III SA/Wr 325/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje ZUS odmawiające zwolnienia z opłacania składek z powodu wadliwego uzasadnienia prawnego, wskazując na konieczność uwzględnienia przepisów o pomocy publicznej UE.
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z opłacania składek ZUS dla syndyka masy upadłości w okresie pandemii COVID-19. Organ odmówił, powołując się na trudną sytuację finansową przedsiębiorstwa i ogłoszoną upadłość. WSA we Wrocławiu uchylił decyzje ZUS, uznając, że organ wadliwie uzasadnił swoje stanowisko, ograniczając się do przepisów krajowych i nie uwzględniając w pełni przepisów o pomocy publicznej Unii Europejskiej.
Przedmiotem skargi syndyka masy upadłości E. Z. była decyzja ZUS odmawiająca zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od grudnia 2020 r. do stycznia 2021 r. Organ argumentował, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, co wyklucza je z kręgu podmiotów uprawnionych do pomocy na podstawie art. 15zzzh ustawy COVID-19, zwłaszcza w kontekście ogłoszonej upadłości. Syndyk zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, w tym brak należytego uzasadnienia i nieuwzględnienie, że działalność hotelarska była prowadzona i dotknięta skutkami pandemii. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS. Sąd uznał, że organ wadliwie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, ograniczając się do przepisów krajowych i nie odnosząc się do kompleksowych regulacji dotyczących pomocy publicznej w Unii Europejskiej, w tym decyzji Komisji Europejskiej. Sąd podkreślił, że pomoc publiczna musi być zgodna z prawem UE, a jej udzielenie wymaga uwzględnienia odpowiednich decyzji Komisji. Brak prawidłowego uzasadnienia prawnego uniemożliwił sądowi kontrolę legalności decyzji, co skutkowało uchyleniem obu decyzji ZUS.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa jest nieprawidłowa, jeśli organ nie uwzględnił kompleksowych przepisów o pomocy publicznej UE i nie uzasadnił decyzji w sposób zgodny z prawem.
Uzasadnienie
Organ ograniczył się do krajowych przepisów ustawy COVID-19 i nie odniósł się do decyzji Komisji Europejskiej dotyczących pomocy publicznej, co stanowi naruszenie prawa UE i krajowego prawa procesowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
ustawa COVID-19 art. 15zzzh
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
uCOVID art. 31zy § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
rozporządzenie RM art. 10
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19
usus art. 83 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
uppp art. 3
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej
TFUE art. 107
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
TFUE art. 108 § 3
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
TFUE art. 288
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Ustawa z dnia 16 lipca 2020 r. o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców
Ustawa Prawo restrukturyzacyjne art. 141 § 2
Ustawa Prawo upadłościowe art. 11
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ wadliwie uzasadnił decyzję, ograniczając się do przepisów krajowych i nie uwzględniając prawa UE dotyczącego pomocy publicznej. Decyzja nie spełnia wymogów k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS oparta na trudnej sytuacji finansowej i upadłości przedsiębiorcy jako podstawie do odmowy zwolnienia z opłacania składek.
Godne uwagi sformułowania
Sąd kontroluje zaskarżoną decyzję stwierdził, że narusza ona prawo. Uzasadnienie decyzji nie zawiera prawidłowego uzasadnienia prawnego. Komunikat Komisji stanowi tzw. soft law. Sąd nie może zastąpić organu w prawidłowym uzasadnieniu decyzji.
Skład orzekający
Kamila Paszowska-Wojnar
przewodniczący
Barbara Ciołek
sprawozdawca
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność kompleksowego uwzględniania prawa UE przy rozpatrywaniu wniosków o pomoc publiczną, nawet w kontekście przepisów krajowych dotyczących pandemii. Podkreśla znaczenie prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskowania o zwolnienie z opłacania składek w okresie pandemii COVID-19, ale zasady dotyczące pomocy publicznej i uzasadnienia decyzji mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie prawa UE i jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Jest to istotne dla prawników zajmujących się pomocą publiczną i prawem administracyjnym.
“ZUS odmówił zwolnienia ze składek, bo nie znał prawa UE? Sąd wyjaśnia, jak działa pomoc publiczna.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 325/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Barbara Ciołek /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzzh
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Sędziowie sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, Protokolant specjalista Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi M. A. Syndyka Masy Upadłości E. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 marca 2021 r., nr 430000/71/41617/2021/RDZ-B7/UTRZ w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 marca 2021 r. nr 430000/71/41617/ 2021/ RDZ-B7; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem M.A. Syndyka Masy Upadłości E. Z. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu (dalej: organ, ZUS) z dnia 30 marca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu z dnia 2 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
Z akt sprawy wynika, że 10 lutego 2021 r. do organu wpłynął wniosek E. Z. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. Organ odmówił prawa do zwolnienia. Powołał organ art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm., dalej: ustawa COVID-19, uCOVID) w zw. z art. 31zy ust. 1 uCOVID i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U.2021.152 ze. zm., dalej: rozporządzenie RM) oraz art. 15zzzh uCOVID oraz w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej: usus).
Argumentował ZUS wskazując na art. 15zzzh uCOVID oraz art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U. L 187, 26.6.2014, s. 1, dalej: rozporządzenie nr 651/2014), że pomoc może być udzielona przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu ww. rozporządzenia nr 651/2014. Wskazał organ, że z wniosku strony wynika, że prowadzi działalność gospodarczą, którą aktualnie na mocy postanowienia z 5 sierpnia 2014 r. Sądu Rejonowego Wydział VI Gospodarczy w Jeleniej Górze, prowadzi Syndyk do czasu sprzedaży przedsiębiorstwa. Wyjaśnił ZUS, że pomoc na restrukturyzację może być udzielona przedsiębiorcy znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Pomoc taka jest udzielana przedsiębiorcy zagrożonemu niewypłacalnością (art. 141 ust. 2 ustawy Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2020 r., poz. 814 ze zm.) lub przedsiębiorcy niewypłacalnemu w rozumieniu art. 11 ustawy Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2019 r., poz. 498). A zgodnie z przepisami ustawy z 16 lipca 2020 r. o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców (Dz.U. z 2020 r., poz. 1298) restrukturyzacji mogą podlegać tylko podmioty znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej na 31 grudnia 2019 r. Jeżeli dany podmiot nadal podlega restrukturyzacji oznacza to, że zarówno na 31 grudnia 2019 r. oraz na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek nadal pozostaje w trudnej sytuacji ekonomicznej.
W wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zaskarżoną decyzją ZUS utrzymał w mocy decyzję z czerwca 2020 r. podzielając dotychczasowe stanowisko. Wskazał ZUS, że zgodnie z ustawowymi przesłankami dotyczącymi tzw. pomocy Covidowej, pomoc jest udzielana tym podmiotom, które w związku z ogłoszeniem stanu epidemii (zagorzenia epidemicznego) znalazły się w trudnej sytuacji, a przepisów nie stosuje się do przedsiębiorców, których trudna sytuacja finansowa nie jest następstwem zdarzeń związanych z epidemią COVID. W stosunku do strony została ogłoszona upadłość, co wyklucza ją z kręgu podmiotów uprawnionych do udzielenia wnioskowanego zwolnienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) strona wniosła o uchylenie obu decyzji ZUS i przyznanie kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła strona naruszenie przepisów postępowania polegającego na wydaniu decyzji bez należytego uzasadnienia i ustosunkowania się do stanowiska strony, tj. naruszenie: - art. 31 zy uCOVID poprzez nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że płatnicy składek wskazani w rozporządzeniu RM muszą dodatkowo spełniać wymagania z art. 31 zo ust. 1-3 uCOVID i art. 15 zzzh ust. 1 uCOVID oraz z Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1), podczas gdy rozporządzenie RM takich wymogów nie przewiduje; - art. 7, 8 i 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 753 ze zm., dalej: k.p.a.) przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i pominięcie, że strona na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego prowadzi działalność (hotelarską) i jest normalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, którego dotknęły skutki epidemii COVID.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie z zastrzeżeniem, że z przyczyn innych niż w niej wskazane.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy przez organ zwolnienia strony z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
Według organu strona nie spełniła przesłanek do ubiegania się o zwolnienie z uwagi na to, że na dzień 31 grudnia 2019 r. i dzień złożenia wniosku znajduje się w trudnej sytuacji finansowej (w stosunku do strony ogłoszona została w 2014 r. upadłość), a zatem nie spełnia wymogów z art. 15zzzh uCOVID. Zdaniem natomiast strony do jej wniosku nie mają zastosowania przepisy art. 15zzzh uCOVID, ponieważ wnioskowała o pomoc na podstawie rozporządzenia RM, jak również jest normalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego objętym pomocą (prowadzi działalność hotelarską), którego dotknęły skutki epidemii COVID.
Jako nieuzasadnione ocenia Sąd zarzuty skargi dotyczące braku zastosowania do pomocy udzielanej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 przepisów uCOVID, w tym art. 15zzzh.
Ww. rozporządzenie wydane zostało m.in. na podstawie upoważnienia zawartego w art. 31zy ust. 1 uCOVID. Stosownie do jego brzmienia: Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.
Wprowadzone upoważnienie i wydane na jego podstawie rozporządzenie RM, wbrew stanowisku strony nie zmienia zastosowania przy udzielaniu wnioskowanej pomocy art. 15zzzh uCOVID. Art. 31zy uCOVID zawiera delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia innych (niż wskazane w art. 31zo ust. 1-3) okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek lub objęcie tym zwolnieniem innych płatników składek, nie powoduje natomiast zmiany zasad udzielania pomocy publicznej jaką jest zwolnienie z opłacania składek przewidzianej w uCOVID.
Niezależnie od zasadności powołania się przez organ na konieczność uwzględnienia przy rozpatrzeniu wniosku strony zapisów art. 15zzzh uCOVID, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję stwierdził, że narusza ona prawo.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przypomnieć należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego artykułu, stanowiącym rozwinięcie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Uzasadnienie decyzji winno umożliwić stronie zapoznanie się z powodami decyzji oraz przy wiedzy, co do motywów stanowiska zajętego przez organ, podjęcie decyzji o celowości dalszego dochodzenia jej praw. W dalszej kolejności uzasadnienie decyzji winno również umożliwić dokonanie kontroli przez Sąd.
Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).
W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie nie dopełnił obowiązków wynikających z ww. przepisów.
Przede wszystkim uzasadnienie decyzji nie zawiera prawidłowego uzasadnienia prawnego. Organ ograniczył się do przywołania przepisów, w tym art. 15zzzh uCOVID bez uwzględnienia okoliczności, że wnioskowana pomoc stanowi pomoc publiczną zatwierdzoną właściwą decyzją Komisji Europejskiej.
Zaznaczyć trzeba, że pomoc publiczna objęta jest stosowaniem prawa Unii. Pomoc publiczna regulowana jest bezpośrednio w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Rzym.1957.03.25. (Dz.U.2004.90.864/2 z dnia 2004.04.30, dalej: TFUE), (art. 107 i nast) i niezbędne jest uwzględnienie obowiązujących w tym zakresie przepisów unijnych i krajowych. Przepisy krajowe to przede wszystkim ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz.U.2021.743 ze zm. ,dalej: uppp). Art. 3 uppp stanowi, że zasady dopuszczalności udzielania pomocy publicznej określają przepisy art. 14, art. 42, art. 93 oraz art. 106-109 TFUE.
W reakcji na epidemię COVID-19 wydany został Komunikat Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz.U.UE C z dnia 20 marca 2020 r.). Komunikat TR podlegał sześciu zmianom: pierwsza zmiana z dnia 3 kwietnia 2020r. (DZ.U. UE 2020/C 112 I/01), druga z 8 maja 2020r. (Dz.U.UE.C.2020.164.3), trzecia z 29 czerwca 2020r. (Dz.U.UE.C.2020.218.3), czwarta z 13 października 2020r. (Dz.U.UE.C.2020.340I.), piąta z 28 stycznia 2021 r. (Dz.U.UE.C.2021.34.6), szósta z dnia 18 listopada 2021 r. (Dz.U.UE.C.2021.473.1)
W pierwszym (i kolejnych również) Komunikacie podkreślony został wpływ epidemii na gospodarkę, wskazano że wprowadzone przez państwa członkowskie rozmaite środki powstrzymujące rozprzestrzenianie wirusa – ograniczenie kontaktów personalnych, restrykcje w zakresie przemieszczania się, kwarantanny, zamknięcia placówek handlowych i kulturalnych itp. – mają na celu jak największe ograniczenie skali i czasu trwania kryzysu. Środki te mają bezpośredni wpływ zarówno na popyt, jak i na podaż; poważnie dotykają one przedsiębiorstwa i pracowników, zwłaszcza w sektorze zdrowia, turystyki, kultury, handlu detalicznego i transportu. Poza bezpośrednim wpływem na mobilność i handel epidemia COVID-19 niesie też coraz większe konsekwencje dla przedsiębiorstw wszelkiego rodzaju – zarówno dla małych i średnich ("MŚP"), jak i dla dużych korporacji – we wszystkich sektorach. Skutki odczuwane są również na światowych rynkach finansowych, w szczególności w zakresie płynności finansowej. Nie ograniczą się one do jednego konkretnego państwa członkowskiego; zaszkodzą gospodarce Unii jako całości. Wskazano że komunikat ma na celu określenie ram, które pozwolą państwom członkowskim rozwiązywać problemy, z jakimi borykają się obecnie przedsiębiorstwa, przy zachowaniu integralności unijnego rynku wewnętrznego oraz zapewnieniu równych warunków działania.
Na podstawie Komunikatu TR (oraz jego zmian) państwa członkowskie zgłaszały do Komisji programy pomocy i ich zmiany. Program pomocy podlegał zatwierdzeniu w drodze decyzji.
Przypomnieć trzeba, że wdrożenie systemu kontroli pomocy państwa w prawie Unii opiera się na uprzedniej kontroli planów pomocy, która służy temu, by w życie wprowadzone zostały jedynie plany zgodne z rynkiem wewnętrznym.
Wdrożenie tego sytemu kontroli należy, po pierwsze, do Komisji, a po drugie, do sądów krajowych, przy czym ich odpowiednie role uzupełniają się, lecz są odmienne. Podczas gdy ocena zgodności środków pomocy z rynkiem wewnętrznym należy do wyłącznych kompetencji Komisji, działającej pod kontrolą sądów Unii Europejskiej, sądy krajowe czuwają nad ochroną praw jednostek w obliczu ewentualnego naruszenia przez władze państwa wyrażonego w art. 108 ust. 3 TFUE zakazu wprowadzenia w życie planu pomocy, zanim Komisja rozstrzygnie w przedmiocie jego zgodności (zob. podobnie wyrok Deutsche Lufthansa, C-284/12, EU:C:2013:755, pkt 27, 28 i przytoczone tam orzecznictwo).
Jeżeli w wyniku przeprowadzonego badania Komisja wydaje decyzję pozytywną w rozumieniu art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 659/1999, wówczas cel, o którym mowa w pkt 25 niniejszego wyroku, zostaje uwzględniony i dana pomoc może zostać wprowadzona w życie (zob. podobnie wyrok CELF i ministre de la Culture et de la Communication, C-199/06, EU:C:2008:79, pkt 49).
(por. wyrok TSUE z 15 października 2014 r., Juan Miguel Iglesias Gutiérrez i Elisabet Rion Bea przeciwko Bankia SA i in., C-352/14 i C-353/14, ECLI:EU:C:2015:691, pkt 25 -27).
(obecnie obowiązuje rozporządzenia Rady (UE) z dnia 13 lipca 2015 r. nr 2015/1589 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 TFUE Dz.U.UE.L.2015.248.9 z dnia 24 września 2015 r., por. art. 4 ust. 3).
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE zatwierdzenie przez Komisję wdrożenia pomocy zgodnej z rynkiem wewnętrznym jest skuteczne pod warunkiem, że państwo członkowskie przestrzega podjętych przez siebie zobowiązań, które stanowią integralną część zatwierdzonego środka. W przypadku braku takich zobowiązań w prawie krajowym, do państwa członkowskiego należy odpowiednia zmiana ustawodawstwa, tak aby było ono w stanie wypełnić proponowane przez siebie zobowiązania, a tym samym zmieścić się w granicach pozwolenia udzielonego przez Komisję (por. ww. wyrok C-352/15, pkt 31).
Nie jest tym samym prawidłowe powołanie się przez ZUS wyłącznie na art. 15zzzh uCOVID.
Podstawą prawną dla wnioskowanej pomocy nie są wyłącznie przepisy uCOVID i rozporządzenia RM, jak również nie jest Komunikat Komisji.
Komunikat Komisji stanowi tzw. soft law. Komisja wykonując swoje uprawnienia w dziedzinie pomocy państwa określa zasady udzielania pomocy państwa i wydaje w tym zakresie komunikaty, wytyczne i wyjaśnienia. Przy czym nie mają one mocy wiążącej (są to dokumenty o charakterze soft law), ale są źródłem informacji na temat sposobu korzystania przez Komisję z przysługujących jej uprawnień.
Sąd dostrzega przy tym "specyfikę" zapisów art. 15zzzh ust. 1 uCOVID, które mogą sugerować, że podstawą prawną dla przyznania pomocy jest Komunikat Komisji, a nie właściwa decyzja Komisji Europejskiej. Jak Sąd wskazywał zakres dopuszczalnej pomocy publicznej (zgodnej z prawem) wyznacza treść decyzji Komisji, przyznanie pomocy musi dochować warunków wynikających z treści właściwej decyzji Komisji. Zgodnie z art. 288 TFUE decyzja wiąże w całości. Decyzja, która wskazuje adresatów, wiąże tylko tych adresatów.
Podkreślić również trzeba, że w przypadku zmian Komunikatu TR państwa członkowskie muszą notyfikować Komisji zmiany obowiązujących programów pomocowych. Zmiana Komunikatu nie powoduje automatycznej zmiany warunków pomocy wynikających z już wydanej decyzji Komisji. Pomoc publiczna udzielona bez dochowania stosowanych wymogów stanowi pomoc niezgodną z prawem.
W sprawie ZUS powołał się wyłącznie na treść art. 15zzzh uCOVID (i pierwszy Komunikat Komisji), bez wskazania, jaka decyzja Komisji Europejskiej, na podstawie którego Komunikatu Komisji zatwierdza pomoc publiczną o jaką wnioskuje strona. A dopiero prawidłowe wskazanie podstaw (warunków) na podstawie których pomoc publiczna może być udzielona pozwala na zajęcie stanowiska w przedmiocie udzielenia bądź odmowy przyznania pomocy publicznej.
Tak zredagowana decyzja nie spełnia wymogów z k.p.a., jak również nie poddaje się kontroli Sądu. Sąd działając w granicach kompetencji przyznanych art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2020 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2019, poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 2 p.p.s.a., które sprowadzają się do kontroli legalności decyzji - nie może zastąpić organu w prawidłowym uzasadnieniu decyzji. Sąd nie może zastąpić organu w wyborze przepisów mających zastosowanie w sprawie i w dokonaniu wykładni tych przepisów oraz wskazaniu sposobu ich zastosowania w sprawie. Sąd jest uprawniony do skontrolowania prawidłowości działania organu. Zadaniem sądu administracyjnego nie jest wyręczanie organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd nie może zastąpić organu w rozpatrzeniu argumentów i twierdzeń strony, nie może również za organ analizować treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i podejmować ocen co do jego zasadności. Takie działanie przeczyłoby istocie postępowania administracyjnego i prawu strony do rozpoznania sprawy w jej toku z dochowaniem dwuinstancyjności (w sprawie przewidziany był tryb ponownego rozpoznania sprawy).
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany jest rozpoznać wniosek strony, wskazując przepisy, które w sprawie stosuje i wyjaśniając przyjęte znaczenie norm prawnych oraz ich zastosowanie w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Stanowisko organu obejmujące tok rozumowania i wszystkie poczynione ustalenia winno mieć odzwierciedlenie w treści wydanej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI