III SA/Wr 332/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą umorzenia opłaty za parkowanie, uznając, że organy nie wyjaśniły dostatecznie sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego.
Skarżący J. P. wniósł o umorzenie opłaty dodatkowej za parkowanie w wysokości 349 zł, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i materialną (renta 681,97 zł). Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na potwierdzenie swojej sytuacji. WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności rozbieżności w oświadczeniu majątkowym skarżącego oraz lakoniczne potraktowanie przesłanki interesu publicznego.
Przedmiotem sprawy była skarga J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia odmawiającą umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w wysokości 349 zł. Skarżący wnioskował o umorzenie, wskazując na swoją trudną sytuację zdrowotną (choroba na [...]) i materialną, utrzymując się z renty w wysokości 681,97 zł. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na potwierdzenie swojej sytuacji materialnej i rodzinnej, a także nie wykazał przesłanki ważnego interesu publicznego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o finansach publicznych oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i błędną wykładnię przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy nie ustaliły i nie oceniły w sposób dostateczny sytuacji skarżącego, w szczególności nie wyjaśniły rozbieżności między informacjami w aktach sprawy a oświadczeniem majątkowym, co doprowadziło do zaniechania oceny przesłanek umorzenia. Sąd podkreślił, że organy miały obowiązek wyjaśnić te niejasności, mimo że inicjatywa dowodowa leży po stronie strony. Ponadto, Sąd uznał, że organy zbyt lakonicznie potraktowały przesłankę "interesu publicznego", nie rozważając jej w kontekście sytuacji zdrowotnej skarżącego i potencjalnych konsekwencji dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. W związku z naruszeniem przepisów k.p.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej oceny prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie ustaliły i nie oceniły w sposób dostateczny sytuacji skarżącego, nie wyjaśniły rozbieżności w oświadczeniu majątkowym i lakonicznie potraktowały przesłankę interesu publicznego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77, 80, 107 § 3) poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, w tym rozbieżności w oświadczeniu majątkowym skarżącego oraz niepełną ocenę przesłanki interesu publicznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.f.p. art. 64 § 1 pkt 2 lit a
Ustawa o finansach publicznych
Organ może umorzyć należność w całości w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie przyczyn zastosowania lub odmowy zastosowania instytucji prawnej.
Pomocnicze
u.f.p. art. 60 § pkt 7
Ustawa o finansach publicznych
Opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie stanowi niepodatkową należność budżetową.
u.f.p. art. 67 § ust. 1
Ustawa o finansach publicznych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
u.d.p. art. 13 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania.
u.d.p. art. 13b § ust. 1, 3, 7
Ustawa o drogach publicznych
Ustalanie strefy płatnego parkowania, pobieranie opłat.
u.d.p. art. 13f § ust. 1, 2, 3
Ustawa o drogach publicznych
Pobieranie opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie.
u.d.p. art. 19 § ust. 5
Ustawa o drogach publicznych
Prezydent miasta jako zarządca dróg publicznych w miastach na prawach powiatu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wyjaśniły dostatecznie sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego. Organy nie oceniły prawidłowo przesłanki interesu publicznego. Zaskarżona decyzja narusza zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a.).
Odrzucone argumenty
Organy prawidłowo odmówiły umorzenia, gdyż skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na potwierdzenie swojej sytuacji. Skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających umorzenie należności.
Godne uwagi sformułowania
Uznanie nie oznacza dowolności organu w zakresie oceny okoliczności sprawy. Decyzja "uznaniowa" podlega kontroli sądowej w pełnym zakresie co do jej zgodności z przepisami prawa. Sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Niewątpliwie ewentualna ingerencja sądu administracyjnego w prawidłowość zastosowania uznania administracyjnego może być usprawiedliwiona tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których rozstrzygnięcie, chociaż podjęte w granicach uznania, budzi zastrzeżenia ze względu na jego obiektywną niesprawiedliwość. Przez ważny interes zobowiązanego należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków.
