III SA/Wr 348/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-09-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd terytorialnyuchwała rady gminyfinansowanie sportupodstawa prawnakompetencje rady gminynagroda pieniężnadotacjaustawa o samorządzie gminnymustawa o finansach publicznychWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta w W. dotyczącej nagrody pieniężnej w konkursie na najlepszy klub sportowy, uznając brak podstawy prawnej do jej przyznania.

Wojewoda D. zaskarżył uchwałę Rady Miasta w W. w części dotyczącej nagrody pieniężnej w konkursie na najlepszy klub sportowy, argumentując naruszenie Konstytucji RP i brak podstawy prawnej. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska Wojewody, stwierdzając nieważność § 11 uchwały. Uzasadniono, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie stanowią samoistnej podstawy do przyznawania takich nagród, a ustawa o finansach publicznych dopuszcza jedynie formę dotacji na cele publiczne.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody D. na uchwałę Rady Miasta w W. w części dotyczącej § 11, który przewidywał nagrodę pieniężną w konkursie na najlepszy klub sportowy. Wojewoda argumentował, że takie nagrody nie mają podstawy prawnej i naruszają Konstytucję RP, wskazując, że finansowanie sportu powinno odbywać się w formie stypendiów lub dotacji zgodnie z ustawą o kulturze fizycznej i ustawą o finansach publicznych. Rada Miasta broniła swojej uchwały, twierdząc, że przepisy o zadaniach własnych gminy (kultura fizyczna, promocja) pozwalają na motywowanie klubów poprzez nagrody. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną i stwierdził nieważność § 11 uchwały. Sąd podkreślił, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a kompetencje do podejmowania uchwał muszą wynikać wprost z przepisów ustawowych. Stwierdzono, że art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie jest samoistną podstawą prawną do podejmowania uchwał, a art. 7 ust. 1 pkt 10 i 18 tej ustawy, choć określają zadania własne gminy, nie normują sfery finansowania w sposób pozwalający na przyznawanie nagród. Sąd wskazał, że finansowanie powinno odbywać się zgodnie z ustawą o finansach publicznych, która dopuszcza udzielanie dotacji na cele publiczne podmiotom niezaliczonym do sektora finansów publicznych, a nie przyznawanie nagród. W związku z tym, uchwała w zaskarżonej części została uznana za naruszającą prawo z powodu braku podstawy prawnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie może przyznać nagrody pieniężnej w konkursie na najlepszy klub sportowy, powołując się jedynie na ogólne przepisy dotyczące zadań własnych gminy, gdyż brak jest ku temu samoistnej podstawy prawnej.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o samorządzie gminnym dotyczące zadań własnych gminy w zakresie kultury fizycznej i promocji nie stanowią samoistnej podstawy prawnej do przyznawania nagród pieniężnych klubom sportowym. Finansowanie powinno odbywać się w formie dotacji, zgodnie z ustawą o finansach publicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (8)

Główne

u.f.p. art. 118 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych

Dopuszcza udzielanie dotacji na cele publiczne podmiotom niezaliczonym do sektora finansów publicznych, zgodnie z określonymi procedurami.

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Nie stanowi samoistnej podstawy prawnej do podejmowania uchwał.

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 10 i 18

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa zadania własne gminy w zakresie kultury fizycznej i promocji, ale nie normuje sfery finansowania w sposób pozwalający na przyznawanie nagród.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

u.k.f. art. 22

Ustawa z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej

Przewiduje stypendia sportowe dla zawodników.

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 5 i 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak samoistnej podstawy prawnej do przyznania nagrody pieniężnej w uchwale rady gminy. Finansowanie działalności klubów sportowych powinno odbywać się w formie dotacji, zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Przepisy ustawy o samorządzie gminnym dotyczące zadań własnych nie upoważniają do przyznawania nagród pieniężnych.

Odrzucone argumenty

Rada gminy ma swobodę w motywowaniu klubów sportowych poprzez nagrody, korzystając z przepisów o zadaniach własnych. Konkurs na najlepszy klub sportowy i nagroda pieniężna służą pobudzeniu aktywności lokalnej i promocji gminy.

Godne uwagi sformułowania

organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa kompetencja jednostki samorządu terytorialnego do podjęcia uchwały w zakresie danej regulacji winna wyraźnie wynikać z przepisu rangi ustawowej, nie może być domniemywana ani wywodzona z norm o ogólnym charakterze art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie stanowi samoistnej podstawy prawnej do podejmowania uchwał w ramach gospodarki finansowej organom jednostek samorządu terytorialnego wolno tylko to, na co zezwalają ustawy

Skład orzekający

Bogumiła Kalinowska

przewodniczący sprawozdawca

Anetta Chołuj

członek

Jerzy Strzebińczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku podstawy prawnej do przyznawania nagród przez jednostki samorządu terytorialnego w sytuacjach nieuregulowanych wprost w ustawach, zwłaszcza w kontekście finansowania."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i specyfiki finansowania sportu przez samorządy w tamtym okresie. Może wymagać analizy zmian w przepisach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii kompetencji samorządów i prawidłowości wydatkowania środków publicznych, co jest istotne dla prawników administracyjnych i samorządowców.

Czy gmina może nagradzać kluby sportowe z własnej inicjatywy? Sąd administracyjny odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 348/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Bogumiła Kalinowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Strzebińczyk
Symbol z opisem
6359 Inne o symbolu podstawowym 635
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Stwierdzono nieważność aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 18 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska(sprawozdawca) Asesor WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. sprawy ze skargi Wojewody D. na uchwałę Rady Miasta w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ogłoszenia konkursu na najlepszy klub sportowy z terenu Gminy W. stwierdza nieważność paragrafu 11 zaskarżonej uchwały.
Uzasadnienie
Działając na podstawie art. 93 ust. l ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 roku, Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.) Wojewoda D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu § 11 uchwały Rady Miasta w W. z dnia [...] roku, Nr [...] w sprawie ogłoszenia konkursu na najlepszy klub sportowy z terenu Gminy W. – domagając się w tej części stwierdzenia nieważności.
Na poparcie skargi organ nadzoru wskazał, iż zgodnie z § 11 przedmiotowej uchwały: "Nagrodą w konkursie jest kwota [...] złotych", co w ocenie Wojewody narusza art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483).
Jak dalej wywodził organ nadzoru - powołanie się przez Radę Miejską w W. na art. 18 ust. l w związku z art. 7 ust. l pkt 10 i 18 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) nie może być uznane za podstawę prawną do podjęcia przedmiotowej uchwały. Zgodnie z tymi przepisami: "Do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej" (art. 18 ust. 1). Nadto -"Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych (...), promocji gminy" (art. 7 ust. l pkt 10 i 18). Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w wyroku z dnia 18 marca 2003 r. (sygn. akt II SA/Wr2928/02) orzekł, że art. 18 ust. l ustawy o samorządzie gminnym wyraża zasadę domniemania kompetencji rady gminy, nie stanowi jednak samoistnej podstawy prawnej do podejmowania uchwał. Według art. 6 ust. l powołanej ustawy o samorządzie gminnym: "Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów". Art. 7 ust. l ustawy o samorządzie gminnym stanowi z kolei, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, wyliczając przykładowo zadania własne gminy. Realizacja zadań następuje, gdy przepisy prawa przyznają organom gminy kompetencje, i tylko o ile przepis prawa przyznaje kompetencję organom gminy, organ gminy może władczo określać prawa lub obowiązki jednostek. W takim zakresie ma znaczenie art. 18 ust. l ustawy o samorządzie gminnym, w którym ustanowiono domniemanie kompetencji na rzecz rady gminy. Domniemanie to powoduje następującą konsekwencję prawną - w razie gdy przepis prawa przyznaje kompetencję organom gminy, z art. 18 ust. l ustawy o samorządzie gminnym wynika, że przysługuje ona radzie gminy. Powołanie się na art. 18 ust. l powołanej ustawy o samorządzie gminnym nie może zostać uznane za podstawę prawną do podjęcia uchwały.
W świetle argumentacji Wojewody także przytoczone wyżej normy zadaniowe art. 7 ust. l pkt 10 i 18 ustawy o samorządzie gminnym nie są wystarczającą podstawą prawną do podjęcia rzeczonej uchwały. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie ugruntował się pogląd dotyczący dyrektyw wykładni norm o charakterze kompetencyjnym. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Jednocześnie zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Na szczególną uwagę zasługuje tu zdaniem strony skarżącej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2000 r. (K25/99, OTK 2000/5/141), w którym Trybunał akcentował, że przy interpretacji art. 87 ust. l i art. 92 ust. l konstytucji, odnoszących się do źródeł prawa, należy uwzględniać takie zasady przyjęte w polskim systemie prawnym jak: zakaz domniemania kompetencji prawodawczych, zakaz wykładni rozszerzającej kompetencje prawodawcze oraz zasadę głoszącą, że wyznaczenie jakiemuś organowi określonych zadań nie jest równoznaczne z udzieleniem mu kompetencji do ustanawiania aktów normatywnych służących realizowaniu tych zadań (...). ".
Zauważając następnie, iż rozwiązania przyjęte w przedmiotowej uchwale powinny być odczytywane na tle innych przepisów powszechnie obowiązujących, regulujących materie objęte treścią uchwały, organ nadzoru podkreślił, że najistotniejsza jest tutaj kwestia uregulowania form finansowego wspierania sportu przez gminę w ustawie z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 81. póz. 889 z późn. zm.). Ustawa ta dopuszcza jedynie finansowe wspieranie przez gminę zawodników w formie stypendiów sportowych. Zgodnie z art. 22 ustawy o kulturze fizycznej: "Zawodnicy nieposiadający licencji zawodnika mogą otrzymywać stypendium sportowe za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym finansowane ze środków budżetu jednostki samorządu terytorialnego. 2. Organ jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, określa szczegółowe zasady i tryb przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokość stypendiów sportowych, o których mowa w ust. l, uwzględniając obowiązki zawodnika pobierającego stypendium, skutki ich niewykonywania oraz podstawę i sposób ustalania wysokości stypendium."
W pozostałej części rozważań skargi zaznaczono, że formy finansowego wspierania klubów sportowych uregulowane były w ówczesnym stanie prawnym w ustawie z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 z późn. zm.). Zgodnie z art. 6 ustawy o kulturze fizycznej: "1. Podstawową jednostką organizacyjną realizującą cele i zadania w zakresie kultury fizycznej jest klub sportowy. 2. Klub sportowy może działać jako osoba prawna utworzona na podstawie odrębnych przepisów albo jako osoba fizyczna będąca przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807, z późn. zm.)." Zgodnie zaś z art. 7 i 7a ustawy o kulturze fizycznej: "Art. 7. 1. Szczególnym rodzajem klubu sportowego jest uczniowski klub sportowy. 2. Uczniowski klub sportowy działa na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855), z wyłączeniem przepisów dotyczących rejestracji. 3. Członkami uczniowskiego klubu sportowego mogą być w szczególności uczniowie, rodzice i nauczyciele. 4. Uczniowskie kluby sportowe podlegają wpisowi do ewidencji, prowadzonej przez starostów właściwych ze względu na siedzibę klubów. 5. Uczniowskie kluby sportowe uzyskują osobowość prawną z chwilą wpisania do ewidencji, o której mowa w ust. 4. Art. 7a. l. Przepisy art. 7 ust. 2 i 4 stosuje się również do klubów sportowych działających w formie stowarzyszenia, których statuty nie przewidują prowadzenia działalności gospodarczej. 2. Kluby sportowe wymienione w ust. l uzyskują osobowość prawną z chwilą wpisania do ewidencji, o której mowa w art. 7 ust. 4. 3. Minister właściwy do spraw kultury fizycznej i sportu określi, w drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia ewidencji uczniowskich klubów sportowych i klubów sportowych działających w formie stowarzyszenia, których statuty nie przewidują prowadzenia działalności gospodarczej, uwzględniając rodzaje dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku oraz dane podlegające wpisowi do ewidencji."
Zgodnie z art. 118 ustawy o finansach publicznych: "1. Podmioty niezaliczone sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje na cele publiczne związane z realizacją zadań tej jednostki. 2. Zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie a jeżeli dotyczy ono innych zadań publicznych niż określone w tej ustawie: 1) zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje na podstawie umowy jednostki samorządu terytorialnego z podmiotem, o którym mowa w ust. 1; przepis art. 71 ust. 2 stosuj odpowiednio; 2) tryb postępowania o udzielenie dotacji, sposób jej rozliczania oraz sposób kontroli wykonywania zleconego zadania określa w drodze uchwały organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, zapewniając jawność postępowania o udzielenie dotacji i jej rozliczenia."
W konkluzji swych wywodów Wojewoda D. stwierdził, że chcąc wesprzeć finansowo kluby sportowe Rada powinna dokonać tego w formie dotacji, tryb udzielenia której reguluje albo ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie albo uchwała rady gminy zgodnie z art. 118 ust. 2 pkt l lub pkt 2 ustawy o finansach publicznych.
W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podnosząc zarazem, iż nie kwestionuje zasad wskazanych przez organ nadzoru w zakresie finansowania sportu, ale nie zgadza się z tezą, iż Rada nie może premiować, czy też motywować gminnych klubów sportowych za to, że osiągają w sportowej rywalizacji jak najlepsze wyniki. Przepis art. 7 ust.1 pkt 10 i 18 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym przywołany jako podstawa prawna uchwały precyzyjnie określa, jakiego rodzaju zdania powinna wypełnić Gmina względem swoich mieszkańców. Zadaniami tego rodzaju są właśnie sprawy z zakresu kultury fizycznej i turystyki oraz promocji gminy. Korzystając z tego przepisu Rada Miasta w W. podjęła uchwałę w sprawie ogłoszenia konkursu na najlepszy klub sportowy z terenu Gminy W. W uchwale rozwinięto zapis art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy o samorządzie gminnym określając cele konkursu, a w szczególności wskazując na chęć pobudzenia aktywności lokalnej i stworzenia możliwości zdrowego spędzenia czasu.
W dalszej części wywodów strona przeciwna argumentowała, że zapisy przyjętego przez Radę Miejską regulaminu, będącego integralną częścią spornej uchwały, motywują do racjonalnego gospodarowania mieniem komunalnym, prowadzeniem pracy wychowawczej oraz zaangażowania w inne dodatkowe zajęcia, co niezmiernie trudno kontraktować w trybie ustawy o wolontariacie i pożytku publicznym, a co niewątpliwie winno być stymulowane i motywowane jako istotne dla realizacji potrzeb i zadań gminy. Wyłącznie tymi przykładowo wymienionymi celom miało służyć ogłoszenie przez Radę konkursu na najlepszy klub sportowy zaś uwieńczeniem starań poszczególnych klubów sportowych o prymat najlepszego klubu sportowego w Gminie było przyznanie nagrody pieniężnej, która zwycięzcy została wypłacona. W ocenie Rady dopuszczalne jest kreowanie poprzez tego rodzaju działania lokalnej aktywności społecznej, a w szczególności motywowanie klubów sportowych działających w gminie do osiągania lepszych wyników poprzez przyznanie nagrody pieniężnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Po myśli art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Cytowana ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadza innych kryteriów poza zgodnością z przepisami prawa podjętej uchwały lub aktu , o których mowa w treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 i 6. W świetle art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na taką uchwałę lub akt stwierdza ich nieważność w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwa naruszenia przepisu prawa ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii rażących naruszeń np. w razie podjęcia uchwały przez organ niewłaściwy, braku podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwego zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury jej uchwalania.
Przedmiotem kwestionowanej w części uchwały Rady Miejskiej w W. Nr [...] z dnia [...]r. jest ogłoszenie konkursu na najlepszy klub sportowy z terenu Gminy W. W poszczególnych postanowieniach ustalono zasady oraz tryb przeprowadzenia konkursu, natomiast w zaskarżonym przez Wojewodę D. paragrafie 11 określono, że nagrodą w konkursie jest kwota [...] zł.
Kwestia sporna w niniejszej sprawie zasadza się zatem na rozstrzygnięciu, czy przyjęta w § 11 forma dofinansowania działalności klubu sportowego, wyłonionego w drodze konkursu, może być uznana za zgodną z prawem. Zdaniem bowiem strony przeciwnej ma ona pełna swobodę w "premiowaniu, czy też motywowaniu gminnych klubów sportowych". Odpowiednią ku temu podstawę prawną strona przeciwna upatruje w treści art. 18 ust.1 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 10 i 18 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), które to normy prawne przywołała w uchwale.
Przechodząc do rozważań na tym tle należy jednak wskazać, na co słusznie zwrócił uwagę w skardze organ nadzoru, iż zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działania zatem jednostek samorządu lokalnego muszą być oparte na podstawie prawnej, przy czym zakres tych działań i kompetencji organów jednostek samorządowych wyznaczają ustawy. Generalnie ujmując, na mocy przede wszystkim wspomnianej normy konstytucyjnej oraz art. 94 Konstytucji, zgodnie z którym organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie - w orzecznictwie i literaturze zgodnie przyjmuje się, iż akty prawa miejscowego, jak i inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, muszą pozostawać w granicach upoważnienia ustawowego i co do zasady mają charakter wykonawczy w stosunku do ustaw, nie mogą także regulować spraw należących do materii ustawowej. Kompetencja jednostki samorządu terytorialnego do podjęcia uchwały w zakresie danej regulacji winna wyraźnie wynikać z przepisu rangi ustawowej, nie może być domniemywana ani wywodzona z norm o ogólnym charakterze nie przewidujących wprost upoważnienia do działania.
Tym samym należy w pełni podzielić tezy uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu - z dnia 18 marca 2003r. sygn. II SA/Wr 2928/02, zacytowane szeroko w skardze na kanwie art. 18 ust. 1 w brzmieniu:" Do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej." Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w motywach tego wyroku, iż w razie gdy przepis prawa przyznaje kompetencję organom gminy do działania, to z art. 18 ust. 1 o samorządzie gminnym wynika, że wówczas przysługuje ona radzie gminy, jednakże ustanawiający zasadę domniemania kompetencji rady gminy przepis art. 18 ust.1 nie stanowi samoistnej podstawy prawnej do podejmowania uchwał.
Z kolei drugi z przywołanych w uchwale artykułów, tzn. art. 7 ust.1 pkt 10 i 18 ustawy o samorządzie gminnym, doprecyzowujący treść art. 6 ust. 1 tej ustawy, stanowi o zadaniach własnych gminy, których celem jest zaspakajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty m.in. w zakresie kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych (pkt 10), a także promocji gminy (pkt 18). Jednakże wskazane przepisy prawne w punktach 10 i 18 cytowanego artykułu 7 są ogólne i bynajmniej nie normują sfery finansowania wymienionych zadań, ta bowiem nie jest objęta regulacją ustawy o samorządzie gminnym, lecz wynika przede wszystkim z odrębnego, szczególnego aktu prawnego, jakim jest ustawa (w stanie prawnym z daty podjęcia przedmiotowej uchwały) z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych ( j.t. Dz. U. Nr 15 z 2003r., poz.148 ze zm.). Przepisy tej ustawy mają charakter lex specialis, co znajduje także oparcie w art. 63 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym odrębne ustawy określają między innymi ogólne zasady procedury budżetowej i gospodarki finansowej w gminach (pkt 3).
Odnośnie zatem swobody wydatkowania środków finansowych na realizację zadań gminy należy zaznaczyć, iż obowiązuje tu generalna reguła, przyjęta jednolicie w orzecznictwie i w doktrynie, iż w ramach gospodarki finansowej organom jednostek samorządu terytorialnego wolno tylko to, na co zezwalają ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 1993 r., III SA 2017/93, publ. ONSA 1993, nr 4, poz. 13; wyrok NSA z 17 marca 2000r. sygn. SA/Lu 31/00, publ. OwSS 2001/1/30; Z. Gilowska: System ekonomiczny samorządu terytorialnego w Polsce, Warszawa 1998, s. 129). Jak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach - w wyroku z 23 marca 2000r. (sygn. II SA/Ka 2407/99, publ. OwSS 2000/4/113) zasada ta znalazła swój wyraz w normie art. 28 ust. 2 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, w myśl której jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków, a wobec tego podstawa dokonania wydatków jak i sposób ich finansowania muszą wynikać wyraźnie z przepisów ustaw, które przewidują m.in. rodzaj świadczeń i wskazują podmiot uprawniony do ich udzielania.
Inaczej ujmując, w zakresie finansów jednostki samorządu terytorialnego mogą podejmować działania przewidziane w ramach ustaw, które wszakże wprowadzają pewne ograniczenia, nakładając swoistą dyscyplinę w wydatkowaniu, wyraźnym czego przejawem jest wprowadzenie zapisu w art. 118 ust.1 ustawy o finansach publicznych, określającego w jakich przypadkach oraz w jakiej formie istnieje możliwość finansowania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego podmiotów nie zaliczonych do sektora finansów publicznych.
W myśl art. 118 ust.1 podmioty nie zaliczone do sektora finansów publicznych i nie działające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje na cele publiczne związane z realizacją tych zadań. Stosownie do ust. 2 - zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a jeżeli dotyczy ono innych zadań publicznych niż określone w tej ustawie:
1) zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje na podstawie umowy jednostki samorządu terytorialnego z podmiotem, o którym mowa w ust. 1; przepis art. 71 ust. 2 stosuje się odpowiednio;
2) tryb postępowania o udzielenie dotacji, sposób jej rozliczania oraz sposób kontroli wykonywania zleconego zadania określa w drodze uchwały organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, zapewniając jawność postępowania o udzielenie dotacji i jej rozliczenia.
Bez wątpienia postanowienia uchwały skierowane zostały do wszelkiego rodzaju klubów sportowych, a więc bez względu na ich status prawny. Generalnie zatem należy uznać, iż uchwała dotyczy w omawianej materii jednostek (klubów sportowych) niezliczonych do sektora finansów publicznych, według bowiem art. 5 ustawy o finansach publicznych, rozumując a contrario, nie zalicza się do nich stowarzyszeń, a zgodnie z art. 7a i art.7 ustawy z 18 stycznia 1996r. o kulturze fizycznej (j.t. Dz. U. Nr 81 z 2001r., poz. 889ze zm.) kluby sportowe, których statuty nie przewidują prowadzenia działalności gospodarczej oraz uczniowskie kluby sportowe działają na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz.855). W sektorze finansów publicznych nie sytuuje się również przedsiębiorców, a wobec tego nie mieszczą się w omawianym kręgu kluby sportowe, o których mowa w art. 6 ust.2 ustawy o kulturze fizycznej, lecz zauważyć wypada, są one wyłączone z możliwości dotowania określonego w art. 118 ust.1 w zbiegu z art. 3 ust.3 pkt 6 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2003r. Nr 96, poz. 873 ze zm.). Potencjalne wsparcie finansowe na rzecz klubów sportowych może zatem zostać udzielone na rzecz tych, które działają na mocy Prawa o stowarzyszeniach i wyłącznie w formie dotacji oraz w trybie przepisanym brzmieniem ustępu 2 art. 118, jak trafnie zarzucono w skardze organu nadzoru. Bezsprzecznie ani ustawa o kulturze fizycznej ani inne akty prawne nie dopuszczają przyznawania nagród dla tych podmiotów, przewidując je jedynie dla zawodników wraz ze stypendiami i wyróżnieniami ( por. art. 22 ustawy o kulturze fizycznej oraz art. 37 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o sporcie kwalifikowanym; Dz. U. z 2005r. Nr 155, poz. 1298 ze zm.). Tym samym zaskarżona uchwała w części unormowanej paragrafem 11 narusza prawo, gdyż zawiera uregulowanie nie znajdujące oparcia w prawie (bez podstawy prawnej), z naruszeniem reguł art. 28 i 118 ustawy o finansach publicznych.
Z tych powodów należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI