III SA/Wr 367/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-01-30
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowykara pieniężnamasa całkowita pojazdunacisk osidrewnoustalanie masy ładunkuPrawo o ruchu drogowymUstawa o transporcie drogowymWSAkontrola drogowa

WSA we Wrocławiu uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, wskazując na konieczność uwzględnienia przepisów dotyczących sposobu ustalania masy drewna.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na T. G. za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przewożącego drewno. Skarżący argumentował, że masa ładunku powinna być obliczona zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym i rozporządzeniem określającym gęstość drewna, co wykazałoby brak przekroczenia norm. Organy administracji nie uwzględniły tej metody, opierając się na pomiarach wagi pojazdu. WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję, podkreślając, że przepisy dotyczące sposobu ustalania masy drewna nie mogą być pomijane i wymagają ponownej oceny stanu faktycznego.

Przedmiotem skargi była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) utrzymująca w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (MWITD) o nałożeniu na T. G. kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego. Kontrola wykazała przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, nacisku osi oraz wysokości pojazdu z ładunkiem drewna. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów KPA poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak analizy i zastosowania przepisów art. 61 ust. 15 i 16 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Środowiska i Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna. Twierdził, że zgodnie z tymi przepisami masa przewożonego drewna nie przekraczała dopuszczalnych norm. Organy administracji uznały, że obliczenia masy drewna na podstawie wskazanych przepisów mają charakter jedynie szacunkowy, a decydujące są wyniki ważenia pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję MWITD. Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące ustalania masy drewna, pomijając art. 61 ust. 15 i 16 Prawa o ruchu drogowym oraz rozporządzenie wykonawcze, które określają sposób obliczenia rzeczywistej masy drewna. Sąd podkreślił, że te przepisy nie mają charakteru szacunkowego, a ich pominięcie przy ocenie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej jest nieprawidłowe. Sąd powołał się również na orzecznictwo NSA potwierdzające konieczność uwzględnienia tych przepisów. Ponadto, sąd wskazał na niewystarczającą analizę organów w zakresie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, w kontekście ewentualnego wszczęcia postępowania w oparciu o Prawo o ruchu drogowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, należy uwzględnić przepisy dotyczące sposobu ustalania masy drewna na podstawie jego objętości i normatywnej gęstości, ponieważ nie mają one charakteru jedynie szacunkowego, a ich pominięcie przy ocenie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 61 ust. 15 i 16 Prawa o ruchu drogowym oraz rozporządzenie wykonawcze określają sposób obliczenia rzeczywistej masy drewna i nie można ich traktować jako przepisów o charakterze szacunkowym. Ich pominięcie przy ocenie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej jest błędem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.t.d. art. 92a § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków podlega karze pieniężnej.

u.t.d. art. 92a § ust. 7

Ustawa o transporcie drogowym

Określa naruszenia popełnione przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wskazane w załączniku nr 3.

u.t.d.

Ustawa o transporcie drogowym

Załącznik nr 3, Ip. 10.2.3 - dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i mniej niż 20%.

u.p.r.d. art. 61 § ust. 1

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu.

u.p.r.d. art. 61 § ust. 15

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna.

Rozporządzenie Ministra Środowiska i Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna art. 1 § ust. 1 i 2

Określa gęstość drewna dla gatunków mających zastosowanie w przemyśle i budownictwie, przewożonego środkami transportu drogowego, w kg/m3, zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik.

Pomocnicze

u.t.d. art. 92c § ust. 1 pkt 2

Ustawa o transporcie drogowym

Przesłanka odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, gdy za stwierdzone naruszenie nałożono karę przez inny uprawniony organ.

u.p.r.d. art. 61 § ust. 16

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Określenie gęstości drewna w drodze rozporządzenia, z uwzględnieniem potrzeby ustalenia masy przewożonego drewna w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia art. 3 § ust. 1 pkt 2

Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów zarejestrowanego po 13.03.2003 r. wynosi 40 t.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Konieczność uwzględnienia przepisów art. 61 ust. 15 i 16 Prawa o ruchu drogowym oraz rozporządzenia z dnia 2 maja 2012 r. przy ustalaniu masy przewożonego drewna, gdyż nie mają one charakteru szacunkowego. Organy nie zbadały należycie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji, że obliczenia masy drewna na podstawie wskazanych przepisów mają charakter jedynie szacunkowy. Stwierdzenie organów, że wskazania urządzeń pomiarowych w pojeździe mogą stanowić podstawę do podważania metod obliczeniowych przyjętych zgodnie z przepisami prawa.

Godne uwagi sformułowania

nie sposób przyjąć, aby przepis ten określał jedynie szacunkową masę drewna brak jest podstaw prawnych do takiego stwierdzenia nie sposób całkowicie pominąć przy ocenie, czy doszło do naruszenia określonego w Ip. 10.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d.

Skład orzekający

Kamila Paszowska-Wojnar

przewodniczący-sprawozdawca

Anetta Chołuj

członek

Anna Kuczyńska-Szczytkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania masy ładunku (drewna) w transporcie drogowym oraz analiza przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przewozu drewna i interpretacji przepisów prawa o ruchu drogowym w kontekście ustawy o transporcie drogowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu interpretacji przepisów dotyczących masy ładunku w transporcie drogowym, co jest istotne dla branży. Wyrok pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów i jak sądy mogą korygować błędy organów administracji.

Czy masa drewna w Twojej ciężarówce jest liczona poprawnie? Sąd wskazuje na błędy organów!

Dane finansowe

WPS: 5000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 367/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska Protokolant specjalista Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 lutego 2024 r. nr BP.501.155.2024.2409.ML6.534612 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 grudnia 2023 r. nr WITD.DI.0152.VI0225/82/23; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 29 lutego 2024 r., nr BP.501.155.2024.2409.ML6.534612, utrzymująca w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: DWITD, organ I instancji) z dnia 7 grudnia 2023 r. nr WITD.DI.0152A/I0225/82/23 o nałożeniu na T. G. (dalej: strona, skarżący) kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 31 października 2023 r. na autostradzie A4 w miejscowości B. zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosobowego ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą kłonicową marki [...] o nr rej. [...], którym J. J. wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy (drewna) z H. do S. w imieniu i na rzecz skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą T. Przebieg i wyniki kontroli został utrwalony w protokole z dnia 31 października 2023 r. W związku z podejrzeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów gabarytowo - wagowych kontrolowanego pojazdu, dokonano jego ważenia na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do pomiaru mas i nacisków osi, przy pomocy wagi przenośnej do ważenia dynamicznego o numerze fabrycznym [...], posiadającej świadectwo legalizacji ponownej. W wyniku przeprowadzonego ważenia stwierdzono, że pojazd posiada nienormatywny nacisk pojedynczej osi napędowej, nacisk potrójnej osi naczepy oraz przekracza dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, a także dopuszczalną wysokość pojazdu wraz z ładunkiem. Mianowicie, stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej wyniósł 13,8 t, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej normy o 2,31, tj. przekroczenie o 20% względem dopuszczalnych 11,5 t. Nacisk potrójnej osi naczepy wyniósł 24,9 t, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej normy o 0,9 t - tj. przekroczenie o 3,75% względem dopuszczalnych 24 t. Rzeczywista masa całkowita kontrolowanego pojazdu wyniosła 46,7 t, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej normy o 6,7 t - 16,75% względem dopuszczalnych 40 t.
W dniu 31 października 2023 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia 7 grudnia 2023 r. nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za naruszenie w postaci dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i mniej niż 20%. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na ustalone w sprawie okoliczności faktyczne. Podał, że kierowca pouczony o prawie do złożenia wniosku o ponowne ważenie pojazdu nie złożył takiego wniosku. Dalej organ zaznaczył, że na podstawie ważenia i pomiaru gabarytów pojazdu wraz z ładunkiem stwierdzono, że kontrolowany pojazd jest pojazdem nienormatywnym i wymagane jest zezwolenie kategorii V, którego kierowca nie posiadał. Powołano się na treść § 3 ust. 1 pkt 2 i 4 oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003 r. nr 32 poz. 262 ze zm., dalej jako: rozporządzenie z dnia 31 grudnia 2002 r.). Dalej podniesiono, że strona została poinformowana o treści art. 92b oraz 92 c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm., dalej jako: u.t.d.), lecz nie wskazała na żadne okoliczności mogące świadczyć o istnieniu przesłanek określonych w tych przepisach.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń, w szczególności w zakresie niezasadnego obciążenia strony naruszeniami na podstawie braku analizy i zastosowania treści art. 61 ust. 15 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, dalej jako: u.p.r.d.) oraz brak wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego dotyczącego przedmiotowej kontroli. Strona podniosła, że objętość przewożonego drewna [...] wyliczona przez kierowcę i poświadczona przez leśniczego, który wystawił kwit przewozowy, wynosiła 30,18 m2 i została wyliczona według wzoru, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska i Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012r., poz. 536, dalej jako: rozporządzenie z dnia 2 maja 2012 r.). Dalej wskazano, że masa własna kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 13 326 kg (8126 kg + 5200 kg), podczas gdy maksymalna masa ładunkowa dla tego zespołu pojazdów to 26674 kg, co w przełożeniu na gatunek drewna [...] pozwoliłoby przewieźć maksymalnie 39,81 m2 tego drewna. Skarżący powołał się również na treść art. 144a u.p.r.d. Skarżący zarzucił, że podczas kontroli nie podjęto się obliczenia masy przewożonego drewna zgodnie z treścią rozporządzenia z dnia 2 maja 2012 r., a jednocześnie organ nie kwestionował rodzaju przewożonego ładunku.
Skarżoną obecnie decyzją GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ powołał się na przepisy u.t.d. (w tym załącznika nr 3 do tej ustawy - Ip 10.2.3), u.p.r.d. i rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. Wskazano, że dla przedmiotowego zespołu pojazdów, jako zarejestrowanego po dniu 13 marca 2003 r., dopuszczalna masa całkowita wynosi 40 t (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r.). Dalej zaznaczono że przewóz drewna przez stronę był ładunkiem podzielnym. Powołano się na ustalenia zawarte w protokole kontroli i stwierdzone przekroczenia w zakresie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego wynoszącej 46,7 t, tj. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej wynoszącej 40 t o 16,75 %, biorąc pod uwagę, że strona nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wskazano na treść przepisów zarządzenia nr 32/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 lipca 2020 r. zmieniającego zarządzenie nr 28/2014 w sprawie zasad, planowania, prowadzenia oraz kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD poz. 32) oraz późniejszego zarządzenia tego samego organu nr 35/2020 z dnia 13 sierpnia 2020 r. Odnosząc się do argumentacji strony, organ wskazał, że jego zdaniem błędnie interpretuje ona przepisy dotyczące wyznaczania masy drewna, ponieważ sposób obliczania masy drewna na podstawie rozporządzenia z dnia 2 maja 2012 r. ma na celu określenie jego szacunkowej wagi, zaś dokonując poprawnie takich obliczeń, przewoźnik przed podjęciem się wykonania przejazdu może zweryfikować, czy pojazd po załadunku pozostanie normatywny, uwzględniając masy własne pojazdu i naczepy oraz oszacowanej w ten sposób masy drewna. Dalej organ podniósł, że metodyki pomiaru masy drewna nie zostały określone w żadnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego, zaś zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych nie są wiążące dla pomiarów masy pojazdów z ładunkami, wykonywanych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego i w tym przypadku zastosowanie mają zarządzenia wydane przez GITD. Podkreślono, że karę nakłada się na podstawie faktycznie przekroczonych parametrów, które to przekroczenie nie jest określone szacunkowo ale zmierzone za pomocą zalegalizowanego przyrządu. Organ zaakcentował następnie, że wskazania zawarte w dokumencie przewozowym nie przesądzają o tym jaka jest rzeczywista masa całkowita danego pojazdu i masy ładunków zadeklarowane przez nadawców mogą stanowić wyłącznie punkt odniesienia dla przewoźników, tak aby do ładunków o określonych parametrach wagowych podstawić odpowiedni pojazd. Organ podkreślił też, że w sprawie podstawą do nałożenia kary pieniężnej były przepisy u.t.d., tj. jej art. 92a ust. 7 pkt 2. Wskazano, że w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na taki przejazd oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego wszczyna się dwa niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów u.t.d. oraz u.p.r.d. i obie sankcje nie są ze sobą tożsame. Wskazano, że przepisy u.p.r.d. sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z jego warunkami, a przepisy u.t.d. - naruszenia określone w załączniku nr 3, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd, jak również, że obie ustawy chronią inne dobra prawne. Organ wskazał ponadto, że w sprawie nie zaszły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 92 c u.t.d. Zdaniem organu kierowca mógł podejrzewać przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, gdyż kontrolowany pojazd członowy wyposażony był w system informujący o naciskach osi pojazdu, w związku z czym mógł on w dowolnym momencie sprawdzić wskazania nacisków osi ciągnika i naczepy. System ten, użyty przez inspektora w trakcie kontroli, wskazywał na przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika oraz nacisków grupy trzech osi naczepy względem dopuszczalnej normy. Wobec powyższego, według stanowiska organu kierowca (za którego strona odpowiada) miał świadomość przekroczeń dopuszczalnych wartości nacisków osi i co za tym idzie, także dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego, a mimo to realizował przewóz.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (jak w odwołaniu). W uzasadnieniu skargi skarżący przywołał okoliczności i argumentację wskazane już wcześniej w odwołaniu i podkreślił, że zgodnie z art. 61 ust. 15 u.t.d. przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. W jego ocenie w dniu kontroli masa przewożonego drewna zgodnie z obliczeniem na podstawie tego przepisu, a także zgodnie z rozporządzeniem z dnia 2 maja 2012 r., nie powodowała przekroczenia w rozumieniu powołanego przepisu i nie mogła stanowić podstawy do wszczęcia postępowania i nakładania kary. Zaakcentowano, że organ nie podjął się obliczenia masy przewożonego drewna zgodnie z treścią art. 61 ust. 15 u.t.d. Strona nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu, że wyznaczanie masy drewna w myśl tego przepisu miałoby być jedynie szacowaniem wartości, a nie metodą obliczeniową, stwierdzając, że jest to kompletnie pozbawione podstaw prawnych. Jego zdaniem organy celowo pomijają prawidłową procedurę wyznaczania rzeczywistej masy drewna. Ponadto skarżący wskazał, że nie może być mowy o uwzględnieniu wskazań urządzeń pomiarowych stosowanych w pojeździe, skoro nie są to urządzenia certyfikowane, a ponadto ich wskazania są tylko poglądowe i nie stanowią podstawy do podważania metod obliczeniowych przyjętych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Podniósł też, że w warunkach leśnych, w trakcie załadunku, zastosowanie urządzeń zamontowanych w systemie zawieszenia pojazdu nie jest możliwe, gdyż pojazd nie znajduje się na równym, płaskim i twardym podłożu. W związku z powyższym, w ocenie skarżącego, rozsądny ustawodawca, wprowadzając metodę wyznaczania masy przewożonego drewna, umożliwił przewoźnikom właściwe załadowanie pojazdów bez użycia urządzeń pomiarowych, których użycie w warunkach leśnych nie jest fizycznie możliwe. Skarżący powołał się także na tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2018 r. w sprawie II GSK 2396/16 (CBOSA).
W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Jak z kolei wynika z ust. 7 tego artykułu - wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa Ip. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
W Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d. określono naruszenie w postaci dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i mniej niż 20%, za którego popełnienie przewidziana została kara w wysokości 5.000 zł.
W niniejszej sprawie nałożono na skarżącego karę pieniężną za naruszenie opisane w Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d., uznając, na podstawie ustaleń z przeprowadzonej kontroli (obejmującej ważenie przedmiotowego pojazdu na stanowisku do pomiaru mas i nacisków osi przy pomocy wagi przenośnej do ważenia dynamicznego), że pojazd posiada nienormatywny nacisk pojedynczej osi napędowej, nacisk potrójnej osi naczepy oraz przekracza dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, a także dopuszczalną wysokość pojazdu wraz z ładunkiem. Przypomnieć zatem należy, że w wyniku powyższego pomiaru stwierdzono, iż nacisk pojedynczej osi napędowej wyniósł 13,8 t, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej normy o 2,3 t, tj. przekroczenie o 20% względem dopuszczalnych 11,5 t. Nacisk potrójnej osi naczepy wyniósł 24,9 t, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej normy o 0,9 t - tj. przekroczenie o 3,75% względem dopuszczalnych 24 t, natomiast rzeczywista masa całkowita kontrolowanego pojazdu wyniosła 46,7 t, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej normy o 6,7 t - 16,75% względem dopuszczalnej wartości wynoszącej 40 t. W oparciu o tak stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 16,75 % wymierzono karę zgodnie z Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i mniej niż 20%.
Skarżący prezentował w sprawie stanowisko, że rzeczywista masa całkowita przewożonego ładunku (drewna) powinna zostać ustalona na podstawie przepisu art. 61 ust. 15 i 16 u.p.r.d. i wydanego na tej podstawie rozporządzenia z dnia 2 maja 2012 r. (w sprawie określenia gęstości drewna) i że nie przekroczył dopuszczalnych wartości w tym zakresie, ustalonych na podstawie tego rozporządzenia (dysponował a organ niezasadnie pominął te regulacje prawne, błędnie uznając je za określające wyłącznie szacunkową masę drewna. Wskazywał, że objętość przewożonego drewna [...] wyliczona przez kierowcę i poświadczona przez leśniczego, który wystawił kwit przewozowy, wynosiła 30,18 m2 i została wyliczona według wzoru, zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 2 maja 2012 r. Skarżący argumentował dalej, że skoro masa własna kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 13 326 kg (8126 kg + 5200 kg), podczas gdy maksymalna masa ładunkowa dla tego zespołu pojazdów to 26674 kg, to oznacza to, że w przełożeniu na gatunek drewna [...] pozwoliłoby przewieźć maksymalnie 39,81 m2 tego drewna, a więc nie przekroczył dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wraz z ładunkiem.
Jak stanowi przepis art. 61 ust. 1 u.p.r.d., ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Zgodnie z brzmieniem ust. 15 tego artykułu, przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna.
Stosownie natomiast do treści ust. 16 tego samego artykułu, minister właściwy do spraw środowiska i minister właściwy do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu określą, w drodze rozporządzenia, gęstość drewna, uwzględniając w szczególności gatunki drewna mające zastosowanie w przemyśle i budownictwie, jego rodzaj i postać, w jakiej jest ono przewożone, mając na uwadze potrzebę ustalenia masy przewożonego drewna w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi pojazdów i ograniczenia negatywnego wpływu na stan techniczny dróg.
Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 maja 2012 r., rozporządzenie to określa gęstość drewna dla gatunków drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie, przewożonego środkami transportu drogowego, wyrażoną w kg/m3. W myśl ust. 2 tego paragrafu, gęstość drewna, o której mowa w ust. 1, określa się w tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia.
W ocenie Sądu, wbrew stwierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę brzmienie zacytowanego przepisu u.p.r.d., nie sposób przyjąć, aby przepis ten określał jedynie szacunkową masę drewna. Sąd zgadza się ze skarżącym, że brak jest podstaw prawnych do takiego stwierdzenia; na marginesie organ nie podaje, z jakich przesłanek stwierdzenie to wyprowadza. Przepis ten w sposób jasny, wyraźny i nie budzący wątpliwości wskazuje na sposób obliczenia rzeczywistej masy drewna w oparciu o objętość ładunku i normatywną gęstość drewna, która została podana - w odniesieniu do poszczególnych gatunków drewna - w tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia z dnia 12 maja 2012 r. Brak jest w nim jakiegokolwiek wskazania na szacunkowy charakter obliczeń w tym zakresie. Nie wiadomo zatem, z jakich przyczyn organ uznał, że w ten sposób wyliczyć można jedynie wartość szacunkową rzeczywistej masy drewna. Trzeba też przypomnieć, że przepis art. 61 ust. 1 u.p.r.d. wyznacza zasadę, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, co jest całkowicie zgodne z zasadami obowiązującymi również na gruncie u.t.d. Przepis ust. 15 tego samego artykułu, na którego treść powołuje się strona w odwołaniu i w skardze, wyznaczający sposób wyznaczenia rzeczywistej masy drewna, stanowi niewątpliwie realizację zasady określonej w ust. 1. Zauważyć również trzeba, że w myśl zacytowanego wyżej ust. 16 tegoż artykułu, określenie normatywnej gęstości drewna w drodze rozporządzenia ma nastąpić z uwzględnieniem potrzeby ustalenia masy przewożonego drewna m.in. w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi pojazdów. Ponadto w § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 maja 2012 r. wskazano, że określa ono gęstość drewna dla gatunków drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie, przewożonego środkami transportu drogowego (podkreślenie Sądu) i stwierdzenie to powtórzono w tabeli stanowiącej załącznik do tego rozporządzenia. Wobec powyższego, Sąd stoi na stanowisku, że wskazanego w zacytowanych przepisach sposobu obliczenia rzeczywistej masy całkowitej drewna nie sposób całkowicie pominąć przy ocenie, czy doszło do naruszenia określonego w Ip. 10.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d., a polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o wskazane tam wartości.
Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2018 r. w sprawie II GSK 2396/16 (CBOSA), w którym stwierdzono, że brak jest podstaw, aby przy ustalaniu nacisku na pojedynczej osi napędowej oraz przy ustalaniu masy całkowitej zespołu pojazdów pominąć całkowicie regulacje prawne zawarte w art. 61 ust. 15 i 16 u.p.r.d. oraz w akcie wykonawczym jakim jest rozporządzenie z dnia 2 maja 2012 r. (w sprawie określenia gęstości drewna). Sąd dostrzega, że w sprawie rozpoznawanej przez NSA nałożono na stronę karę pieniężną za naruszenie określone w przepisach u.p.r.d., a nie u.t.d., jednakże dostrzec należy, że naruszenie to również powiązane było z przekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej prowadzonego pojazdu z ładunkiem w postaci drewna.
W tej sytuacji, zasadnicza w sprawie kwestia, czy w ogóle doszło do przekroczenia przez pojazd norm w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, wymaga ponownej oceny, biorąc również pod uwagę powołane wyżej przepisy prawa.
Niezależnie od tego, Sąd stoi na stanowisku, że niewłaściwe i niewystarczające jest również stanowisko organu odnośnie oceny przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, określonych w art. 92 c ust. 1 pkt 2 u.t.d. Zgodnie z treścią powyższego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Mianowicie, organ nie przeanalizował należycie okoliczności dotyczących ewentualnego wszczęcia (oraz sposobu zakończenia) postępowania dotyczącego stwierdzenia naruszenia przepisów u.p.r.d. w związku z przedmiotowym zdarzeniem. Organ wskazał wprawdzie, że w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na taki przejazd oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego wszczyna się dwa niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów u.t.d. oraz u.p.r.d., stwierdził jednak, że obie sankcje nie są ze sobą tożsame, ponieważ obie te ustawy chronią inne dobra prawne. Nie negując co do zasady takiego stwierdzenia, podkreślić jednak należy, że przesłanką odstąpienia od nałożenia kary jest to, że za stwierdzone naruszenie na dany podmiot została nałożona kara przez inny uprawniony organ. W tym konkretnym przypadku nie chodzi zatem o to, jakie dobra chroni dana ustawa, tylko o to, czy za to samo naruszenie została już nałożona kara. Jak to zostało już wyżej wskazane, zasada określona w przepisach art. 61 ust. 15 u.p.r.d., zgodnie z którą ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, pozostaje w zgodzie z zasadami obowiązującymi również na gruncie u.t.d.; koresponduje również z treścią Ip. 10.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d., określającego przedmiotowe naruszenie. Zatem prawidłowa i pełna ocena omawianej przesłanki odstąpienia winna uwzględniać również i ten aspekt, który w sprawie nie został przez organ wystarczająco przeanalizowany.
Powyższe rozważania, dotyczące kwestii odstąpienia od nałożenia kary, rzecz jasna znajdą zastosowanie w niniejszej sprawie wyłącznie w sytuacji, w której organy ustaliłyby w sposób prawidłowy i z uwzględnieniem relewantnych przepisów prawa, że w sprawie doszło mimo wszystko do naruszenia określonego w Ip. 10.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d.
W tym stanie rzeczy, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy zastosują się do wskazań zawartych w niniejszym wyroku i uwzględnią przedstawioną w nim ocenę prawną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI