III SA/Wr 306/05

III SA/Wr 306/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-08-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /sprawozdawca/
Krystyna Anna Stec /przewodniczący/
Maciej Guziński
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
art. 15  ust. 2
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia WSA Maciej Guziński Asesor WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: Halina Rosłan po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Wojewody D. z dnia 27 maja 2005r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o odmowie zwrotu kosztów podróży w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2005 r. Burmistrz Miasta K., działając na podstawie art. 56 § 1 w związku z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił Z. G. zwrotu kosztów przejazdu na rozprawę, uzasadniając rozstrzygnięcie faktem, iż został na podstawie z art. 90 § 3 Kpa zawiadomiony o rozprawie, a nie wezwany na nią.
Z. G. zgodnie z zawartym w postanowieniu organu I instancji pouczeniu złożył zażalenie do Wojewody D. domagając się jego uchylenia, kwestionując zasadność odmowy zwrotu kosztów wobec przywołanego przepisu art. 90 § 3 Kpa.
Wojewoda D., powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144, art. 56 i art. 264 Kpa, uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując, iż do czasu wydania decyzji w sprawie wymeldowania organ nie jest uprawniony do orzekania w sprawie o kosztach postępowania. Jak wywodził organ, zgodnie z art. 264 Kpa jednocześnie z wydaniem decyzji organ ustali w postanowieniu wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Zdaniem organu, ponieważ postępowanie nie zostało zakończone, wniosek Z. G. winien być rozpatrzony jednocześnie z wydaniem decyzji i w rozstrzygnięciu tym należy odnieść się do przepisu art. 56 § 1 i zająć stanowisko co do prawidłowości wezwania. Na obecnym etapie sprawy brak jest podstaw do wydania postanowienia w sprawie kosztów postępowania.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Z. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wskazując, iż nie zgadza się z interpretacją art. 90 § 2 ust. 1 Kpa dokonaną przez organ i instancji. Wyjaśnił, iż znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i nie zgadza się z rozpatrzeniem wniosku o koszty przejazdu dopiero w momencie wydania decyzji w sprawie wymeldowania.
Strona skarżąca powołując się na treść art. 103 § 1 Kpc w związku z art. 98 § 2 Kpc zażądała pilnego rozpatrzenia przez Sąd wniosku o zwrot kosztów przejazdu na rozprawę administracyjną.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentacje zawartą w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej w skrócie p.p.s.a.).
Sąd orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę uchybienia, które stwierdził z urzędu nie będąc jednak związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, iż stosownie do art. 141 § 1 Kpa na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zapis taki nie wyłącza jednak możliwości prawnej obrony strony, gdyż zgodnie z art. 142 Kpa postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Prawo zażalenie służy w takim wypadku tylko łącznie z prawem odwołania od decyzji.
Przepisy działu I rozdziału 9 Kpa dotyczącego wezwań, w który zawarto art. 56 Kpa, nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o zwrocie kosztów podróży i innych należności. Z przyczyn podanych poniżej, nie jest podstawą do złożenia takiego zażalenia także art. 264 § 2 Kpa.
Kwestię zwrotu kosztów stawiennictwa na wezwanie reguluje art. 56 § 1 Kpa, w myśl którego osobie, która stawiła się na wezwanie, przyznaje się koszt podróży i inne należności według przepisów o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym. Dotyczy to również kosztów osobistego stawiennictwa stron, gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została bez swojej winy błędnie wezwana do stawienia się. Żądanie przyznania należności należy zgłosić organowi administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie, przed wydaniem decyzji, pod rygorem utraty roszczenia (§ 2). Przepis ten jest samodzielnym uregulowaniem w zakresie zwrotu kosztów podróży, nie związanym - wbrew twierdzeniu organu odwoławczego - z art. 264 § 1 Kpa, zgodnie z którym jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (§ 2).
Organ nie ustala w postanowieniu wydanym na podstawie przepisu art. 264 § 1 Kpa wysokość kosztów, które mają być zwrócone stronie, a jedynie koszty obciążające stronę na podstawie art. 262 § 1 Kpa, które wyniknęły z winy strony albo zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Możliwość obciążenia strony kosztami postępowania stanowi wyjątek od zasady ponoszenia tych kosztów przez organ prowadzący postępowanie. Jednak strona którą obciążono kosztami postępowania ma prawo złożyć na takie rozstrzygniecie zażalenie (art. 264 § 2 Kpa).
Skoro, ustawodawca przewidział możliwość wniesienia zażalenia tylko przez stronę zobowiązaną do poniesienia kosztów postępowania na podstawie art. 264 § 1 Kpa, to nie jest możliwe przyjęcie, iż prawo do wniesienia zażalenie przysługuje również osobie która domagała się od organu zwrotu kosztów podróży w związku z wezwaniem jej na rozprawę administracyjną w trybie art. 56 Kpa.
Za przyjęciem takiego rozwiązania przemawia nie tylko wykładnia językowa, ale również wykładnia systemowa, z uwagi umieszczenie powyższych przepisów w różnych działach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 56 Kpa znajduje się w "Przepisach ogólnych" (Dział I) gdy tymczasem przepis art. 264 Kpa umiejscowiony jest w "Opłatach i kosztach postępowania" (Dział IX), które w istocie dotyczącą kosztów postępowania należnych od strony postępowania administracyjnego a nie od organu.
W tym miejscu trzeba również zauważyć, iż za niezwłocznym rozpatrzeniem wniosku o zwrot kosztów podróży i ewentualnym, w przypadku spełnienia przesłanek z art. 56 § 1 Kpa, ich przyznaniu świadczy także odesłanie w art. 56 § 1 Kpa do przepisów o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym. Sprawy te zostały unormowane w dekrecie z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 ze zm.) oraz w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 4 lipca 1950 r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 48, poz. 284 ze zm.). Należności świadków, biegłych i stron przyznaje i ustala sąd (organ), a na rozprawie przewodniczący kompletu orzekającego (art. 15 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 dekretu). Przyznaną należność należy wypłacić niezwłocznie w razie niemożności niezwłocznej wypłaty - należność przekazuje się pocztą bez obciążenia opłatą pocztową świadka, biegłego lub strony (ust. 2). Zawarte w tym przepisie określenie "niezwłocznie" nie pozostawia wątpliwości iż pozostawienie tej kwestii do rozpatrzenia dopiero w momencie podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania - jak wywodził organ odwoławczy - naruszałoby przywołane przepisy.
Mając na uwadze powyższe rozważania, rozpatrzenie zażalenia przez Wojewodę D. i wydanie zaskarżonego postanowienia, w sytuacji gdy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują środka odwoławczego od wydanego w trybie art. 56 § 1 Kpa postanowienia, skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia z powodu zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Z powołanych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji.