III SA/Wr 29/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-03-26
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności bezpośredniewsparcie unijnerolnictwoARiMRkontrola terenowaużytki zielonezabiegi agrotechnicznesankcjepowierzchnia kwalifikowalna

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich z powodu nieprawidłowego użytkowania gruntów rolnych, w tym obecności trzcinowisk i terenów podmokłych.

Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2021, jednak organ I instancji odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcje, stwierdzając rozbieżności między zadeklarowaną a faktyczną powierzchnią gruntów rolnych. Rolnik odwołał się, zarzucając nieuwzględnienie specyfiki gospodarstwa i błędną interpretację przepisów dotyczących zabiegów agrotechnicznych. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły spełnienie warunków do otrzymania płatności, a skarżący nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

Sprawa dotyczyła skargi rolnika J.L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2021 oraz nakładającą sankcje. Organ I instancji stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez rolnika była większa niż faktycznie stwierdzona w wyniku kontroli terenowej i analizy danych GIS. W konsekwencji odmówiono przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożono sankcje finansowe. Rolnik w odwołaniu zarzucił organom nieuwzględnienie specyfiki gospodarstwa, błędną interpretację przepisów dotyczących zabiegów agrotechnicznych oraz nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podtrzymując wykładnię przepisów i wskazując na wyniki drugiej kontroli terenowej, która potwierdziła brak użytkowania rolniczego na części gruntów z powodu trzcinowisk i terenów podmokłych. Rolnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, powtarzając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły spełnienie warunków do otrzymania płatności. Sąd podkreślił, że w postępowaniach o przyznanie płatności bezpośrednich ciężar udowodnienia spełnienia warunków spoczywa na stronie, a skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Sąd wskazał również, że plan rolno-środowiskowy skarżącego nie obejmuje zobowiązań dotyczących powierzchni TUZ, a jedynie zwierząt, co oznacza, że obowiązują go ogólne terminy wykonywania zabiegów agrotechnicznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, takie grunty nie mogą być uznane za kwalifikujące się hektary, ponieważ nie są użytkowane rolniczo i nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo wykluczyły z płatności obszary, na których stwierdzono trzcinowiska, tereny podmokłe i brak śladów użytkowania rolniczego lub zabiegów agrotechnicznych, zgodnie z przepisami UE i krajowymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.w.s.b. art. 8 § ust. 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 4 § ust. 1 lit. c)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 32 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 32 § ust. 4

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Rozporządzenie nr 640/2014 art. 5 § ust. 2 lit. a)

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014

Rozporządzenie wykonawcze nr 809/2014 art. 24 § ust. 1

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014

rozporządzenie z 12 marca 2015 r. art. 2 § pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r.

Grunty uznaje się za nadające się do wypasu lub uprawy, jeżeli przeprowadzono na nich co najmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności do dnia 31 lipca roku złożenia wniosku.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo oceniły, że część gruntów nie nadawała się do użytkowania rolniczego z powodu trzcinowisk i terenów podmokłych. Skarżący nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń o prawidłowym użytkowaniu gruntów. Ciężar dowodu w postępowaniu o płatności bezpośrednie spoczywa na stronie wnioskującej.

Odrzucone argumenty

Zarzut nieuwzględnienia specyfiki gospodarstwa i hodowanej rasy bydła. Zarzut błędnej wykładni przepisów dotyczących zabiegów agrotechnicznych. Zarzut naruszenia przepisów KPA dotyczących wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne nie zostały wykonane żadne zabiegi agrotechniczne przeciwdziałające rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności tereny porośnięte zwartym obszarem trzcinowisk oraz w znacznej części stanowiła tereny podmokłe, które nie nadawały się do wypasu

Skład orzekający

Katarzyna Borońska

przewodniczący sprawozdawca

Barbara Ciołek

sędzia

Andrzej Nikiforów

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikowalności gruntów do płatności bezpośrednich, znaczenie kontroli terenowych i dokumentacji fotograficznej, a także rozkład ciężaru dowodu w postępowaniach o płatności bezpośrednie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności bezpośrednich w rolnictwie i może nie mieć bezpośredniego zastosowania w innych dziedzinach prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla rolników i prawników zajmujących się prawem rolnym, ponieważ dotyczy kluczowych kwestii związanych z przyznawaniem płatności bezpośrednich i interpretacją przepisów UE.

Rolnik stracił unijne dopłaty przez trzciny i podmokły teren – sąd wyjaśnia, co to znaczy 'użytkowanie rolnicze'.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 29/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Borońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1775
art. 8 ust. 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608  art. 32 ust. 2a)
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Ciołek, sędzia WSA Andrzej Nikiforów, , Protokolant specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2022 r., nr 9001-2022-003288 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
We wniosku z dnia 26 maja 2021 r. J. L. (dalej: skarżący, strona) wystąpił do Kierownika BP ARiMR w P. (dalej: organ I instancji) o przyznanie płatności na rok 2021 deklarując działki rolne oznaczone jako [...],[...],[...],[...] zgłoszone do jednolitej płatności obszarowej (zwanej dalej JPO), płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników oraz płatności redystrybucyjnej o łącznej powierzchni [...] ha. Ponadto zawnioskował także o płatność do krów dla 4 sztuk i o płatność do bydła dla 10 sztuk.
W dniu 28 lipca 2022 r. Organ I instancji wydał decyzję nr 0016-2022-001491, na mocy której przyznał stronie płatności:
1. płatność za zazielenienie w wysokości 25 795,15 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 356,20 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
2. płatność redystrybucyjną w wysokości 4 914,71 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 67,87 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
3. płatność dla młodych rolników w wysokości 15 219,34 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 210,16 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
4. płatność do bydła w wysokości 3 321,43 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 45,87 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
5. płatność do bydła w wysokości 1 682,80 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 23,24 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
6. kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 951,62 zł.
Jednocześnie organ odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcje w wysokości 17 807,88 zł wskazując, że kwota sankcji będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania po uwzględnieniu zmian wyniosła [...] ha (podczas gdy producent rolny do płatności na 2021 r. zadeklarował [...] ha). Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Przy jej ustaleniu, zgodnie z art. 24 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., uwzględniono również wyniki przeprowadzonej w dniach 14-26 kwietnia 2022 r. kontroli na miejscu. W wyniku tejże kontroli terenowej stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi we wniosku na 2021 rok, a stanem stwierdzonym. Zgodnie z dokonanymi pomiarami oraz zastosowanymi kodami pokontrolnymi wykluczono z płatności łącznie [...] ha, a nieprawidłowości dotyczyły deklaracji działki rolnej [...] i [...]. Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał lokalizacje oraz podał, co stanowiło poszycie terenów wykluczonych z płatności. Z uwagi na przedeklarowanie powierzchni wynoszące [...] %, w stosunku do jednolitej płatności obszarowej zastosowano regulację prawną wynikającą z art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r, zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 % lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego pomniejszonego o 1,5- krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczonych w oparciu o obszar zgłoszony. Mając na uwadze powyższe, zmniejszenie płatności wyliczone jako 1,5 - krotność stwierdzonej różnicy przekracza powierzchnię stwierdzoną do płatności i w związku z tym odmówiono przyznania jednolitej płatności oraz została naliczona kara administracyjna w wysokości 17 807,88 zł.
Organ przedstawił również matematyczne wyliczenie różnic powierzchniowych i procentowych, którego wyniki zadecydowały o odmowie przyznania płatności i o nałożeniu sankcji.
W kwestii płatności za zazielenienie organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 43 rozporządzenia (UĘ) nr 1307/2013 płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych lub praktyk równoważnych. Ponadto zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatność obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony. Jak wykazano w niniejszej decyzji stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wynosi [...] ha, a zatem powierzchnia ta stanowiła również podstawę do przyznania płatności za zazielenienie.
Płatność dodatkowa została Stronie przyznana do maksymalnego limitu [...] ha wynikającego ź art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Natomiast płatność dla młodych rolników została przyznana do limitu 50 ha, wynikającego z art. 13 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Oceniając możliwość przyznania płatności związanej do bydła i do krów organ I instancji stwierdził, iż kwalifikowana liczba bydła potwierdzona na podstawie danych zwartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt wynosi 10 sztuk bydła i 4 sztuki krów. W toku prowadzonego postępowania, na podstawie kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt ustalono, że do płatności do bydła kwalifikuje się 10 sztuk zaś do płatności do krów 4 sztuki. Na podstawie art. 30 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. pomoc obliczono na podstawie zadeklarowanych sztuk do ww. płatności.
Zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do tego rozporządzenia kwoty płatności zmniejszono ponadto przy zastosowaniu współczynnika korygującego 1,658907%. Z uwagi na to, że kwoty przyznanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do tego rozporządzenia, organ wskazał, że strona podlega zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2021 na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i uwzględniając powyższe przyznał jej płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 951,62 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona nie zgodziła się z odmową przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2021 i nałożeniem sankcji oraz pomniejszeniem innych płatności z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości. Zarzuciła, że w odpowiedzi na zgłoszone zastrzeżenia do protokołu z kontroli terenowej Dyrektor AriMR nie wyjaśnił przyczyn ich nieuwzględnienia. Podniosła, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji: uwzględnił wyniki z drugiego protokołu w "całkowitym oderwaniu od istnienia pierwszego raportu z kontroli, którego wyniki były przecież diametralnie inne", nie uwzględnił specyfikacji gospodarstwa, nie odniósł się do terminu kontroli, która została przeprowadzona w okresie zimowym i wiosennym w następnym roku wegetacyjnym, nie odniósł się w sposób rzetelny do dowodów i argumentów przedstawionych w toku postępowania administracyjnego, w tym w zastrzeżeniach pokontrolnych, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
Strona podkreśliła, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego, do dnia 31 lipca należy przeprowadzić przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny w celu usunięcia lub zniszczenia niepożądanej roślinności. Z przepisu tego, zdaniem strony, nie wynika wprost, aby zabieg ten musiał być zabiegiem mechanicznym oraz że powinien być wykonany na całości działki. Tymczasem na spornych działkach trzcina i inna roślinność była zjadana przez wypasające się na tych terenach krowy. Tym samym wyłączenie z płatności terenów, które porośnięte są trzciną, uznaną przez inspektorów terenowych jako roślina niepożądana, było działaniem nieuprawnionym. Podkreśliła, że przepisy prawa nie nakładają obowiązku koszenia niedojadów, mulczowania kretowisk i łajniaków, nawożenia czy konkretnego nawadniania. Po raz kolejny zarzuca, że inspektorzy terenowi oraz Kierownik BP ARiMR w P. nie uwzględnili specyfikacji gospodarstwa, charakteru prowadzonej produkcji i hodowanej rasy bydła. Nie została dokonana analiza specyfikacji działalności odwołującego się w kontekście zgodności z przepisami unijnymi i krajowymi, które definiują prowadzenie działalności rolniczej. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Dyrektor OR ARiMR we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, Dyrektor ARiMR)nie uwzględnił odwołania i decyzją z 25 listopada 2022 r., nr 9001-2022-003288 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podtrzymał wykładnię przepisów, dokonaną przez organ I instancji i odnosząc się do zarzutów odwołania zwrócił uwagę, że działki rolne objęte wnioskiem na 2021r. rok poddane zostały dwóm kontrolom na miejscu, przy czym należy zwrócić uwagę, że druga kontrola została przeprowadzona w wyniku uwzględnienia przez BKM części złożonych zastrzeżeń. Obie kontrole zostały przeprowadzone przez dwa różne zespoły, zapewniając prawo dwukrotnej rzetelnej i fachowej oceny. W wyniku uwzględnienia wniesionych uwag i zażaleń, ponowna kontrola terenowa stwierdziła większą powierzchnię, która uwzględniała tereny, na których prowadzony był wypas bydła. Jednakże, część gruntów nadal nie mogła zostać zakwalifikowana jako użytkowana rolniczo, bowiem była porośnięta zwartym obszarem trzcinowisk oraz w znacznej części stanowiła tereny podmokłe, które nie nadawały się do wypasu. Na okoliczność ponownej kontroli sporządzono materiał fotograficzny obrazujący uwzględnione do pomiarów powierzchnie oraz tereny, na których stwierdzono brak użytkowania rolniczego, w tym wypasu. Stany kontrolowanych działek zostały utrwalone w dokumentacji fotograficznej (łącznie 821 zdjęć) oraz na szkicach kontrolowanych działek (102 szkice). Za podstawę decyzji wydanej w I instancji przyjęto wyniki zatem drugiej kontroli. Co prawda kontrola ta odbyła się w kwietniu 2022 r., jednak obraz ortofotomapy datowanej na dzień 03.10.2021 r. potwierdza użytkowanie działek rolnych na powierzchniach zmierzonych w ramach kontroli terenowej. Na satelitarnych j zdjęciach działek wyraźnie widać tereny użytkowane rolniczo oraz obszary wykluczone z płatności.
Organ podkreślił, że kontrola na miejscu przeprowadzana była przez osoby posiadające nie tylko odpowiedni sprzęt, ale również niezbędną wiedzę. Zaznaczył, że dowód w postaci raportu z kontroli na miejscu wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną z tejże kontroli potwierdzają, iż czynności kontrolne zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy i nie ma żadnych podstaw do kwestionowania prawidłowości ich wykonania. Nie zgodził się z zarzutami strony, że o braku wiarygodności protokołu z kontroli na miejscu, a tym samym kompetencji inspektorów, świadczy fakt znacznej rozbieżności wyników jakie dała kontrola przeprowadzona w lutym i mająca miejsce w kwietniu 2022 r. Pomiędzy jedną a drugą kontrolą wystąpił dwumiesięczny odstęp czasu. Z zalanych, podmokłych i niedostępnych dla inspektorów w lutym 2022 r. terenów woda częściowo ustąpiła, dzięki czemu drugi zespół kontrolny miał możliwość weryfikacji znacznie większego obszaru.
Wskazał następnie organ, że w świetle art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach oraz przepisów rozporządzenia 1307/2013, płatności obszarowe mogą zostać przyznane do gruntów kwalifikujących się do płatności, de facto do użytków rolnych, znajdujących się w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Przy tym powierzchnie MKO podlegają weryfikacji w zależności od wielu elementów determinujących ich wyznaczanie, takich jak kontrole terenowe, zasięg użytkowania rolniczego w granicach działki, zasięg użytkowania działek sąsiednich, wyniki aktualnych pomiarów geodezyjnych, geodezyjne podziały lub scalenia terenu itp. Nieprawidłowości mające wpływ na przyznane wsparcie stwierdzone zostały do działek rolnych, na których skarżący zadeklarował TUZ (trwały użytek zielony). W odniesieniu zaś do tych terenów, uwzględniając definicję TUZ zawartą w art. 4 ust. 1 lit. i) rozporządzenia 1307/2013 oraz treść § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.) – dalej: rozporządzenie z 12marca 2015 r., istotne jest, że warunkiem uznania gruntów za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, było przeprowadzenie przynajmniej jedego zabiegu agrotechnicznego, mającego na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich. Tymczasem analiza aktualnej ortofotomapy oraz materiałów sporządzonych podczas kontroli wskazuje, iż na części powierzchni działek rolnych [...] i [...] nie wykonano w danym roku żadnych zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności. Na fotografiach wykonanych podczas kontroli widać wyraźnie, iż część kontrolowanych powierzchni w granicach tych działek stanowiły zalewiska, część porośnięte były trzcinami. Na obszarach tych nie widać było żadnego śladu wykonywania prac agrotechnicznych czy wypasu bydła. Szczegółowa analiza sprawy, w tym analiza poszycia terenu wskazuje, że na wyłączonych terenach znajdowały się w 2021 r. trzcinowiska i zakrzaczenia stanowiące zwarte skupiska, które nie mogły zostać zakwalifikowane do płatności, gdyż nie są gruntami rolnymi, na którym prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu w rozumieniu art. 4 pkt. 1 lit. c rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Analiza prawna definicji działalności rolniczej wskazana powyżej powinna być przy tym dokonywana łącznie z przesłanką utrzymywania gruntu rolnego z zachowaniem norm dobrej kultury rolnej. Pomoc finansowa jest bowiem przyznawana tym rolnikom, którzy faktycznie rolniczo użytkują posiadane działki rolne, a zatem tym, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych,
Odnosząc się do zarzutów strony, że nie uwzględniono specyfiki gospodarstwa, wymogów dla hodowanej rasy bydła oraz bezpodstawnie przyjęto, że zabiegi agrotechniczne muszą być wykonywane mechanicznie, organ II instancji podkreślił, że nie kwestionuje sposobu hodowli krów posiadanych przez pana stronę, tylko sposób użytkowania działek rolnych zgłoszonych do płatności bezpośrednich. Analiza aktualnej ortofotomapy, wyników z kontroli na miejscu oraz materiału fotograficznego wskazuje, że część zadeklarowanych działek [...] i [...] nie nadawała się do wypasu. Na załączonych fotografiach nie widać śladów po wypasaniu jak i śladów po koszeniu, zaś udokumentowane zostały obszary podmokłe porośnięte trzcinowiskiem, na których wypas był niemożliwy.
W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie oraz o ucylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podniosła zarzuty:
1. naruszeniea przepisów prawa materialnego:
- art. 7 i art. 8 ust.l ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez odmowę przyznania stronie płatności, pomimo spełnienia przez stronę wszelkich wymaganych prawem warunków do ich otrzymania,
- § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich (...), poprzez jego błędną wykładnię w wyniku przyjęcia, że usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminie do dnia 31 lipca roku, ma nastąpić poprzez koszenie mechaniczne (sprzętem), oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że roślinność trzcinowa nie jest potrzebna przy wypasie bydła na łąkach ekstensywnych,
2. naruszenia przepisów prawa procesowego:
- art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku oparcia rozstrzygnięcia bez wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, które ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co mogłoby w istocie wpłynąć na zmianę dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i prawnych, a tym samym na treść decyzji,
- art. 107 § 3 kpa, poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, dlaczego dowodom przedstawionym przez skarżącego organ odmówił wiarygodności,
- art. 15 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez podjęcie zaskarżonej decyzji nie rozstrzygając ponownie sprawy w jej całokształcie jako instytucja merytoryczna, w wyniku czego utrącono stronie prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz do rozpatrzenia wszystkich argumentów i zarzutów.
W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała i rozszerzyła argumentację podniesioną w odwołaniu.
Odpowiadając na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r., poz. 2114 z późn. zm.), a także rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/ 78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., str. 549 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie nr 1306/2013", rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., str. 608, z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie nr 1307/2013" oraz rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie nr 640/2014".
Zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi, że ustawa określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym następujących płatności bezpośrednich w rozumieniu art. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw, płatności związanych do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw, zwanych dalej "płatnościami bezpośrednimi", oraz płatności niezwiązanej do tytoniu. Zasady i tryb przyznania tych płatności, poza uregulowaniami zawartymi w ustawie, określone są również w rozporządzeniach unijnych, wymienionych w art. 1 pkt 1 lit. a – f (rozporządzenie nr 1307/2013, rozporządzenie nr 641/2014, rozporządzenie nr 639/2024, rozporządzenie nr 809/2014, rozporządzenie nr 640/2014).
Jak stanowi art. 6 ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie. W myśl zaś art. 7 ust. 1 ww. ustawy. warunkiem przyznania płatności jest posiadanie numeru identyfikacyjnego oraz gruntów objętych obszarem zatwierdzonym o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie z art. 32 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE. L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", "kwalifikujący się hektar" oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej.
Obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary, jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (art. 32 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013). W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono, by skarżący zgłaszał organowi takie przypadki, uniemożliwiające mu użytkowanie rolnicze i utrzymanie w dobrej kulturze rolnej zgłoszonych do płatności działek w 2021 r.
Zauważyć należy, że na wykluczonych z płatności obszarach (działki [...] i [...]) skarżący zadeklarował trwałe użytki zielone (TUZ). Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. T lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013, trwały użytek zielony (TUZ) jest to grunt wykorzystywany do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat i który nie był zaorany przez okres co najmniej pięciu lat. Trwały użytek zielony może obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, a także inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem, że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych. Państwa członkowskie mogą również zadecydować o uznaniu za trwałe użytki zielone gruntów nadających się do wypasu i stanowiących część utrwalonych praktyk lokalnych w przypadkach, gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne tradycyjnie nie są roślinnością dominującą na obszarach wypasu lub gruntów nadających się do wypasu. Natomiast trawy lub inne zielne rośliny pastewne zostały w ww. art. 4 ust. 1 lit. i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013 określone jako wszystkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych pastwiskach lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania pastwisk lub łąk w państwie członkowskim, niezależnie od tego czy są wykorzystywane do wypasania zwierząt.
W odniesieniu zatem do spornych działek [...] i [...], uznanie ich za kwalifikujące się hektary, do których przyznawane są płatności bezpośrednie, uwarunkowane było więc w świetle art. 32 ust. 2 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013, ich całorocznym rolniczym użytkowaniem i utrzymywaniem w dobrej kulturze rolnej – co obejmuje także przeprowadzenie na niech co najmniej jednego zabiegu agrotechnicznego, mającego na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności. Jak bowiem wynika z art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia nr 1307/2013, za użytek rolny uważa się każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe. Dany obszar można uznać za użytek rolny jedynie wówczas, gdy jest na nim prowadzona działalność rolnicza. Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ww. rozporządzenia, działalność rolnicza oznacza:
(i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;
(ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub
(iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Zgodnie zaś z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem", grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich.
Spełnienie powyższych warunków i ustalenie powierzchni kwalifikujących się hektarów, uprawniających do otrzymania płatności państwa członkowskie weryfikują wykorzystując system kontroli, obejmujący kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. W myśl art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 181, str. 48 z późn. zm.; dalej jako "rozporządzenie nr 640/2014") państwa członkowskie dopilnowują, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013. Z kolei zgodnie z art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Z treści tego przepisu wynika, że podstawowym rodzajem kontroli jest kontrola administracyjna, natomiast kontrola na miejscu (wizytacja terenowa) ma charakter jedynie uzupełniający.
Z art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 wynika system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000, a od 2016 r. w skali 1:5000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. Niezależnie od akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą nadal korzystać z takich technik, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000, w przypadku gdy zostały one nabyte na podstawie umów długoterminowych zatwierdzonych przed listopadem 2012 r.
Zgodnie ponadto z art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227, str. 69 z późn. zm.) kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:
a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;
b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;
c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. Właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie w przypadku, gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (art. 24 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014).
W rozpoznawanej sprawie weryfikując zadeklarowane we wniosku o płatność powierzchnie działek organy ARiMR opierały się na materiale dowodowym obejmującym dane pochodzące zarówno z ortofotomap, jak i przeprowadzonych kontroli na miejscu. W gospodarstwie skarżącego miały miejsce dwie kontrole terenowe – w dniach 16-18 lutego 2022 r. oraz 19-26 czerwca 2022 r. i ich wyniki były rzeczywiście rozbieżne, jednak – wbrew temu co zarzuca strona skarżąca – fakt ten nie przesądza automatycznie o tym, że żaden z nich nie był wiarygodny. Za podstawę przyjętych w zaskarżonej decyzji ustaleń co do powierzchni działek kwalifikujących się do płatności przyjęto wyniki tej drugiej kontroli. Dyrektor ARiMR wyjaśnił w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że druga kontrola terenowa została przeprowadzona przez inny zespół, na skutek uwzględnienia wniesionych przez stronę uwag i zażaleń, a wobec ustąpienia wody z części terenów zalanych w lutym 2022 r. pozwalała na weryfikację większego obszaru. Uwzględniała ona, zgodnie z postulatem strony, tereny na których prowadzony był wypas bydła, tym niemniej na części gruntów nadal nie potwierdzono użytkowania rolniczego, bowiem były to tereny porośnięte zwartymi trzcinowiskami, na których znajdowały się długotrwałe zalewiska i tereny podmokłe, nienadające się do wypasu – co uwidoczniono na fotografiach i szkicach, stanowiących załączniki do protokołu z kontroli. Istotnie kontrola ta miała miejsce wiosną 2022 r., po zakończeniu okresu wegetacji, jednak – co podkreślał również organ odwoławczy - jej ustalenia pokrywają się z powierzchniami MKO ustalonymi na podstawie obrazu ortofotomapy datowanej na 3 października 2021 r., która potwierdzała, że także w tym okresie obszary uznane za niekwalifikowalne do płatności na podstawie kontroli terenowej z kwietnia 2022 r. nie były użytkowane rolniczo.
Podkreślenia wymaga, że kontrole terenowe przeprowadzane są przez osoby działające na podstawie imiennych upoważnień, posiadające wymaganą wiedzę i przygotowanie do wykonywania czynności kontrolnych. Kontrolerzy dysponują wiedzą i doświadczeniem, pozwalającym na ocenę stanu roślinności, która występuje na kontrolowanych działkach rolnych, w szczególności zaś ocenę, czy występująca na działkach roślinność może wskazywać na istnienie deklarowanych upraw w sytuacji, gdy kontrola przeprowadzana jest po terminie zbiorów. Kontrolujący dokonali oceny stanu poszycia terenu z uwzględnieniem tych okoliczności i stwierdzili m.in. że wysokość trzciny, jej wybarwienie i obecność wiechy nie pozwalają na przyjęcie, że jest to roślinność, która pojawiła się na deklarowanych działkach pomiędzy lipcem 2021 r. a kwietniem 2022 (którą to możliwość podnosił skarżący w odwołaniu). Jak poza tym wyjaśniono w decyzji, organ odwoławczy analizował orotofotomapy dostępne w serwisie Geoportal Dolny Śląsk i dokonał porównania poszycia terenu na przestrzeni 2020-2021 r. Na podstawie przedstawionych w decyzji zdjęć organ był również w stanie wskazać, które obszary były użytkowane rolniczo, a na których nie były prowadzone żadne zabiegi agrotechniczne, w tym wypas bydła. Porównanie tych terenów ze szkicami z kontroli na miejscu, wskazuje zaś na pokrywanie się obszarów użytkowanych rolniczo jak i wykluczonych, co potwierdza tylko, że niechciana roślinność porastała wykluczone z płatności obszary od 2020 r.
W kontekście powyższego jako nieuzasadnione należało ocenić także podniesione w skardze zarzuty nieuzasadnionego przyjęcia, że zabieg agrotechniczny, mający na celu usunięcie niepożądanej roślinności, może być wykonywany jedynie "mechanicznie", a także zarzuty nieuwzględnienia specyfiki prowadzonej przez skarżącego hodowli, w tym tego, że bydło rasy [...] może żywić się również trzciną, która nie jest tym samym roślinnością "niepożądaną". Jak trafnie zauważono w zaskarżonej decyzji, Dyrektor ARiMR nie kwestionował sposobu hodowli przez skarżącego bydła, podobnie jak tego, że może ono wypasać się także spożywając trzcinę. Organ nie uznał bowiem za hektary niekwalifikujące się do płatności obszarów, na których prowadzony był wypas, także gdyby był w oparciu o trzcinę. Podstawą wyłączenia spornych terenów z płatności było bowiem ustalenie, że skarżący ani nie prowadził na tych obszarach wypasu bydła, ani nie wykonywał zabiegów agrotechnicznych mających na celu usunięcie roślinności niepożądanej. Tereny starych, zwartych trzcinowisk, zastoisk wodnych lub porośnięte wysoką roślinnością, stwierdzone zarówno na podstawie kontroli terenowej, jak i obrazu ortofotomap z lat 2020-2021 nie mogły być uznane za użytkowane rolniczo. Analiza aktualnej ortofotomapy wskazuje, że taki zabieg agrotechniczny wykonany został tylko na części spornych działek [...] i [...], co do których został wyznaczony maksymalny kwalifikowany obszar. Na pozostałych częściach widać wysoką roślinność, która zgodnie z materiałem fotograficznym z czynności kontrolnych, przedstawia tereny podmokłe, porośnięte trzcinowiskami, w wielu miejscach z zastoiskami wodnymi, na których wypas nie był możliwy i nie było widać śladów po zabiegach agrotechnicznych oraz śladów po przeprowadzonym wypasie bydła.
W tym miejscu zauważyć trzeba, że postępowanie w sprawie płatności bezpośrednich jest szczególnym postępowaniem, w którym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego doznają istotnych modyfikacji. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1). W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 2).
Jak wskazano natomiast w ust. 3 powołanego artykuł, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z treści powołanego przepisu w orzecznictwie wywodzi się, że regulacja ta - odmiennie od treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - zasadniczo ogranicza obowiązek działania organów z urzędu. Tak więc sytuacja procesowa stron w postępowaniach dotyczących przyznania płatności bezpośrednich w zakresie dowodzenia zasadności składanych wniosków została w sposób istotny zmodyfikowana. Odstąpiono bowiem od modelu przyjętego w Kodeksie postępowania administracyjnego, według którego obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie (por. np. wyroki NSA: z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1884/14 i z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II GSK 195/16). Oznacza to, że obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie.
Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1331/18, LEX nr 2725735). Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1367/18, LEX nr 2725693).
Tym samym z postępowania dotyczącego przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały wyłączone art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zatem przepisy te dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie sposobu wykorzystania przez beneficjenta działki rolniczej.
W świetle powyższego, skarżący nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją i zarzucając, iż wyniki kontroli są nieprawidłowe, powinien przedstawić konkretne dowody na poparcie swojego stanowiska. W rozpoznawanej sprawie skarżący takich dowodów nie przedstawił, zaś podnoszone przez niego argumenty – co wykazano powyżej – nie podważają ustaleń organów. Wniosków zawartych w zaskarżonej decyzji nie podważają także zapisy powoływanego przez stronę planu rolno środowiskowego. Jak bowiem trafnie zauważył Dyrektor ARiMR, plan działalności rolno środowiskowej obejmuje wyłącznie zobowiązanie dotyczące zwierząt, a nie powierzchni trwałych użytków zielnych. Jak przy tym zwrócił uwagę organ, skarżący nie realizuje na działkach rolnych żadnego pakietu rolno środowiskowego dotyczącego powierzchni TUZ, a jedynie ma podjęte zobowiązanie co do zachowania zasobów genetycznych zwierząt – a zatem obowiązują go terminy wykonywania zabiegów agrotechnicznych wskazane w 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.).
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że prawidłowo Dyrektor ARiMR ocenił spełnienie przez skarżącego warunków do otrzymania płatności bezpośrednich i z uwagi na brak możliwości uznania za kwalifikujące się do płatności obszarów położonych na działkach [...] i [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI