III SA/WR 364/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-03-13
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
świadczenia opieki zdrowotnejkryterium dochodoweustawa o pomocy społecznejustawa o świadczeniach opieki zdrowotnejwywiad środowiskowydochód rodzinyalimentypomoc społecznadecyzja administracyjnaprawo do świadczeń

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. P. na decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium.

Skarżąca M. P. wniosła skargę na decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organy administracji uznały, że dochód rodziny skarżącej, uwzględniający pomoc od ojca dziecka, przekracza kryterium dochodowe ustalone w ustawie o pomocy społecznej. Sąd administracyjny przyznał rację organom, stwierdzając, że zebrany materiał dowodowy i jego ocena są prawidłowe, a skarżąca nie spełnia wymogów do przyznania świadczeń.

Przedmiotem sprawy była skarga M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu odmawiającą potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcie na wywiadzie środowiskowym, który wykazał, że dochód dwuosobowej rodziny skarżącej (ona i małoletni syn) w grudniu 2022 r. wyniósł 1250 zł, co przekroczyło kryterium dochodowe dla rodziny (1200 zł). Skarżąca argumentowała, że część środków otrzymywanych od ojca dziecka była dobrowolną pomocą, a jej stałe dochody są niższe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa. Sąd podkreślił, że przy ustalaniu dochodu należy uwzględnić wszystkie środki otrzymane w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, a pomoc finansowa na utrzymanie mieszkania czy opłaty nie jest świadczeniem w naturze, które można by wyłączyć z dochodu. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego, skarżącej nie przysługuje prawo do świadczeń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, taka pomoc stanowi dochód, który należy uwzględnić przy obliczaniu dochodu rodziny, nawet jeśli nie jest to stałe utrzymanie, a pomoc jest dobrowolna.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, do dochodu należy wliczyć sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Pomoc finansowa na bieżące wydatki, w tym opłaty, nie jest świadczeniem w naturze, które można by wyłączyć z dochodu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.o.ś.z. art. 2 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Określa krąg osób uprawnionych do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w tym osoby nieubezpieczone spełniające kryterium dochodowe.

u.o.ś.z. art. 54 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Prawo do świadczeń potwierdza decyzja wójta, burmistrza lub prezydenta gminy.

u.o.ś.z. art. 54 § ust. 3

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Wymienia przesłanki pozytywnej decyzji o potwierdzeniu prawa do świadczeń, w tym spełnienie kryterium dochodowego i brak okoliczności z art. 12 ustawy o pomocy społecznej.

u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o pomocy społecznej

Określa kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie na kwotę 600 zł.

u.p.s. art. 8 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Definiuje, co należy wliczać do dochodu przy ustalaniu kryterium dochodowego, w tym przychody z różnych źródeł.

Pomocnicze

u.p.s. art. 8 § ust. 4

Ustawa o pomocy społecznej

Wymienia przychody, które nie są wliczane do dochodu.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dochód rodziny skarżącej, uwzględniający pomoc finansową od ojca dziecka na bieżące wydatki, przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Pomoc finansowa na utrzymanie mieszkania i bieżące wydatki nie jest świadczeniem w naturze, które można by wyłączyć z dochodu.

Odrzucone argumenty

Skarżąca argumentowała, że część środków otrzymywanych od ojca dziecka była dobrowolną pomocą, a jej stałe dochody są niższe i nie przekraczają kryterium.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja ta ma charakter tzw. decyzji związanej, a norma wynikająca z treści art. 54 u.o.ś.z. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Pomoc ta jest bowiem pomocą finansową, ukierunkowana na uregulowanie zobowiązań pieniężnych skarżącego i stanowiącą źródło utrzymania, zaspokajania potrzeb bytowych.

Skład orzekający

Anetta Chołuj

przewodniczący

Katarzyna Borońska

sprawozdawca

Andrzej Nikiforów

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania dochodu rodziny na potrzeby świadczeń opieki zdrowotnej, w szczególności w kontekście pomocy finansowej od osób trzecich."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącej, ale stanowi ugruntowanie wykładni przepisów o kryterium dochodowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, ale jej rozstrzygnięcie opiera się na rutynowej interpretacji przepisów dotyczących kryterium dochodowego.

Czy pomoc od ojca dziecka może pozbawić prawa do bezpłatnej opieki medycznej? Sąd wyjaśnia kryteria dochodowe.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 364/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Anetta Chołuj /przewodniczący/
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Świadczenie socjalne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 54
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr SKO 4103/405/2023 w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr 4103/405/2023 utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu (dalej: organ I instancji, Dyrektor MOPS) z dnia 17 lutego 2023 r. nr MOPS/4066/000032/2023, w której to odmówiono M. P. ( dalej: skarżąca, strona) potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.
Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, że w dniu 19 stycznia 2023 r. do Dyrektora MOPS wpłynął wniosek [...] Szpitala [...] w W. (dalej: szpital) z dnia 16 stycznia 2023 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej jako osoby innej niż ubezpieczeni dla pacjentki M. P., która została przyjęta do szpitala w trybie nagłym, gdzie przebywała od dnia 14 stycznia 2023 r. do dnia 19 stycznia 2023 r. Uzasadniając odmowę potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych organ I instancji powołał się na wywiad środowiskowy przeprowadzony zgodnie z dyspozycją art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm. – dalej: u.o.ś.z.) w dniu 24 stycznia 2023 r. Na jego podstawie stwierdzono, że łącznie dochód dwuosobowej rodziny (skarżąca i jej małoletni syn) wynosił w grudniu 2022 r. 1250 zł. Na podstawie protokołu przesłuchania strony (przeprowadzonego w dniu 16 lutego 2023 r.) organ ustalił, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem P. M., nie jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Nie pracuje i nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, nie posiada też ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, nie posiada własnego źródła dochodu. Ojciec dziecka B. M. opłaca rachunki za utrzymanie mieszkania, szkołę, kupuje żywność oraz odzież dla syna. Ponadto wykupuje leki dla M. P. oraz robi zakupy dla niej. Płaci alimenty na podstawie ugody w wysokości 350 zł miesięcznie. Organ stwierdził więc, że rodzina pozostaje na utrzymaniu B. M., który w grudniu 2022 r., poza alimentami przekazał rodzinie pomoc finansową w kwocie 900 zł. Organ I instancji stwierdził więc, że dochód w gospodarstwie domowym M. P. w grudniu 2022 r. przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające ją do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej jako osoby innej niż ubezpieczeni, które, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2021 poz. 2268 ze zm.) dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł, dla osoby w rodzinie wynosi 600 zł, a więc dla dwuosobowej rodziny 1200 zł.
Pismem z dnia 9 marca 2023 r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest na utrzymaniu B. M. (który utrzymuje jedynie syna, a ją wspiera ewentualnie dobrowolnie, nie jest to pomoc stała) oraz przedstawiła wyliczenie stałych dochodów rodziny (według tej kalkulacji łącznie 974 zł):
- zasiłek rodzinny w wysokości 124 zł;
- zasiłek 500+ w wysokości 500 zł;
- alimenty na syna w wysokości 350 zł.
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr 4103/405/2023 SKO utrzymało w mocy powyższą decyzję Dyrektora MOPS. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji wskazał na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.ś.z., zgodnie z którym do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 i 2282 oraz z 2018 r. poz. 107, 138 i 771), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 i 1985 oraz z 2018 r. poz. 650 i 700), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Organ zwrócił również uwagę na treść art. 54u.o.ś.z., zgodnie z którym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoby, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.ś.z. musi być potwierdzone decyzją wójta, burmistrza lub prezydenta gminy właściwej dla miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. Kolegium podkreśliło, że organ przy podejmowaniu decyzji związany jest przepisami prawa i nie może działać na zasadzie uznania administracyjnego, i jest w tym zakresie ograniczony treścią art. 54 ust. 3 u.o.ś.z., który wymienia przesłanki pozytywnej decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o potwierdzeniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, podkreślając, że pozytywną decyzję organ może wydać po stwierdzeniu - w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego - braku okoliczności, o których mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej i stwierdzeniu spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji zobowiązany jest więc przed wydaniem decyzji ustalić, czy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 54 ust. 3 u.o.ś.z., przeprowadzając między innymi wywiad środowiskowy (którego przeprowadzenie uregulowane jest w art. 107 ustawy o pomocy społecznej oraz w Rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego – Dz.U. z 2021 r., poz. 893). Organ II instancji, na podstawie informacji zawartych w aktach administracyjnych sprawy, w szczególności wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez organ I instancji, posługując się regułami obliczania dochodu zawartymi w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, ustalił, że dochód rodziny skarżącej w grudniu 2022 r. składał się z alimentów na syna (350 zł), pomocy na lekarstwa dla strony (400 zł) i na zakup żywności dla strony (500 zł) – w sumie dochód wyniósł więc 1250 zł. Organ II instancji stwierdził, że dochód ten przekracza kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwotę 600 zł. Oznacza to, że nie została spełniona jedna z przesłanek koniecznych, o której mowa w art. 54 ust. 3 pkt 3 u.o.ś.z., do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, albowiem dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie jest wyższy od kryterium dochodowego. Organ podsumował, że stronie nie przysługuje zatem prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.
Od decyzji organu II instancji strona skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej chylenie w całości oraz o przeprowadzenie postępowania bez jej obecności. Skarżąca uzasadniła skargę, wskazując, że jest osobą w trudnej sytuacji życiowej, bezrobotną, schorowaną i samotnie wychowującą syna. Zauważyła, że część kwoty, która została zakwalifikowana przez organ jako jej dochód, w istocie nie jest jej dochodem – chodzi tu o kwoty przekazane jej przez ojca jej syna, który tylko pomagał rodzinie z dobroci serca, a nie ją utrzymywał. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosi, że jej rzeczywiste i udokumentowane dochody wynoszą miesięcznie łącznie 974 zł, na którą to kwotę składają się świadczenia z tytułu alimentów, 500+ oraz świadczenie rodzinne.
W odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 21 czerwca 2023 r., SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas –w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zatem sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego także w sytuacji, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.ś.z., do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.
Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.ś.z., jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 u.o.ś.z.). Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny. W myśl art. 54 ust. 3 u.o.ś.z., decyzję, o której mowa w art. 54 ust. 1, wydaje się po:
1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających:
a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub
b) posiadanie statusu uchodźcy, lub
c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub
d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego;
3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.
Powyższe przepisy jednoznacznie wskazują jakie przesłanki muszą być przez skarżącą spełnione, aby mogła ona otrzymać decyzję przyznającą jej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Treść przywołanego art. 54 ust. 3 pkt 3 u.o.ś.z. nie pozostawia wątpliwości, że organy przy podejmowaniu decyzji w trybie art. 54u.o.ś.z. ustawy mają obowiązek ustalić, czy strona spełnia warunki w przepisie tym określone i jedynie w takiej sytuacji wydać decyzję zgodną z wnioskiem. Organy orzekające w tym przedmiocie nie mogą działać na zasadzie uznania administracyjnego bowiem decyzja ta ma charakter tzw. decyzji związanej, a norma wynikająca z treści art. 54 u.o.ś.z. ma charakter bezwzględnie obowiązujący (por. Wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 1494/19, CBOSA; Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 411/19, CBOSA). Gdyby organy orzekły wbrew przepisom ustawy rażąco naruszyłyby prawo.
Należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie, w celu ustalenia, czy skarżącej należy wydać decyzję potwierdzającą jej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, zebrały materiał dowodowy w stopniu umożliwiającym podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, właściwie go oceniły i wydały decyzje zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. W aktach administracyjnych sprawy znalazły się dokumenty związane z przeprowadzonym wywiadem środowiskowym, oświadczenia skarżącej o jej stanie majątkowym, protokół przesłuchania świadka-strony. Na podstawie dokumentów ustalono, że skarżąca nie jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Stwierdzono również, że strona skarżąca nie pracuje, ani nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Skarżąca nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnim synem P. M. Jest osobą bierną zawodowo, nieposiadającą własnego źródła utrzymania. Dochód rodziny w grudniu 2022 stanowiły alimenty w kwocie 350 zł oraz pomoc finansowa od ojca dziecka B. M. w kwocie 900 zł. Na podstawie protokołu przesłuchania strony (przeprowadzonego w dniu 16 lutego 2023 r.) organ ustalił, że ojciec dziecka B. M. opłaca rachunki za utrzymanie mieszkania, szkołę, kupuje żywność oraz odzież dla syna. Ponadto wykupuje leki dla skarżącej oraz robi dla niej zakupy.W ocenie sądu, ustalenie stanu faktycznego sprawy nastąpiło w sposób prawidłowy.
Ponadto, jak wskazała skarżąca(choćby w odwołaniu od decyzji organu I instancji), jej stałymi dochodami są także świadczenia "500+" oraz zasiłek rodzinny w wysokości 124 zł.
W związku z treścią art. 54 ust. 3 pkt 3 u.o.ś.z., organ, przed wydaniem decyzji,musi ustalić, czy świadczeniobiorca spełnia kryterium dochodowe uprawniające go do świadczeń opieki zdrowotnej, kierując się treścią art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, kryterium dochodowym na osobę w rodzinie jest dochód na osobę w rodzinie nieprzekraczający 600 zł. Art. 8 ust. 3 wskazuje, które przychody należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie – za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Art. 8 ust. 4 ustawy określa natomiast, jakich przychodów nie dolicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;
5a) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 388), i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2039), w art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach md uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1774), w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2021 r. poz. 1818), w art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1820) oraz w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych;
6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;
7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140);
8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2023 r. poz. 192);
9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529);
10) nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2022 r. poz. 1188);
11) pomocy finansowej przyznawanej repatriantom, o której mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1105);
12) środków finansowych przyznawanych w ramach działań podejmowanych przez organy publiczne, mających na celu poprawę jakości powietrza lub ochronę środowiska naturalnego;
13) zwrotu kosztów, o których mowa w art. 39a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082, z późn. zm. 5 );
14) rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz. U. poz. 2270 oraz z 2022 r. poz. 2140);
15) dofinansowania obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2023 r. poz. 204);
16) kwotę dodatku energetycznego, o którym mowa w art. 5c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385, z późn. zm. 6 );
17) kwotę dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 169 i 295);
18) kwoty dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141 i 295);
19) kwotę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, o którym mowa w art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967, z późn. zm. 7 );
20) kwoty dodatku elektrycznego, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku oraz w 2024 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 269 i 295).
W oparciu o powyższe przepisy oraz o ustalenia organ prawidłowo ustalił, że do dochodu w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (w grudniu 2022), ustalonego zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, należało wliczyć: alimenty na rzecz syna skarżącej (350 zł), pomoc ze strony ojca syna skarżącej (400 zł na zakup lekarstw i 500 zł na zakup żywności). Łącznie kwota przekazana w grudniu skarżącej to 1250 zł, a dochód na osobę w rodzinie, której członkiem jest skarżąca (w której skład wchodzi skarżąca i jej nieletni syn), wynosi 625 zł. Kwota ta przekracza obowiązujące dla dwuosobowej rodziny kryterium dochodowe – 600 zł x 2 = 1200 zł. Dochód na jedną osobę w rodzinie wyniósł 625 zł, a zatem kwota ta przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w efekcie czego w przypadku skarżącej nie została spełniona przesłanka do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, określona w art. 54 ust. 3 pkt 3 u.o.ś.z. To zaś obligowało organ do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa skarżącej do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Okoliczność, że wysokość faktycznie otrzymywanych przez skarżącą od ojca dziecka kwot na zakupy i leki może być różna w poszczególnych miesiącach pozostaje bez znaczenia wobec jednoznacznego brzmienia art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który dla potrzeb ustalenia dochodu nakazuje przyjąć sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (wniosek złożyła skarżąca w styczniu), bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, uwzględniając wymienione w pkt 1—3 pomniejszenia. Na marginesie można zauważyć, że skarżąca sama deklarowała w trakcie przesłuchania, że ojciec jej syna pokrywa różne zobowiązania bieżące rodziny, m.in. opłaca rachunki za mieszkanie , finansuje wydatki na szkołę, leczenie syna, książki, odzież robi zakupy. Finansowanie wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania nie stanowi natomiast świadczeń w naturze, których nie wlicza się do dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 grudnia 2023 r. (sygn. I OSK 1991/22 – dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOSA), takiego charakteru nie można przypisać "pomocy polegającej na regulowaniu za stronę opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, opłat za media, telefon, internet czy paliwo do samochodu. Pomoc ta jest bowiem pomocą finansową , ukierunkowana na uregulowanie zobowiązań pieniężnych skarżącego i stanowiącą źródło utrzymania , zaspokajania potrzeb bytowych. Bez znaczenia dla oceny charakteru tej pomocy pozostaje przy tym sposób zaspokajania tych zobowiązań tj. czy skarżący sam ureguluje należności z pieniędzy otrzymanych od rodziny, czy tez bliscy uregulują je za skarżącego". Organ tym niemniej i tak nie uwzględnił tych wartości przy ustalania dochodu w gospodarstwie domowym skarżącej w grudniu 2023 r.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI