III SA/Wr 350/10

III SA/Wr 350/10 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2010-09-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2010-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Jerzy Strzebinczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Ludmiła Jajkiewicz
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 1450/10 - Postanowienie NSA z 2012-10-09
II GSK 1748/12 - Wyrok NSA z 2013-02-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par. 1 w zw. z  par. 2 pkt 1, art. 1 par. 2,  art. 145 par. 1,  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
art. 145,  art. 117 ust. 1, 129  ust. 2 i  art. 138 ust. 1
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), , Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj, Ludmiła Jajkiewicz, , Protokolant Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 września 2010 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. (Nr ... Dyrektor Izby Skarbo-wej we W udzielił Sp. z o.o. [...] sześcioletniego zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, w [...] punktach gier zlokalizowanych na terenie województwa dolnośląskiego.
Wnioskiem z dnia 1[...] r. Spółka – stosownie do treści art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 4, poz. 27 ze zm.) – zwróciła się do tego samego organu o przedłużenie udzielo-nego zezwolenia na kolejnych [...] lat.
Wniosek, o którym mowa, został następnie przekazany Dyrektorowi Izby Cel-nej, jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia, po wejściu w życie – z dniem 31 października 2009 r. – ustawy dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323).
W toku postępowania Dyrektor Izby Celnej we W skierował w dniach [...] r. – odpowiednio – do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz do Dyrektorów Izb Celnych w kraju pisma w celu zweryfikowania osób wchodzą-cych w skład władz spółki oraz będących jej udziałowcami z punktu widzenia speł-niania wymagań przewidzianych w art. 27b ust. 1 pkt 1 i pkt 3 wspomnianej już usta-wy z 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Przepisy ten stanowią, iż "zezwolenie o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 1b, nie jest wydawane, jeżeli założycielami albo akcjo-nariuszami (udziałowcami) spółek prowadzących działalność w zakresie gier i zakła-dów wzajemnych, o których mowa w art. 5 ust. 1, dysponującymi akcjami (udziałami), których wartość przekracza jedną setną kapitału spółki, lub członkami zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej takich spółek są osoby fizyczne, prawne lub spółki nieposiadające osobowości prawnej, co do których istnieją uzasadnione zastrzeżenia z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego" (pkt 1), a także to, że przed organami wymiaru sprawiedliwości toczy się postępowanie przeciwko wymienionym osobom w sprawach przestępstw określo-nych w art. 299 Kodeksu karnego (pkt 3).
Następnie, postanowieniem z dnia [...] r., Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu, po analizie zebranego w sprawie materiału, wyznaczył zainteresowa-nej spółce siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie, zaś decyzją z dnia [...] r. (Nr...) odmówił przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa dolnośląskiego.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji zwrócił prze-de wszystkim uwagę na to, że w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540), a straciła moc ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Następnie organ wskazał na treść art. 118 nowej ustawy, zgodnie z którym do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ustawy (tj. przed 1 stycznia 2010 r.) stosuje się przepisy nowej ustawy, o ile ustawa ta nie stanowi ina-czej. Przywołano także przepis art. 138 ust. 1 tej samej ustawy, zgodnie z którym zezwolenia, o których mowa w art. 129 ust. 1 (tj. zezwolenia na urządzanie i prowa-dzenie gier na automatach o niskich wygranych wydane na podstawie dawnej ustawy z 1992 r.), nie mogą być przedłużane. Na kanwie przywołanych przepisów organ wy-wiódł, że w rozpatrywanej sprawie wniosek strony nie mógł być załatwiony zgodnie z żądaniem Spółki.
Pismem z dnia [...] r. spółka wniosła od tej decyzji odwołanie, za-rzucając, że pierwszoinstancyjne orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepi-sów obu ustaw (z 1992 r. i z 2009 r.). Spółka wskazała nadto na bezczynność organu i przewlekłość postępowania. W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik zainte-resowanej stwierdził dodatkowo, że zaskarżona decyzja została wydana z narusze-niem prawa, w wyniku wadliwej interpretacji treści art. 129 ustawy o grach hazardo-wych, zaś organ błędnie przyjął datę 1 stycznia 2010 r. jako datę wejścia w życie tej ustawy, która – w ocenie autora pisma – weszła w życie dopiero z dniem 1 lutego 2010 r.
Po rozpoznaniu odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej we Wwydał w dniu [...] r. decyzję Nr[...] , w której uchy-lił pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie (w całości) i umorzył postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu takiego orzeczenia organ odwoławczy podniósł w pierwszej kolejności, iż w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, a straciła moc ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Następnie organ powołał treść art. 2 ust. 3 i 5 obowiązują-cej ustawy o grach hazardowych, wskazując dodatkowo, iż – stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" – gry na automatach mogą być obecnie urządzane wyłącznie w kasy-nach gry.
Organ drugiej instancji nawiązał dalej do treści art. 36 ust. 1 nieobowiązującej już ustawy o grach i zakładach wzajemnych (z 1992 r.), wedle którego zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier urządzanych w salonie gier na automatach, a także w zakresie gier na automatach o niskich wygranych udzielane były na okres 6 lat, przy czym czas ten – na wniosek podmiotu, któremu wygasało zezwolenie – mógł ulec przedłużeniu na okres kolejnych 6 lat. (art. 36 ust. 4 ustawy o grach i za-kładach wzajemnych). Nadto wskazał na treść art. 129 ust. 1 aktualnie obowiązującej ustawy o grach hazardowych, w myśl którego, działalność w zakresie gier na auto-matach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed wejściem w życie ustawy jest prowadzona wyłącznie do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń. Dyrektor Izby Cel-nej zauważył dalej, iż w świetle art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, zerwo-lenia, o których mowa w art. 129 ust. 1 ustawy, tj. zezwolenia udzielone na mocy poprzednio obowiązującej ustawy o grach i zakładach wzajemnych na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach urządzanych w salonach gier na automa-tach oraz w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, nie mogą być prze-dłużane. Dlatego też – zdaniem organu – rozstrzygnięcie rozpatrywanej sprawy win-no nastąpić właśnie w oparciu o treść art. 129 ust. 2 ustawy o grach hazardowych. Jeśli uwzględnić, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, podjęta na podstawie zezwoleń udzielonych na podstawie przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych z 1992 r., może być prowadzona wyłącznie do czasu wy-gaśnięcia tych zezwoleń, okoliczność, że tamte zezwolenia nie mogą być przedłuża-ne, oraz fakt, że postępowania w sprawie wydania tych zezwoleń (należy do nich także zaliczyć postępowania o przedłużenie zezwolenia), wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, umarza się – organ drugiej instancji ostatecznie uznał, iż złożenie wniosku przed dniem 1 stycznia 2010 r. o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych (co wszczynało postępowanie administracyjne) i jego nierozpatrzenie najpóźniej do dnia 31 grudnia 2009 r. spowodowało konieczność umorzenia postępowania w niniejszej sprawie (za-miast odmowy przedłużenia zezwolenia).
Dyrektor Izby Celnej podkreślił jednak, że uchylenie pierwszoinstancyjnego orzeczenia i umorzenie postępowania w sprawie w istocie nie wpływa na efekt prze-prowadzonego postępowania, który – niezależnie od zastosowanej podstawy praw-nej rozstrzygnięcia – polega na tym, że żądane przez spółkę przedłużenie zezwole-nia nie zostało udzielone.
Odnosząc się do zarzutu odwołującej się strony dotyczącego rzekomej bez-czynności i przewlekłości rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy stwierdził, iż jest to zarzut bezzasadny w świetle następujących okolicz-ności tej konkretnej sprawy: wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej z dnia 27 sierpnia 2009 r., co skutkowało przekazaniem – w dniu 30 października 2009 r., przez Izbę Skarbową we W (organ wcześniej właściwy w tej sprawie) – całego materiału dowodowego; sześciomiesięczny termin na załatwienie wniosku w sprawie przedłużenia zezwolenia (wynikający z art. 34 ust. 1 w związku z art. 36 ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych), w świetle których to przepisów termin na załatwienie sprawy upływał dopiero z dniem [...] r.; konieczność podjęcia czynności weryfikacyjnych, które jednak nie pozwoliły wyjaśnić wszystkich wątpli-wości do 31 grudnia 2009 r., w związku z czym postępowanie nie mogło być do tego czasu zakończone.
W ocenie organu drugiej instancji, niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 139 § 1 ordynacji podatkowej. Skoro bowiem sześciomiesięczny termin na załatwie-nie sprawy wynika wprost z prawa materialnego (tj. powołanego art. 34 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych), to przyjąć należy, iż w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania jednocześnie ogólny przepis art. 139 § 1 i wynikający z niego maksy-malny, dwumiesięczny termin załatwienia sprawy.
Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się również z zarzutem spółki dotyczącym braku potrzeby badania przez organ danych [...] (założyciela spółki), gdyż w świetle art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych (z 1992 r.) weryfikacja ta była niezbędna do prawidłowego przeprowadzenia postę-powania w sprawie.
Oceniając zarzut podniesiony w piśmie pełnomocnika spółki z dnia [...] r., dotyczący błędnego przyjęcia przez organ daty wejścia w życie ustawy o grach hazardowych, Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż zgodnie z art. 145 tej ustawy, pierwszym dniem jej obowiązywania jest dzień 1 stycznia 2010 r., tj. pierwszy dzień miesiąca następującego po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia ustawy. Ustawa została ogłoszenia w Dzienniku Ustaw w dniu 30 listopada 2009 r. Zatem pierwszym dniem, który następuje po upływie miesiąca od tej właśnie daty jest dzień 1 stycznia 2010 r. Organ drugiej instancji podkreślił przy tym, iż termin wejścia w życie ustawy o grach hazardowych nie został oznaczony w dniach, wobec czego w niniejszej spra-wie nie mogą znaleźć zastosowania ani przepis art. 111 § 2 kodeks cywilnego, ani też art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., Nr 17, poz. 95). W sprawie ma natomiast zastosowanie art. 6 ust. 2 dopiero co wymienionej ustawy, który odnosi się do przypadku oznaczenia terminu wejścia w życie aktu normatywne-go określonego w miesiącach. Według tego przepisu, terminy wejścia w życie aktu normatywnego określone w miesiącach kończą się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada dniu ogłoszenia.
Spółka zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej we W z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W, zarzuca-jąc, że została ona wydana z naruszeniem:
• prawa materialnego (co miało wpływ na wynik sprawy) przez błędną interpre-tację art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, poprzez uznanie, że przepis tego artykułu stosuje się również do postępowa-nia o przedłużenie istniejących zezwoleń, podczas gdy z jego treści wyraźnie wynika, że dotyczy on jedynie postępowań o wydanie nowych zezwoleń, a w konsekwencji – jego błędne zastosowanie, ponieważ sprawa nie dotyczy wy-dania nowego zezwolenia na prowadzenie działalności zakresie gier na auto-matach o niskich wygranych;
• art. 145 ustawy o grach hazardowych, wyrażające się przyjęciem upływu mie-siąca, o którym mowa w tym przepisie, z dniem 31 grudnia 2009 r., podczas gdy prawidłowa interpretacja prowadzi do wniosku, że upłynął on dopiero z dniem 1 stycznia 2010 r., w związku z czym ustawa o grach hazardowych weszła w życie z dniem 1 lutego 2010 r.;
• art. 145 ustawy o grach hazardowych w związku z art. 111 § 2 k.c. oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i nie-których innych aktów prawnych, co miałoby polegać na błędnej ocenie, że określony treścią art. 145 ustawy o grach hazardowych termin jej wejścia w życie nie jest terminem określonym w dniach;
• przepisów postępowania, a to art. 6 i 8 w związku z art. 35 § 1 k.p.a. w związ-ku z art. 34 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, poprzez przyjęcie (de facto), że przy zmianie stanu prawnego, strona ponosi negatywne konsek-wencje wynikające z przewlekłego postępowania administracyjnego, a organ nie ponosi za to odpowiedzialności, jeśli tylko decyzja administracyjna została wydana w terminie przewidzianym stosownymi przepisami, przy całkowitym pominięciu zasady rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki, która powinna mieć zastosowanie w niniejszej sprawie; a w konsekwencji ograniczenie wol-ności strony w prowadzeniu działalności gospodarczej;
• art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 k.p.a. (co miało istotny wpływ na wy-nik), poprzez błędne zastosowanie w stanie fatycznym niniejszej sprawy prze-pisów ustawy hazardowej, a więc takie stosowanie prawa, które naruszyło za-sadę jego pewności i pozbawiło stronę możliwości przewidzenia skutków prawnych swoich działań, a tym samym naruszyło zasadę pogłębiania zaufa-nia obywateli do organów administracji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzy-mując dotychczasową argumentację i stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawie-dliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy celne.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji admini-stracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy).
Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy admi-nistracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie mogła być uwzględniona.
W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut strony skarżącej wadliwe-go określenia przez organy celne obu instancji daty wejścia w życie ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540), jako najdalej idący. W wypadku zasadności tego zarzutu okazałoby się bowiem, że kwestionowa-ne rozstrzygnięcia wydane zostały na podstawie niewłaściwego stanu prawnego.
Wedle art. 145 ustawy o grach hazardowych, akt ten wchodzi w życie (z wyjąt-kami nieistotnymi dla rozpoznawanej sprawy) "pierwszego dnia miesiąca następują-cego po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia". Ustawa, o której mowa, została opu-blikowana w Dzienniku Ustaw opatrzonym datą 30 listopada 2009 r. Moment jej wej-ścia w życie zależał zatem – w pierwszej kolejności – od upływu "miesięcznego", a nie po upływie "oznaczonego w dniach" (veba legis: "po upływie miesiąca", a nie np. "w terminie trzydziestu dni", jak w wypadku art. 53 § 1 p.p.s.a. – celowe podkreślenia składu orzekającego) terminu, którego bieg został uruchomiony faktem jej ogłosze-nia.
W świetle uwagi poprzedzającej jest oczywiste, że do obliczania tego terminu znaleźć powinny zastosowanie – jak trafnie przyjęły organy, a wbrew odmiennemu zapatrywaniu pełnomocnika spółki – zasady przewidziane w przepisach: przede wszystkim art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatyw-nych i niektórych innych aktów prawnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r., Nr 17 poz. 95) – jako lex specialis, a posiłkowo – art. 112 k.c. Obie normy mają zresztą zbliżone brzmienie, wyrażając w istocie identyczne założenia. Stosownie do pierwszego z wy-mienionych przepisów: "Terminy wejścia w życie aktu normatywnego określone w ty-godniach, miesiącach lub latach kończą się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada dniu ogłoszenia, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca". Zgodnie natomiast z art. 112 k.c.: "Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub da-tą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim mie-siącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku oso-by fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia".
Użyty w art. 6 ust. 2 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych zwrot "..., który nazwą lub datą odpowiada dniu ogłosze-nia,...) jednoznacznie wskazuje, na ten właśnie dzień (ogłoszenia aktu!) jako począ-tek biegu terminów miesięcznych. W art. 112 k.c. prawodawca nawiązał wprawdzie do kategorii "początkowego dnia terminu" (kolejne podkreślenia Sądu), niemniej stosowanie w tym wypadku analogii z art. 111 § 2 k.c. nie jest dopuszczalne. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było nadanie temu ostatniemu przepisowi uniwer-salnego charakteru, z pewnością nie zawierałby on ograniczenia wynikającego z po-czątkowej części jego aktualnego brzmienia, z którego jednoznacznie wynika, że cały art. 111 § 2 ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do terminów "oznaczonych w dniach" (por. Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Warszawa 2008, s. 265).
Konkludując ten wątek rozważań należy zatem przyjąć, że skoro ustawa o grach hazardowych została ogłoszona w dniu 30 listopada 2009 r., to miesięczny ter-min, zawarowany w jej art. 145, skończył swój bieg z końcem dnia 30 grudnia 2009 r., jak to słusznie przyjęły organy celne obu instancji.
Sam upływ miesiąca, o którym mowa, nie był jednak okolicznością wystarcza-jącą do wejścia w życie wspomnianej ustawy. Z wyraźnej woli legislatora miało to bowiem nastąpić dopiero "pierwszego dnia" następnego miesiąca. W realiach tego konkretnego aktu, dniem takim był dzień 1 stycznia 2010 r., która to data jest zresztą powszechnie podawana we wszystkich publikatorach jako dzień, z którego nadejś-ciem, ustawa o grach hazardowych weszła w życie. Rozstrzygając wniosek strony w niniejszej sprawie dopiero w 2010 r. (pierwszoinstancyjna decyzja została wydana w dniu 29 stycznia 2010 r.), organy były w konsekwencji zobligowane uwzględnić dys-pozycje zawarte w przepisach tej właśnie ustawy, która ma wszak zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, czyli przed dniem 1 stycznia 2010 r. (art. 118).
Zważywszy na treść żądania spółki, zgłoszonego w rozpoznawanej sprawie (przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automa-tach o niskich wygranych, w [..] punktach gier zlokalizowanych na terenie wojewó-dztwa dolnośląskiego, udzielonego jej – jeszcze na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych; jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r., Nr 4, poz. 27 ze zm. – decyzją z dnia 27 kwietnia 2004 r., na okres 6 lat), najistotniejsze zna-czenie miały bez wątpienia właśnie przepisy: art. 117 ust. 1, 129 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, które organy celne uwzględniły.
W art. 117 ust. 1 prawodawca – realizując praktycznie zasadę praw nabytych – przewidział zachowanie ważności dotychczasowych zezwoleń na urządzanie i pro-wadzenie gier i zakładów wzajemnych, uzupełniając tą zasadę stwierdzeniem, zgod-nie z którym między innymi także działalność w zakresie gier na automatach o nis-kich wygranych (jak w niniejszej sprawie) może być nadal prowadzona na podstawie wcześniej udzielonych zezwoleń do ich wygaśnięcia (art. 129 ust. 1). Z drugiej stro-ny, wprowadził jednak kategoryczny zakaz przedłużania zezwoleń, o których mowa w ostatnio wymienionym przepisie (art. 138 ust. 1), zastrzegając, iż między innymi postępowanie w sprawie wydania zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (jak w tej sprawie), wszczęte i niezakończo-ne przed dniem wejścia w życie ustawy o grach hazardowych umarza się (art. 129 ust. 2).
W ocenie Sądu, w kontekście zarzutów podniesionych w skardze, rozważenia wymagało zagadnienie wzajemnej relacji przywołanych przepisów (zwłaszcza art. 129 ust. 2 i art. 138 ust. 1) oraz kwestia zakresu hipotezy art. 129 ust. 2, w szcze-gólności zaś to, czy przepis ten może być stosowany także w postępowaniach tyczą-cych przedłużenia wcześniej udzielonych zezwoleń.
Zdaniem składu orzekającego w sprawie, przepisy: art. 138 i art. 129 ust. 2 us-tawy o grach hazardowych mają odmienny charakter i pełnią różną rolę. Pierwszy z nich ustanawia materialnoprawny zakaz przedłużania – w aktualnym stanie prawnym – zezwoleń wydanych pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy z 1992 r. Nato- miast dyspozycja art. 129 ust. 2 ma jednoznacznie proceduralny charakter, skoro obliguje organy do umorzenia każdego postępowania o wydanie zezwolenia, które zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2010 r. i do tej daty niezakończone. Innymi słowy ujmując relację między obu przepisami można powiedzieć, że ustawodawca wskazał w art. 129 ust. 2 sposób zakończenia takich postępowań, jako logiczną konsekwencję zakazu przedłużania dawniej udzielonych zezwoleń, sformułowanego w art. 138.
Nie jest przy tym uprawnione stanowisko strony skarżącej ograniczające za-kres zastosowania art. 129 ust. 2 wyłącznie do spraw, w których wnioskodawca ubie-gał się po raz pierwszy o udzielenie zezwolenia jeszcze na podstawie przepisów ustawy z 1992 r., a jego żądanie nie zostało załatwione przez organy przed wejściem w życie ustawy z 2009 r.
"Przedłużenie zezwolenia", o którym była mowa w art. 36 ust. 3 i ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych z 1992 r. należy traktować jako swoisty skrót myślo-wy legislatora. Przepisy tamtej ustawy nie dawały bowiem żadnej podstawy do od-miennego traktowania – z punktu widzenia treści, okresu udzielania, a wreszcie wa-runków, jakie musiał spełnić podmiot ubiegający się zarówno o "pierwotne" zezwole- nie, jak i o jego "przedłużenie". W szczególności godzi się podkreślić, że nie chodziło bynajmniej o automatyczne "przedłużenie" posiadanego wcześniej a wygasającego zezwolenia, bez badania przez organy właściwe do ich udzielania, czy zainteresowa-ny nadal spełnia wymogi uzyskania takiego ponownego zezwolenia. W ocenie Sądu, "pierwotne" ("pierwsze") zezwolenie oraz zezwolenie "przedłużone" należą do tej sa-mej, jednorodnej kategorii "zezwolenia", którego otrzymanie – po dokonanej uprzed-nio weryfikacji zachowania przez stronę przesłanek normatywnych – warunkowało dopiero możliwość zgodnego z prawem prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Pogląd o rodzajowej tożsamości – na gruncie usta-wy z 1992 r. – "pierwotnych" i "przedłużonych" zezwoleń był już zresztą prezentowa-ny w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2009 r., VI SA/Wa 417/09), a stanowisko to podziela w całej rozciągłości skład rozpoznający niniejszą sprawę.
Wywody w kwestii wzajemnej relacji wcześniej wymienionych przepisów usta-wy o grach hazardowych z 2009 r. oraz zagadnienia zakresu zastosowania art. 129 ust. 2 tego aktu prowadzą do dwóch końcowych wniosków, istotnych dla oceny za-sadności skargi. Po pierwsze – wbrew odmiennemu zapatrywaniu spółki – należy stwierdzić, że ostatnio wskazany przepis obejmuje swoją hipotezą także postępowa-nia o "przedłużenie" zezwoleń wydanych na podstawie ustawy z 1992 r., niezakoń-czone w 2009 r. Po drugie – zważywszy dodatkowo przedstawioną zależność między art. 129 ust. 2 i art. 138 ust. 1 (czemu dano również wyraz na s. 4 uzasadnienia dru-goinstancyjnej decyzji, z dnia 15 kwietnia 2010 r.) – uznać trzeba, że Dyrektor Izby Celnej nie uchybił prawu, uchylając wcześniejsze rozstrzygnięcie z dnia 29 stycznia 2010 r. (w którym pierwotnie odmówiono udzielenia stronie wnioskowanego "prze-dłużenia" zezwolenia) i umarzając postępowanie w tej sprawie. Marginalnie można w tym kontekście podkreślić trafność spostrzeżenia organu odwoławczego, że po wy-daniu drugiej decyzji, sytuacja spółki nie zmieniła się, skoro nie uzyskała ona – bo w nowym stanie normatywnym nie mogła uzyskać – żądanego "przedłużenia".
Wywody w odniesieniu do zarzutu przewlekłości postępowania administracyj-nego i związanych z tym negatywnych konsekwencji dla skarżącej wypada rozpo-cząć od stwierdzenia, że rzekoma bezczynność organów nie mieści się zasadniczo w granicach niniejszej sprawy. Zauważyć bowiem trzeba, że bezczynność organów administracji publicznej stanowi osobny przedmiot zaskarżenia do sądów administra-cyjnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Tymczasem w rozpoznawanym przypadku kontroli Sądu poddano określone akty (decyzje) załatwiające wniosek strony, choć nie po jej myśli. W rozpoznawanej sprawie sądowa weryfikacja dotyczyła zatem skutków dzia-łania organów celnych, a nie ich bezczynności (kolejne, celowe po0dkreślenia skła-du orzekającego).
Dobitnego zaakcentowania wymaga również i to, że ustawodawca przewidział specyficzne środki ochrony stron w sytuacjach niezachowywania przez organy usta-wowych terminów załatwiania spraw. Chodzi przede wszystkim o instytucję zażale-nia, przewidywanego przepisami art. 37 k.p.a. (przepisy tego kodeksu miały zastoso-wanie w postępowaniach dotyczących zezwoleń, które były prowadzone pod rządami przepisów ustawy z 1992 r.) lub ponaglenia, o którym mowa w art. 141 ordynacji podatkowej (przepisy tego aktu mają z kolei zastosowanie do postępowań prowadzo-nych na gruncie ustawy z 2009 r.). Z dokumentacji sprawy nie wynika jednak, aby spółka skorzystała ze wspomnianych środków, których skuteczne uruchomienie pozwoliłoby na wyeliminowanie negatywnych konsekwencji ewentualnej bezczyn-ności organów celnych stwierdzonej we właściwym postępowaniu, przejawiających się koniecznością ograniczenia działalności gospodarczej, wskutek nieuzyskania – z powodu bezczynności organów – żądanego przedłużenia zezwolenia (taki zarzut sformułowane w skardze). Chodziłoby w szczególności o ewentualne wykorzystanie środków przewidzianych w art. 4171 § 3 k.c.
Niezależnie od poczynionego zastrzeżenia o ograniczonym zakresie kognicji Sądu w rozpoznawanym przypadku, dokumentacja sprawy nie daje podstaw do for-mułowania uzasadnionego zarzutu przewlekłości postępowania, zwłaszcza w świetle postanowienia art. 34 ust. 1 ustawy z 1992 r., zakreślającego 6-cio miesięczny termin na załatwianie tego typu spraw, który to przepis – jako lex specialis – wykluczał moż-liwość stosowania ogólnych przepisów o terminach załatwiania indywidualnych spraw administracyjnych (z k.p.a., czy z ordynacji podatkowej).
Skład orzekający nie dopatrzył się zarzucanych przez spółkę naruszeń prawa. Dlatego też – uwzględniając dyspozycję art. 151 p.p.s.a. – zobowiązany był skargę oddalić.
-----------------------
10