III SA/Wr 340/23

III SA/Wr 340/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Barbara Ciołek
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 808
art. 5 ust. 5
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2023 r. nr SKO 4321.17.2023 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kat. A, B, B+E, C1, C1+E I. uchyla zaskarżoną decyzję. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. S. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2023 r. nr SKO 4321.17.2023 utrzymująca w mocy decyzję Starosty Trzebnickiego z dnia 15 października 2013 r. nr (KM.5430.4.103.2013.AD o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat.A,B,B+E,C1,C1+E dłużnikowi alimentacyjnemu.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 13 maja 2013 r. do Starosty Trzebnickiego wpłynął wniosek Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Obornikach Śląskich o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy. Do wniosku dołączono decyzję z dnia 21 lutego 2013 r. Nr MGOPS/8127/26/UD/FA/2012/2013 o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wniosek o ściganie za przestępstwo nie alimentacji.
Starosta Trzebnicki ww. decyzją z dnia 15 października 2013 r. wydaną na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm., zwanej dalej: upoua, ustawa) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Obornik Śląskich orzekł o zatrzymaniu skarżącemu, uznanemu za dłużnika alimentacyjnego, prawa jazdy. Organ wskazał, że decyzja o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego jest ostateczna i tym samym zaistniały przesłanki do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy.
W złożonym odwołaniu z dnia 1 grudnia 2022 r. skarżący podniósł, że nigdy nie był dłużnikiem alimentacyjnym, nie doręczono mu żadnych dokumentów zarówno w postępowaniu dotyczącym uznania go za dłużnika alimentacyjnego jak również w postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy ponieważ od 2010 r. mieszka w Niemczech.
Postanowieniem z dnia 1 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu stwierdziło niedopuszczalność odwołania albowiem zaskarżona decyzja nie weszła do obrotu prawnego, gdyż nie została skutecznie doręczona stronie.
Po doręczeniu skarżącemu w dniu 28 kwietnia 2023 r. decyzji Starosty Trzebnickiego z dnia 15 października 2013 r. skarżący złożył w dniu 11 maja 2023 r. odwołanie w którym powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu z dnia 1 grudnia 2022 r.
Po rozpoznaniu odwołania zaskarżoną decyzją z dnia 11 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Stosownie natomiast do przepisu art. 5 ust. 5 upoua na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
Kolegium zaznaczyło, że w świetle kategorycznego brzmienia przywołanych przepisów ustawy nie ma wątpliwości, że wskazane w nich czynności właściwych organów mają charakter bezwzględnie wiążący i w żadnej mierze nie są poddane uznaniowości tych organów. Przepisy te nie dają także organom możliwości uwzględnienia jakichkolwiek innych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na decyzję w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Jeśli zatem właściwy starosta otrzyma od organu właściwego dłużnika wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zobowiązany jest - stosownie do art. 5 ust. 5 ustawy - wydać decyzję o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy.
Organ odwoławczy wskazał, że decyzja o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego stała się ostateczna w dniu 5 marca 2013 r., co wynika z pisma Burmistrza Obornik Śląskich. Jednocześnie wnioskiem z 20 marca 2013 r. Burmistrz ten wystąpił do Prokuratury Rejonowej w Trzebnicy o ściganie za przestępstwo nie alimentacji wobec skarżącego. W ocenie organu wystąpiły okoliczności opisane w art. 5 upoua.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił Kolegium naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 42, art. 43, art. 61 § 4, art. 77, art. 81 oraz art. 107 § 3 przez nie rozważenie argumentacji dotyczącej pozbawienia skarżącego uczestnictwa w postępowaniach będących przedmiotem skargi w zakresie postępowania przed GOPS Oborniki Śląskie oraz przed Starostą Trzebnickim w szczególności poprzez nie zawiadomienie strony o wszczęciu tych postępowań, a także uniemożliwieniu wypowiedzenia się co do zebranego w tych sprawach materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że od 2010 r. mieszka w Niemczech a od 2011 r. jest tam zameldowany (załączył niemiecki dokument meldunkowy). Podkreślił, że nic nie wiedział o toczących się postępowaniach. Nieprawidłowości w zakresie doręczenia decyzji I instancji wytknęło SKO w treści uzasadnienia postanowienia z 1 marca 2023 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ustawodawca określił przesłanki uwzględnienia skargi sądowoadministracyjnej wniesionej na decyzję administracyjną lub postanowienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 5 ust. 5 oraz ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020. 808. t.j.). Zgodnie z art. 5 ust. 3b i 5 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika:
1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2017 r. poz. 2204 oraz z 2018 r., poz. 20 i 305) oraz
2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji.
Stosownie natomiast do art. 5 ust. 5 ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu nie jest decyzją uznaniową. Organ administracji publicznej obowiązany jest do jej wydania. Zatrzymanie prawa jazdy po otrzymaniu wniosku sporządzonego po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest zatem obligatoryjne, co oznacza, że w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 5 ust. 3b ustawy, organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy (starosta), nie ma możliwości wydania innej decyzji, niż decyzja zatrzymująca prawo jazdy.
W postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy nie mogą być podnoszone zarzuty dotyczące postępowania o uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy. Podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest bowiem wyłącznie wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy kierowany do starosty w oparciu o art. 5 ust. 3b ustawy, w sytuacji gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna.
Związany charakter decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie oznacza jednak, że środek przewidziany w przepisie art. 5 ust. 5 ustawy może być przez starostę stosowany automatycznie, w sytuacji otrzymania od właściwego organu wniosku, o którym mowa w ust. 3b ustawy. Z przepisu art. 5 ust. 3b ustawy wynika bowiem, że wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy może zostać skierowany do starosty dopiero, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. Jest to warunek konieczny złożenia takiego wniosku. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy organ powinien dokładnie zweryfikować czy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych posiada walor ostateczności, bowiem tylko taka decyzja może być podstawą wniosku o zatrzymanie prawa jazdy.
W tym kontekście trzeba także wskazać, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Przyjmując zatem, że art. 8 k.p.a. nakłada na organy obowiązek prowadzenia postępowania administracyjnego tak, aby kończyło się wydaniem orzeczenia zgodnego z prawem, należy przyjąć, że zasadniczo chodzi o obowiązek właściwego zastosowania i wykładni przepisów prawa materialnego oraz o to, aby nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Budowaniu zaufania do organów władzy publicznej służy także transparentność działań organów i poddanie ich kontroli, czemu służy uprawnienie strony do uczestniczenia we wszystkich istotnych czynnościach organu dokonywanych w toku postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W art. 61 § 4 k.p.a. przewidziano, że o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.
Ponadto przepisy kodeksu postępowania administracyjnego - co do zasady - nie formalizują sposobu wszczęcia postępowania z urzędu, a zatem nie przewidują orzekania o tym, że postępowanie zostaje wszczęte.
Utrwalony i jednolity w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że postępowanie administracyjne jest wszczynane z urzędu wraz z podjęciem pierwszej czynności w sprawie przez właściwy do jej załatwienia organ, a data jej podjęcia jest datą wszczęcia postępowania, o ile strona została o tym powiadomiona.
Tak też przyjęto w orzecznictwie, że za datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu należy uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem że o czynności tej powiadomiono stronę (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 25 listopada 2011 r., II OSK 1679/10).
Zwykle taką pierwszą czynnością urzędową, którą podejmują organy administracji publicznej, gdy zamierzają wszcząć postępowanie z urzędu, jest zawiadomienie strony lub znanych już wówczas stron o wszczęciu postępowania. W piśmiennictwie przyjmuje się, że wszczęcie postępowania z urzędu następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności procesowej w sprawie. Sąd przychyla się do stanowiska, że taką czynnością będzie przede wszystkim dzień zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a w braku takiego zawiadomienia - dzień pierwszego wezwania w sprawie (R. Hauser, Wszczęcie postępowania..., s. 9).
Trzeba zwrócić w tym kontekście dodatkowo uwagę, że organ na zasadzie art. 10 k.p.a. jest obowiązany umożliwić stronie udział w każdym etapie postępowania, a nie tylko zapewniając końcowe zaznajomienie z zebranymi w sprawie materiałami. Strona jest natomiast tego uprawnienia z oczywistych względów pozbawiona, w sytuacji gdy nie wie, że toczy się jakiekolwiek postępowanie.
W piśmiennictwie wskazuje się przy tym, że na gruncie postępowania jurysdykcyjnego czynność wszczęcia musi mieć charakter zewnętrzny, o której strona musi być powiadomiona, wobec tego wszczęcie następuje z chwilą doręczenia tego zawiadomienia stronie (por. np. Z. Kmiecik, Data wszczęcia postępowania z urzędu, (w:) red. nauk. G. Łaszczyca, A. Matan, System Prawa Administracyjnego Procesowego - Tom II część 4 Dynamika postępowania administracyjnego ogólnego, Warszawa 2021, str. 151).
W kontekście powyższych poglądów trzeba podkreślić, że datą wszczęcia postępowania z urzędu, jest dzień podjęcia pierwszej czynności w stosunku do strony, najczęściej zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. II OSK 543/21).
Jeśli natomiast zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania ma być pierwszą czynnością, to - stosując w tym zakresie przepisy o doręczeniach - należałoby przyjąć, że czynność ta jest dokonana nie w dniu stworzenia pisma o zawiadomieniu, ale w dniu kiedy pismo to zostało doręczone stronie w trybie k.p.a.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, trzeba wskazać, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało sporządzone w dniu 20 czerwca 2013 r. Trzeba przy tym zauważyć, że skierowane do strony w niniejszej sprawie zawiadomienie o wszczęciu postępowania było jednocześnie zawiadomieniem o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem w sprawie. W zawiadomieniu tym poinformowano stronę o treści art. 41 § 1 i 2 k.p.a. tj. obowiązku zawiadamiania o każdej zmianie swego adresu. Jednak jak wynika z akt sprawy organ I instancji zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego wysłał na adres ul. Łokietka 14/6 w Obornikach Śląskich i przyjął, że doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 § 4 k.p.a.
Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Przepis art. 44 § k.p.a. określa, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia ( art. 44 § 3 k.p.a.). Jak stanowi zaś art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Na tle powyższych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu, gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata (por. wyrok NSA z 12 września 2022 r., sygn. akt II OSK 1942/21, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z punktu widzenia doręczenia przez organ pisma stronie istotne znaczenie ma m.in. prawidłowość ustalenia miejsca zamieszkania, a w konsekwencji kierowania korespondencji pod właściwy adres jej zamieszkania. Przez pojęcie mieszkania należy rozumieć rzeczywiste, faktyczne (a nie prawne) mieszkanie adresata. Mieszkaniem takim jest więc każde miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego - a nie wyłącznie krótkotrwałego - pobytu, którego okres jest na tyle długi, że umożliwia on dokonanie doręczeń pism. Warunkiem koniecznym dla zastosowania art. 44 k.p.a. jest to, aby adresat pisma faktycznie mieszkał pod "wskazanym" adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób przewidziany w przepisach art. 42 i 43. Doręczenie, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a. będzie więc skuteczne wówczas, gdy korespondencja zostanie skierowana na prawidłowy adres strony (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2209/20, dostępny - jak wyżej). Innymi słowy zastosowanie przepisu art. 44 § 4 k.p.a. i uznanie, iż doszło do doręczenia pism w postępowaniu w sytuacji, gdy strona ich nie odebrała, może nastąpić jedynie wtedy, gdy próbę doręczenia dokonano na właściwy adres zamieszkania strony.
Podkreślenia wymaga, iż doręczenie jest w postępowaniu administracyjnym czynnością sformalizowaną, stanowi gwarancję podstawowych praw strony w tym postępowaniu, a jednocześnie chroni organ przed negatywnymi skutkami działań strony zmierzającej do utrudnienia, czy wydłużenia postępowania. Czynność ta powinna więc być dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie uregulowaniami. Za wszelkie błędy popełnione w zakresie doręczenia odpowiada organ administracji publicznej i to bez względu na to, czy czynność tę realizował samodzielnie, czy też zlecał jej wykonanie innym uprawnionym podmiotom, a ich wystąpienie skutkuje niemożnością uznania czynności doręczenia za skuteczną. Adresat pisma nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść.
Podkreślenia wymaga, że przy badaniu prawidłowości doręczenia stronie pism w postępowaniu należy zachować reguły postępowania, w tym zwłaszcza zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) nakazującej organom administracji publicznej stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym stanowią zwłaszcza przepisy art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Pierwszy z nich stanowi, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie zaś z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W ocenie Sądu na gruncie wskazanych regulacji uznać należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze pomimo zarzutów odwołania – że skarżący nigdy nie był dłużnikiem alimentacyjnym, nie doręczono mu żadnych dokumentów zarówno w postępowaniu dotyczącym uznania go za dłużnika alimentacyjnego jak również w postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy ponieważ od 2010 r. mieszka w Niemczech - nie odniosło się do tych zarzutów.
Kolegium nie podjęło należytych kroków celem ustalenia, czy doręczenie wszystkich pism w prowadzonym postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 44 k.p.a. było prawidłowe (a tym samym skuteczne) w kontekście obowiązku skierowania przesyłek pod właściwy adres zamieszkania strony. Ponadto organ powinien ustalić, czy decyzja o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego została prawidłowo doręczona skarżącemu a tym samym czy jest ostateczna.
W pełni należy podzielić pogląd wyrażony w piśmiennictwie, że uczestnictwo strony w postępowaniu "ma w założeniu sprzyjać pełniejszemu rozpoznaniu sprawy, umożliwić stronie wpływ na końcowy rezultat postępowania oraz zapewnić jej kontrolę nad przebiegiem postępowania oraz treścią decyzji administracyjnej wydanej w jego wyniku". Natomiast aby cele te zostały zrealizowane, strona "musi posiadać, gwarantowany za pomocą instytucji procesowych, aktywny wgląd w tok postępowania". Ponadto "szereg uprawnień strony opiera się na założeniu prawidłowego działania organów administracji publicznej", a obowiązkom tych ostatnich "odpowiadają refleksowe uprawnienia strony" (por. Hanna Knysiak - Molczyk, Uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2004, s. 12, s. 312-313).
Ze względu na powyższe zaskarżona decyzja na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. podlega uchyleniu. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., na które składa się kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ powinien ustalić, czy doręczenie wszystkich pism w prowadzonym postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 44 k.p.a. było prawidłowe (a tym samym skuteczne) w kontekście obowiązku skierowania przesyłek pod właściwy adres zamieszkania strony oraz czy decyzja o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego jest ostateczna.