III SA/Wr 295/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-03-28
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dotacja oświatowaszkoła niepublicznaPrawo oświatowefinansowanie oświatyWSA WrocławPrezydent Wrocławialiceum dla dorosłychstawka dotacjiKonstytucja RP

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki na czynność Prezydenta Wrocławia dotyczącą błędnego ustalenia wysokości dotacji oświatowej, uznając, że sposób finansowania szkół niepublicznych jest zgodny z prawem.

Spółka zaskarżyła czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie błędnego ustalenia wysokości dotacji oświatowej na słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych. Zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz Konstytucji, twierdząc, że ustalona stawka dotacji jest zbyt niska, aby umożliwić funkcjonowanie szkoły. Sąd oddalił skargę, wskazując, że dofinansowanie szkół niepublicznych nie musi być pełne, a jego wysokość może być uzależniona od jakości kształcenia i efektów nauczania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę C. Sp. z o.o. w L. na czynność Prezydenta Wrocławia dotyczącą błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej na słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych we Wrocławiu za maj 2023 r. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, argumentując, że ustalona stawka dotacji w kwocie 2,87 zł jest iluzoryczna i nie pozwala na prowadzenie działalności oświatowej, co narusza prawo obywateli do równego dostępu do wykształcenia. Podkreśliła, że w 2022 r. miesięczna dotacja wynosiła około 60 zł, a obecna kwota nie pokrywa nawet kosztów pracy nauczyciela. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że dofinansowanie szkół niepublicznych ma charakter częściowy i nie musi pokrywać całości kosztów działalności. Powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym "udział" państwa w finansowaniu nie implikuje konkretnego poziomu finansowania. Sąd wskazał również, że zmiany w sposobie finansowania, uwzględniające jakość kształcenia i zdawalność egzaminów, są zgodne z prawem i mają na celu premiowanie szkół osiągających wysokie efekty. Podkreślono, że podstawowa odpowiedzialność za gospodarkę finansową szkół niepublicznych spoczywa na ich założycielach, a nie na władzy publicznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ustalona dotacja jest zgodna z obowiązującymi przepisami, a sposób jej naliczania, uwzględniający m.in. jakość kształcenia, jest dopuszczalny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dofinansowanie szkół niepublicznych ma charakter częściowy i nie musi pokrywać całości kosztów. Zmiany w sposobie finansowania, premiujące szkoły osiągające wysokie efekty, są zgodne z prawem i Konstytucją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.f.z.o. art. 26 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 33 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 34 § ust. 3

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

Konstytucja RP art. 70 § ust. 3 zd. 3

Konstytucja Rzeczpospolitej Polski

Dz.U. z 2022 r. poz. 2820

Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023

Pomocnicze

p.o. art. 170 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

u.f.z.o. art. 43 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 43 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 43 § ust. 3

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

Konstytucja RP art. 70 § ust. 4

Konstytucja Rzeczpospolitej Polski

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.n. art. 10a

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

Argumenty

Odrzucone argumenty

Ustalona stawka dotacji jest zbyt niska i nie pozwala na prowadzenie działalności oświatowej. Działanie organu narusza prawo do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. Przepisy rozporządzenia są sprzeczne z ustawą i Konstytucją i powinny być niestosowane.

Godne uwagi sformułowania

dofinansowanie takie nigdy nie może być pełne, ale jedynie częściowe udział" z definicji może być mniejszy lub większy nie ma wyrażonego wprost obowiązku każdorazowego dofinansowania każdej szkoły niepublicznej podstawowa odpowiedzialność za ich gospodarkę finansową spoczywa na ich założycielach, a nie na władzy publicznej zmiany finansowania niepublicznych szkół dla dorosłych ujęto w rozporządzeniu [...] w taki sposób, aby w przypadku gdy uczeń zda egzamin zewnętrzny, poziom finansowania przez cały cykl kształcenia był zbliżony do dotychczasowego lub też nieznacznie korzystniejszy Celem i zakresem postępowania sądowego nie jest bowiem ocena zasadności czy też celowości wprowadzonych zmian w zakresie finansowania zadań oświatowych, a wyłącznie ocena prawidłowości ustalenia wysokości dotacji należnej skarżącej w świetle obowiązujących regulacji prawnych. rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków.

Skład orzekający

Aneta Brzezińska

sprawozdawca

Anetta Chołuj

członek

Magdalena Jankowska-Szostak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących finansowania szkół niepublicznych, zasada częściowego dofinansowania, wpływ jakości kształcenia na wysokość dotacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji szkół dla dorosłych i sposobu naliczania dotacji w oparciu o nowe przepisy rozporządzenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu finansowania edukacji niepublicznej i potencjalnego konfliktu między potrzebami szkół a możliwościami budżetowymi. Pokazuje, jak sąd interpretuje przepisy w kontekście prawa do nauki.

Czy niska dotacja oświatowa dla szkół dla dorosłych narusza prawo do nauki? WSA we Wrocławiu wyjaśnia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 295/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /sprawozdawca/
Anetta Chołuj
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
I GSK 875/24 - Wyrok NSA z 2025-08-19
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 900
art. 33,  art. 34
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Asesor WSA Anetta Chołuj, Aneta Brzezińska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 28 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w L. na czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej w wyniku aktualizacji stawki dotacji na słuchaczy Liceum O. we W. za maj 2023 r. oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
C. Sp. z o.o. w L. (dalej: Strona skarżąca, Spółka) wniosło skargę do sądu administracyjnego na czynność Prezydenta Miasta Wrocławia (dalej: organ) błędnego ustalenia wysokości należnej datacji oświatowej w wyniku aktualizacji stawki dotacji na słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych Z. we W. (dalej: Liceum) za maj 2023 r., zarzucając naruszenie:
1. art. 26 § 2 w zw. z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 43 ust. 3 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2082, dalej: u.f.z.o.) w zw. z art. 1 ust. 1 , 3, 4, 9, 10,11, 14 , art. 10, art. 11 i art. 170 § 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r., poz. 1082, dalej: p.o.) poprzez ustalenie stawki dotacji w kwocie 2,87 zł, co stanowi jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły, która nie może prowadzić działalności gospodarczej, a w konsekwencji pozyskiwać środków na kredytowanie działalności szkoły;
2. art. 70 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483) poprzez ustalenie stawki dotacji w kwocie, która nie pozwala na prowadzenie kształcenia, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia.
W konsekwencji Spółka wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności w postaci błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum w 2023 r. W uzasadnieniu skargi wskazała, że jest organem prowadzącym Liceum tj. szkołę niepubliczną, dla której wypłacana jest dotacja oświatowa, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Dalej podniosła, że w 29 maja 2023 r. organ dotujący przekazał na rachunek bankowy dotację oświatową za styczeń i na tej podstawie ustalono, że stawka na słuchacza Liceum wynosi poniżej 2,87 zł. Następnie wskazała, że w 2022 r. miesięczna dotacja na 1 słuchacza wynosiła około 60 zł miesięcznie. Od września 2018 r. w związku z wprowadzeniem art. 10 a do ustawy Karta Nauczyciela organy prowadzące szkoły niepubliczne są obowiązane do zatrudniania nauczycieli w oparciu o umowę o pracę zgodnie z Kodeksem pracy. Nawet przy przyjęciu minimalnego wynagrodzenia o pracę dla nauczyciela zatrudnianego w szkole jest to 3.490 zł. Oznacza to, że kwota dotacji na 1 ucznia nie pokrywa nawet 1 godziny pracy nauczyciela.
Spółka podkreśliła, że zgodnie z art. 170 ust. 1 p.o. prowadzenie szkoły nie jest działalnością gospodarczą, co oznacza, że jest to działalność deficytowa i nie nastawiona na osiąganie zysku, a organy prowadzące szkoły niepubliczne tj. licea ogólnokształcące dla dorosłych i szkoły policealne realizują zadnie publiczne danej jednostki samorządu terytorialnego - w tym wypadku powiatów. Mając na względzie sformułowane w art. 70 Konstytucji RP powszechne prawo do nauki koniecznym jest zaś udział władz publicznych w finansowaniu sektora oświaty spoza sektora finansów publicznych zgodnie z obowiązującymi przepisami i w sposób umożliwiający realizację tego zadania. Tymczasem ustalona wysokość miesięcznej dotacji oświatowej w 2023 r. nie pozwala na zrealizowanie przez szkoły tych celów i stanowi o fikcji realizacji przez państwo ustawowego obowiązku dofinansowania działalności szkół niepublicznych prowadzonych przez prywatne podmioty. Powyższe nie może być akceptowane w procesie legislacyjnym aktu niższego rzędu w stosunku do ustawy o finansowaniu zadań oświatowych jakim jest rozporządzenie. Ponadto działania organu nie usprawiedliwia fakt, że ustalona stawka dotacji zgodna jest z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 22 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023. Takie bowiem uregulowanie sprzeczne jest z przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz z Konstytucją.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r. poz., 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
Z kolei stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach na inne akty lub czynności, niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., które: 1) nie są decyzją lub postanowieniem; 2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; 3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; 4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania; 5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18 - 19). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych ramach wskazać należy, że przedmiotem kontroli sądowej jest tak de facto prawidłowość ustalenia kwoty dotacji oświatowej na 2023 rok należnej stronie skarżącej. Podstawą prawną zaskarżonej czynności jest ustawa o finansowaniu zadań oświatowych, która w art. 47 stanowi, że czynności podejmowane przez organ dotujący, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej. Zatem zaskarżona czynność objęta jest dyspozycją art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej w sprawie czynności, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia sformułowanych w skardze zarzutów.
Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.
Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na 2023 r. określony został w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2820).
Warunki i sposób przekazania dotacji wynika z regulacji zawartych w art. 33 i 34 u.f.z.o. Zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. dotacje, o których mowa m. in. w art. 26 ust. 2 u.f.z.o., są przekazywane na rachunek bankowy szkoły w 12 częściach, w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego.
W myśl art. 34 ust. 3 u.f.z.o. jeżeli faktyczna liczba uczniów szkoły, o której mowa w art. 26 ust. 2, spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, jest inna niż liczba uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, część dotacji na następny miesiąc jest przekazywana na liczbę uczniów skorygowaną o różnicę między liczbą uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, a faktyczną liczbą uczniów szkoły, o której mowa w art. 26 ust. 2, spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty.
W sprawie organ – zważywszy na uregulowania art. 34 ust. 3 u.f.z.o. – przyjął, że skoro w Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych "Z." we W. frekwencja poniżej 50% w miesiącu kwietniu 2023 r. była wyższa niż liczba słuchaczy wskazanych na pierwszy dzień miesiąca maja 2023 r. to – zgodnie z art. 34 ust. 3 u.f.z.o. – skorygowana dotacja za maj 2023 r. wyniosła 0 zł. Tym samym w maju 2023 r. organ (wbrew twierdzeniom skargi) nie przekazał na rachunek bankowy strony skarżącej dotacji na ten miesiąc. Niemniej jednak strona skarżąca w skardze (poza zdawkowym wskazaniem, że na jej rachunek bankowy 29 maja 2023 r. została przekazana dotacja oświatowa na maj 2023 r. i na tej podstawie ustalono, że stawka na słuchacza Liceum wynosi poniżej 2,87 zł.) nie sformułowała w tym zakresie żadnego konkretnego zarzutu, w tym zarzutu naruszenia art. 34 ust. 3 u.f.z.o.
Zarzuty skargi – co wymaga podkreślenia Sądu – koncentrują się bowiem na okoliczności, że w 2023 roku organ dotujący dokonał zaktualizowania stawki dotacji na ucznia liceum ogólnokształcącego dla dorosłych i ustalił, że do czasu aktualizacji kwoty dotacji, miesięczna kwota na ucznia liceum ogólnokształcącego dla dorosłych wynosi 2,87 zł. (i jako takie stanowią powielenie innych skarg wniesionych przez stronę skarżącą do tutejszego Sądu, co potwierdza treść samej skargi, w której strona odnosi się również do stawki dotacji za styczeń 2023 r.). Ponadto, strona skarżąca nie kwestionowała samej metody obliczeń i jej wyniku. Podniosła natomiast, że ustalenie bieżącej stawki dotacji na poziomie poniżej 3 złotych (kiedy w 2022 r. miesięczna dotacja na 1 słuchacza niepublicznego liceum ogólnokształcącego dla dorosłych kształcącego się w systemie zaocznym kształtowała się na poziomie ponad 60 zł miesięcznie) stanowi jedynie pozorne dotowanie bieżącej działalności szkół niepublicznych. Działanie takie powoduje w ocenie Spółki, że cały ciężar i ryzyko prowadzenia szkół przerzucone zostaje na podmioty niepubliczne, co więcej, takie działanie stanowi także przejaw dyskryminacji szkół niepublicznych i prowadzi do naruszenia konstytucyjnego prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. Skarżąca podniosła, że ustalenie stawki dotacji na poziomie niecałych 3 zł uniemożliwia bieżące funkcjonowanie szkoły. W ocenie strony skarżącej - regulacje zawarte w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 22 grudnia 2022 r. - są bowiem sprzeczne z przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz z Konstytucją, dlatego też organ był zobowiązany do niestosowania przepisów rozporządzenia.
W ocenie Sądu argumentacja strony skarżącej nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, że eksponowany w skardze udział władz publicznych w finansowaniu sektora oświaty spoza sektora finansów publicznych, urzeczywistnia konstytucyjnie umocowane powszechne prawo do nauki. Trzeba jednak podkreślić – na co zwracają uwagę komentatorzy Konstytucji – że mimo, iż szkoły niepubliczne mogą być finansowane przez władze publiczne, dofinansowanie takie nigdy nie może być pełne, ale jedynie częściowe, co wynika z literalnego brzmienia art. 70 ust. 3 zd. 3 Konstytucji. Zawarte w art. 70 ust. 3 zd. 3 Konstytucji odesłanie do uregulowania materii dofinansowania szkół niepublicznych w ustawie oznacza konsekwentnie, że ustawodawcy pozostaje znaczny margines swobody regulacyjnej pozwalającej na zróżnicowanie pomocy finansowej dla szkół niepublicznych ze środków publicznych w zależności np. od rodzaju szkoły i jej charakteru. W świetle art. 70 ust. 3 zd. 3 Konstytucji postawić można tezę, że w Konstytucji nie ma wyrażonego wprost obowiązku każdorazowego dofinansowania każdej szkoły niepublicznej, tym bardziej, że większość z takich szkół ma ściśle komercyjny charakter i ich działalność gospodarcza tak jak każda inna może wiązać się z ryzykiem niepowodzenia finansowego. Publiczne szkoły powinny być docelowo finansowane w całości lub zdecydowanej części ze środków publicznych.
Jak zauważono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 grudnia 2013 r. (K 16/13, OTK-A 2013, Nr 9, poz. 135), użyte w art. 70 ust. 3 zd. 3 Konstytucji słowo "udział" samo w sobie nie implikuje żadnego konkretnego poziomu finansowania, gdyż "udział" z definicji może być mniejszy lub większy. Przesądza jedynie, że wkład państwa musi osiągnąć jakiś stopień minimalny (tak aby w ogóle zjawisko dofinansowywania szkół niepublicznych miało miejsce, bo inaczej art. 70 ust. 3 zd. 3 Konstytucji byłby niezrealizowanym upoważnieniem konstytucyjnym) i równocześnie nie może osiągnąć poziomu maksymalnego (całkowitego finansowania, to bowiem prowadziłoby do zrównania szkół publicznych ze szkołami niepublicznymi).
Z art. 70 ust. 3 Konstytucji nie wynika więc prawo podmiotowe szkół niepublicznych do uzyskania środków na całość ich działalności, a w założeniu szkoły niepubliczne mają być finansowane w mniejszym stopniu ze środków budżetu państwa niż szkoły publiczne, gdyż podstawowa odpowiedzialność za ich gospodarkę finansową spoczywa na ich założycielach, a nie na władzy publicznej (zob. szerzej komentarz do art. 70 Konstytucji w: Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86 pod red. prof. dr hab. Marka Safjana, dr hab. Leszka Bosek, Warszawa 2016).
Podkreślenia nadto wymaga, że dotacji oświatowej dla szkół niepublicznych nie można uznać za prawo nabyte, które raz przyznane w określonej wysokości trwa niezmiennie w kolejnych latach. Zróżnicowanie pomocy finansowej dla uczelni niepublicznych ze środków publicznych może zostać uzależnione, nie tylko od rodzaju szkoły i jej charakteru, ale również od jakości oferowanych usług edukacyjnych. Z uzasadnienia projektu rozporządzenia w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 wynika, że prawodawca założył zoptymalizowanie finansowania niepublicznych szkół policealnych i liceów ogólnokształcących dla dorosłych, przewidując że w roku 2023 będą kontynuowane rozwiązania projakościowe odnoszące się do niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, tj. zwiększenie finansowania "za zdany egzamin", a zmniejszenie środków naliczanych "za uczestnictwo w zajęciach". Przyjęcie takiego sposobu finansowania premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zewnętrznych przez swoich słuchaczy. W ramach tego rozwiązania wydzielono z dotychczasowej wagi P12 o wartości 0,400 dwie nowe wagi: 1) P13 o wartości 0,950 dla absolwentów niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych, którzy uzyskali świadectwo dojrzałości; 2) P14 o wartości 0,850 dla absolwentów niepublicznych szkół policealnych, którzy uzyskali dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe albo dyplom zawodowy.
Warto przy tym podkreślić, że zoptymalizowanie finansowania w ramach subwencji niepublicznych szkół policealnych i liceów ogólnokształcących dla dorosłych było wynikiem m.in. uwag Najwyższej Izby Kontroli, która wniosła o rozważenie zmian w zakresie dotowania szkół niepublicznych, stwierdzając, że pożądaną jakość kształcenia można by osiągnąć, uzależniając udzielenie dotacji lub jej wysokość od skuteczności i uzyskiwanych efektów kształcenia. Zmiany finansowania niepublicznych szkół dla dorosłych ujęto w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki obowiązującym od 1 stycznia 2023 r. w taki sposób, aby w przypadku gdy uczeń zda egzamin zewnętrzny, poziom finansowania przez cały cykl kształcenia był zbliżony do dotychczasowego lub też nieznacznie korzystniejszy. Przyjęcie takiego sposobu finansowania premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zewnętrznych przez swoich słuchaczy. W istocie doszło zatem do zmiany sposobu finansowania, przy czym poziom finansowania przez cały cykl kształcenia był zbliżony do dotychczasowego lub też nieznacznie korzystniejszy, niemniej jednak poziom ten ostatecznie został uzależniony od skuteczności i uzyskiwanych efektów kształcenia. W ocenie Sądu z tym właśnie systemem premiowania uzależnionym od skuteczności i uzyskiwanych efektów kształcenia strona skarżąca polemizuje.
W ocenie Sądu, argumenty podnoszone przez stronę skarżącą stanowią wyraz jej negatywnej oceny zaistniałych zmian systemowych w zakresie sposobu finansowania niepublicznych szkół dla dorosłych i jako takie podlegają ocenie w ramach niniejszego postępowania. Celem i zakresem postępowania sądowego nie jest bowiem ocena zasadności czy też celowości wprowadzonych zmian w zakresie finansowania zadań oświatowych, a wyłącznie ocena prawidłowości ustalenia wysokości dotacji należnej skarżącej w świetle obowiązujących regulacji prawnych. (wyrok WSA z 26 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Op 94/23).
Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych przyznaje niepublicznym placówkom oświatowym uprawnienie do korzystania z pomocy finansowej ze środków budżetowych jednostek samorządu terytorialnego w postaci dotacji. Funkcjonowanie szkoły niepublicznej i zapewnienie środków potrzebnych w tym zakresie to przede wszystkim domena organów prowadzących takie szkoły, z uwzględnieniem oczywiście możliwego wsparcia w postaci dotacji oświatowej. Tymczasem strona skarżąca oczekuje, że kierując się zasadą hierarchiczności przepisów prawa, organ powinien ustalić stawkę dotacji w taki sposób, by wypełnić ustawowy obowiązek finansowania działalności szkoły. Umyka jednak stronie, że rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków. Poza tym, w odróżnieniu od placówek publicznych organy prowadzące szkoły niepubliczne uprawnione są do pobierania opłat (w postaci np. czesnego) za naukę od dorosłych słuchaczy.
Hipotetyczna okoliczność, że absolwenci szkół z różnych przyczyn nie podchodzą do egzaminów zewnętrznych nie może być uwzględniana przy wyliczaniu kwoty dotacji. To rzeczą organów prowadzących szkoły niepubliczne jest takie dostosowanie oferty edukacyjnej, aby w rezultacie uzyskać ewentualną możliwość dotowania działalności w tym zakresie ze środków publicznych na większym poziomie, co też prawodawca zapewnił w regulacjach prawnych stymulujących uzyskanie podwyższonej jakości kształcenia w placówkach edukacyjnych dla dorosłych, poprzez zwiększenie finansowania liceów ogólnokształcących dla dorosłych "za zdany egzamin".
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że przy wyliczaniu kwoty dotacji na słuchacza liceum dla dorosłych w 2023 roku organ miał obowiązek opierać się na obowiązujących przepisach prawa, z uwzględnieniem m.in. regulacji przywołanego rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 22 grudnia 2022 r. oraz art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Wprawdzie strona skarżąca uważa, że organ był zobowiązany do niestosowania przepisów ww. rozporządzenia, nie wskazuje jednak, które przepisy powszechnie obowiązujące organ powinien uczynić podstawą ustalenia stawki dotacji.
Końcowo wyjaśnić należy, ze niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Skarżąca już w skardze wniosła o rozpoznanie sprawy w tym trybie, a organ w ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Tym samym spełnione zostały przesłanki do rozpoznania sprawy w tym trybie określone w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI