III SA/WR 297/23

III SA/Wr 297/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Ciołek /sprawozdawca/
Dominik Dymitruk
Katarzyna Borońska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1775
art. 3,  art. 24
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca) Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 26 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2023 r. nr 9001-2023-000813 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. S. (dalej: strona skarżąca, skarżąca, strona) jest postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, Dyrektor ARiMR) z 25 lipca 2023 r. (nr 9001-2023-000813) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Strzelinie z 7 lutego 2023 r., nr 0017-2023-000799, w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.
Skarżąca 11 kwietnia 2022 r. złożyła wniosek o przyznanie Jednolitej Płatności Obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, uzupełniającej płatności podstawowej oraz płatności do powierzchni uprawy [...] na rok 2022. Wniosek ten został zmieniony 31 października 2022 r. poprzez usunięcie żądania przyznania płatności do powierzchni uprawy [...].
Decyzją z 7 lutego 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Strzelinie (dalej: organ I instancji) przyznał skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022: Jednolitą Płatność Obszarową, płatność za zazielenienie, płatność dodatkową oraz uzupełniającą płatność podstawową. Jednocześnie umorzył postępowanie w zakresie przyznania płatności związanej do powierzchni uprawy [...].
Organ odstąpił od doręczenia skarżącej decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 9 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm.) - dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich", z uwagi na uwzględnienie w całości żądania rolnika.
Strona 3 kwietnia 2023 r. zwróciła się do Dyrektora ARiMR z prośbą o ponowne wprowadzenie jej działek rolnych, usuniętych przez błąd przy wprowadzaniu danych do aplikacji suszowej.
Odpowiadając na powyższe pismo organ odwoławczy 12 kwietnia 2023 r. poinformował skarżącą, że decyzja z 7 lutego 2023 r. jest decyzją ostateczną i może być wzruszona wyłącznie w jednym z trybów nadzwyczajnych, ponieważ strona nie skorzystała z prawa do wniesienia odwołania.
W dniu 26 kwietnia 2023 r. (data nadania przesyłki) skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z 7 lutego 2023 r. W uzasadnieniu podniosła, że wycofanie z zakresu wniosku płatności na uprawę [...] było wynikiem pomyłki spowodowanej nieznajomością obsługi komputera.
Dyrektor ARiMR wezwał stronę skarżącą 12 lipca 2023 r. do przedstawienia dokumentu potwierdzającego datę uznania przelanej zaskarżoną decyzją dopłaty na rachunku bankowym lub rachunku prowadzonym w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.
Strona 20 lipca 2023 r. złożyła wydruki potwierdzenia przelewów tych środków. Pierwszy z 20 października 2022 r. dot. płatności zaliczkowych w kwocie 4295,51 zł, a drugi z 17 lutego 2023 r. dot. płatności końcowej kwoty wynikającej z decyzji tj. 40,82 zł. W tytule płatności końcowej (po decyzji) została zawarta informacja "[...]".
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor ARiMR stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że termin do złożenia odwołania od decyzji z 7 lutego 2023 r., zaczął swój bieg 17 lutego 2023 r., w związku z czym odwołanie z 26 kwietnia 2023 r. złożone zostało z uchybieniem ustawowego 14 dniowego terminu na jego wniesienie.
Organ powołał m.in. przepis art. 24 ust. 9, ust. 10 i ust. 16 ustawy o płatnościach bezpośrednich, wskazując, że za dzień doręczenia decyzji, w przypadku, gdy strona nie wystąpiła z żądaniem jej doręczenia, uważa się dzień uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym strony lub rachunku strony prowadzonym w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej. Pouczenie o możliwości i trybie żądania doręczenia decyzji oraz trybie złożenia odwołania zamieszcza się na stronie internetowej Agencji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że płatność z tytułu wyżej wymienionej decyzji przekazana została na konto skarżącej 17 lutego 2023 r. Odwołanie zaś zostało złożone 26 kwietnia 2023 r., czyli 54 dni po upływie terminu do jego wniesienia.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że nawet chcąc wyjść naprzeciw słusznemu interesowi strony uznał za odwołanie od decyzji pismo, które strona złożyła 3 kwietnia 2023 r., jednakże to również nie może odnieść skutku w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego, z uwagi na przekroczenie 14 dniowego terminu na wniesienie odwołania.
W skardze do tut. Sądu strona skarżąca zaskarżyła postanowienia Dyrektora ARiMR w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie przez organ odwoławczy wniesionego środka zaskarżenia.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 112 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", polegającą na uznaniu, że informacja na stronach internetowych stanowią wystarczające pouczenie o terminie do wniesienia odwołania, co miało istotny wpływ na brak merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jest osobą starszą ([...] lat) i nie posługuje się komputerem oraz nie ma dostępu do Internetu, w związku z czym nie mogła dowiedzieć się o pouczeniu i czekała na doręczenie decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 112 k.p.a., Dyrektor ARiMR stwierdził, że taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem strona nie zgłosiła w toku postępowania żądania udzielenia jej niezbędnych pouczeń o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach. Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że w instrukcji do wypełniania wniosku o płatności bezpośrednie znajdują się informację na temat szczególnych zasad doręczania decyzji o dopłatach bezpośrednich, a wraz z wnioskiem beneficjent składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia Dyrektora ARiMR stanowią przepisy art. 129 § 2 oraz art. 134 k.p.a. W myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie zaś z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Do stosowania przepisów k.p.a. odsyła ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm.) w art. 3 ust. 1, który przewiduje, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Ww. ustawa o płatnościach utraciła moc na podstawie art. 168 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz.U.2024.261), ale na podstawie art. 167 do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w ustawie uchylanej w art. 168, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności: 1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,
2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy
- stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatności bezpośrednie oraz przejściowe wsparcie krajowe są przyznawane w drodze decyzji. Od decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich przysługuje odwołanie do dyrektora oddziału regionalnego Agencji (art. 24 ust. 4). Zgodnie z art. 24 ust. 9 ustawy, jeżeli decyzja, o której mowa w ust. 1, uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, o których mowa w ust. 2, decyzję tę doręcza się jedynie na żądanie strony. Z kolei z przepisu art. 24 ust. 10 ustawy wynika, że za dzień doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, w przypadku gdy strona nie wystąpiła z żądaniem jej doręczenia, uważa się dzień uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym strony lub rachunku strony prowadzonym w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej. Żądanie doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5, w terminie 14 dni od dnia uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym strony lub rachunku strony prowadzonym w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej (art. 24 ust. 11). W przypadku gdy strona wystąpiła z żądaniem doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, odwołanie od tej decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia (art. 24 ust. 12). Natomiast na stronie internetowej Agencji zamieszcza się informację o możliwości i trybie żądania doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, oraz złożenia odwołania od tej decyzji (art. 24 ust. 16).
Z powołanych wyżej przepisów, w powiązaniu z art. 129 § 2 k.p.a wynika, że jeżeli decyzja, o której mowa w art. 24 ust. 1, uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń lub wykluczeń oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, a przy tym rolnik nie wystąpił z żądaniem doręczenia decyzji w terminie 14 dni od dnia uznania płatności na rachunku bankowym, to wówczas czternastodniowy termin do złożenia odwołania od decyzji biegnie od dnia uznania płatności na rachunku bankowym rolnika. Pouczenia w tym przedmiocie znajdują się na stronie internetowej Agencji.
W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Strzelinie z 7 lutego 2023 r. jest decyzją, o której mowa w art. 24 ust. 9 ustawy o płatnościach - jest decyzją, która uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń lub wykluczeń oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, o których mowa w ust. 2 ustawy. Nie ma też wątpliwości, że skarżąca w terminie 14 dni od daty uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym - nie wystąpiła o doręczenie decyzji. Za datę doręczenia decyzji uznać zatem należy, zgodnie z art. 24 ust. 10 ustawy o płatnościach, dzień uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym strony.
Z akt sprawy wynika, że płatność przyznana decyzją z 7 lutego 2023 r. została przekazana na konto skarżącej w dniu 17 lutego 2023 r. (wydruk w aktach administracyjnych). Skarżąca tej okoliczności nie kwestionowała. Za prawidłowe należy zatem uznać twierdzenia organu odwoławczego, że oba złożone pisma, które mogły stanowić odwołania tj. pismo z 3 kwietnia 2023 r. oraz z 26 kwietnia 2023 r., zostały złożone po upływie 14 dniowego terminu wyznaczonego ustawą. Termin na wniesienie odwołania upływał bowiem 3 marca 2023 r. W związku z czym pismo z 3 kwietnia 2023 r. zostało złożone 31 dni, a odwołanie z 26 kwietnia 2023 r. – 54 dni po upływie ustawowego terminu na wniesienie środka zaskarżenia.
Jak już Sąd wskazywał w postępowaniu dotyczącym płatności bezpośrednich obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Porównanie przytoczonych regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ograniczono stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). To na rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności, ustawodawca nałożył (wprost) obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postepowaniu, czy też przejawiania inicjatywy dowodowej. Dlatego nie są uzasadnione zarzuty strony dotyczące braku informowania. Nie doszło nadto do naruszenia art. 7 i 77 k.p.a., gdyż w postępowaniu dotyczącym ww. płatności przepisy te nie obowiązują.
Ponadto Sąd zauważa, że w urzędowym formularzu na jakim składany jest wniosek o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w rubryce X pkt 1 strona oświadczyła, że zna zasady dot. możliwości i trybu żądania doręczenia decyzji, która uwzględnia w całości żądania rolnika i nie określa przy tym zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu oraz możliwości złożenia odwołania od tej decyzji. Nie można zatem uznać, że nie została ona poinformowana o istnieniu odmiennych zasad dot. doręczenia decyzji uwzględniającej żądanie rolnika w całości i z tymi zasadami powinna się przed złożeniem oświadczenia w tym przedmiocie zapoznać.
Z powyższych względów, Sąd uznał postanowienie organu odwoławczego za odpowiadające prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.