Skład orzekający
Barbara Ciołek
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Borońska
sędzia
Magdalena Jankowska-Szostak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć \"ważnego interesu zobowiązanego\" i \"interesu publicznego\" w kontekście umorzenia należności publicznoprawnych, a także zakres kontroli sądowej nad decyzjami uznaniowymi."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego przypadku opłaty za parkowanie, ale zasady interpretacji przepisów i procedury mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego przez organy administracji i jak sąd administracyjny kontroluje decyzje uznaniowe, nawet w sprawach dotyczących stosunkowo niewielkich kwot.
“Czy niska renta i choroba zwalniają z opłaty za parkowanie? Sąd wyjaśnia, jak organy powinny badać sytuację obywatela.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 332/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2025-04-17 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-09-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Barbara Ciołek /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Borońska Magdalena Jankowska-Szostak Symbol z opisem 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych Hasła tematyczne Finanse publiczne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1270 art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.) Dz.U. 2021 poz 735 art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Magdalena Jankowska-Szostak, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 17 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 marca 2024 r. nr SKO 4021.6.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 29 stycznia 2024 r. nr 277/WIM/2023. Uzasadnienie Przedmiotem skargi J. P. (dalej: strona, strona skarżąca, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) z dnia 4 marca 2024 r. nr SKO 4021.6.2024 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia (dalej: organ I instancji) z dnia 29 stycznia 2024 r. nr 277/WIM/2023 odmawiającej umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, o której mowa w zawiadomieniu ZDIUM z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr [...] w wysokości 349 zł. Z akt sprawy wynika, że strona złożyła wniosek o umorzenie opłaty dodatkowej za parkowanie w związku z zawiadomieniem ZDIUM we Wrocławiu nr [...] dotyczącym nieopłaconego postoju w dniu 17 maja 2023 r. We wniosku strona wskazała, że w tym dniu był kierowcą [...] o nr rej. [...] i około godz. 14:40, z uwagi na złe samopoczucie była zmuszona do zatrzymania się i zrobienia [...], ponieważ od [...] lat jest [...]. Po wezwaniu przez organ strona przedstawiając swoją sytuację życiową i majątkową, wskazała m.in., że ma [...] lat i utrzymuje się z renty [...] w wysokości 681,97 zł oraz w rubryce l.p. 11 wskazała, że jest chora na [...], określając koszty leczenia na 200 zł miesięcznie. W pozostałych rubrykach dotyczących statusu mieszkaniowego, wysokości miesięcznych opłat eksploatacyjnych, członków rodziny, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe lub znajdujących się na jego utrzymaniu, posiadanych praw majątkowych oraz zaległości i zobowiązań strona wpisała "nie dotyczy". Do oświadczenia załączyła pasek wypłaty świadczenia rentowego. Organ I instancji decyzją wydaną na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 4 oraz art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 1270 ze zm., dalej: u.f.p.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) odmówił umorzenia należności. Wskazano, że na podstawie przedłożonych przez stronę wyjaśnień i dowodów nie można stwierdzić, że w sprawie wystąpiły przesłanki warunkujące udzielenie wnioskowanej ulgi w spłacie. Nie kwestionując sytuacji zdrowotnej skarżącego organ I instancji podniósł, że stwierdzenie wystąpienia w sprawie przesłanek umożliwiających zastosowanie wnioskowanej ulgi w spłacie wymaga ustalenia sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Natomiast na podstawie skąpych informacji podanych przez skarżącego nie dało się ustalić w jakiej sytuacji materialnej i rodzinnej znajduje się skarżący. W wyniku rozpoznania odwołania strony, Kolegium utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy omówił przesłanki umorzenia, powołał się przy tym na orzecznictwo sądów. Na tej podstawie rozstrzygnął, że zasadnie organ I instancji przyjął, iż w sprawie nie można stwierdzić, że wystąpiła któraś z przesłanek umorzenia. Nie kwestionując faktu, że choroba zobowiązanego jest okolicznością niezależną od strony wskazał, że dla możliwości wystąpienia którejś z przesłanek warunkujących udzielenie wnioskowanej ulgi konieczne jest ustalenie możliwości finansowych i majątkowych zobowiązanego. Jednakże na podstawie przedłożonego oświadczenia majątkowego sytuacji tej nie można ustalić. Organ odwoławczy wskazał, że strona podała jedynie kwotę otrzymywanego świadczenia rentowego (681,97 zł) oraz przybliżone koszty miesięcznego leczenia (200 zł). Nie wskazała gdzie oraz z kim mieszka, jakie ponosi wydatki na utrzymanie mieszkania, na życie oraz jakie składniki wchodzą w skład jej majątku. Wobec czego Kolegium stwierdziło, że bezspornie na podstawie akt sprawy nie można ocenić kompleksowo sytuacji materialnej strony, co wynika z jej zaniechania. Taką samą argumentacje SKO zastosowało odnosząc się do przesłanki interesu publicznego. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie: a) art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. poprzez: - błędną wykładnię skutkującą niezasadnym przyjęciem, że brak jest przesłanek do umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej nałożonej na skarżącego w sytuacji istnienia ważnego interesu zobowiązanego przejawiającego się zarówno zdarzeniem losowym powiązanym z sytuacją zdrowotną, jak również sytuacją ekonomiczną skarżącego; - brak wyważenia interesu skarżącego z interesem publicznym, w ramach przysługującego organowi uznania administracyjnego;. b) art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. poprzez nierozważnie z urzędu, czy wobec strony nie należałoby zastosować którejś z ulg, o jakich mowa w tym przepisie; c) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez: - niewywiązanie się przez SKO z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nierozpatrzenie już zebranego materiału dowodowego i niedokonanie jego wszechstronnej, całościowej oceny – co doprowadziło do błędnego uznania, iż brak jest przesłanek do umorzenia należności określonej w zaskarżonej decyzji; - uznanie, iż przedłożone przez skarżącego oświadczenie majątkowe nie pozwala na ocenę sytuacji finansowej oraz rodzinnej skarżącego; d) art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak wskazania dokładnych przyczyn, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia należności; e) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu zarzutów strona, powołując się na orzecznictwo sądowe wskazała, że nie zgadza się z twierdzeniem organu, iż brak było przesłanek do zastosowania ulgi, w sytuacji gdy jedyny posiadany dochód w wysokości 681,97 zł otrzymuje z tytułu renty, a nałożona na nią opłata stanowi połowę jej dochodu. Zdaniem strony sam fakt utrzymywania się jedynie z renty w takiej wysokości wywołuje stan trudnej sytuacji materialnej skutkującej brakiem możliwości uiszczenia przedmiotowej opłaty bez uszczerbku dla siebie. Skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie tylko nie odniósł jego sytuacji materialnej do minimum socjalnego, ale w ogóle nie dokonał takiej oceny, także co do przesłanki ważnego interesu publicznego. Końcowo skarżący podkreślił, że sam organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem I instancji jest niekompletny i niepełny, a mimo to wydał decyzję, bez uprzedniego podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym naruszył fundamentalną zasadę prawdy obiektywnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wyjaśniło, że to jakie informację będą w postępowaniu analizowane zależy od inicjatywy wnioskodawcy, w tym celu organ skierował do skarżącego wezwanie, w którym poinformował o skutkach braku rzetelności w przedstawieniu swojej sytuacji materialnej i rodzinnej. To wezwanie wg. organu odwoławczego zostało wypełnione w sposób uniemożliwiający ustalenie, w sposób choćby przybliżony, rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, a można było na podstawie akt administracyjnych sprawy jedynie domniemać, że skarżący oraz właścicielka pojazdu (A. P., zamieszkała pod tym samym adresem co skarżący) są osobami spokrewnionymi i wspólnie zamieszkują. Kolegium podkreśliło, że takich informacji skarżący nie podał ani w toku postępowania przed organem I instancji ani w odwołaniu, a szczątkowe informacje w tym zakresie przedstawił dopiero we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazano, że z uwagi na selektywny sposób przedstawienia informacji przez skarżącego Kolegium nie mogło stwierdzić, aby w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesy publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postępowania, Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Objęta wnioskiem o umorzenia należność stanowi opłatę (za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania w miejscu wyznaczonym do parkowania), do której ma zastosowanie ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm., dalej: u.d.p.). Art. 13 ust. 1 u.d.p. stanowi, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 u.d.p., za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5). Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Stwierdzenie okoliczności faktycznej, polegającej na nieuiszczeniu opłaty parkingowej jest wystarczające dla ustalenia treści stosunku prawnego - obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w określonej wysokości. Opłata dodatkowa stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, o której mowa w art. 60 pkt 7 u.f.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2020r., sygn. akt I GSK 2116/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Jako prawidłowe ocenia Sąd stanowisko organu, że do rozpatrzenia wniosku o umorzenie wnioskowanej należności zastosowanie znajdzie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp zgodnie, z którym organ może na wniosek zobowiązanego umorzyć w całości taką należność w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Należy wyjaśnić, że organ rozpoznając wniosek strony o umorzenie należności na podstawie ww. przepisu działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę w stosowaniu umorzenia należności, nawet wówczas, gdy przesłanki ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego wystąpią. Sąd administracyjny nie rozstrzyga zatem o tym, czy należność ma być umorzona, ta kwestia pozostawiona jest decyzji organu. Zastrzec jednak należy, że uznanie nie oznacza dowolności organu w zakresie oceny okoliczności sprawy, które stanowią o ważnym interesie zobowiązanego czy interesie publicznym. Decyzja "uznaniowa" podlega kontroli sądowej w pełnym zakresie co do jej zgodności z przepisami prawa. Sąd administracyjny jest uprawniony do oceny, czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa, czy w ich kontekście prawidłowo dokonał ustaleń faktycznych i, czy te ustalenia znajdują oparcie w wystarczającym materiale dowodowym sprawy oraz, czy wyprowadzone z tych ustaleń wnioski w zakresie merytorycznym, a więc dokonana ocena prawna sprawy, nie przekraczają zasady swobodnej oceny dowodów, a podjęte wnioski, czy są logiczne i poprawne. Sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w myśl, której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 19960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022, poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a), czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności, czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia należności. Ponadto zwraca Sąd uwagę na pogląd, który Sąd podziela, wyrażony w wyroku NSA z dnia 14 października 2016 r., II FSK 2427/14 (dostępny w CBOSA), że zrelatywizowanie zakresu kontroli sądowoadministracyjnej decyzji uznaniowych może być w pewnych sytuacjach niezbędne dla należytego wywiązania się przez sądy administracyjne z wynikającego z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. obowiązku sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mogą bowiem zdarzyć się sytuacje, gdy sposób skorzystania z uznania administracyjnego przez organ administracyjny budzi wątpliwości w kontekście realizacji skodyfikowanej w art. 124 O.p. zasady wyjaśniania (przekonywania) oraz skodyfikowanej w art. 120 O.p. zasady legalizmu, stanowiącej realizację wynikającej z normy zawartej w art. 2 Konstytucji RP zasady państwa prawnego. Niewątpliwie ewentualna ingerencja sądu administracyjnego w prawidłowość zastosowania uznania administracyjnego może być usprawiedliwiona tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których rozstrzygnięcie, chociaż podjęte w granicach uznania, budzi zastrzeżenia ze względu na jego obiektywną niesprawiedliwość. Wyjaśnić również trzeba, że ustawodawca w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. dla przyznania ulgi wymaga wystąpienia przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" lub "interesu publicznego". Z