III SA/Wr 357/25

III SA/Wr 357/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /sprawozdawca/
Katarzyna Borońska /przewodniczący/
Magdalena Jankowska-Szostak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 130  lit. a  ust. 10h i 10i
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. P. reprezentowanego przez kuratora adw. D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr SKO 4311.2.2023 w przedmiocie obowiązku solidarnej zapłaty kosztów usunięcia z drogi, przechowywania i oszacowania pojazdu 1. oddala skargę w całości; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - na rzecz kuratorki adwokat D. L. ustanowionej dla K. P., którego miejsce pobytu nie jest znane, wynagrodzenie w kwocie 900 (słownie: dziewięćset) złotych.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 25 sierpnia 2023 r. (nr SKO 4311.2.2023) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu Wrocławskiego (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia 29 czerwca 2023 r. (nr SP-KM.7135.51.2022.MC) nakładającą na R. B. i K. P. (dalej: strona, skarżący) obowiązek solidarnej zapłaty kwoty 2.572,12 zł tytułem obciążenia kosztami powstałymi w wyniku usunięcia z drogi, przechowywania na parkingu strzeżonym i oszacowania pojazdu marki [...] o nr rej. [...].
Jak wynika z akt sprawy w dniu 4 października 2014 r. funkcjonariusz policji wystawił dyspozycję usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...] z drogi - ul. [...] w R. (gmina S.), który został następnie przetransportowany na parking strzeżony przy ul. [...] w K. W chwili usunięcia pojazdu z drogi, kierującym pojazdem był skarżący. Dyspozycja usunięcia pojazdu wynikała z faktu uszkodzenia pojazdu po zdarzeniu drogowym (pojazd stał na jezdni i stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym). Skarżący - kierujący pojazdem nie był właścicielem pojazdu, był nim R. B., który nabył pojazd w dniu 29 stycznia 2013 r.
Pismem z dnia 5 maja 2015 r. R. B. został powiadomiony przez Komendanta Komisariatu Policji o usunięciu pojazdu z drogi oraz skutkach jego nieodebrania z parkingu strzeżonego w ustawowym terminie. Pismem z 27 listopada 2015 r. Starosta Powiatu Wrocławskiego powiadomił skarżącego o usunięciu pojazdu z drogi oraz wezwał do niezwłocznego odebrania pojazdu z parkingu strzeżonego, pod rygorem wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz Powiatu Wrocławskiego po upływie 30 dni od dnia otrzymania tego wezwania. Ww. pismo zostało doręczone w trybie zastępczym (fikcja doręczenia).
Ponadto organ ustalił, że w dniu 15 października 2014 r. na podstawie umowy sprzedaży przedmiotowy pojazd został nabyty przez skarżącego od R. B. Skarżący nie dokonał zgłoszenia nabycia pojazdu staroście - jako organowi rejestrowemu, w przewidzianym ustawowo terminie.
Wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2016 r. Powiat Wrocławski wystąpił do Sądu Rejonowego w Oławie o orzeczenie przepadku pojazdu przy udziale R. B. i strony.
Postanowieniem z dnia 4 września 2018 r. sygn. akt I Ns 58/17 Sąd orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Wrocławskiego. Orzeczenie stało się prawomocne w dniu 26 września 2018 r. W dniu 26 czerwca 2019 r. dokonano likwidacji pojazdu.
Starosta decyzją z dnia 29 czerwca 2023 r., działając na podstawie art. 130a ust. 10h i ust. 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.; dalej: p.r.d.), nałożył na R. B. oraz skarżącego obowiązek solidarnej zapłaty kwoty 2.572,12 zł tytułem obciążenia kosztami powstałymi w wyniku usunięcia z drogi, przechowywania na parkingu strzeżonym i oszacowania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...].
Po rozpatrzeniu odwołania SKO decyzją z dnia 25 sierpnia 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Starosty. Kolegium wyjaśniło, że nakładany w drodze decyzji administracyjnej obowiązek poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży zawsze na właścicielu pojazdu, przy czym w sytuacji przewidzianej w art. 130a ust. 10i p.r.d. jest on zobowiązany do pokrycia tych kosztów solidarnie z osobą, która w chwili usunięcia pojazdu z drogi władała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. SKO wskazało, że to czy w danym przypadku usunięcie pojazdu z drogi miało uzasadnione podstawy podlega ocenie sądu powszechnego w ramach rozpatrywania sprawy o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Dlatego organ nie miał podstaw prawnych do analizy i weryfikacji zasadności usunięcia pojazdu z drogi. Odnośnie kosztów Organ II instancji stwierdził, że zostały one ustalone w prawidłowej wysokości i stanowiły rzeczywiste koszty poniesione w związku z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, a nie wynikały z uchwał Rady Powiatu Wrocławskiego. Według organu ich wysokość była znacznie niższa niż ta, która wynikałaby ze stawek określonych w uchwałach Powiatu Wrocławskiego. Ponadto organ poczynił obszerne wywody dotyczące wynagrodzenia kuratora w toku postępowania, z których ostatecznie wynikało, że według SKO to Starosta winien rozpoznać wniosek strony w tym zakresie.
W skardze do Sądu strona zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, polegające na przeprowadzeniu postępowania w obu instancjach bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego i całokształtu okoliczności sprawy, niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwiania sprawy, a także zaniechania analizy istotnych okoliczności wskazujących na nieuzasadnione usunięcie pojazdu, a następnie na obciążanie skarżącego negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z udzielenia mu błędnego pouczenia przez organ I instancji oraz z rażącej zwłoki organu I instancji, co skutkowało błędnym uznaniem przez organy, że na skarżącym spoczywa obowiązek zapłaty na rzecz powiatu wrocławskiego kwoty 2.572,12 zł tytułem kosztów usunięcia z drogi, przechowywania i oszacowania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...];
b) art. 9 kpa poprzez nałożenie na skarżącego negatywnych konsekwencji wynikających z błędnego pouczenia udzielonego mu w toku postępowania administracyjnego przez organ I instancji, zgodnie z którym to pouczeniem koszty związane z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oraz koszty sądowe w przypadku orzeczenia przepadku pojazdu przez sąd będą obciążać wyłącznie właściciela tego pojazdu ustalanego na dzień wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z czego jednoznacznie wynikało, że osobą wyłącznie zobowiązaną do zapłaty rzeczonych kosztów będzie R. B., a zatem została naruszona zasada informowania stron w postępowaniu administracyjnym;
2. naruszenie prawa materialnego w stopniu rażącym, tj.:
a) art. 130a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a p.r.d. w zw. z art. 12 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i usunięcie pojazdu z drogi wbrew zasadom postępowania administracyjnego, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że usunięcie pojazdu było w sprawie zasadne, podczas gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, że pojazd mógł być zabezpieczony w inny sposób i w konsekwencji bezzasadnym było nałożenie na skarżącego obowiązku zapłaty z tytułu kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem oraz likwidacją pojazdu;
b) art. 130a ust. 10 i ust. 10a p.r.d. w zw. z art. 12 kpa i w zw. z art. 35 § 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - sprzecznie z celem ustawy oraz z rażącym naruszeniem zasad współżycia społecznego, zasady lojalności państwa wobec obywatela (art. 2 Konstytucji RP), w szczególności poprzez dopuszczenie się przez organ I instancji zaniechania i nieuzasadnionej zwłoki w działaniu, a które to uchybienie spowodowało nieprawidłowe ustalenie wysokości opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu;
c) art. 130a ust. 10h i ust. 10i p.r.d. w zw. z art. 6 i art. 8 KPA poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji o zapłacie kosztów powstałych w wyniku usunięcia z drogi, przechowywania i oszacowania pojazdu bez poczynienia własnych ustaleń w sprawie, które to uchybienie skutkowało obciążeniem kosztami za usunięcie pojazdu, w sytuacji gdy samo usunięcie nie powinno było mieć miejsca.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji odnośnie strony i umorzenie postępowania administracyjnego I instancji w zaskarżonej części; zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, a także kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez kuratora dla osoby nieobecnej powiększonych o stawkę podatku VAT, w tym wydatków poniesionych przez tego kuratora z tytułu opłaty od niniejszej skargi, jako że nie zostały one dotąd pokryte w całości ani w żadnej części.
W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA) wyrokiem z dnia 20 czerwca 2024 r., o sygn. akt III SA/Wr 465/23, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uchylił decyzję SKO z dnia 25 sierpnia 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. WSA stwierdził, że właściciel pojazdu, jak również osoba, która władała nim w chwili jego usunięcia na podstawie innego niż własność tytułu prawnego nie powinni być obciążani kosztami w zakresie, w jakim do ich powstania przyczynił się wyłącznie brak sprawności działania po stronie organów administracji.
Wyrokiem z 17 czerwca 2025 r. (sygn. akt II GSK 2200/24) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA), po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez SKO, uchylił opisany wyżej wyrok WSA we Wrocławiu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
NSA uznał za zasadny zarzut błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji opieszałości, zaniechań i bezczynności organu administracji, które spowodowały nieuzasadnione koszty przechowywania pojazdu i tym samym nieprawidłowe ustalenie wysokości opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu. NSA zauważył, że w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku WSA stwierdził, iż, jego zdaniem "właściciel pojazdu, jak również osoba, która władała pojazdem w chwili jego usunięcia dysponując na podstawie innego niż własność tytułu prawnego nie powinni być obciążani przedmiotowymi kosztami w zakresie, w jakim do ich powstania przyczynił się wyłącznie brak sprawności działania po stronie organów administracji. W ocenie WSA w sprawie obciążenie skarżącego kosztami za okres od 4 października 2014 r. do 26 września 2018 r. nastąpiło z naruszeniem ww. wymogów, tj. do powstania kosztów przyczynił się w sposób nieuzasadniony organ poprzez zaniechanie właściwego działania, czym naruszył art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d. oraz art. 7 i art. 8 k.p.a.". Finalnie, formułując wobec organów administracji zalecenia co do ponownego rozpatrzenia sprawy, Sąd I instancji stwierdził, iż "nie ulega jednak wątpliwości, że właściciela/osobę dysponującą pojazdem winny obciążać tylko koszty uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną wykładnię art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d. i ocenić, czy przechowywanie pojazdu przez cały okres było uzasadnione, czy też dopuszczono się bezczynności, co skutkowałoby brakiem możliwości ewentualnego obciążenia skarżącego kosztami powstałymi w sposób przez niego niezawiniony i od niego niezależny."
NSA nie zgodził się z powyższą oceną dokonaną przez WSA. Po dokonaniu wykładni art. 130a ust. 10, 10a i 10h p.r.d., art. 130a ust. 10c, 10d i 10i p.r.d., Sąd II instancji wskazał, że ocena prawna Sądu I instancji, że właściciela pojazdu powinny obciążać "tylko koszty uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania, a nie takie, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji", została sformułowana nie tylko zbyt ogólnie, lecz także i przede wszystkim wadliwie. W ocenie NSA, zarzuty skarżącego kasacyjnie Kolegium dotyczące zastosowania przez Sąd I instancji niewystępującego w przepisach p.r.d. pojęcia "uzasadnionych kosztów przechowywania pojazdu" należy uznać za słuszne. Poprzez odniesienie się przez Sąd I instancji do pojęcia (przesłanki) "uzasadnionych kosztów przechowywania pojazdu" niewystępującego w przepisach p.r.d. oraz dodatkowo zastosowanie tego pojęcia w zaleceniach, które organ powinien uwzględnić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Sąd ten nie tylko dokonał błędniej wykładni art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., ale również naruszył art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. Trafnie bowiem zauważyło w tym zakresie skarżące kasacyjnie Kolegium, że zalecenie to jest niewykonalne w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy. Decyzja, o której mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d. jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących charakteru orzeczenia Sądu o przepadku pojazdu, a więc prawidłowej wykładni art. 130a ust. 10e p.r.d. NSA wskazał, że Sąd I instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku, zasadnie potwierdził, że: "zgodnie z art. 130a ust. 10e p.r.d., w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego." Jednakże, finalnie Sąd I instancji, formułując zalecenia dla organu stwierdził: "W ocenie Sądu podstawą prawidłowego zastosowania art. 130a ust. 2a p.r.d. jest ustalenie, że zdarzenie powodujące konieczność usunięcia pojazdu z drogi faktycznie miało miejsce, w tym czy nie było możliwości innego zabezpieczenia pojazdu. W sprawie organ do powyższych kwestii się nie odniósł." W tym kontekście NSA stwierdził, że takie zalecenie wobec organu sformułowane w kontrolowanym wyroku jest sprzeczne z treścią art. 130a ust. 10e p.r.d. Sąd II instancji podkreślił, że w orzecznictwie NSA wypracowano jednolity pogląd co do tego, że postanowienie o przepadku pojazdu ma dla organu administracyjnego charakter przesądzający i wiążący również w zakresie stwierdzenia, czy zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki w tym, czy usunięcie pojazdu było zasadne (por. wyroki NSA: z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 892/21; z 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15; z 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1713/19).
NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę WSA powinien dokonać prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji SKO, pozostając - zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - w granicach sprawy rozstrzygniętej przez organ. Ponowną ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji WSA powinien przeprowadzić, przy uwzględnieniu przeprowadzonej wyżej przez NSA wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, uznając przy tym prejudycjalny charakter orzeczenia Sądu Rejonowego w Oławie o przepadku przedmiotowego pojazdu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że dla kształtu rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie miał fakt, że WSA w obecnym składzie orzekał po uchyleniu przez NSA poprzedniego wyroku wydanego w tej sprawie. Oceniając bowiem aktualnie zasadność skargi wniesionej w niniejszej sprawie Sąd musi mieć na uwadze treść art. 190 i art. 153 p.p.s.a.
Stosownie do art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zwrot "związany wykładnią prawa" oznacza, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa obejmującą zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Wojewódzki sąd administracyjny nie jest natomiast związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyr. NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05). Ponadto zauważyć należy, że wyroki NSA objęte są dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przechodząc do rozpoznana sprawy wskazać należy, że Sąd po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty oraz zalecenia zawarte w wyroku NSA z 17 czerwca 2025 r., stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Zgodnie z art. 130a ust. 2 p.r.d., pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku, gdy: 1) kierowała nim osoba: a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, b) nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu; 2) jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska. Pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (art. 130a ust. 5c). Stosownie do art. 130a ust. 5f, 6 i 7, usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a. Wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 5c, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1a, również dowodu uiszczenia kaucji.
Zgodnie z art. 130a ust. 10, starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Przepis art. 130a ust. 10a zastrzega przy tym, że Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia powiadomienia. Natomiast zgodnie z art. 130a ust. 10c, przepisu ust. 10 nie stosuje się, gdy okoliczności wskazują, że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela lub osoby uprawnionej. Zgodnie z art. 130a ust. 10e ustawy, w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Jak stanowi art. 130a ust. 10h, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przy czym, jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h (art. 130a ust. 10i).
W sprawie, w dniu 4 października 2014 r. funkcjonariusz Policji wydał dyspozycję usunięcia przedmiotowego pojazdu z drogi i skierowania na parking depozytowy. Kierującym pojazdem był skarżący, który w ww. dacie nie był właścicielem pojazdu. Właścicielem pojazdu, zgodnie z umową z dnia 29 stycznia 2013 r. (znajdującą się w aktach sprawy), był R. B. A zatem o usunięciu i skutkach usunięcia pojazdu powinien zostać powiadomiony właściciel pojazdu i kierujący pojazdem. R. B. został powiadomiony 5 maja 2015 r., a skarżący 27 listopada 2015 r. W dniu 25 kwietnia 2016 r. organ wystąpił do Sądu o orzeczenie przepadku. Postanowieniem z dnia 4 września 2018 r. sygn. akt I Ns 58/17 Sąd Rejonowy w Oławie orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Wrocławskiego. Orzeczenie stało się prawomocne w dniu 26 września 2018 r. W dniu 26 czerwca 2019 r. dokonano likwidacji pojazdu.
Za NSA wskazać należy, że z odczytywanej w łączności merytorycznej treści przepisów art. 130a ust. 10, 10a i 10h p.r.d., z zastrzeżeniem art. 130a ust. 10c, 10d i 10i p.r.d., wynika, że wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu może zostać złożony co do zasady najwcześniej po upływie 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10) i nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia o obowiązku odebrania pojazdu oraz skutkach jego nieodebrania (art. 130a ust. 10a). Są to terminy początkowe. Ustawa nie określa natomiast terminów końcowych do złożenia przez właściwego starostę wniosku o orzeczenie przepadku. Odrębną kwestią jest zakres czasowy lub przedmiotowy możliwości obciążenia obowiązkiem pokrycia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, które powstały w okresie od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia (art. 130a ust. 4 p.r.d.) do dnia prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w sprawie orzeczenia przepadku (art. 130a ust. 10e p.r.d.).
Podkreślić należy, że w sprawie został spełniony obowiązek prawidłowego powiadomienia właściciela pojazdu o powinności jego odbioru w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego powiadomienia, pod rygorem wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, oraz o skutkach nieodebrania pojazdu, w tym o skutkach wynikających z art. 130a ust. 10e i 10h p.r.d. Jeżeli zatem uprawniony podmiot, o którym mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d., został prawidłowo i skutecznie powiadomiony o skutkach nieodebrania pojazdu, w tym o obowiązku poniesienia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., a ponadto do momentu wszczęcia postępowania sądowego w sprawie orzeczenia przepadku podmiot ten (a w niniejszym przypadku również skarżący jako osoba, we władaniu której pojazd znajdował się w chwili usunięcia pojazdu) miał jeszcze możliwość odebrania pojazdu, to – jak wskazał NSA – odpada podstawa do przyjęcia, że zaniechania organu w zakresie złożenia wniosku o orzeczenie przepadku po upływie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia mogą być uznane za okoliczności uzasadniające zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów przechowywania. Podmiot zobowiązany (w niniejszej sprawie dwa podmioty zobowiązane solidarnie) do uiszczenia tych kosztów, jeżeli tylko został prawidłowo i skutecznie powiadomiony o skutkach własnego zaniechania (art. 130a ust. 10 p.r.d.), powinien ponosić odpowiedzialność za niedopełnienie obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i porządku w ruchu drogowym oraz za skutki ich naruszenia. Za NSA wskazać należy, że przyczyną powstania kosztów orzeczonych uchylonymi decyzjami było nieodebranie m.in. przez skarżącego pojazdu usuniętego z drogi. W tej sytuacji skarżący nie może skutecznie przerzucać odpowiedzialności w tym zakresie na organy administracji.
Zgodzić należy się z NSA, że na wydłużenie etapu postępowania przed organem I instancji zachodzącego między datą wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu z drogi (4 października 2014 r.), a datą orzeczenia Sądu Rejonowego w Oławie o przepadku pojazdu na rzecz powiatu (4 września 2018 r.) miał wpływ nie tylko fakt nieodbierania powiadomień organu przez skarżącego (i konieczności zastosowania tzw. doręczenia w trybie zastępczym) oraz brak zgłoszenia Staroście przez skarżącego faktu nabycia pojazdu od R. B. w dniu 15 października 2014 r., ale również fakt wydłużonego rozpatrywania przez Sąd Rejonowy w Oławie wniosku Starosty o orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz powiatu (data wystąpienia z wnioskiem - 25 kwietnia 2016 r., data wydania postanowienia przez Sąd - 4 września 2018 r.).
Wobec powyższego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 130a ust. 10 i ust. 10a p.r.d. w zw. z art. 12 kpa i w zw. z art. 35 § 1 kpa poprzez dopuszczenie się przez organ I instancji zaniechania i nieuzasadnionej zwłoki w działaniu, a które to uchybienie spowodowało nieprawidłowe ustalenie wysokości opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego zasadności usunięcia pojazdu z drogi, wskazać należy, że określony w art. 130a ust. 10e p.r.d. wzorzec orzekania dla sądu w sprawach o przepadek pojazdu zawiera nakaz ustalenia "czy usunięcie pojazdu było zasadne", co oznacza, że okoliczności tej nie jest już władny ustalać organ administracji (Starosta). Na gruncie omawianej regulacji art. 130a ust. 10e p.r.d. w orzecznictwie NSA wypracowano jednolity pogląd co do tego, że postanowienie o przepadku pojazdu ma dla organu administracyjnego charakter przesądzający i wiążący również w zakresie stwierdzenia, czy zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki w tym, czy usunięcie pojazdu było zasadne (por. wyroki NSA: z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 892/21; z 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15; z 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1713/19).
W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. Nie można również mówić o bezczynności Starosty i naruszeniu art. 12, art. 35 § 1 i art. 77 k.p.a. Przepis art. 35 k.p.a. reguluje terminy załatwienia sprawy indywidualnej we wszczętym postępowaniu administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu miało miejsce dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Dopiero od tego momentu istniała sprawa indywidualna w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a.
Podsumowując Sąd stwierdza, że skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu na podstawie art. 130a ust. 10h u.p.r.d.
Z tych względów, nie podzielając podniesionych zarzutów, Sąd oddalił skargę w całości stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. (punkt I sentencji wyroku).
Orzeczenie o kosztach ustanowionego w postępowaniu administracyjnym kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu, który reprezentował skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym było niezbędnym elementem wyroku. Zgodnie z art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Do wydatków zaś zalicza się w szczególności należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie (art. 213 pkt 1 p.p.s.a.). W myśl § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536) wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. (ust. 1). Wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju (ust. 2). Zgodnie z § 1 ust. 3 rozporządzenia wysokość wynagrodzenia w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w kwocie wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej wskazanych stawek minimalnych, jeżeli uzasadnia to: 1) nakład pracy kuratora, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie; 2) wartość przedmiotu sporu; 3) stopień zawiłości sprawy. W rozporządzeniu tym nie przewidziano konieczności podwyższania stawki wynagrodzenia o podatek VAT.
W sprawie kuratorem został ustanowiony adwokat, a zatem dla określenia kwoty należnego wynagrodzenia kuratora będą miały zastosowanie stawki określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). W sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 2.572,12 zł, więc pełna stawka minimalna to kwota 900 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie). Są uwzględnił także koszty postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej. Kuratorowi należało zatem przyznać wynagrodzenie w stawce podstawowej odpowiadające kwocie 40% stawki minimalnej, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku.