III SA/Wr 285/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta Wrocławia odmawiającej zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, uznając obowiązek zwrotu 425 zł.
Spółka P. Sp. z o.o. zaskarżyła czynność Prezydenta Miasta Wrocławia odmawiającą zwrotu 425 zł opłaty za wydanie karty pojazdu. Spółka argumentowała, że opłata została pobrana w zawyżonej wysokości, niezgodnie z przepisami i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Prezydent odmówił zwrotu, powołując się na przedawnienie roszczenia. WSA we Wrocławiu uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezskuteczność czynności organu i nakazując zwrot części opłaty.
Przedmiotem skargi spółki P. Sp. z o.o. była czynność Prezydenta Miasta Wrocławia z 8 kwietnia 2021 r. odmawiająca zwrotu 425 zł opłaty za wydanie karty pojazdu. Spółka domagała się zwrotu części opłaty, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (U 6/04) i argumentując, że opłata została pobrana w kwocie wyższej niż faktyczny koszt wytworzenia karty, co narusza przepisy Konstytucji i Prawa o ruchu drogowym. Prezydent odmówił zwrotu, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia, gdyż opłata została pobrana w 2002 r., a wniosek o zwrot złożono w 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. Sąd powołał się na uchwałę NSA (I OPS 3/07) wskazującą, że żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną. Analizując przepisy Prawa o ruchu drogowym oraz rozporządzeń dotyczących opłat za kartę pojazdu, sąd stwierdził, że opłata pobrana w wysokości 500 zł (na podstawie rozporządzenia z 2002 r.) była niezgodna z Konstytucją RP (art. 217, art. 92 ust. 1) i ustawą Prawo o ruchu drogowym (art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5), ponieważ wykraczała poza zakres upoważnienia ustawowego i stanowiła daninę publiczną. Sąd podkreślił, że argumentacja TK dotycząca rozporządzenia z 2003 r. ma pełne zastosowanie do rozporządzenia z 2002 r. Sąd uznał również, że pobranie opłaty w kwocie 500 zł naruszało art. 90 Traktatu WE (obecnie art. 110 TFUE). W kwestii przedawnienia, sąd stwierdził, że nie ma ono zastosowania w postępowaniu administracyjnym, a roszczenie o zwrot nadpłaty powinno być rozstrzygane przy zastosowaniu przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, z wyłączeniem przepisów o finansach publicznych z 2009 r. W konsekwencji, sąd stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta i uznał obowiązek zwrotu na rzecz spółki kwoty 425 zł, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, opłata pobrana w wysokości 500 zł była niezgodna z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.P.r.d., ponieważ wykraczała poza zakres upoważnienia ustawowego i stanowiła daninę publiczną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wysokość opłaty nie odzwierciedlała faktycznych kosztów usługi, a argumentacja TK dotycząca podobnego rozporządzenia z 2003 r. ma pełne zastosowanie. Opłata stanowiła formę daniny publicznej, sprzeczną z zasadą ustawowego nakładania takich danin.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_bezskuteczność
Przepisy (21)
Główne
u.P.r.d. art. 77 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Upoważnienie dla ministra do określenia wysokości opłat za kartę pojazdu, z uwzględnieniem znaczenia dokumentu i kosztów druku/dystrybucji.
u.P.r.d. art. 77 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Nakaz uwzględnienia w rozporządzeniu znaczenia karty pojazdu i kosztów jej druku/dystrybucji.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakaz ustawowej formy nakładania podatków i innych danin publicznych.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymóg wydawania rozporządzeń na podstawie i w celu wykonania ustawy, zakaz przejmowania uprawnień ustawodawcy.
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § ust. 1
Ustalenie opłaty za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na 500 zł.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § ust. 2
Ustalenie opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego warunkowo na 1000 zł.
K.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 77 § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.
P.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne.
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kryterium kontroli działalności administracji publicznej - legalność.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności.
p.p.s.a. art. 146 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uznanie obowiązku organu do dokonania zwrotu.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
TWE art. 90
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Zakaz nakładania przez państwa członkowskie wewnętrznych podatków i innych obciążeń finansowych, które chronią lub wspierają produkcję krajową.
TFUE art. 110
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakaz nakładania przez państwa członkowskie wewnętrznych podatków i innych obciążeń finansowych, które chronią lub wspierają produkcję krajową.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana w wysokości niezgodnej z prawem (przekraczającej koszty usługi i zakres upoważnienia ustawowego). Rozporządzenie, na podstawie którego pobrano opłatę, jest niezgodne z Konstytucją RP i ustawą Prawo o ruchu drogowym. Zarzut przedawnienia roszczenia nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie.
Odrzucone argumenty
Prezydent Miasta Wrocławia argumentował, że roszczenie o zwrot opłaty uległo przedawnieniu.
Godne uwagi sformułowania
opłata stanowiła w istocie formę daniny publicznej, wykraczającej poza zakres upoważniania ustawowego i niezgodnej z zasadą ustawowej formy nakładania podatków i danin publicznych (art. 217 Konstytucji). kwota uiszczona powyżej wartości 75 zł za wydanie karty pojazdu (925 zł), była kwotą nienależnie uiszczoną i skarżącej spółce należy się jej zwrot. Przedawnienie, na które powołuje się organ, może mieć znaczenie tylko w przypadku skorzystania z alternatywnej drogi dochodzenia roszczenia - przed sądem powszechnym, ale nie wpływa na ocenę legalności aktu administracyjnego.
Skład orzekający
Barbara Ciołek
przewodniczący
Katarzyna Borońska
sprawozdawca
Magdalena Jankowska-Szostak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat za wydanie karty pojazdu, niezgodności rozporządzeń z Konstytucją i ustawą, stosowania przepisów o przedawnieniu w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie pobrania opłaty (2002 r.) i późniejszych interpretacji przepisów przez TK i ETS. Sprawa dotyczy konkretnego typu opłaty administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia opłat administracyjnych i ich zgodności z prawem, z odwołaniem do wyroków Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Pokazuje, jak sądy administracyjne kontrolują akty wykonawcze i chronią obywateli przed nadmiernymi obciążeniami.
“Czy opłata za kartę pojazdu była legalna? WSA we Wrocławiu wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 425 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 285/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2022-11-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-05-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Barbara Ciołek /przewodniczący/ Katarzyna Borońska /sprawozdawca/ Magdalena Jankowska-Szostak Symbol z opisem 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym Hasła tematyczne Ruch drogowy Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku *Stwierdzono bezskuteczność czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1990 art. 77 ust. 4 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przewodniczący Sędzia WSA, Sędziowie Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA, Sędziowie Sędzia WSA Sędziowie Asesor WSA, Barbara Ciołek Anetta Makowska - Hrycyk (sprawozdawca), Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Kamila Paszowska - Wojnar, Magdalena Jankowska - Szostak Anna Kuczyńska - Szczytkowska, , , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na czynność Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia 8 kwietnia 2021 r. nr WSO-PA.5410.1890.2021 w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu I. Stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta Wrocławia do dokonania zwrotu na rzecz strony skarżącej, tj. "P. Sp. z o.o. w W." części opłaty w wysokości 425 (słownie: czterysta dwadzieścia pięć) złotych, pobranej za wydanie karty pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...]; III. zasądza od Prezydenta Miasta Wrocławia na rzecz strony skarżącej, tj. "P. Sp. z o.o. w W.", kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Przedmiotem skargi P. sp. z o.o. z/s we W. (dalej: strona, spółka) jest akt Prezydenta Wrocławia (dalej: Prezydent, organ) z 8 kwietnia 2021 r. (nr WSO-PA.5410.1890.2021) w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. Z akt wynika, że spółka zażądała od Prezydenta stwierdzenia jej uprawnienia do otrzymania zwrotu kwoty 425 zł, stanowiącej część opłaty wniesionej za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Jako podstawę żądania wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK, Trybunał) z 17 stycznia 2006 r. (U 6/04) i podniosła, że poprzednik prawny spółki uiścił opłatę w kwocie 500 zł, tj. powyżej faktycznego kosztu wytworzenia karty pojazdu, co oznacza, że organ pobrał opłatę bez stosowanej podstawy prawnej, a konsekwencji z naruszeniem art. 217 i art. 92 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm. - dalej: u.P.r.d.). Prezydent wskazanym na wstępie pismem z 8 kwietnia 2021 r. - odmówił zwrotu żądanej kwoty. Podniósł, że organ był zobowiązany pobrać opłatę związaną z rejestracją pojazdu wskazanego we wniosku w granicach i na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących w dacie rejestracji pojazdu. Mimo że w dniu rejestracji pojazdu obowiązywał przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177) – dalej: rozporządzenie, który nakazywał organowi pobranie tej opłaty w kwocie 1000 zł, pracownik organu wydał kartę pojazdu pobierając kwotę 500 zł. Do pobrania opłaty doszło ponadto przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niezgodność z Konstytucją RP rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). W skardze, spółka zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: K.p.a.); 2. prawa materialnego, przez zastosowanie w sprawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177, dalej rozporządzenie z 2002 r.) w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r., Nr 98, poz. 602 ze zm. - dalej: u.P.r.d.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Spółka wniosła o: 1) dokonanie przez Sąd oceny przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. pod kątem jego zgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.P.r.d. oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP; 2) uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta dokonania na jej rzecz zwrotu kwoty 425 zł, stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu dla w/w pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.P.r.d.; 3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800), tj. kwoty 480 zł, jak i kwoty 17 zł, stanowiącej równowartość opłaty skarbowej od złożenia odpisu pełnomocnictwa. Spółka uzasadniła zarzuty i wnioski skargi oraz przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę, Prezydent wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania. Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie znajdą zastosowanie przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z których wynika, że do ww. opłaty, (jako nie podatkowej należności budżetowej) znajdzie zastosowanie 5-letni termin przedawnienia. W przypadku wskazanego we wniosku pojazdu do pobrania opłaty doszło 12 marca 2002r., a zatem prawie cztery lata przed wydaniem przez TK powołanego przez stronę skarżącą wyroku, stwierdzającego niezgodność przepisów rozporządzenia. Strona skarżąca wystąpiła z roszczeniem zwrotu 4 marca 2021r., tj prawie 19 lat od uiszczenia opłaty, a zatem już po przedawnieniu roszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021, poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli jest legalność, czyli zgodność z prawem. W myśl art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące określonego uprawnienia lub obowiązku. Odnosząc się do przedmiotu sprawy wskazać należy, że w wiążącej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 4 lutego 2008 r. (I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2/21) został wyrażony pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Uzasadniając to stanowisko NSA wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w formie decyzji administracyjnej. NSA stwierdził również, że odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, tj. podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W konsekwencji powyższego, tryb rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu następuje w formie czynności (rozstrzygnięcie dla strony pozytywne) lub aktu (rozstrzygnięcie dla strony negatywne), na który następnie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Czym innym jest bowiem nienależne świadczenie (instytucja prawa cywilnego) i dochodzenie z tego tytułu roszczeń na drodze postępowania cywilnego, a czym innym są kwestie prawidłowości ustalania opłat, jako świadczeń publicznoprawnych (domena prawa administracyjnego) i sporów na tym tle rozstrzyganych przez sądy administracyjne (tak m.in. wyrok NSA z 16 lutego 2018 r., I OSK 759/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Przedmiotem sporu jest odmowa zwrotu skarżącej spółce kwoty 425 zł, tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu. Sąd zauważa, że w analogicznej sprawie, orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (wyrok z 27 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Go 866/19, dostępny: CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela w całej rozciągłości stanowisko zaprezentowane w w/w wyroku i przyjmuje je za własne. Tezy i twierdzenia tego wyroku (jego obszerne fragmenty) zostaną powołane wielokrotnie niżej, jako szczególnie trafne. Podnieść należy, że stosownie do treści art. 77 ust. 1 u.P.r.d., obowiązującej w dacie rejestrowania pojazdu, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 77 ust. 3 u.P.r.d. kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu. W przedmiotowej sprawie opłata została pobrana za wydanie karty dla pojazdu na podstawie § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z 2002 r., zgodnie z którym za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący, z zastrzeżeniem ust. 2, pobiera opłatę w wysokości 500,00 zł ( ust. 1), natomiast za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1.000,00 zł ( ust.2). W niniejszej sprawie organ pobrał opłatę w wysokości niższej tj. 500 zł. W art. 77 ust. 5 u.P.r.d. wskazano, że w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 4, należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Rozporządzenie z 2002 r. zostało uchylone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310, dalej: rozporządzenie z 2003 r.). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. To z kolei rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), które weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r., a w jego § 1 ust. 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., w sprawie U 6/04 orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 p.r.d. i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP z uwagi na wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach i w konsekwencji zawyżenie wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia niezgodnie bowiem ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.P.r.d. w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia, uprawnień ustawodawcy. Wskazał również, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości wskazanych § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. niepozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał Konstytucyjny uznał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP. Równocześnie Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. Wprawdzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosił się bezpośrednio do oceny konstytucyjności rozporządzenia z 2002 r., biorąc jednak pod uwagę zasadniczą zbieżność regulacji dotyczących opłat za wydanie karty pojazdu w rozporządzeniach z dnia 4 marca 2002 r. i z dnia 28 lipca 2003 r., argumentacja TK zawarta w powyższym wyroku, ma pełne zastosowanie również do § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. Zmianie nie uległa podstawa prawna do wydania rozporządzenia ani jej zakres. Te same argumenty, którymi TK podważył prawidłowość ustalenia opłaty za wydanie karty pojazdu w rozporządzeniu z 2003 r. na kwotę 500 zł, odnoszą się do kwot pobieranych na podstawie rozporządzenia z 2002 r. (500 zł lub 1000 zł). Istotne jest to, że wysokość opłaty nie odzwierciedla faktycznych kosztów "usługi publicznej" w postaci wydania karty pojazdu, stanowi więc w istocie formę daniny publicznej, wykraczającej poza zakres upoważniania ustawowego i niezgodnej z zasadą ustawowej formy nakładania podatków i danin publicznych (art. 217 Konstytucji). Fakt, że rozporządzenie z 2002 r. nie było dotychczas przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, nie stanowi przeszkody do dokonania przez sąd samodzielnej oceny zgodności tego rozporządzenia z u.P.r.d. oraz Konstytucją. Sąd ma bowiem możliwość dokonania samodzielnych ocen i w konsekwencji odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia, który w jego ocenie jest niezgodny z ustawą lub Konstytucją (por. uchwała NSA z 22 maja 2000 r., OPS 3/00, wyrok NSA z 16 stycznia 2006 r., I OPS 4/05, wyrok NSA z 9 grudnia 2009 r., I OSK 773/09, CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z art. 178 Konstytucji wywodzi się samodzielność sądów, w tym sądownictwa administracyjnego, w ocenie konstytucyjności aktów wykonawczych, bowiem zgodnie z tym przepisem sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie istnieje zgodność poglądów o uprawnieniu do takiej kontroli stosowania prawa (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r., OPK 13/00 CBOSA). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., l OSK 418/08, LEX nr 518241). Oceniając zgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawą Prawo o ruchu drogowym przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. sąd stwierdza, że jest on niezgodny z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.P.r.d., bowiem wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i wprowadza w istocie formę daniny publicznej, w sposób sprzeczny z nakazem ustawowego nakładania podatków i danin publicznych. Jak już wskazano powyżej w tym zakresie do rozporządzenia z 2002 r. znajdują w pełni zastosowanie argumenty podniesione przez Trybunał Konstytucyjny przy ocenie rozporządzenia z 2003 r. Wobec tego stwierdzić należy, że ustalona w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu jest zbyt wysoka i nie odpowiada faktycznym kosztom świadczonej usługi (por. wyroki NSA z dnia 19 grudnia 2012 r., I OSK 2091/12, z dnia 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1904/15 oraz z dnia 16 lutego 2018 r., I OSK 759/16, CBOSA). Dalej podkreślić należy, że pobranie opłaty w kwocie 500 zł skutkowało naruszeniem przez organ przepisu art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie P. K. v. Gmina Miasta J., C-134/07. Trybunał ten stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy Traktatu należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 rozporządzenia z 2003 r., która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany. Jeśli chodzi o materialnoprawne podstawy zwrotu opłaty, należy wskazać, że zwrot kwoty nadpłaconej z tytułu opłaty za kartę pojazdu powinien być rozstrzygany przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych. Tym samym, obowiązujące od dnia 1 stycznia 2010 r., przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), a dotyczące trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych należności budżetowych, czy też przedawnienia, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy. Nie ma zatem do niego zastosowania przepis art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157, poz. 1241 ze zm.), gdyż naruszałoby to zakaz retroakcji, wynikający z art. 2 Konstytucji RP. Z uwagi na wybrany przez stronę tryb ochrony, bez znaczenia dla sprawy pozostają kwestie cywilnoprawnych regulacji dotyczących przedawnienia roszczeń. Orzecznictwo dopuszcza bowiem dwie alternatywne drogi dochodzenia tego rodzaju roszczeń: przed sądami powszechnymi (uchwała SN z 16 maja 2007 r., III CZP 35/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 72) oraz przed sądami administracyjnymi (uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, dostępna: CBOSA). Przedawnienie, na które powołuje się organ, może mieć znaczenie tylko w przypadku skorzystania z alternatywnej drogi dochodzenia roszczenia - przed sądem powszechnym, ale nie wpływa na ocenę legalności aktu administracyjnego. W przypadku zaś administracyjnoprawnego roszczenia o zwrot nadpłaconej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu wykluczone jest stosowanie zasad prawa podatkowego, skoro przepisy Ordynacji podatkowej mogą znaleźć zastosowanie tylko do opłat pobranych po dniu wejścia w życie ustawy o finansach publicznych z 2009 r. (por. wyrok NSA z 17 maja 2016 r., I OSK 1744/14, dostępny: CBOSA). Reasumując, mając na względzie powyższą argumentację, stwierdzić należy, że kwota uiszczona powyżej wartości 75 zł za wydanie karty pojazdu (925 zł), była kwotą nienależnie uiszczoną i skarżącej spółce należy się jej zwrot. Mając to na uwadze, Sąd uznał skargę za zasadną i - na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. - stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności Prezydenta. W oparciu o art. 146 § 2 p.p.s.a., Sąd uznał ponadto obowiązek Prezydenta do dokonania zwrotu skarżącej spółce części uiszczonej przez nią opłaty w wysokości 425 zł za kartę pojazdu. Obowiązek ten jest korelatem uprawnienia strony do zwrotu nadpłaty (por. wyrok NSA z 12 lutego 2013 r., I OSK 818/12, dostępny: CBOSA). O należnych skarżącej spółce kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając żądanie skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI