodnie z którym prawo jazdy kategorii:
1) AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T wydaje się na okres 15 lat, z tym że: a) okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a, b) prawo jazdy kategorii B uzyskane po raz pierwszy wydaje się na okres, o którym mowa w art. 91 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 92 ust. 1;
2) C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 15 - określa termin ważności dokumentu prawa jazdy, a nie ważności uprawnień określonych kategorii.
W sprawie w odniesieniu do kategorii AM organ nieprawidłowo wpisał datę ważności uprawnienia: 29 lipca 2037 r. Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 pkt 6 u.k.p., prawo jazdy kategorii B stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM. Jak już wcześniej wskazano, skarżący od dnia 8 kwietnia 2008 r. posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B bez ograniczenia terminu ważności. W konsekwencji, organ nie był uprawniony do modyfikowania terminu ważności uprawnienia kategorii AM.
Jeżeli chodzi o kategorie: C1 i C Starosta również nieprawidłowo wpisał jako datę ważności uprawnienia datę kolejnego badania wynikającą z orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Takie stanowisko nie może zostać wywiedzione ani z przytoczonej wyżej treści art. 15 u.k.p, ani z przepisów rozporządzenia z 24 lutego 2016 r.
Według treści § 10 ust. 4 rozporządzenia, wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jest dokonywany w postaci kodu "95" w układzie "95.DD.MM.RRRR", we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku [...], o którym mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E. Datą ważności wpisu jest data 5 lat liczona od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej. Zgodnie zaś z § 10 ust. 5 rozporządzenia, dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego."
W odniesieniu do przywołanych wyżej regulacji, NSA w wyroku z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20 (CBOSA) wskazał, że literalne odczytanie przepisu § 10 ust. 5 rozporządzenia może potwierdzać sposób interpretacji organu (to jest ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami - przyp. tut. Sądu), bowiem użyte w tym przepisie określenie: "w pozycji data ważności uprawnienia" może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko uprawnień, o których mowa w art. 15 u.k.p. (uprawnień [...] zawodowego – posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej, przyp. tut. Sądu), ale również uprawnień nabytych bezterminowo, to jednak taki rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego, w tym argumentacji a rubrica. Taka interpretacja pozostaje w sprzeczności z § 29 rozporządzenia. Przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu powinny podlegać odrębnie - data ważności prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Dodatkowo dokonuje się wpisu potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w postaci kodu na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku [...], o którym mowa w art. 39 ust. 6 u.t.d., posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E. Datą ważności wpisu (w pozycji "ograniczenia") jest data 5 lat liczona od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p., dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz.Urz.UE Seria L z 2006 r. Nr 403, s. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych (czy jak w rozpatrywanej sprawie celem potwierdzenia kwalifikacji zawodowych w oparciu o art. 15 u.k.p.), stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 2030/21, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii AM, C1 oraz C w wydanym skarżącemu dokumencie prawa jazdy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI