III SA/WR 280/24

III SA/Wr 280/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /sprawozdawca/
Katarzyna Borońska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1836
par. 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2024 r. nr HP.906.10.2024.AO w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 maja 2024 r. (nr HP.906.10.2024.AO) Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania D. sp. z o.o. we W. (dalej: strona skarżąca) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu (dalej: organ I instancji) z dnia 8 marca 2024 (nr 34/24) o stwierdzeniu u J. W. (dalej: pracownik, uczestnik) choroby zawodowej: choroby [...] albo ich następstwa – choroba [...] (poz. 26 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1836, dalej: rozporządzenie) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r., poz. 1465 ze zm., dalej: k.p.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.).
Organ odwoławczy podał, że uczestnik postępowania jest zatrudniony od 1 stycznia 2019 r. do chwili obecnej w D. sp. z o.o. z siedzibą we W. na stanowisku pracy: [...] w narażeniu od marca 2020 r. do nadal, w kontakcie z [...] o ustalonym i nieustalonym statusie [...] związanym z czynnikami [...], [...]. Organ II instancji przytoczył w uzasadnieniu decyzji dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Wskazał, że organ I instancji na skutek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonanego przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu wszczął z urzędu dnia 17 lipca 2023 r. postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej: choroby [...] ([...]) (poz. 26 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) u uczestnika postępowania. Organ zawiadomił o wszczęciu postępowania uczestnika i stronę skarżącą.
Po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego przez organ I instancji w środowisku pracy uczestnika postępowania, Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu (dalej: DWOMP) wydał w dniu 14 lutego 2024 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej: choroby [...] ([...]), która została wymieniona w poz. 26 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że na podstawie informacji przekazanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu, uzupełnionych przez uczestnika postępowania w trakcie wywiadu zawodowego, w zakresie oceny narażenia zawodowego ustalono, że: 1. uczestnik wykonywał pracę [...] osobiście pracując z [...] podczas [...]; 2. uczestnik miał kontakt z [...] i osobami potencjalnie [...] oraz [...] podczas wykonywania czynności służbowych od lutego/marca 2020 r.; 3. uczestnik w pracy używał środków dezynfekujących i środków ochrony indywidualnej dostarczonych przez pracodawcę; 4. podczas wykonywania obowiązków zawodowych był narażony na czynniki [...], w szczególności w okresie [...]. Źródłem narażenia był bezpośredni kontakt z [...]; 5. biorąc pod uwagę, że [...] może być [...], osobista, wielogodzinna praca z [...] była związana z wysokim ryzykiem [...]. Potwierdzono potencjalny kontakt z czynnikiem [...] w środowisku pracy w okresie [...], czyli [...]. W orzeczeniu lekarskim podano ponadto, że na podstawie badania lekarskiego, badań dodatkowych oraz po przeanalizowaniu zebranej dokumentacji medycznej, w zakresie oceny przebiegu klinicznego ustalono, że: 1. pierwsze objawy choroby, związane z obecnym postępowaniem występują od 15 listopada 2021 r., pacjent zaczął odczuwać objawy [...]. Wykonał [...] w dniu 16 listopada 2021 r. Wynik był dodatni. Objawy szybko nasilały się, szczególnie [...]. Pacjent [...] st. Dominował [...]. [...] dni i była przedłużona zwolnieniem lekarskim z powodu znacznego [...]; 2. obecne dolegliwości to: [...], która utrzymywała się przez [...], pozostał spaczony [...] - obecnie nie widzi już poprawy - inaczej [...], ma nadwrażliwość na [...]; 3. ogólny wywiad chorobowy: [...]. Przyjmuje na stałe leki: doraźnie [...]; 4. w wyniku powyższych ustaleń, w zakresie stawianego podejrzenia rozpoznano: stan po przebyciu [...] z pogorszeniem stanu zdrowia. Jednostka orzecznicza podkreśliła, że dane [...] potwierdzający [...] oraz charakter wykonywanej pracy ([...] osobiście, bez zachowania dystansu, wielogodzinnie pracujący z [...] o nieustalonym statusie [...]), z wysokim prawdopodobieństwem stanowią podstawę do uznania [...], za chorobę spowodowaną czynnikiem szkodliwym występującym w środowisku pracy, gdyż ryzyko zawodowe przewyższało ryzyko [...] zachorowania na [...] wynikające z sytuacji [...] w kraju.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu w dniu 8 marca 2024 r. wydał decyzję nr 34/24 o stwierdzeniu u uczestnika choroby zawodowej: choroby [...] wywołana [...] ([...]) - poz. 26 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę skarżącą, organ odwoławczy decyzją z 19 grudnia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia.
Zdaniem organu II instancji, w przypadku uczestnika zostały spełnione wszystkie ww. warunki. W szczególności organ odwoławczy podkreślił, że uprawniona jednostka uznała występujący u pracownika stan po przebyciu objawowego zakażenia [...] ([...]) za chorobę spowodowaną czynnikiem szkodliwym występującym w środowisku pracy, gdyż ryzyko zawodowe przewyższało ryzyko [...] zachorowania na [...] wynikające z sytuacji [...] w kraju. Organ wydając decyzję kieruje się przy tym opinią medyczną zawartą w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Dalej organ wskazał, że użyta w art. 235¹ k.p. alternatywa: "bezspornie" lub z "wysokim prawdopodobieństwem", wskazuje na pewną dyskrecjonalność organów inspekcji sanitarnej prowadzących postępowanie w przedmiocie ustalenia przyczyn choroby zawodowej, nieoznaczającą jednak jakiejkolwiek dowolności. Organ odwoławczy podkreślił, że przeprowadzona ocena narażenia zawodowego przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu (karta oceny narażenia zawodowego) dotycząca pracy uczestnika zatrudnionego na stanowisku [...] rezydenta u strony skarżącej od marca 2020 r. jest niepodważalna i dowodzi o narażeniu w miejscu pracy na czynniki [...] w czasie stałej pracy w bezpośrednim kontakcie z [...].
Organ II instancji podkreślił, że według doniesień Polskiego Towarzystwa Medycyny Pracy (PTMP) oraz ekspertów z Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi biorąc pod uwagę stanowisko Sekcji Medycyny Pracy Europejskiego Związku Specjalistów w Dziedzinie Medycyny Pracy (The European Union of Medical Specialists — Section of Occupational Medicine) oraz definicję choroby wywołanej [...] podawaną przez Światową Organizację Zdrowia WHO, w marcu 2021 r. zarekomendowano rozpoznanie [...], jako choroby zawodowej: 1. u personelu medycznego i innych osób pracujących w sektorze ochrony zdrowia, po wykazaniu stałej pracy w bezpośrednim kontakcie z [...] (i to nie tylko z tymi, u których zdiagnozowano [...]), przy braku dowodów na pozazawodowe źródła [...]; 2. w przypadku innych grup zawodowych w toku indywidualnego postępowania m.in. po potwierdzeniu istotnego ryzyka [...] w miejscu pracy.
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu braku zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie, iż choroba [...] wywołana szkodliwym działaniem czynnika [...], którą [...] uczestnik, została wywołana w czasie świadczenia pracy na rzecz strony skarżącej, podczas gdy w czasie trwania [...] mogło dojść w każdym momencie, podczas normalnego funkcjonowania w społeczeństwie od bliżej nieokreślonej osoby, zwłaszcza że w placówce [...]), stopień [...], a także szereg środków zabezpieczających przed dalszym rozpowszechnianiem [...], plasował się na poziomie znacznie wyższym, niż powszechnie w społeczeństwie, organ odwoławczy wskazał, że wykonywanie pracy w [...] w bezpośrednim kontakcie z [...], naraża cały personel [...] na kontakt z [...]. Dalej organ II instancji podkreślił, że fakt stosowania przez pracodawcę niezbędnych środków profilaktycznych oraz wykonywania badań lekarskich jest regulowany oddzielnymi przepisami prawa. Dodał, że Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 27 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1862/97) podkreślił, iż przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących profilaktyki zdrowotnej pracowników rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Organ odwoławczy podkreślił, że pełnomocnik pracodawcy nie przedstawił żadnych przeciwdowodów, które mogłyby zmienić rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie o rozpoznaniu i stwierdzeniu choroby zawodowej. Ponadto nie można również żądać, aby inni biegli [...] orzecznicy brali udział w przeprowadzaniu kolejnych badań strony, bądź wydawali dodatkowe opinie, tylko dlatego, że dotychczasowi [...] orzecznicy konsekwentnie podtrzymują swoje ustalenia, które nie są korzystne dla strony. Wyjaśnił także, że zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową.
W ocenie organu odwoławczego narażenie zawodowe uczestnika pracującego na stanowisku [...] oraz charakter wykonywanej pracy – bezpośredni stały kontakt z [...] od marca 2020 r. do nadal (zachorowanie z wynikiem pozytywnym z dnia 16 listopada 2021 r.), zgodnie z przeprowadzoną oceną narażenia zawodowego, stwarzały ryzyko wystąpienia rozpoznanej choroby zawodowej.
W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:
1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że uczestnik, wobec potwierdzonego zachorowania na chorobę [...] wywołaną szkodliwym działaniem czynnika [...], z którym miał bezpośredni kontakt podczas wykonywania czynności zawodowych na stanowisku [...] u strony skarżącej, [...] podczas świadczenia pracy, podczas gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego, w tym przebiegu [...] w Polsce, zwłaszcza w jego [...]), na który przypada zachorowanie uczestnika wskazuje, iż [...] ww. chorobą mogło dojść w każdym momencie, podczas normalnego funkcjonowania w społeczeństwie od bliżej nieokreślonej osoby,
2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie, iż choroba [...] wywołana szkodliwym działaniem czynnika [...], którą [...] uczestnik, została wywołana [...], podczas świadczenia pracy na rzecz strony skarżącej, podczas gdy w czasie trwania [...] ww. chorobą mogło dojść w każdym momencie, podczas normalnego funkcjonowania w społeczeństwie od bliżej nieokreślonej osoby, niż podczas wykonywania pracy w placówce [...]), gdzie stopień [...], a także szereg środków zabezpieczających przed dalszym rozpowszechnianiem się [...], plasował się na poziomie znacznie wyższym, niż powszechnie w społeczeństwie (m.in. ze względu na charakter placówki),
3) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej wydanej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia organu, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i odpowiedni sposób, a jedynie ograniczenie się do stwierdzenia faktu, iż uczestnik zachorował na chorobę [...] wywołaną szkodliwym działaniem czynnika [...], w konsekwencji przyjęcie takiej tezy za prawdziwą powoduje, że każda osoba wykonująca pracę na rzecz pracodawcy działającego w sferze świadczenia usług [...], która [...] ww. chorobą podczas trwania [...], sięgającej codziennych [...], automatycznie miałaby się [...] w czasie świadczenia pracy w placówce medycznej, podczas gdy w czasie trwania [...] ww. chorobą mogło dojść w każdym momencie, podczas normalnego funkcjonowania w społeczeństwie od bliżej nieokreślonej osoby, niż podczas wykonywania pracy w placówce [...]), gdzie stopień [...], a także szereg środków zabezpieczających przed dalszym rozpowszechnianiem się [...], plasował się na poziomie znacznie wyższym, niż powszechnie w społeczeństwie,
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, mimo wadliwości rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, które przesądza o konieczności jego uchylenia.
Mając powyższe na względzie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji wydanej w I instancji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 8 marca 2024 r. o stwierdzeniu u uczestnika choroby zawodowej - choroby [...] wywołana [...] ([...]), określonej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia.
Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 k.p. Za chorobę zawodową – w myśl powołanego przepisu – uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie z art. 2352 k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wspomniany w art. 2351 k.p. wykaz chorób zawodowych umieszczony jest w wydanym na podstawie delegacji ustawowej z art. 237 § 1 k.p. powoływanym już rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Rozporządzenie to zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, [...], o którym mowa w § 5 ust. 1 (tj. spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3), wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez [...] za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika [...], o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).
W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Podkreślić przy tym należy, że organ orzekając o chorobie zawodowej nie może dokonywać własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej i obowiązany jest przyjąć ustalenia wynikające z wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią orzeczenia lekarskiego - w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn oraz braku uprawnienia do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Potwierdzenie tego wniosku znajduje się w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18; z dnia 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 398/18; z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 395/18; z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 221/18 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. O wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego nie decyduje przy tym obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 2056/10; z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1809/11). Organ nie może więc samodzielnie kwestionować orzeczenia lekarskiego, o ile spełnia ono określone w przepisach wymagania.
Podstawowym, ale nie jedynym warunkiem rozpoznania choroby zawodowej, jest więc pozytywna opinia lekarska wydana w trybie określonym w rozporządzeniu. Kontrola oraz podważenie opinii lekarskich są możliwe, ale w ograniczonym zakresie. Organ jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Wiedzy tej nie posiadają bowiem organy administracyjne czy też sądy, zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. W przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany.
Podsumowując, słusznie zauważył organ II instancji w decyzji, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.
W przedmiotowej sprawie choroba uczestnika została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia. W procedurze przewidzianej w § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, [...] zatrudniony w DWOMP wydał w dniu 14 lutego 2024 r. orzeczenie lekarskie nr [...]. Z dokumentu tego wynika, że u uczestnika rozpoznano istnienie choroby zawodowej - choroby [...], wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Jak wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 14 grudnia 2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 1149/22) choroba [...] wywoływana [...] jest określana w literaturze naukowej jako choroba zakaźna. Niemniej jednak nie jest ona wprost ujęta w załączniku do wskazanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W wykazie chorób zawodowych została wskazana ogólna kategoria chorób [...] albo ich następstwa (w pozycji 26). Zgodnie z rozporządzeniem okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku chorób zakaźnych, nie jest możliwy do określenia (por. Jarosław Piotr Chmielewski, Melanie Raczek, Marta Puścion, Bartłomiej Chmielowiec, Natalia Pawlas, Jarogniew Jacek Luszczki, [...], wywołany przez [...], jako choroba zawodowa osób wykonujących zawody [...]. Med. Og. Nauk Zdr. 2021). W literaturze dotyczącej choroby [...], stwierdza się, że ustawodawca specjalnie nie wprowadził zamkniętego katalogu chorób zawodowych [...], po to aby w zależności od sytuacji i rozwoju wiedzy medycznej nie trzeba było zmieniać przepisów, tylko elastycznie wykorzystywać odpowiednie normy prawne. Kryterium decydującym o uznaniu konkretnej choroby [...] za chorobę zawodową powinno być nie samo ujęcie jej w spisie chorób [...], który można znaleźć w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu [...] u ludzi, ale kryterium [...]. Oznacza to, że jeżeli dana choroba została uznana na podstawie kryteriów naukowych za chorobę [...], bez względu na to, czy została ujęta w spisie chorób zawodowych albo wykazie chorób [...], powstałych na użytek ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu [...] u ludzi, należy uznać, że choroba ta jest bez wątpienia chorobą [...] z wykazu chorób zawodowych. Zasada ta tyczy się choroby [...]" (por. Jarosław Piotr Chmielewski, Melanie Raczek, Marta Puścion, Bartłomiej Chmielowiec, Natalia Pawlas, Jarogniew Jacek Luszczki, [...], wywołany przez [...], jako choroba zawodowa osób wykonujących zawody [...]. Med. Og. Nauk Zdr. 2021).
Wobec powyższego, by uznać [...] za chorobę zawodową, organy inspekcji sanitarnej zobowiązane były ustalić, czy w wyniku oceny warunków pracy uczestnika, można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy albo pozostawała w związku ze sposobem wykonywania pracy przez uczestnika.
Uczestnik niewątpliwie pracował w narażeniu na powstanie tego typu choroby [...], co wynika z karty oceny narażenia zawodowego znajdującej się w aktach sprawy. W karcie tej stwierdzono, że uczestnik zatrudniony w oddziale [...] ma bezpośredni kontakt z [...] o ustalonym i nieustalonym statusie [...], z materiałem potencjalnie [...] pochodzącym od [...], w tym z [...]. [...] narażony jest na szkodliwe działanie czynników [...] oraz osiadłych na powierzchniach płaskich i elementach wyposażenia, w tym [...] [...]. W konsekwencji należy stwierdzić, że uczestnik postępowania mógł mieć kontakt z [...]. Ponadto bezsporne jest w sprawie rozpoznanie u uczestnika przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia choroby stanowiącej chorobę zawodową zgodnie z wykazem zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych – choroby [...] spowodowanej [...]. W ocenie Sądu, organy dokonały przy tym prawidłowej oceny orzeczenia lekarskiego. Wydana opinia spełnia wymagania określone w § 6 rozporządzenia, gdyż została wydana na podstawie badania lekarskiego, badań dodatkowych oraz po przeanalizowaniu zebranej dokumentacji medycznej i oceny narażenia zawodowego. Orzeczenie lekarskie w sposób przekonujący uzasadnia rozpoznanie choroby zawodowej u uczestnika. Wbrew twierdzeniom skargi, nie było zatem konieczności żądania od [...], który wydał w sprawie orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, czy wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjęcia innych czynności do uzupełnienia materiału dowodowego.
Wobec treści skargi istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy rozpoznana choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy w szpitalu. Nie budzi bowiem wątpliwości, że uczestnik potencjalnie mógł [...] poza miejscem pracy, z uwagi na bezsporny fakt [...] w Polsce. Zdaniem Sądu, nie można w sposób niewątpliwy stwierdzić, kiedy dokładnie nastąpiło [...] uczestnika [...] i w jakim konkretnie miejscu, a więc czy w miejscu pracy, czy też w innym. Niemniej jednak ustawodawca chcąc zapobiec konieczności precyzyjnego udowadniania (co zwykle nie jest możliwe), że [...] chorobą [...] nastąpiło w miejscu pracy, wymaga jedynie wystąpienia wysokiego prawdopodobieństwa, że dana choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Niewątpliwie zaś w miejscu pracy uczestnika takie szkodliwe dla zdrowia czynniki, którym nie dało się zapobiec nawet stosując wszystkie wymagane zabezpieczenia, występowały.
Podkreślić należy, że w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (tak wyroki: NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. II OSK 3175/19 i z dnia 9 maja 2018 r. sygn. II OSK 1502/16 oraz wyroki WSA: w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. II SA/Bd 538/11, we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. IV SA/Wr 134/12, opubl. w CBOSA). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. II OSK 993/17, opubl. w CBOSA). Dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Stąd istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej, jest ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2020 r., sygn. II OSK 2217/18, opubl. w CBOSA).
Należy dodatkowo zauważyć, że w judykaturze współistnienie czynników pozazawodowych, przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym, nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. IV SA/Gl 183/15, opubl. w CBOSA). W konsekwencji, zdaniem Sądu, zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie, że choroba [...] została wywołana [...] podczas świadczenia pracy, podczas gdy uczestnik mógł [...] wszędzie – również poza miejscem pracy, nie jest uzasadniony. Istotne jest bowiem wysokie prawdopodobieństwo, że określone warunki występujące w środowisku pracy doprowadziły do powstania u uczestnika postępowania choroby zawodowej – choroby [...] spowodowanej [...]. Fakt, że mógł się on [...] poza miejscem pracy, nie obala domniemania, że do powstania choroby [...] doszło właśnie na skutek przebywania w środowisku pracy, gdzie tenże [...] z dużym prawdopodobieństwem występował. Niewątpliwe jest bowiem w niniejszej sprawie, że uczestnik postępowania pracował w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej – choroby [...], która została wywołana przez [...].
Pozostałe, powołane przez stronę skarżącą zarzuty względem prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego, również nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W szczególności należy podkreślić, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i jego ocena stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że uczestnik w okresie zatrudnienia u strony skarżącej, pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania zdiagnozowanej jednostki chorobowej. Świadczy o tym w szczególności karta oceny narażenia zawodowego. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 27 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 208/10), ocena narażenia zawodowego – sporządzona w sposób określony przepisami – jest jednym z istotnych elementów, na podstawie których wydawane jest orzeczenie lekarskie. Ocena narażenia zawodowego służy określeniu przez podmiot uprawniony, m.in. warunków pracy, mogących spowodować chorobę zawodową. Karta oceny narażenia zawodowego stanowi więc jeden z podstawowych dowodów, wiążących zarówno [...] orzecznika przy wydawaniu orzeczenia, jak i właściwy organ inspekcji sanitarnej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej (§ 6 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W sprawie, m.in. w oparciu o kartę narażenia zawodowego, w orzeczeniu lekarskim stwierdzono, że z wysokim prawdopodobieństwem można uznać zawodową etiologię rozpoznanej choroby zawodowej.
Reasumując należało uznać, że w toku niniejszego postępowania nie zostały naruszone jakiekolwiek przepisy prawa materialnego i procesowego, a istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo i mogły stanowić wystarczającą podstawę do przyjęcia, że uczestnik w okresie zatrudnienia u strony skarżącej pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania zdiagnozowanej jednostki chorobowej. Stanowisko organu została wyczerpująco uzasadnione, nie doszło zatem do zarzucanego naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze, że zakwestionowana decyzja okazała się prawidłowa, a podniesione zarzuty nie były zasadne, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec o oddaleniu wniesionej skargi w całości.