uwagi na brak legalnych definicji i nieostrość terminów "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego", a przez to ich szeroki zakres, zasadniczy wpływ na sprecyzowanie tych pojęć ma orzecznictwo sądowe. Sądy administracyjne rozpatrując konkretne sprawy wskazują na przesłanki, których wystąpienie świadczyło o istnieniu "ważnego interesu zobowiązanego" lub "interesu publicznego". Przy definiowaniu tych pojęć zasadne jest również odwołanie się do poglądów wyrażanych przez sądy administracyjne na tle instytucji umorzenia uregulowanej w ustawie Ordynacja podatkowa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, który Sąd podziela, że przez ważny interes zobowiązanego należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Przy czym pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Z kolei przesłankę "interesu publicznego" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi także wątpliwości, że interpretując ustawowy termin "interes publiczny" należy uwzględnić zasady konstytucyjne w tym: zasadę zaufania obywatela do państwa (wynikająca z art. 2 Konstytucji RP), zasadę uwzględnienia dobra rodziny, nakazująca państwu szczególną pomoc i opiekę dla rodzin niepełnych czy wielodzietnych, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), zasada zabezpieczenia społecznego dla osób, które pozostają bez pracy i bez środków utrzymania bez własnej winy (art. 67 ust. 2 Konstytucji RP). W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że zasady te winny być uwzględnione przez organy podatkowe przy badaniu istnienia przesłanki "interesu publicznego" (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2010 r., II FSK 689/09, CBOSA). Nie jest kwestionowane także w orzecznictwie, że przy ocenie istnienia przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego" należy uwzględnić nie tylko okoliczności powstania zaległości, ale także również aktualną w dacie orzekania sytuację podatnika, w tym również jego sytuację rodzinną i ekonomiczną (por. wyrok NSA z 31.10.2012 r., II FSK 510/11), a zatem, czy spłata zaległości, o umorzenie której wnosi zobowiązany, nie nastąpi kosztem zaspokojenia podstawowych potrzeb podatnika i jego najbliższych. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organy nie ustaliły oraz nie oceniły w sposób dostateczny sytuacji skarżącego. W szczególności nie wyjaśniono rozbieżności pomiędzy informacjami wynikającymi z akt sprawy a oświadczeniem o stanie majątkowym i rodzinnym złożonym przez stronę skarżącą, co doprowadziło do całkowitego odstąpienia od oceny czy w sytuacji życiowej, w jakiej znajduje się strona skarżąca, będzie miała zastosowanie któraś z przesłanek umorzenia należności objętej wnioskiem z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. Rozbieżności, o których mowa powyżej dotyczą oświadczenia przez stronę w formularzu, że "nie dotyczy" jej rubryka dot. opłat eksploatacyjnych czy członków rodziny, z którymi prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe. Określenie takie sugeruje, iż skarżący w ogóle nie ponosi takich opłat oraz nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z innymi członkami rodziny. Tymczasem z treści zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący był kierowcą auta należącego do A. P., której adres jest taki sam, jak podany przez skarżącego. Pomimo dostrzeżenia tych niejasności organy zaniechały ich wyjaśnienia (odpowiedź na skargę str. 3, akapit 2, zd. 2), w uzasadnieniach powołując się na ciążący na stronie obowiązek udowodnienia swojej sytuacji w postępowaniu z wniosku, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., a także wiążące się z tym ograniczenie obowiązku dowodzenia po stronie organów administracji publicznej (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.). Nie ma najmniejszej wątpliwości, że w postępowaniu o udzielenie ulgi w spłacie, niezbędna jest inicjatywa dowodowa strony, gdyż organ nie zna z urzędu jej sytuacji materialnej i jego możliwości dowodowe są w tym zakresie ograniczone. Jednak brak dostarczenia przez stronę określonego dowodu nie może być podstawą pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, czy też negatywnego rozpatrzenia wniosku. Szczególnie jeżeli z treści akt oraz otrzymanych oświadczeń wynika niespójność, na podstawie której organ mógł wnioskować, że stan faktyczny sprawy, jest odmienny od treści oświadczenia skarżącego. Zatem organy orzekające w sprawie miały na podstawie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. obowiązek tę kwestię wyjaśnić, czego zaniechały w kontrolowanym postępowaniu. Zgodzić się należy natomiast z organem, że samo wskazanie przez skarżącego na wysokość otrzymywanego świadczenia rentowego – w kwocie 681,97 zł - nie jest wystarczające do stwierdzenia, że jego sytuacja materialna jest ciężka. Sąd z urzędu posiada bowiem informacje, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką, zięciem oraz dwojgiem wnuków, których status majątkowy nie jest znany. Niezależnie od tego, Sąd zwraca uwagę, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż skarżący cierpi na [...], a okoliczności tej organy obu instancji nie kwestionują. Należałoby zatem rozważyć, czy nawet przy niepełnym obrazie sytuacji finansowej, nie zachodziła w tym przypadku druga z przesłanek wymieniona w przepisie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. tj. przesłanka "interesu publicznego". Rozpatrując tę przesłankę, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji odniósł się do niej w sposób lakoniczny, spłaszczając jej znaczenie do porównania interesu państwa rozumianego jako terminowa spłata zobowiązań publicznoprawnych do możliwości finansowych i majątkowych zobowiązanego. Natomiast organ I instancji odnosząc się do tej przesłanki, słusznie zauważył, że za przyznaniem ulgi na podstawie "interesu publicznego" mogą – jak już wcześniej w uzasadnieniu wskazywał Sąd – przemawiać pewne aprobowane społecznie wartości powszechne, takie jak sprawiedliwość czy bezpieczeństwo. Nie zweryfikował jednak czy w kontekście, uznanej przez siebie za udowodnionej okoliczności choroby skarżącego, taki interes publiczny występuje. Takie formułowanie argumentacji przez organy rozstrzygające w sprawie, Sąd ocenia negatywnie. Jak już wcześniej wspomniano na przesłankę "interesu publicznego" składa się szereg wartości wspólnych dla całego społeczeństwa i podlegających ochronie przez państwo, takich jak m.in. bezpieczeństwo publiczne. Zdaniem Sądu, okoliczności sprawy wskazują, że przy orzekaniu o możliwości umorzenia należności organy powinny rozważyć czy w sprawie nie zaszła przesłanka "interesu publicznego", rozpatrując ją pod kątem potencjalnego skutku, jaki mogłoby spowodować dalsze uczestnictwo w ruchu drogowym przez kierowcę, chorującego na [...] gdyby – w przedmiotowym przypadku - nie zatrzymał pojazdu i [...]. Wyważając przy tym potencjalne konsekwencje takiej sytuacji dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym z obowiązkiem uiszczania należności publicznoprawnych w postaci opłaty z tytułu parkowania w Strefie Płatnego Parkowania, wynikającym z przepisów ustawy o drogach publicznych. Odniesienie się w uzasadnieniu do rozumienia omawianej przesłanki przyjętego w orzecznictwie sądów administracyjnych czy uproszczenie jej możliwości majątkowych skarżącego jest niewystarczające i nie daje podstawy do stwierdzenia, że w zakresie przesłanki "interesu publicznego" rozpatrzono ją w sposób wyczerpujący w ramach uzasadnienia decyzji zapadającej w drodze uznania administracyjnego. Uzasadnienie stanowi bowiem integralną część decyzji, a jego zadaniem jest wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia, a obowiązek jego sporządzenia wiąże się z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania. Podsumowując, Sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia zasad procedowania, w tym określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe ustalenie stanu faktycznego oraz kompletne uzasadnienie prawne stanowi istotny element każdej decyzji administracyjnej. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji na podstawie art. 153 p.p.s.a. uwzględni przedstawioną ocenę prawną. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach. Zebrany materiał dowodowy organ I instancji podda ocenie zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a. i przedstawi motywy rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę wynikającą z art. 11 k.p.a. Ponadto Sąd mając na uwadze charakter uznaniowy instytucji umorzenia, jeszcze raz przypomina, że organ korzystając z przyznanego mu prawa do podjęcia decyzji w zakresie przyznania ulgi nie powinien tego uznania nadużywać. Rozstrzygnięcie, nawet podjęte w granicach uznania, nie może budzić zastrzeżeń ze względu na jego obiektywną niesprawiedliwość. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI