III SA/Wr 279/23

III SA/Wr 279/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /sprawozdawca/
Dominik Dymitruk
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 4 i 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska- Wojnar Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Asesor WSA Dominik Dymitruk Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2023 r. nr 470000/71/2023/RED/8971621482/OE/KN/13-2 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. S. (dalej jako: skarżący, strona, zobowiązany) jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: wierzyciel, organ, ZUS) z dnia 30 czerwca 2023 r. (nr 470000/71/2023/RED/ 8971621482/OE/KN/13-2) o oddaleniu zgłoszonego przez stronę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Jak wynika z akt sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu skierował na drogę postępowania egzekucyjnego należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne od stycznia 2021 r. do maja 2022 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2022 r. do maja 2022 r.
Wierzyciel wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych w dniu 6 kwietnia 2023 r. tytułów wykonawczych o numerach: TW1470023008232 do TW1470023008235 oraz TW4470023016965 do TW1470023016973, obejmujących zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za wskazany wyżej okres. Dnia 7 kwietnia 2023 r. organ dokonał z kolei zajęcia rachunku bankowego strony w P. S.A. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 19 kwietnia 2023 r.
Pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. skarżący złożył zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji, wskazując na wygaśnięcie zobowiązania w wyniku spłaty części składek objętych ww. tytułami wykonawczymi oraz brak doręczenia przez organ, przed wszczęciem egzekucji, pisemnych upomnień. Podniósł jednocześnie zarzut przedawnienia dochodzonych zobowiązań.
W będącym podstawą skargi postanowieniu ZUS z dnia 30 czerwca 2023 r. wierzyciel oddalił zgłoszony przez zobowiązanego zarzut wygaśnięcia należności objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ wyjaśnił, że nie doszło do wygaśnięcia zobowiązania wskutek jego zapłaty, czy też przedawnienia. W tym zakresie argumentował, że ostatnie wpłaty dokonywane przez zobowiązanego na jego indywidualny numer płatniczy zarejestrowano w dniach 21 stycznia, 9 i 22 lutego oraz 17 marca 2021 r., które rozliczono w oparciu o przepisy zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1771, dalej jako: rozporządzenie w sprawie rozliczania składek). Z kolei w roku 2022 oraz 2023 nie wpłynęły żadne wpłaty tytułem należnych składek. Przedstawiając natomiast sposób rozliczenia wpłat zobowiązanego dokonanych w roku 2021, organ wyjaśnił, że zostały one zarachowane na należności z 2016 r. Tym samym należności z tytułu składek, objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi, nie zostały pokryte dokonanymi przez stronę wpłatami.
W kwestii zaś podnoszonego przez zobowiązanego przedawnienia należności objętych doręczonymi tytułami wykonawczymi, ZUS wyjaśnił, że najstarsze dochodzone należności z tytułu składek (za miesiąc styczeń 2021 r.) stały się wymagalne z dniem 11 lutego 2021 r. Przy zastosowaniu zatem obowiązującego terminu przedawnienia, wynoszącego 5 lat, należności te przedawniłyby się z dniem 11 lutego 2026 r. Organ wskazał dodatkowo, że upomnienia, zawierające wezwanie do uregulowania zaległych składek, będące jednocześnie podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, w oparciu o które prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, zostały doręczone 8 lipca 2022 r. Dzień doręczenia upomnienia, jeżeli w jego ślad podjęto działania egzekucyjne, uznaje się za pierwszy dzień zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zatem w tej dacie - jak dalej wywiódł organ - bieg terminu przedawnienia składek za wskazany wyżej okres został zawieszony. Z kolei bieg terminu przedawnienia składek za styczeń 2021 r. został zawieszony wraz z doręczeniem upomnień je obejmujących, tj. 8 lipca 2022 r. Stan ten trwa nadal, a postępowanie egzekucyjne prowadzone przez ZUS jest kontynuowane.
Ustosunkowując się z kolei do zarzutu braku doręczenia upomnienia, organ wyjaśnił, że w związku z powstałymi zaległościami z tytułu niepopłaconych przez zobowiązanego składek, wierzyciel wystawił upomnienia, obejmujące zaległości za okres od stycznia 2021 r. do maja 2022 r., i doręczył je zobowiązanemu osobiście w dniu 8 lipca 2022 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Z tej przyczyny, w ocenie organu, nie był uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
W skardze do tutejszego Sądu strona zaskarżyła postanowienie wierzyciela w całości i wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W treści skargi wskazała na naruszenie następujących przepisów:
1) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) (zasadę legalizmu), art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (zasadę praworządności) poprzez uchybienia proceduralne organu, w tym polegające na braku zaznajomienia skarżącego z aktami sprawy i pouczeniem o prawie końcowego składania wniosków dowodowych i twierdzeń;
2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1-2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich wadliwe zastosowanie i pominięcie, że organ (Dyrektor ZUS) przeprowadził w sposób niewyczerpujący (pobieżny) postępowanie dowodowe w egzekucji przy ocenie zarzutów skarżącego z naruszeniem zasady prawdy materialnej oraz dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych i wadliwej oceny dowodów poprzez:
– pominięcie, że za sporny okres skarżący dokonał zapłaty przelewami zaległości na rzecz ZUS,
– brak należytego wykazania przez Dyrektora ZUS odpowiednimi dokumentami, co do istnienia zaległości skarżącego, poprzez przedstawienia potwierdzonego zestawiania z konta rozliczeniowego skarżącego istnienia i wysokości zaległości składek za sporne okresy,
– błędne przerzucenie na skarżącego wbrew zasadzie legalizmu wykazanie faktów, w tym istnienia zaległości w poszczególnych okresach, a jedynie przedstawienie przez ZUS w piśmie (postanowieniu) ogólnych informacjach ZUS bez ich potwierdzenia z indywidulanego konta skarżącego w systemie ZUS,
– nie wykazanie dowodami doręczenia koniecznych upomnień bezpośrednio skarżącemu,
3) art. 7a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jej pominiecie, iż w razie wątpliwości przy obciążeniach strony zobowiązaniem, poczytuje się je na korzyść strony;
4) art. 10 i art. 79a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego pominiecie i nie zaznajomienie strony przez organ przed wydaniem postanowienia z postępowaniem i umożliwianiem złożenia stanowiska czy ewentualnych wniosków dowodowych;
5) art. 18 i art. 33 §1 oraz § 2 pkt: 1, 4, 5 u.p.e.a., a także art. 34 § 1 i 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie wskutek nie uwzględnienia przez dyrektora ZUS oddział we Wrocławiu zarzutów skarżącego w egzekucji;
6) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie postępowaniem organów obu instancji zaufania obywatela;
7) art. 31 ust 1 - 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1230 z późn. zm., dalej: u.s.u.s.) w zw. z art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm., dalej: o.p.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, iż organ jest związany wskazaniem przez płacącego należności publicznych i powinien na nią zaliczyć zgodnie z jego dyspozycją;
8) § 12 rozporządzenia w sprawie rozliczania składek poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie i błędną interpretację, iż organ nie jest związany wskazaniem przez płacącego należności publicznych i powinien na nią zaliczyć zgodnie z jego dyspozycją;
9) art. 49 ust 1 u.s.u.s. w zw. z § 12 ust 1-5 i § 33 rozporządzenia w sprawie rozliczania składek i w zw. z art. 2, art. 8 oraz art. 178 § 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie poprzez zastosowanie przepisów tego rozporządzenia przy zaliczaniu płatności z mocą wsteczną wbrew konstytucyjnemu zakazowi retroaktywności do zobowiązań powstałych przed datę wejścia w życie przepisów;
10) art. 1 pkt 11 lit. a) ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1027) w zw. z art. 49 ust 1 u.s.u.s. poprzez nie uwzględnienie w oparciu o art. 8 Konstytucji RP niekonstytucyjności tych przepisów w zakresie delegacji ustawowej do przepisów § 12 rozporządzenia w sprawie rozliczania składek poprzez błędną interpretację i naruszenie zasady konstytucyjnej z art. 31 ust 1 - 3 Konstytucji nie nakładania obowiązków oraz nie ograniczania wolności przepisami rangi niższej niż ustawowej (art. 92 Konstytucji RP) oraz art. 217 Konstytucji RP w zakresie nakazu nakładania obciążeń daninami publicznymi w drodze ustawy;
11) art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 i § 2 pkt 4 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez jego pominięcie i wadliwą interpretację, oraz nie uwzględnienie zarzutów braku prawidłowego doręczenia przed wszczęciem egzekucji upomnień oraz wygaśnięcia obowiązku zobowiązaniowego w dacie wszczęcia egzekucji i wadliwe wystawienia tytułów wykonawczych bez uprzedniego doręczenia wymaganego upomnienia oraz pominięcie, iż upomnienie musi być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu;
12) art. 14 k.p.a. oraz art. 39 § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich pominięcie, iż doręczenia w toku sprawy pism (upomnień) przez organ winien następować na piśmie listami poleconymi przez P. SA lub osobiście;
13) art. 70 § 1-5 o.p. poprzez pominiecie zarzutu przedawnienia zobowiązania oraz wadliwego uznania, iż w sprawie doszło do przerwania przedawnienia, wobec błędnego uznania zawieszenia biegu przedawnienia i pominięcie zarzutu nieskutecznego wszczęcia egzekucji poprzez wadliwe doręczenie TW bez uprzedniego wymaganego prawidłowego doręczenia upomnienia;
14) art. 24 ust 5b w zw. z art. 32 u.s.u.s. poprzez wadliwe zastosowanie, iż w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu przedawnienia wobec prawidłowego wszczęcia egzekucji, w sytuacji, kiedy to wszczęcie było obarczone wadami formalnymi;
15) art. 8 k.p.a. i art. 6-7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie przez organ zasady zaufania do organu oraz naruszeniu przez organy obu instancji zasady legalizmu wskutek zarzuconych w skardze uchybień w niniejszym postępowaniu;
16) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego nienależyte zastosowanie i nie zbadanie sprawy w sposób wyczerpujący poprzez nie wyjaśnienie wszystkich zarzutów strony i nie przedstawienie koniecznych dowodów, a nadto pominięcie dodatkowych faktów.
W odpowiedzi na skargę ZUS, wnosząc o jej oddalenie w całości, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a ).
Przedmiotem skargi jest postanowienie ZUS w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podobna sprawa była rozstrzygana przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 8 maja 2024 r. o sygn. akt III SA/Wr 418/23 i stanowisko tam zaprezentowane Sąd podziela, przyjmując je jako własne.
Przypomnienia w pierwszej kolejności wymaga, że w niniejszej sprawie organem egzekucyjnym - stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. - jest Dyrektor Oddziału ZUS, a wierzycielem - ZUS, którego kompetencje wykonuje w tym zakresie Dyrektor Oddziału ZUS.
Zasadniczo nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji wskazanych w art. 19 u.p.e.a. (art. 23 § 1 u.p.e.a ), a w przypadku ich braku - nadzór taki sprawuje dyrektor izby administracji skarbowej (§ 2) albo samorządowe kolegium odwoławcze (§ 3). Organy nadzoru są jednocześnie m.in. organami odwoławczymi od postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne (§ 4 pkt 1).
Ze względu jednak na przepisy szczególne wynikające z art. 83c ust. 1a i 2 u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed nieuzasadnionym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Zarzut można składać tylko z przyczyn ściśle wskazanych w ww. art. 33 § 2 u.p.e.a.
Według art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia
egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być:
1. nieistnienie obowiązku;
2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3. błąd co do zobowiązanego;
4. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6. brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
a) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia w szczególności dokonywanej przez pryzmat zgłoszonych zarzutów, Sąd wskazuje, że skarżący podniósł wygaśnięcie zobowiązania wskutek zapłaty części zaległych składek oraz przedawnienia dochodzonych należności, jak również brak uprzedniego doręczenia upomnienia.
Istota sporu w sprawie sprowadza się więc do rozstrzygnięcia, czy zasadnie, w ustalonych okolicznościach sprawy, organ oddalił zgłoszony na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 i 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Przy czym Sąd uznał, że wobec treści zarzutu zobowiązanego, organ prawidłowo przyjął, iż jego podstawą jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane oraz wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części, a zatem okoliczności wynikające z art. 33 § 2 pkt 4 i 5 u.p.e.a. Choć w treści skargi skarżący zarzucił organowi naruszenie także art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., sugerując tym pominięcie przez ZUS zarzutu opartego na nieistnieniu obowiązku, lecz w tym zakresie Sąd skargi nie podzielił.
Nieistnienie obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Zastrzec należy, że nieistnienie obowiązku występuje nie tylko wówczas, gdy brak jest należności głównej i odsetek, ale też innych należności - np. kosztów egzekucyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 443/23 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na takie jednak okoliczności zobowiązany nie wskazywał, a zatem prawidłowo organ przystąpił do oceny zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji opartego na art. 33 § 2 pkt 4 i 5 u.p.e.a.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zagadnienia wygaśnięcia należności objętych tytułami wykonawczymi, wskazać należy, że podstawa zarzutu wymieniona w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. występuje wówczas, gdy w toku egzekucji administracyjnej wygaśnie dochodzony obowiązek w całości lub części. Chodzi o przypadki, gdy obowiązek stanie się bezprzedmiotowy (np. ze względu na śmierć osoby która miała poddać się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu), albo gdy odpadnie podstawa prawna do jego dochodzenia (np. wyeliminowane ze skutkiem ex nunc zostanie orzeczenie nakładające obowiązek albo uchylony zostanie przepis z którego bezpośrednio wynikał obowiązek). Przede wszystkim jednak gdy dochodzony obowiązek wygaśnie na skutek wykonania, umorzenia, przedawnienia.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zaległości z tytułu składek objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.).
Prawidłowo organ przyjął, że przy zastosowaniu obowiązującego terminu przedawnienia, należności z tytułu składek za okres od stycznia 2021 r. do maja 2022 r. przedawniłyby się najwcześniej z dniem 11 lutego 2026 r. W przedmiotowej sprawie data wymagalności pierwszej zaległej składki na ubezpieczenia, tj. za styczeń 2021 r., przypada na dzień 11 lutego 2021 r. Tym samym nie budzi wątpliwości, że należności te nie uległy przedawnieniu.
Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organu co do sposobu wykładni art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym reprezentowany jest pogląd, że "zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego (...). Nie ulega (...) wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego, czyli czynności sensu stricte egzekucyjnych, podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z uruchomieniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 107/22 i podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt I GSK 288/21 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 798/20). Wbrew więc stanowisku organu, wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych.
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że w odniesieniu do dochodzonych przez organ należności z tytułu składek, bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony w dniu 19 kwietnia 2023 r., a więc w dacie doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych. Stwierdzone przez Sąd naruszenie przez organ wskazanych przepisów nie miało jednak jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Skoro organ dokonał oceny podniesionego przez zobowiązanego zarzutu przedawnienia, którą Sąd co do zasady podziela, całkowicie niezasadne są zarzuty skargi dotyczące jej pominięcia w toku rozpatrywania zarzutu.
W dalszej zaś kolejności, odnosząc się do stanowiska skarżącego dotyczącego wygaśnięcia zobowiązań z tytułu składek przez ich zapłatę, Sąd wskazuje, że ocena sposobu rozliczenia wpłat dokonywanych przez zobowiązanego w roku 2021 r. była już przedmiotem rozważań tutejszego Sądu. W wyroku z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 398/21, Sąd z jednej strony potwierdził zasadność odwoływania się do przepisów rozporządzenia w sprawie rozliczenia składek, obowiązującego od dnia 1 stycznia 2018 r., z drugiej zaś odrzucił argumentację strony zmierzającą do podważenia możliwości zaliczenia wpłat na należności powstałe przed dniem wejścia w życie rozporządzenia w sprawie rozliczania składek.
W tym względzie wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z § 32 rozporządzenia w sprawie rozliczania składek, do wpłat dokonanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że wpłaty zarejestrowane przez organ w dniach 21 stycznia, 9 i 22 lutego oraz 17 marca 2021 r., skoro nastąpiły po 1 stycznia 2018 r., prawidłowo zostały rozliczone na podstawie przepisów ww. rozporządzenia. W świetle § 12 tego rozporządzenia kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1 (ust. 2). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 3). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 4).
Podkreślić również należy, że powoływanie się przez zobowiązanego na dokonane przez niego wpłaty jako podstawę wygaśnięcia dochodzonych należności z tytułu składek opiera się przede wszystkim na twierdzeniu, iż wpłaty te były dokonywane także na należności objęte niniejszym postępowaniem. Okoliczności te nie tylko nie zostały przez skarżącego w żaden sposób wykazane, lecz z materiałów sprawy wynika, że ostatnie zarejestrowane wpłaty skarżącego pochodzą z dnia 17 marca 2021 r. Zobowiązany zmierza zatem do wykazania, że wpłaty dokonywane w roku 2021 nie tylko spowodowały wygaśnięcie już wymagalnych należności z tytułu składek za okresy przeszłe, lecz także miały wpływ na możliwość przymusowego dochodzenia należności przyszłych, nie będących jeszcze wymagalnych. Takie stanowisko nie ma jednak uzasadnienia w realiach sprawy, albowiem nie wykazano, aby po rozliczeniu ostatnich wpłat dokonanych przez zobowiązanego powstała nadwyżka zaliczona na poczet przyszłych składek w trybie § 20 ust. 3 rozporządzenia w sprawie rozliczania składek.
Sąd nie podziela szeregu zarzutów skarżącego kwestionujących możliwości zastosowania przez organ rozporządzenia w sprawie rozliczania składek, jego zgodności z Konstytucją RP, czy też przekroczenie przy podejmowaniu wskazanego aktu prawnego delegacji ustawowej zawartej w art. 49 ust. 1 u.s.u.s., akcentując z jednej strony wybór ustawodawcy przekazania wynikającej z powołanego przepisu materii do uregulowania w drodze rozporządzenia, z drugiej zaś fakt, że przepisy cytowanego rozporządzenia dotyczą wyłącznie wpłat dokonywanych po jego wejściu w życie, a więc nie mają – jak twierdzi skarżący – wstecznego skutku. Nie przeczy temu także i ta okoliczność, że wpłaty dokonywane po dniu wejścia w życie tego rozporządzenia mogą odnosić skutek względem należności wymagalnych przed 1 stycznia 2018 r. z racji określonych w rozporządzeniu zasad ich rozliczania,
Co również istotne, zasadnie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że delegacja zawarta w art. 49 ust. 1 u.s.u.s. wskazuje na obligatoryjny charakter upoważnienia do wydania rozporządzenia. Skoro ustawa systemowa (u.s.u.s.) poprzez obligatoryjne odesłanie do przepisów rozporządzenia z dnia 21 września 2017 r. wydanego przez Radę Ministrów, nakłada na Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązek określonego sposobu rozliczenia dokonanych przez płatnika wpłat składek z pominięciem wskazań płatnika "na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty", to przepis art. 49 ust. 1 u.s.u.s. ma charakter lex specialis w stosunku o ogólnego przepisu art. 31 u.s.u.s., stanowiącego odesłanie do konkretnych przepisów o.p. (tu: art. 62 § 1 o.p.) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 909/18).
W sprawie nie okazał się także usprawiedliwmy zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
W przedmiotowej sprawie upomnienia obejmujące zaległości za okres od stycznia 2021 r. do maja 2022 r. organ doręczył zobowiązanemu osobiście w dniu 8 lipca 2022 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Z tej przyczyny, w ocenie Sądu, nie był uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
Zdaniem Sądu, w zaskarżonym postanowieniu ZUS wyjaśnił przyczyny oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Powołał obowiązujące przepisy prawa i na podstawie zebranego materiału dowodowego prawidłowo zastosował art. 33 § 2 u.p.e.a., dochodząc do słusznego przekonania, że zgłoszony przez zobowiązanego środek zaskarżenia nie był oparty na usprawiedliwionych podstawach. Organ przeanalizował przy tym wszystkie okoliczności, które były istotne i niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, nie naruszając art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. Należy przy tym wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten nie ma jednak charakteru nielimitowanego. Zatem na stronie postępowania ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, czego skarżący w sprawie nie uczynił. Postawa skarżącego sprowadzała się do kwestionowania ustaleń organu bez wykazywania jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 14 k.p.a. oraz art. 39 § 2 i 3 k.p.a. w zakresie dokonywanych w toku postępowania doręczeń, których prawidłowość nie budziła wątpliwości, jak również art. 10 § 1 k.p.a. i art. 79a k.p.a. poprzez ich pominięcie i błędne przyjęcie, że organy nie miały obowiązku zaznajomienia skarżącego z aktami sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia. W dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, że specyfika postępowania egzekucyjnego polega na przymusowym jego charakterze. Wymóg szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków uniemożliwiają nadawanie wszystkim instytucjom i rozwiązaniom procesowym istniejącym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym równoważnego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 168/10, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 921/22). Oznacza to, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym, o czym stanowi art. 18 u.p.e.a., w odniesieniu do zagwarantowania stronie czynnego udziału w postępowaniu egzekucyjnym nie oznacza, iż organ egzekucyjny był zobowiązany do zapewnienia skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez skierowanie do niego zawiadomienia o zakończeniu postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia, jak też, że miał obowiązek wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a k.p.a.).
W ocenie Sądu, prawidłowo zatem organ rozpatrzył wniesiony przez skarżącego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając, że nie zachodzą podstawy określone w art. 33 § 2 pkt 4 i 5 u.p.e.a.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś sformułowane w treści skargi zarzuty nie okazały się uzasadnione.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak wyroku.