I SA/Ol 198/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2023-07-26
NSAinneŚredniawsa
środki unijneRegionalny Program Operacyjnyzwrot dofinansowanianieprawidłowościsystem informatycznysklep internetowydokumenty poświadczające nieprawdęzawyżenie kosztówcel projektukontrola

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę beneficjenta na decyzję o zwrocie środków unijnych, uznając zasadność zarzutów o przedłożeniu dokumentów poświadczających nieprawdę, zawyżeniu kosztów i niezrealizowaniu celu projektu.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę spółki na decyzję o zwrocie środków unijnych, która została wydana z powodu nieprawidłowości w realizacji projektu. Zarzuty obejmowały przedłożenie dokumentów poświadczających nieprawdę, zawyżenie kosztów systemu informatycznego oraz niezrealizowanie głównego celu projektu. Sąd uznał, że organ prawidłowo stwierdził naruszenie przepisów, w tym przedłożenie podrobionej umowy, funkcjonowanie sklepu internetowego przed datą jego rzekomego stworzenia i zawyżenie kosztów, co skutkowało oddaleniem skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę P. Spółka z o.o. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego nakładającą obowiązek zwrotu środków unijnych w kwocie 409.667,50 zł wraz z odsetkami. Organ uznał, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości, w tym przedłożył dokumenty poświadczające nieprawdę (m.in. umowę z nieistniejącą firmą, protokoły odbioru przed wykonaniem usługi), zawyżył koszty wykonania systemu informatycznego oraz nie zrealizował głównego celu projektu, jakim było stworzenie systemu od podstaw. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, zarzucając organowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Sąd, po analizie zebranego materiału dowodowego, w tym opinii biegłych i dokumentacji, uznał zarzuty organu za zasadne. Stwierdzono, że sklep internetowy funkcjonował przed datą jego rzekomego stworzenia, umowa z firmą obsługującą płatności była podrobiona, a koszty systemu informatycznego zostały znacząco zawyżone. Sąd podkreślił, że naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie, w tym przedłożenie fałszywych dokumentów, stanowi podstawę do żądania zwrotu środków. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, beneficjent dopuścił się nienależnego pobrania środków poprzez przedłożenie dokumentów poświadczających nieprawdę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że beneficjent przedłożył dokumenty poświadczające nieprawdę, takie jak umowa z nieistniejącą firmą, protokoły odbioru przed wykonaniem usługi, co stanowiło podstawę do żądania zwrotu środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2 i 3

Ustawa o finansach publicznych

Środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystane z naruszeniem procedur lub pobrane nienależnie/w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

u.f.p. art. 184 § ust. 1

Ustawa o finansach publicznych

Wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków europejskich są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innych obowiązujących procedurach.

u.f.p. art. 44 § ust. 3

Ustawa o finansach publicznych

Wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.

u.f.p. art. 207 § ust. 9 pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

W przypadku stwierdzenia okoliczności z ust. 1, organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu.

Umowa o dofinansowanie projektu art. §4 ust. 3

Beneficjent zobowiązuje się do realizacji projektu z należytą starannością, ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie.

Umowa o dofinansowanie projektu art. §2 ust. 2

Beneficjent zobowiązuje się do osiągnięcia celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie.

Umowa o dofinansowanie projektu art. §19 ust. 2 pkt 8 i 11

Podstawa do rozwiązania umowy o dofinansowanie w przypadku przedłożenia dokumentów poświadczających nieprawdę lub rażącego niewywiązywania się z obowiązków.

Umowa o dofinansowanie projektu art. §19 ust. 3

Skutkiem rozwiązania umowy jest obowiązek zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami.

Pomocnicze

u.z.p.p.r. art. 30 § ust. 1 i 2

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

Podstawą dofinansowania projektu jest umowa o dofinansowanie, która określa warunki i obowiązki beneficjenta.

p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. a - c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Decyzja podlega uchyleniu w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 190

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA.

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § §1 i §2

Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 134 § §1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do działania w celu prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do załatwiania spraw w sposób należycie uzasadniony.

k.p.a. art. 77 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 75 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

k.p.a. art. 78 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu.

k.p.a. art. 10 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona ma prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

k.p.a. art. 79 § §1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona ma prawo wypowiedzieć się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji.

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do zapewnienia stronie możności wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 89

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ może przeprowadzić rozprawę, jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia lub uproszczenia postępowania lub wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.

k.p.a. art. 13

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do podjęcia próby polubownego załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 96a § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość przeprowadzenia mediacji.

k.p.a. art. 97 § §1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ może zawiesić postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania.

k.p.a. art. 107 § §1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedłożenie przez beneficjenta dokumentów poświadczających nieprawdę (np. umowa z nieistniejącą firmą, protokoły odbioru przed wykonaniem usługi). Znaczne zawyżenie kosztów wykonania systemu informatycznego. Niezrealizowanie głównego celu projektu i zakładanych wskaźników. Funkcjonowanie sklepu internetowego przed datą jego rzekomego stworzenia i odbioru. Podrobienie umowy na obsługę płatności.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych przez organ (np. brak czynnego udziału, nieprzeprowadzenie dowodów, wadliwe uzasadnienie). Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (np. błędna interpretacja przepisów o zwrocie środków, zawyżeniu kosztów, niezrealizowaniu celu projektu).

Godne uwagi sformułowania

sklep internetowy funkcjonował przed datą jego odbioru umowa z firmą B. nie mogła zostać zawarta, bowiem firma w ww. dacie już nie istniała przedłożony protokół odbioru nie potwierdza zakończenia prac nad systemem ERP, a tym samym poświadcza nieprawdę beneficjent znacznie zawyżył koszt budowy systemu informatycznego główny cel projektu nie został zrealizowany skutkiem rozwiązania umowy jest obowiązek zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami

Skład orzekający

Andrzej Brzuzy

sprawozdawca

Anna Janowska

asesor

Bogusław Jażdżyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu środków unijnych w przypadku nieprawidłowości, w tym przedłożenia dokumentów poświadczających nieprawdę, zawyżenia kosztów i niezrealizowania celu projektu. Znaczenie umowy o dofinansowanie jako podstawy prawnej i procedur."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego projektu i przepisów obowiązujących w latach 2007-2013. Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak drobne nieprawidłowości, takie jak podrobienie dokumentów czy zawyżenie kosztów, mogą prowadzić do utraty znaczących środków unijnych. Jest to przestroga dla beneficjentów funduszy europejskich.

Milionowe środki unijne przepadły przez podrobioną umowę i zawyżone faktury – sąd wyjaśnia, dlaczego.

Dane finansowe

WPS: 409 667,5 PLN

Sektor

IT/technologie

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 198/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-07-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /sprawozdawca/
Anna Janowska
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1369/23 - Wyrok NSA z 2024-02-01
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1870
art. 44 ust. 3, art. 184 ust. 1, art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 207 ust. 8 pkt 1, art. 207 ust. 9
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2009 nr 84 poz 712
art. 30 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska Protokolant starszy referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze skargi P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 6 sierpnia 2018r., nr 33/p/2017/2018 w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 14 listopada 2017 r. Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (dalej jako: "IZ", "Zarząd", "ZWWM", "organ") pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Warmia i Mazury na lata 2007-2013 zobowiązał P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (dalej jako: "spółka", "strona", "beneficjent", "skarżąca") do zwrotu środków w kwocie 409.667,50 zł wraz z należnymi odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych przeznaczonych na projekt pn.: "[...]" (dalej jako: "projekt") realizowany na podstawie umowy o dofinansowanie projektu z 22 marca 2011 r. (dalej jako: "umowa o dofinansowanie") współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Budżetu Państwa.
Z przekazanych wraz ze skargą akt postępowania administracyjnego oraz uzasadnienia decyzji IZ wydanej w pierwszej instancji wynika, że podstawę stwierdzenia obowiązku zwrotu środków stanowiły nieprawidłowości zidentyfikowane przez IZ wskutek przeprowadzonej 23 października 2015 r. kontroli sprawdzającej zachowanie trwałości i prawidłowości realizacji projektu oraz wykorzystanie dofinansowania zgodnie z określonymi celami oraz zgodność z rzeczywistością przekazanych przez beneficjenta wyników z realizacji projektu.
W wyniku przeprowadzonej kontroli IZ za niekwalifikowalne w całości uznała wydatki poniesione przez beneficjenta na budowę systemu informatycznego. Ustalono, że:
- system informatyczny beneficjenta funkcjonował przed datą podpisania umowy z wykonawcą,
- dokumentacja związana z prowadzeniem sklepu internetowego jest kompilacją informacji znajdujących się na stronie internetowej [...],
- beneficjent zamiast przełącznika 3COM Baseline 2816 Switch zakupił przełącznik HP ProCurve 1410-16G,
- beneficjent nie mógł skutecznie zawrzeć umowy nr [...] na dokonywanie płatności za towary lub usługi poprzez serwis [...] z firmą "B." Sp. j. (dalej również jako: "spółka B.", firma "B."), która w dniu jej zawarcia nie istniała,
- firma A. Sp. z o.o. nie mogła w okresie od 23 kwietnia 2012 r. do 28 lutego 2013 r. wykonać czynności pozycjonowania strony internetowej [...] skoro zgodnie z harmonogramem prac przyjętym w projekcie strona [...] była dopiero tworzona (od 5 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r.).
W rezultacie stwierdzono, że główny cel projektu polegający na budowie bazy informatycznej niezbędnej do rozwoju firmy poprzez wdrożenie systemu informatycznego wspomagający proces biznesowy, w tym tworzenie sklepu internetowego, nie został zrealizowany.
W dniu 9 maja 2016 r. IZ złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez beneficjenta polegającego na wyłudzeniu dotacji z Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007-2013 w kwocie 409.667,50,00 zł poprzez przedłożenie w celu uzyskania dofinansowania dokumentów poświadczających nieprawdę. Z uwagi na ujawnione nieprawidłowości, IZ pismem z 30 sierpnia 2016 r. przesłała beneficjentowi oświadczenie o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie na podstawie jej §19 ust. 2 pkt 8 i 11. Pismem z 14 października 2016 r. wezwano spółkę do zwrotu pobranego dofinansowania. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego w wezwaniu terminu IZ na podstawie art. 61 §4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", w zw. z art. 207 ust. 9 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870, ze zm.), dalej jako: "u.f.p.", przesłała beneficjentowi zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu.
W piśmie z 28 listopada 2016 r. beneficjent złożył wyjaśnienia w sprawie i podtrzymał dotychczas składane wnioski dowodowe. W dniu 24 kwietnia 2017 r. do IZ wpłynęła prywatna opinia wykonana przez inż. S. S., w której stwierdzono, że zarzuty organu podnoszone w Ostatecznej Informacji Pokontrolnej są bezzasadne, a koszty realizacji projektu są zgodne z cenami rynkowymi z okresu kiedy powstał projekt.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w oparciu o opinię biegłego J. L. oraz dokumenty znajdujące się w aktach sprawy IZ stwierdziła, że:
- beneficjent dopuścił się nienależnego pobrania środków poprzez przedłożenie dokumentów poświadczających nieprawdę, co wypełniło dyspozycję art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p.,
- beneficjent naruszył art. 44 u.f.p. w zw. z §4 ust. 3 w zw. z §1 pkt 43 umowy o dofinansowanie w zw. z pkt 5.4 Wytycznych w sprawie kwalifikowalności wydatków w ramach Regionalnego programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007-2013 do konkursu 02/11/7.2.2 (dalej jako: "wytyczne", "wytyczne kwalifikowalności") poprzez znaczne zawyżenie kosztów wykonania systemu informatycznego skutkujące naruszeniem zasady ponoszenia wydatków w sposób oszczędny, czym wypełnił dyspozycję normy wskazanej w art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p.;
- beneficjent naruszył §4 ust. 3 w zw. z §2 ust. 2 umowy o dofinansowanie poprzez niezrealizowanie głównego celu projektu (niezrealizowanie zakładanych wskaźników realizacji projektu).
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie decyzją z 6 sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancyjne.
W uzasadnieniu decyzji ZWWM w kwestii zakupu i wdrożenia systemu ERP w oparciu o program Microsoft Dynamics NAV 4.0 wyjaśnił, że protokół odbioru z 30 lipca 2012 r. wskazuje, że w tym dniu firma Usługi [...] S. K. zakończyła prace nad systemem ERP i przekazała go stronie. Jednak analiza dysku dokonana przez biegłego wskazała, że instalacja ww. systemu ERP miała miejsce dopiero w dniu 11 listopada 2012 r., a zatem ww. protokół odbioru z 30 lipca 2012 r. nie potwierdza zakończenia prac nad systemem ERP, a tym samym poświadcza nieprawdę. Dlatego zapłata za fakturę nr [...] z 30 lipca 2012 r. nastąpiła przed wykonaniem usługi, gdyż system zainstalowano po ponad 3 miesiącach od rozliczenia zadania.
W odniesieniu do kwestii pozycjonowania strony internetowej [...] organ wskazał na umowę zawartą 23 kwietnia 2012 r. przez stronę z firmą A. sp. z o.o. na wykonane usługi pozycjonowania domeny [...]. Organ zauważył, że sam fakt zawarcia umowy na pozycjonowanie ww. strony nie wpływa na kwalifikowalność wydatków w projekcie, lecz istotne jest, że umowa potwierdza istnienie sklepu internetowego [...] przed datą określoną w dokumentacji. Organ nie przyjął wyjaśnień strony, że jej zamiarem było, aby z dniem odbioru końcowego sklep internetowy [...] posiadał dobry ranking w wyszukiwarce, co wymagało wcześniejszego (przed dniem odbioru końcowego) rozpoczęcia procesu pozycjonowania strony. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z umową o przeniesienie praw autorskich prawo do domeny [...]zostało przeniesione przez firmę Usługi [...] S. K. na stronę dopiero w dniu 28 lutego 2013 r. Wobec tego w chwili zawierania umowy na usługę pozycjonowania strony, tj. w dniu 23 kwietnia 2012 r., strona nie była właścicielem przedmiotowej domeny. Zdaniem organu na stronie [...] w okresie od co najmniej 25 kwietnia 2012 r. do 28 lutego 2013 r. funkcjonował sklep firmowany przez PHU P. sp. z o.o., co wskazuje, że pozycjonowanie ww. strony nie odbywało się na rzecz beneficjenta.
ZWWM w zakresie usług portalu obsługującego płatności podał, że w Studium Wykonalności na drugim etapie realizacji projektu przewidziano integrację systemu ERP i sklepu internetowego z firmą wysyłkową i portalami obsługującymi płatności. Dokonać tego miał, na podstawie umowy z dnia 5 marca 2012 r. S. K. Do integracji niezbędne było zawarcie przez stronę umów z firmą wysyłkową oraz z firmą obsługującą płatności, na co nie przyznano dofinansowania. Niemniej jednak zadania te były ze sobą ściśle powiązane i realizacja integracji była uzależniona od zadań, które strona przewidziała do realizacji z własnego budżetu, w tym była ściśle związana z zadaniem objętym dofinansowaniem.
Organ uznał, że przedłożona przez stronę umowa z 10 grudnia 2012 r. na obsługę płatności poświadcza nieprawdę. Z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że "B." Sp. j. w dniu 7 kwietnia 2012 r. została prawomocnie wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, w związku z przekształceniem spółki w K. S.A. Zatem nie mogło dojść do wykonania przez nią usługi polegającej na integracji systemu ERP i sklepu internetowego z portalami obsługującymi płatności. Ponadto opinia sporządzona na zlecenie Komendy Wojewódzkiej Policji w O. przez o biegłego C. M. – wskazuje, że pieczęcie i podpisy na str. 10 przedmiotowej umowy, znajdujące się po prawej stronie, tj. po stronie "B." Sp. j. nie są oryginalne, lecz zostały reprodukowane.
Organ podkreślił, że za dokumenty poświadczające nieprawdę uznał nie tylko tę umowę, ale także fakturę VAT [...] z 10 grudnia 2012 r. wystawioną przez S. K. oraz protokół odbioru z 10 grudnia 2012 r., w którym strona odbiera przedmiot zamówienia bez uwag i zastrzeżeń. Według organu doszło do naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 3 ustawy u.f.p., bowiem beneficjent w celu rozliczenia realizacji przedmiotowego projektu przedłożył ww. dokumenty poświadczające nieprawdę.
W kwestii zawyżenia kosztów wykonania systemu informatycznego ZWWM stwierdził, że biegły do szacowania kosztów projektu przedstawił przykładowy harmonogram jego wdrażania z określeniem czasochłonności przy wdrażaniu wersji podstawowej, co wynikało z nieprzedstawienia przez stronę żadnej dokumentacji technicznej, wykonawczej lub podwykonawczej dotyczącej projektu. Według organu biegły zweryfikował cały zakres rzeczowy projektu. Z dokumentacji finansowej przedstawionej przez stronę wynika, że koszt budowy systemu informatycznego wspomagającego proces biznesowy P. sp. z o.o. wyniósł 819.335,00 zł, zaś biegły J. L. wyliczył je na 526.473,50 zł, co oznacza zawyżenie o 292.861,50 zł netto.
Organ podkreślił, że strona kilkakrotnie zgłaszała obszerne zastrzeżenia do ww. opinii, do których biegły zdaniem organu prawidłowo i wyczerpująco się ustosunkował. Ponadto biegły A. N. działając na zlecenie Komendy Wojewódzkiej Policji stwierdził, że beneficjent znacznie zawyżył koszt budowy systemu informatycznego, a niektóre jego elementy, chociażby opracowanie dokumentacji związanej z prowadzeniem sklepu internetowego czy zakup i wdrożenie modułu do obsługi zamówień internetowych uznał za bezwartościowe.
Dlatego też w ocenie organu istniały podstawy do stwierdzenia naruszenia art. 44 ustawy u.f.p. w zw. z §4 ust. 3 w zw. z §1 pkt 43 umowy o dofinansowanie w zw. z pkt 5.4 wytycznych, bowiem zawyżone zostały koszty wykonania systemu informatycznego oraz przedstawiono do rozliczenia zadania, które nie były przewidziane do dofinansowania w ramach przedmiotowego projektu. Zdaniem organu główny cel projektu nie został zrealizowany, a nieprawidłowości jakich dopuścił się beneficjent przy realizacji przedmiotowego projektu, wypełniają znamiona przesłanek określonych w art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy u.f.p. jako środki nienależnie pobrane oraz pobrane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy u.f.p. ZWWM wskazał także, że w przypadku wykrycia nieprawidłowości zobowiązany jest do uruchomienia procedury dochodzenia zwrotu środków, w tym do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 207 ust. 9 pkt 4 u.f.p.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie strona zaskarżyła decyzję ZWWM w całości i wniosła o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Zarzucono organowi naruszenie zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego.
W zakresie naruszenia procedury wskazano na naruszenie:
1. art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. poprzez:
- nieprzeprowadzenie dowodów w celu ustalenia czy sklep internetowy skarżącej istniał przed datą podpisania umowy o dofinansowanie,
- błędne przyjęcie, że próby stworzenia sklepu internetowego [...] w spółce PHU "P." są tożsame ze zbudowanym u skarżącej systemem informatycznym,
- błędne przyjęcie, że prace objęte wnioskiem o dofinansowanie nie zostały wykonane przez skarżącą,
- niewyjaśnienie wątpliwości co do własności domeny [...] i sposobu jej przekazania skarżącej,
- niezweryfikowanie zakresu wszystkich prac wykonanych przez skarżącą,
- bezpodstawne przyjęcie, że na pozycje kosztową "zakup" nie składają się czynności wykonane przez skarżącą,
- niedokonanie weryfikacji kosztów projektu w zakresie ich adekwatności do uzyskanych rezultatów i cen w okresie jego realizacji,
- wybiórcze korzystanie z wniosków zawartych w opinii biegłego,
- niezbadanie wpływu prawidłowości realizacji umowy w kontekście umowy zawartej przez skarżącą z "B." Sp. j.,
- art. 7 k.p.a. w zw. z art 75 §1 i art 78 §1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych przez skarżącą,
- art. 10 §1 w zw. z art. 79 §1 k.p.a. poprzez pozbawienie spółki czynnego udziału w postępowaniu,
- art. 7 w zw. z art. 75 §1 k.p.a. i w zw. z art. 86 i art 81 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony,
- art. 10 §1 w zw. art 77 §1 k.p.a. w zw. z art 79 §1 i 2 i w zw. z art. 81 k.p.a. wyrażające się we włączeniu w poczet materiału dowodowego dowodów w toczącym się postępowaniu karnym,
- art. 10 §1 w zw. art. 89 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy,
- art. 13 k.p.a. w zw. z art. 96a §1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie mediacji,
- art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania administracyjnego,
- art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art 107 §1 i 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji nie zawierającego faktów i dowodów, na których oparł się organ i brak wyjaśnienia odmowy wiarygodności wyjaśnieniom skarżącej.
W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:
- art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy u.f.p., ust. 9 pkt 1 tej ustawy wyrażające się w błędnym uznaniu, że skarżąca pobrała środki nienależnie,
- art. 44 ustawy u.f.p. w zw. z §4 ust 3 umowy o dofinansowanie w zw. z §1 pkt 43 umowy o dofinansowanie w zw. z pkt 5.4 wytycznych poprzez błędne uznanie, że skarżąca zawyżyła koszty wykonania systemu informatycznego,
- art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 9 pkt 1 ustawy u.f.p. w zw. z §4 ust 3 umowy o dofinansowanie w zw. z §2 umowy o dofinansowanie poprzez błędne uznanie, że nie został zrealizowany cel projektu.
Skarżąca dołączyła do skargi opinię prawną sporządzoną na jej zlecenie przez prawników z Wydziału Prawa i Administracji UMK w Toruniu m. in. na okoliczność zasadności rozwiązania umowy o dofinansowanie, charakteru przesłanek zwrotu, zaistnienia obowiązku przeprowadzenia postępowania mediacyjnego oraz reżimu odpowiedzialności przewidzianego dla obowiązku zwrotu dofinansowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi powtórzyła i rozszerzyła argumentację przedstawianą na etapie postępowania administracyjnego.
Według skarżącej zrealizowane zostały wszystkie cele projektu określone we wniosku o dofinansowanie, a ponadto wbrew twierdzeniom organu strona nie posłużyła się w toku realizacji projektu dokumentami, które poświadczałyby nieprawdę. Według strony organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, a jedynym działaniem podjętym w tym kierunku było powołanie biegłego. Organ pominął wnioski dowodowe skarżącej, prowadząc postępowanie pod z góry ustaloną tezę, że skarżąca przedłożyła dokumenty poświadczające nieprawdę i zawyżyła koszty wykonania systemu informatycznego.
Spółka szczegółowo przedstawiła uchybienia Zarządu związane z gromadzeniem materiału dowodowego i jego oceną. Opinię sporządzoną przez biegłego J. L. na zlecenie organu uznała za niezupełną, nielogiczną i niewiarygodną. Zdaniem strony biegły nie sprawdził, na jakich przesłankach oparł swoją konkluzję i nie zastosował zasad doświadczenia życiowego oraz logiki. Nie ustalił bowiem całego zakresu wykonanych prac, wobec czego nie mógł prawidłowo zweryfikować kosztów projektu w zakresie adekwatności poniesionych nakładów do uzyskanych rezultatów i cen obowiązujących od marca 2012 r. do lutego 2013 r. Błędem biegłego było ustalenie wartości przyjętego przez siebie harmonogramu prac a nie zakresu prac wykonanych w projekcie. Skarżąca ma także zastrzeżenia do ustalenia przez biegłego cen obowiązujących na rynku w badanym okresie oraz dokonanie wyceny według wartości średniej, która nie potwierdza weryfikacji cen rynkowych. Strona podniosła, że ustalenia biegłego J. L. zostały podważone w opinii biegłego S. S.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W dniu 27 listopada 2018 r. wpłynęło pismo skarżącej, w którym podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W dniu 4 grudnia 2018 r. wpłynęło pismo procesowe organu stanowiące odpowiedź na pismo procesowe skarżącej.
WSA w Olsztynie wyrokiem z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 632/18 oddalił skargę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd podkreślił, że skutkiem prawnym rozwiązania umowy jest konieczność zwrotu otrzymanych środków, na co skarżąca wyraziła zgodę podpisując umowę o dofinansowanie. Oświadczenie o rozwiązaniu umowy przez IZ ma charakter materialnoprawny. Jeśli zatem spółka chciała uchylić się od skutków prawnych tego oświadczenia, to powinna wnieść pozew do sądu powszechnego. Podpisując umowę strona zgodziła się na to, że w razie jej rozwiązania będzie obowiązana do zwrotu dofinansowania wraz z oprocentowaniem (§ 19 ust. 3 umowy). Wskutek rozwiązania umowy skarżąca przestała być podmiotem uprawnionym do otrzymywania dofinansowania ze środków programu operacyjnego, a więc utraciła status beneficjenta. Dlatego rozwiązanie umowy o dofinansowanie prowadzi do stanu, w którym środki podlegają zwrotowi jako wykorzystane z naruszeniem procedur obowiązujących beneficjenta. Skoro w chwili wydawania decyzji o zwrocie środków umowa, na podstawie której przyznano spółce środki nie wiązała stron, tym samym odpadła podstawa prawna przyznania środków, co musiało skutkować ich zwrotem. Istotne jest, że wskutek rozwiązania umowy strona skarżąca przestała być podmiotem uprawnionym do otrzymywania dofinansowania ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego, a więc utraciła status beneficjenta Programu. Fakt ten stanowi element stanu faktycznego zaskarżonej decyzji.
WSA wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego organ nie poprzestał na ustaleniach dokonanych podczas kontroli oraz na treści oświadczenia o rozwiązaniu umowy, ale przeprowadził postępowanie dowodowe, w zakres którego wszedł, m. in. dowód z opinii biegłego uzupełnianej w miarę wnoszonych przez stronę zastrzeżeń. W aktach sprawy znajdują się także opinie sporządzone przez innych biegłych, na wniosek strony oraz w trakcie postępowania prowadzonego przez Komendę Wojewódzką Policji w O. Do wniosków dowodowych składanych przez stronę w toku postępowania organ odniósł się w treści decyzji. Czynności dowodowe dokonane w postępowaniu i opisane w zaskarżonej decyzji są wystarczające do uznania, że w toku postępowania organ działał zgodnie z zasadami postępowania dowodowego. Zebrany materiał dowodowy, uprawniał do uznania, że doszło do wykorzystania środków z naruszeniem procedur o których mowa w art. 184 u.f.p.
Od wskazanego powyżej wyroku wywiedziona została przez spółkę skarga kasacyjna, na skutek której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 395/19 (dalej również: "wyrok kasacyjny") uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania.
W ocenie NSA skarżąca trafnie zarzuciła sądowi I instancji naruszenie art. 141 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie odpowiada wymogom tego przepisu. Z lektury uzasadnienia wyroku wynika bowiem, że sąd bardzo ogólnikowo odniósł się do istoty sprawy, a mianowicie czy zaistniały podstawy do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. w zw. z art. 184 u.f.p. Te okoliczności powinny zatem stanowić - zdaniem NSA - przedmiot oceny sądu w tej sprawie, gdyż stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 12 lipca 2023 r. skarżąca podtrzymała dotychczasową argumentację. W załączeniu do pisma strona przekazała wyrok Sądu Apelacyjnego w G., II Wydział Karny z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt [...], w którym sąd nie znalazł podstaw do skazania Prezesa spółki za rzekome wyłudzenie dotacji, a jedyny zarzut, co do którego Prezes spółki został skazany to podrobienie dokumentu w toku kontroli a nie w celu uzyskania dotacji.
Replikując do ww. pisma w piśmie z 21 lipca 2023 r. organ podtrzymał dotychczasowe wnioski i twierdzenia wnosząc jak w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie podlegała uwzględnieniu.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest on związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r. poz. 259), dalej jako: "p.p.s.a.". W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Tym samym sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją.
Uwzględniając zapadły w niniejszej sprawie wyrok kasacyjny sąd ma na uwadze to, że zgodnie z art 190 p.p.s.a. przy ponownym rozpoznawaniu danej sprawy jest związany wykładnią dokonaną przez NSA zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. W tym sensie orzeczenie wiąże sąd I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy (por. wyrok NSA z 20 października 2020 r., sygn. akt II FSK 3130/19 - przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy Zarząd miał prawo zobowiązać beneficjenta do zwrotu środków wraz z należnymi odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych przeznaczonych na projekt realizowany na podstawie umowy o jego dofinansowanie, z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości polegające na: (1) nienależnym pobraniu środków poprzez przedłożenie dokumentów poświadczających nieprawdę, czym wypełnił dyspozycję normy wskazanej w art. 207 ust. 1 pkt 3 uf.p.; (2) naruszeniu art. 44 u.f.p. w zw. z §4 ust. 3 w zw. z §1 pkt 43 umowy o dofinansowanie w zw. z pkt 5.4 wytycznych kwalifikowalności, poprzez znaczne zawyżenie kosztów wykonania systemu informatycznego, czym wypełnił dyspozycję normy wskazanej w art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p.; (3) naruszeniu §4 ust. 3 w zw. z §2 ust. 2 umowy o dofinansowanie poprzez niezrealizowanie głównego celu projektu (niezrealizowanie zakładanych wskaźników realizacji projektu), czym wypełnił dyspozycję normy wskazanej w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Według art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
W myśl art. 44 ust. 3 u.f.p. wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów oraz w sposób umożliwiający terminową realizację zadań, a także w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Punkt 5.4 wytycznych kwalifikowalności (k. 478-479 verte, t. V/V akt sprawy) stanowi, że wydatek powinien być dokonany w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy najbardziej korzystnym ekonomicznie wydatku. Zasadę tę uznaje się za spełnioną w szczególności wówczas, gdy wydatek był dokonany w trybie ustawy Prawo zamówień publicznych. W przypadku wydatków poniesionych w innym trybie niż określonym w ustawie Prawo Zamówień Publicznych zachowanie tej zasady spoczywa na podmiocie ponoszącym wydatek.
Z §1 pkt 43 umowy o dofinansowanie wynika, że - ilekroć w niniejszej umowie jest mowa o wydatkach kwalifikowalnych należy przez to rozumieć wydatki uznane za kwalifikowalne i spełniające kryteria, zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 1083/2006. rozporządzeniem Komisji nr 1828/2006, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1080/2006, jak również w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t. j. Dz. U. z 2009 r. nr 84, poz. 712 ze zm.) i wydanych do niej aktów wykonawczych oraz zgodnie z krajowymi zasadami kwalifikowalności wydatków w okresie programowania 2007-2013 i z Uszczegółowieniem Programu, jak również z zasadami określonymi przez Instytucję Zarządzającą RPO WiM (k. 237-247, t. I/V akt sprawy).
Jednocześnie §4 ust. 3 umowy o dofinansowanie stanowi, że - beneficjent zobowiązuje się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie projektu, o którym mowa w § 2 ust. 1 niniejszej umowy (k. 237-247, t. I/V akt sprawy).
Pojęcie nieprawidłowości definiowane jest w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE. L. 2006.210.25 ze zm.), które w art. 2 pkt 7 określa, że nieprawidłowość występuje w sytuacji, w której łącznie spełnione zostaną niżej wymienione przesłanki:
1) dopuszczenie się przez beneficjenta jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa wspólnotowego,
2) naruszenie prawa wspólnotowego wynika z działania lub zaniechania beneficjenta,
3) działanie lub zaniechanie beneficjenta spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie UE w związku ze sfinansowaniem nieuzasadnionego wydatku.
Ponadto, zgodnie z pkt 1 ust. 8 art. 207 u.f.p., w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, tj. w razie wykorzystania środków z naruszeniem procedur wskazanych w art. 184 bądź w razie pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie wzywa do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Zaś po bezskutecznym upływie ww. terminu, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.
W ocenie sądu zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia wskazanych w skardze przepisów.
Zważywszy na treść art. 184 ust. 1 u.f.p. stosownego wyjaśnienia wymaga pojęcie "innych procedur obowiązujących", na podstawie których dokonywane są wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 tego aktu. Odnosząc się do tego zagadnienia stwierdzić należy, że prawem w świetle przepisów regulujących dofinansowanie projektów, jest prawo rozumiane w szerokim znaczeniu tego słowa. Obok konstytucyjnego katalogu źródeł prawa stanowionego (powszechnie i wewnętrznie obowiązującego) można wyróżnić szczególne rodzaje źródeł prawa, w postaci szeroko rozumianych norm planowania, norm technicznych oraz zaliczanych niekiedy do tego katalogu aktów w postaci różnego rodzaju wytycznych, regulaminów, programów, itp. określanych w doktrynie jako "nieformalne źródła prawa", "swoiste źródła prawa" albo "źródła niezorganizowane" (por. wyroki NSA z 9 czerwca 2021 r., sygn. akt 425/21 i z 19 października 2010 r., sygn. akt II GSK 1129/2013). W orzecznictwie przyjmuje się także, dokonując wykładni tego pojęcia, że obejmuje ono również naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie zawartej pomiędzy beneficjentem a instytucją zarządzającą projektem (por. wyroki: WSA w Białymstoku z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 598/10 i z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 132/11; WSA w Gdańsku z 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 727/12; wyrok NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2004/). Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2018 r. poz. 1307), dalej jako: "u.z.p.p.r." podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu zawarta przez instytucję zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą z beneficjentem. Umowa określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane. W konsekwencji, w przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie, zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem, uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu. Niewypełnienie przez stronę postanowień umowy powoduje zatem konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego: (-) art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 9 pkt 1 u.f.p. poprzez jego błędną interpretację oraz zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że beneficjent pobrał nienależnie środki przeznaczone na realizację projektu przedkładając dokumenty poświadczające nieprawdę – pkt II ppkt 1 skargi; (-) art. 44 u.f.p. w zw. z §4 ust. 3 i §1 pkt 43 umowy o dofinansowanie oraz pkt 5.4 wytycznych kwalifikowalności poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że beneficjent znacznie zawyżył koszty wykonania systemu informatycznego – pkt II ppkt 2 skargi; (-) art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 9 pkt 1 u.f.p. w zw. z §4 ust. 3 umowy o dofinansowanie w zw. z §2 umowy o dofinansowanie poprzez błędne uznanie, że nie został zrealizowany cel projektu – pkt II ppkt 1 skargi - w ocenie sądu nie zasługują one na aprobatę.
Przemawiają za tym następujące okoliczności sprawy:
1. w przypadku pierwszego zarzutu:
1) istnienie i funkcjonowanie sklepu internetowego działającego pod domeną [...] jeszcze przed datą określoną w dokumentacji. Przedłożone przez spółkę dokumenty wskazują, że końcowy odbiór sklepu internetowego miał miejsce 28 lutego 2013 r. (k. 130, t. II/V akt sprawy). W tym samym dniu zawarta również została z firmą Usługi [...] S. K. umowa o przeniesienie na jej rzecz praw do domeny internetowej [...] (k. 277-279, t. III/V akt sprawy). Ze zrzutów archiwalnych stron internetowych (k. 340 verte - 347 t. III/V) wynika, że otwarcie sklepu internetowego [...]. i jego funkcjonowanie miało miejsce przed rozpoczęciem realizacji projektu, tj. przed 5 marca 2012 r., jak i przed datą jego końcowego odbioru, tj. 28 lutego 2013 r. Z dokumentacji tej wynika bowiem, że jego otwarcie nastąpiło 1 marca 2012 r. Dalsze zaś strony wskazują na jego funkcjonowanie przed 28 lutym 2013 r. (odbiorem sklepu przez spółkę). Jak wynika ponadto z notatki urzędowej sporządzonej na etapie postępowania karnego: (-) informacje o stronie, jako firmie prowadzącej sklep internetowy online pojawiły się dopiero w czerwcu 2013 r. (czyli już po zakończeniu realizacji projektu, co miało miejsce 28 lutego 2013 r.); sklep otwarto już 1 marca 2012 r. (czyli przed rozpoczęciem realizacji projektu, tj. 5 marca 2012 r.), a z dokumentacji przekazanej przez beneficjenta wynikało, że oprogramowanie do jego prowadzenia zakupione od wykonawcy zakupiono dopiero 10 grudnia 2012 r., czy też (-) z informacji umieszczonej na zarchiwizowanej wersji strony [...] (widok z 22 czerwca 2012 r. oraz 17 listopada 2012 r.) wynika, że doręczaniem przesyłek w tamtym okresie czasy zajmował się firma kurierska [...], natomiast płatność obsługiwał portal [...], zaś w śledztwie uzyskano kopię umowy z firmą B., właściciela ww. portalu, której treść wskazuje, że jest to dokument podrobiony – (k. 180-181 t. V/V akt sprawy);
2) z protokołów przesłuchania świadków (sporządzonych w toku postępowania karnego) z 3 czerwca 2017 r. – M. K. i 9 czerwca 2017 r. – D. B.) wynika, że dokonali oni 11 i 20 lipca 2012 r. zakupu towarów z przedmiotowej domeny [...], do której byli odsyłani przez stronę allegro oraz wyszukiwarkę internetową (s. 1355 -1357 i s. 1360 - 1362 akt postępowania karnego);
3) z protokołów przesłuchania świadków (sporządzonych w toku postępowania karnego) z 21 kwietnia 2017 r. – M. B., z 25 lipca 2017 r. – W. O., z 28 sierpnia 2017 r. – K. P. wynika, że towar zamówiono na stronie [...] (odpowiednio w dniach: 25 kwietnia 2012 r., 1 sierpnia 2012 r., 14 września 2012 r. i 19 listopada 2012 r.) pochodził od firmy PHU P., a nie strony (s. 1317 - 1320, s. 1408 - 1409, s. 1482 - 1483 akt postępowania karnego). O tym, że na ww. domenie funkcjonował sklep firmowany przez PHU P. świadczy też umowa zawarta 10 stycznia 2012 r. przez ww. firmę spółką B. (k. 194-201, t. III/V akt sprawy), gdzie jako adres strony www, na której prowadzona jest sprzedaż wskazano właśnie [...] (załącznik nr 2, pkt w przedmiotowej umowy). Jak wskazał też Zarząd (opierając się na dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie) m.in. print scrinów strony [...] z 17 czerwca 2012 r. oraz 18 października 2012 r., jak również z protokołów zeznań wskazanych wcześniej świadków postępowania karnego, wynika, że na stronie tej w okresie od co najmniej 25 kwietnia 2012 r. do 28 lutego 2013 r. funkcjonował sklep internetowy firmowany przez PHU P.;
4) o tożsamości sklepu internetowego istniejącego przed datą aplikowania skarżącej o dofinansowanie, a także przed podpisaniem umowy z wykonawcą w dniu 5 marca 2012 r. na jego wykonanie (k. 121-128, t. II/V akt sprawy) świadczy przede wszystkim dowód z umowy z 28 lutego 2013 r. zawartej z firmą Usługi [...] S. K., która posiadając pełne prawa do domeny internetowej [...] przeniosła te prawa na skarżącą. Również w toku postępowania karnego, przesłuchany w charakterze świadka S. K. zeznał: (...) potem, kiedy sklep miał przejść na rzecz P. cofnęliśmy kasę i sprzedaliśmy projekt dla P. Sp. z o.o. (k. 367 t. V/V akt sprawy);
5) z print screenów domeny [...] z 17 czerwca 2012 r. i 18 października 2012 r. (str. 533 - 534 włączonych akt postępowania karnego) wynika, że sklep internetowy funkcjonował pod szyldem PHU P. Sp. z o.o., a nie pod szyldem beneficjenta. Jego działanie odbywało się zatem na serwerze należącym do osoby trzeciej, a nie na serwerze beneficjenta. Powołując się na opinię biegłego strona podniosła, że badanie dysku serwera wykluczyło użytkowanie projektu sprzed daty jego wdrożenia. Zgodzić się należy z ZWWM, że nie dowodzi to, że sklep internetowy nie istniał przed datą aplikowania o dofinansowanie przez skarżącą, jak też przed datą podpisania umowy z wykonawcą na jego utworzenie (co już zostało opisane wcześniej). Powyższe wskazuje wyłącznie na fakt, że sklep ten nie istniał na serwerze, który skarżąca kupiła w ramach projektu, bowiem funkcjonował on na serwerze podmiotu PHU P. Sp. z o.o.;
6) w dniu 23 kwietnia 2012 r. skarżąca zawarła z firmą A. umowę na pozycjonowanie domeny [...]. (k. 188-190, t. III/V akt sprawy). Zgodnie zaś z umową o przeniesienie praw autorskich (k. 277-279, t. I/V akt sprawy) prawo do domeny [...] zostało przeniesione przez firmę Usługi [...] S. K. na beneficjenta dopiero 28 lutego 2013 r. Jak więc spółka A. mogła wykonać usługę pozycjonowania ww. domeny dla strony, skoro ta nie miała do niej żadnych praw. Słusznie też uznał organ, że sam fakt zawarcia przedmiotowej umowy nie wpływa na kwalifikowalność wydatków w projekcie;
7) zgodnie ze Studium Wykonalności, stanowiącym załącznik do wniosku o dofinansowanie projektu (pkt. 1.3.2 – k. 121, t. I/V akt sprawy) spółka na drugim etapie realizacji projektu przewidziała integrację systemu ERP i sklepu internetowego z firmą wysyłkową i portalami obsługującymi płatności (jako jednego z elementów ściśle ze sobą powiązanych w całym procesie budowy bazy informatycznej – na co przyznane zostało dofinansowanie – k. 122, t. II/V akt sprawy). Na mocy umowy z 5 marca 2012 r. firma Usługi [...] S. K. zobowiązany był do jego wykonania. Potwierdza to również zaproszenie nr 2 z 24 stycznia 2012 r. skierowane do potencjalnego wówczas wykonawcy (k. 42-43, t. III/V akt sprawy). To oznacza, że aby wykonawca mógł dokonać ww. integracji niezbędne było zawarcie przez beneficjenta umów z firmą wysyłkową oraz z firmą obsługującą płatności. Aby udokumentować ww. zadania, pismem z 2 listopada 2015 r. strona przekazała do IZ kserokopie zawartych umów: z 2 lutego 2013 r. na świadczenie usług przewozu oraz doręczania przesyłek w obrocie krajowym z "S." S.A. oraz właśnie z 10 grudnia 2012 r. na obsługę płatności poprzez serwis [...] ze spółką B. (k. 254-260, t. III/V). Z ustaleń organu wynika zaś, że umowa ze spółką B. nie mogła zostać zawarta, bowiem firma ta w ww. dacie już nie istniała. W dniu 20 lutego 2012 r. została bowiem przekształcona w K. S.A. Pomimo twierdzenia o istnieniu umowy z tym podmiotem, spółka nie przedłożyła żadnego dowodu w tym zakresie. Brak rzetelności podpisu oraz pieczęci (nie są oryginalne, lecz zostały reprodukowane) na przedmiotowej umowie potwierdziła również opinia z zakresu kryminalistycznych badań dokumentów z 18 listopada 2017 r. wykonana przez biegłego na zlecenie Komendy Wojewódzkiej Policji w O. Również data zawarcia umowy ze spółką S., tj. już po rzekomej realizacji zadania przez Usługi [...] S. K., tj. 10 grudnia 2012 r. świadczy o tym, że były to działania pozorne, mające uwiarygodnić prawidłowość realizacji projektu w tym zakresie. Jak słusznie zauważył zatem zarząd podrobienie ww. umowy ma o tyle wpływ na prawidłowość realizacji zadań w projekcie, że w momencie złożenia przez skarżącą dokumentów poświadczających nieprawdę, odpadła podstawa do wypłaty dofinansowania, a tym samym dofinansowanie staje się w całości nienależne. Takie zachowanie było niezgodne z prawem, a skarżąca przedkładając poświadczające nieprawdę dokumenty dopuściła się nadużycia finansowego. Beneficjent w celu zatem rozliczenia przedmiotowego projektu przedłożył dokumenty poświadczające nieprawdę, tj. wskazaną już umowę z firmą B., fakturę VAT z 10 grudnia 2012 r. wystawioną przez Usługi [...] S. K. (k. 90, t. II akt sprawy), protokół odbioru z 10 grudnia 2012 r. (k. 87, t. II akt sprawy), jak i wcześniejszy protokół odbioru z 30 lipca 2012 r. (k. 49, t. II akt sprawy). Słusznie też zauważyła IZ, że argumenty spółki, że wydatki te nie stanowiły wydatków kwalifikowanych, tym samym nie powinny mieć wpływu na zobowiązanie do zwrotu środków pozostają sprawy obojętne. Zgodnie bowiem z definicją projektu wskazaną w §1 pkt 22 umowy o dofinansowanie, stanowi on przedsięwzięcie szczegółowo określone we wniosku o dofinansowanie będące jej przedmiotem. Na wartość projektu określoną w §2 ust. 3 ww. umowy oprócz wydatków kwalifikowanych składają się również wydatki niekwalifikowane, które beneficjent pokrywa ze środków własnych, a które to są związane z realizacja projektu. O nierozerwalnym powiązaniu wydatków niekwalifikowanych z realizacją projektu świadczy też fakt, że za datę finansowego i rzeczowego zakończenia realizacji projektu uznaje się odpowiednio datę poniesienia ostatniego wydatku oraz datę podpisania ostatniego protokołu odbioru (w tym wydatku niekwalifikowanego - §1 pkt 44 i 45 umowy o dofinansowanie);
8) głównym elementem bazy informatycznej (w tym sklepu internetowego) miał być zakupiony i wdrożony przez skarżącą (w oparciu o program Microsoft Dynamics NAV 4.0) informatyczny system ERP (obsługującego zarządzanie finansami, łańcuchem dostaw, sprzedażą i marketingiem). Jak ustalił zarząd z przedłożonego przez spółkę protokołu odbioru miało to miejsce 30 lipca 2012 r., kiedy firma Usługi [...] S. K. zakończyła prace nad ww. systemem i przekazała go beneficjentowi, który przyjął go bez uwag i zastrzeżeń (k. 49, t. II/V akt sprawy). Tymczasem, jak wskazał biegły (analizując dysk) instalacja systemu ERP w oparciu o wskazany wcześniej program Microsoft Dynamics NAV wersja 4.0 miała miejsce 11 listopada 2012 r. Słusznie zatem uznała IZ, że przedłożony protokół odbioru nie potwierdza zakończenia prac nad systemem ERP, a tym samym poświadcza nieprawdę. To zaś oznacza, że zapłata za fakturę z 30 lipca 2012 r. (k. 50, t. II/V i k. 109 verte, t. V/V akt sprawy) nastąpiła przed wykonaniem usługi, bowiem system zainstalowano u beneficjenta po ponad 3 miesiącach od rozliczenia zadania;
9) przeniesienie na podstawie umowy z 28 lutego 2013 r. na rzecz skarżącej praw do domeny internetowej [...]. Tymczasem jak wynika ze studium wykonalności oraz wniosku o dofinansowanie projektu spółka z uwagi na to, że nie posiadała żadnych narzędzi informatycznych, chciała zbudować (stworzyć) system informatyczny od podstaw, w tym zamierzała uruchomić sklep internetowy (k. 66 i k. 77 t. I/V akt sprawy);
10) w ramach zleconej przez organ ekspertyzy specjalisty z zakresu informatyki dotyczącej projektu (k. 261-270, t. III/V akt sprawy) biegły stwierdził m.in., że: "W trakcie kontroli Beneficjent nie umożliwił dostępu do plików zawierających oprogramowanie sklepu internetowego, które znajdowały się na serwerze zewnętrznym tłumacząc to tym, że sam nie ma do nich odstępu i że wynika to z umowy z dostawcą sklepu.". W związku z tym biegły stwierdził, że: "(...) nie było możliwości zweryfikowania dat powstania i modyfikacji plików." (k. 266, t. III/V akt sprawy);
11) domena [...], pod którą działał sklep internetowy została zarejestrowana już 2 maja 2011 r. (k. 241, t. III/V akt sprawy), a więc jeszcze przed złożeniem pierwotnego wniosku o dofinansowanie, co miało miejsce 22 września 2011 r.
Dotychczasowe rozważania potwierdzają zatem działanie sklepu internetowego [...] nie tylko przed jego odebraniem ale również i rozpoczęciem realizacji projektu, co miało miejsce 5 marca 2012 r. (zakończenie zaś 28 lutego 2013 r.). Trudno zatem za zasadne uznać twierdzenie (podparte treścią opinii biegłego z 10 lipca 2017 r.), że przedmiotowy projekt został zrealizowany w 100% oraz, że sprzęt, oprogramowanie jest zgodne z wyszczególnionymi w projekcie. Badanie dysku serwera wykluczyło użytkowanie projektu sprzed daty jego wdrożenia tj. 5 marca 2012 r. Przede wszystkim organ nie kwestionuje zakupu przekazanego do analizy biegłemu serwera plików, zgodnie z fakturą VAT nr [...] z 12 marca 2012 r. i protokołem odbioru z 12 marca 2012 r. (k. 5, 11 i 12, T. II/V akt sprawy), bazy danych oraz systemu operacyjnego. Kwestionuje natomiast to i słusznie, że sklep internetowy istniał już wcześniej od co najmniej 1 marca 2012 r., kiedy nastąpiło jego oficjalne otwarcie (dowód: zrzut ekranu z 27 lutego 2012 r. - k. 347 verte, t. III/V akt sprawy). A trzeba pamiętać, że głównym celem projektu, zgodnie z umową o dofinansowanie (k. 237-247, t. I/V akt sprawy), wnioskiem o dofinansowanie (k. 139-159, t. I/V akt sprawy), studium wykonalności (k. 40-84, t. I/V akt sprawy) było stworzenie (budowa) systemu informatycznego w tym sklepu internetowego od podstaw (k. 156, t. I/V akt sprawy), z uwagi na to, że jak wskazała spółka ww. studium: "Aktualnie spółka nie posiada żadnych narzędzi informatycznych.", podnosząc dodatkowo: "(...) Firma zamierza uruchomić sklep internetowy." (k. 66 i k. 77 t. I/V akt sprawy).
Powyższe pokazuje również, mając oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, że podejmowane w ramach realizacji projektu działania, na który beneficjent otrzymał dofinansowanie świadczą jedynie o ich pozorności. Wobec powyższego prawidłowo uznała IZ, że beneficjent naruszył art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p., z uwagi na to, że w celu rozliczenia realizacji projektu przedłożył dokumenty poświadczające nieprawdę: umowę z 10 grudnia 2012 r. z firmą B., fakturę VAT z 10 grudnia 2012 r. wystawioną przez Usługi [...] S. K., protokół odbioru z 10 grudnia 2012 r. oraz 30 lipca 2012 r., a naruszenia te stanowią nadużycie finansowe wobec interesów finansowych WE i stanowią podstawę żądania zwrotu całości środków;
2. w przypadku drugiego zarzutu:
1) powołany przez organ biegły z uwagi na rozbieżność stanowisk IZ oraz strony w zakresie prawidłowości realizacji projektu (na okoliczność sprawdzenia poprawności wykonania prac objętych realizacją projektu oraz weryfikacji kosztów projektu w zakresie adekwatności poniesionych nakładów do uzyskanych rezultatów i cen obowiązujących na rynku w okresie jego realizacji, tj. od 5 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r.) - w sporządzonej opinii z 10 lipca 2017 r. (uzupełnionej 16 sierpnia 2017 r. i 26 września 2017 r.) uwzględniając stan faktyczny na dzień 28 czerwca 2017 r. (dzień wizji lokalnej w miejscu rzeczowej realizacji projektu) oraz obejmując przedział czasowy realizacji projektu stwierdził, że jego zdaniem koszt wykonania systemu informatycznego nie powinien przekroczyć 526.473,50 zł netto, a wyniósł 819.335,00 zł (koszt przedstawiony przez beneficjenta), zawyżając tym samym koszt wykonania projektu o 292.861,50 zł (k. 107, t. IV/V akt sprawy). Wskazał jednocześnie, że zakwestionował on wartość 5 zadań, z 13 zrealizowanych przez beneficjenta, tj. biegły stwierdził bowiem, że zawyżono: zakup i wdrożenie systemu ERP, integrację systemu ERP i sklepu internetowego z firmą wysyłkową i portalami obsługującymi płatności, opracowanie dokumentacji związanej z prowadzeniem sklepu internetowego, opracowanie grafiki sklepu internetowego, zakup i wdrożenie modułu do obsługi zamówień internetowych (B2B). Szczegółowy opis kategorii kosztów zakwestionowanych przez biegłego znalazł swój wyraz na str. 12-13 decyzji I instancyjnej. Zarząd zauważył też, że biegły zweryfikował cały zakres rzeczowy projektu, zarówno w zakresie adekwatności poniesionych nakładów do uzyskanych rezultatów oraz cen obowiązujących na rynku w okresie jego realizacji. IZ zauważyła jednocześnie, że w trakcie oględzin tj. w dniu 28 czerwca 2017 r. strona nie przedstawiła biegłemu żadnej dokumentacji technicznej (oprócz projektu), wykonawczej, podwykonawczej dotyczącej projektu. W związku z tym biegły na potrzeby szacowania kosztów projektu przedstawił przykładowy harmonogram jego wdrażania z określeniem czasochłonności przy wdrażaniu wersji podstawowej. Stwierdziła jednocześnie, że przedłożony już po dokonaniu oględzin kosztorys analizy funkcjonalnej, jak również kosztorys wdrożenia systemu ERP był datowany na dzień 5 lipca 2017 r., a więc sporządzono je już po oględzinach dokonanych przez biegłego. Szczegółowy opis wydatków z uwzględnieniem wysokości kosztów oszacowanych przez biegłego znalazł swój wyraz na stronie 12 decyzji I instancyjnej. Organ szczegółowo wyjaśnił również w zaskarżonym rozstrzygnięciu (s. 13) dlaczego uznał za prawidłowe twierdzenia zawarte w opinii biegłego a nie wziął pod uwagę stanowiska i argumentów strony oraz twierdzeń wynikających z przedłożonej prywatnej opinii (k. 25-52, t. IV/V akt sprawy), że zarzuty organu podnoszone w Ostatecznej Informacji Pokontrolnej są bezzasadne, a koszty realizacji projektu są zgodne z cenami rynkowymi z okresu kiedy powstał projekt. W tym kontekście należy zwrócić również uwagę również to, że na zlecenie Komendy Wojewódzkiej Policji w O. (w ramach postępowania karnego) powołany biegły dokonał oględzin projektu, co znalazło swój wyraz w wydanej opinii z 29 grudnia 2016 r. (k. 183-197, t. V/V akt sprawy). Wykazał w niej, że skarżąca znacznie zawyżyła koszt budowy systemu informatycznego, a niektóre jego elementy, chociażby opracowanie dokumentacji związanej z prowadzeniem sklepu internetowego czy zakup i wdrożenie modułu do obsługi zamówień internetowych biegły uznał za bezwartościowe. Potwierdzając tym samym słuszność ustaleń biegłego w postępowaniu administracyjnym, w kwestii zawyżenia przez stronę kosztów wykonania systemu informacyjnego;
2) mając na uwadze zakres rzeczowy wniosku o dofinansowanie ujęty w pkt D-4 (Planowane wydatki w ramach projektu), uszczegółowiane w pkt 1.2.5 (Charakterystyka proponowanych technologii, elementów i parametrów technicznych inwestycji) i pkt 1.3.2 (Niezbędne rodzaje czynności/materiałów/usług) studium wykonalności (k. 121-123 i k. 125, t. I/V akt sprawy) skarżąca nie przewidziała w ramach zadania "Zakup i wdrożenie systemu ERP" dodatkowych elementów, takich jak analiza funkcjonalna oraz dodatkowe dopasowanie funkcjonalności. Co istotne i co podkreślił Zarząd zrefundowane mogą być tylko te wydatki (stanowiące katalog zamknięty), które poniesione są zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie (k. 152, t. I/V akt sprawy). Jak wskazał ponadto organ, zgodnie z pkt 1.3.2 Wytycznych do studiów wykonalności w zakresie promocji i ułatwienia dostępu do usług teleinformatycznych (działanie 7.2) do konkursu nr 02/11/7.2.2, w punkcie tym skarżąca zobowiązana była opisać niezbędne prace, czynności, materiały (np. budowlane), usługi zlecane na zewnątrz, maszyny i urządzenia, wykorzystywane w okresie realizacji projektu i będące podstawą do późniejszego określenia wartości niezbędnych nakładów inwestycyjnych. Jest to o tyle ważne, gdyż zestawienie to w połączeniu z uzasadnieniem stanowi podstawę do zaszeregowania danego wydatku jako kosztu kwalifikowalnego. Słusznie zatem skonstatowała IZ, że skoro wydatki nie zostały wykazane przez spółkę, nie mogą stanowić wydatku kwalifikowalnego w projekcie.
W ocenie sądu prawidłowo zatem stwierdziła IZ, że beneficjent naruszył art. 44 u.f.p. w zw. z §4 ust. 3 w zw. z §1 pkt 43 umowy o dofinansowanie oraz w zw. z pkt 5.4 wytycznych, bowiem znacznie zawyżył koszty wykonania systemu informatycznego, jak również przedstawił do rozliczenia zadania, które nie były przewidziane do dofinansowania w ramach przedmiotowego projektu;
3. w przypadku trzeciego z zarzutów:
1) z treści umowy o dofinansowanie, tj. §4 ust. 3 w zw. z §2 ust. 2 wynika, że strona zobowiązała się do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie oraz do osiągnięcia celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie. W myśl pkt C-4 wniosku o dofinansowanie (k. 156, t. I/V akt sprawy) oraz pkt 1.1.3. studium wykonalności (załącznika do wniosku – k. 130, t. I/V akt sprawy) przedmiotem projektu realizowanego przez beneficjenta była budowa bazy informatycznej niezbędnej do rozwoju firmy, poprzez wdrożenie systemu informatycznego wspomagającego proces biznesowy. Założony przez spółkę cel zobowiązywał ją do osiągnięcia wskaźników produktu i rezultatu w postaci: (-) Liczba wspartych przedsiębiorstw prowadzących działalność gospodarczą związaną z gospodarką elektroniczną (usługi i aplikacje dla MŚP) - w wysokości 1 sztuki; (-) Liczba korzystających z usług oferowanych w sieci - w wysokości 30 osób; (-) Liczba nowych usług elektronicznych dla MŚP świadczonych przez wsparte przedsiębiorstwa w wysokości - 5 sztuk);
2) z opisanych już wcześniej ustaleń wynika, że sklep internetowy [...] działał przed datą jego odbioru, a skarżąca rozliczając koszty projektu przedstawiła wraz z wnioskami o płatność dowody księgowe oraz protokoły odbioru dokumentujące usługi, które nie zostały wykonane. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje bowiem, że zawarta ze spółką B. umowa na wykonanie usługi płatności poprzez serwis [...] nie mogła zostać zawarta, bowiem firma w chwili jej zawarcia nie istniała. Słusznie zatem uznał ZWWM, że spółka nie zrealizował wskaźnika rezultatu (Liczba nowych usług elektronicznych dla MŚP świadczonych przez wsparte przedsiębiorstwa), bowiem nie mógł zaoferować klientom możliwości dokonywania drogą elektroniczną płatności (e-płatności) za zamówione towary (k. 129, t. I/V akt sprawy);
3) na podstawie zrzutów ekranu z 18 listopada 2015 r. (k. 338 verte, t. III/V akt sprawy) organ ustalił, że zamówienia dwóch użytkowników zostały zarejestrowane w systemie informatycznym beneficjenta przed dniem końcowego odbioru systemu, tj. 28 lutego 2013 r. To powoduje, że osoby te nie mogły zostać wykazane przez stronę w celu realizacji wskaźnika (Liczba korzystających z usług oferowanych w sieci);
4) zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pokazuje również, że strona z uwagi na występujące nieprawidłowości (m.in. istnienie sklepu internetowego przed datą jego odbioru, pozyskanie już istniejącej domeny [...] od podmiotu trzeciego, od co najmniej 1 marca 2012 r. na domenie [...] funkcjonował sklep internetowy firmowany przez inny podmiot PHU P., działanie sklepu internetowego na serwerze należącym do osoby trzeciej, a nie na serwerze zakupionym w ramach projektu przez beneficjenta) nie wykonała celu projektu, jakim była budowa (stworzenie) systemu informatycznego (w tym sklepu internetowego), którego nie posiadała od podstaw.
Tym samym zasadnie uznała IZ, że beneficjent naruszył art. §4 ust. 3 w zw. z §2 umowy o dofinansowanie, bowiem jak wykazało prowadzone postępowanie dowodowe główny cel projektu nie został zrealizowany. W związku z tym nie można potwierdzić osiągnięcia, a tym bardziej utrzymania żadnego z założonych w projekcie wskaźników produktu, jak i rezultatu. Projekt zakładał bowiem dofinansowanie kompleksowej inwestycji, szczegółowo określonej w treści wniosku o dofinansowanie. Został opisany przez beneficjenta poszczególnymi wartościami wskaźników produktu i rezultatu. Realizacja zaś wskaźników jest nierozerwalnie związana z celem projektu, jakim była budowa bazy informatycznej, niezbędnej do rozwoju firmy, poprzez wdrożenie systemu informatycznego wspomagającego proces biznesowy, w tym stworzenie sklepu internetowego.
Mając na uwadze dotychczasowe rozważania za bezpodstawne należało również uznać zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. (omyłkowo w skardze "k.p.c."), art. 11 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (wskazane i opisane szczegółowo w pkt I ppkt 1 lit a - i skargi).
Co istotne również umowa o dofinansowanie została przez Zarząd rozwiązana (k. 166-169, t. II/V akt sprawy). Z jej treści wynika bowiem, że przewidziano w niej przypadki, w których IZ może rozwiązać umowę z zachowaniem wypowiedzenia (ust.1 §19) oraz przypadki wymienione w ust. 2 §19, w których IZ może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, w tym w pkt 8 i 9 – w razie złożenia lub przedłożenia przez beneficjenta w toku wykonywanych czynności w ramach realizacji projektu nieprawdziwe, podrobione, przerobione lub poświadczające nieprawdę albo niepełne dokumenty lub informacje w celu uzyskania dofinansowania w ramach niniejszej umowy, a także jeżeli beneficjent w sposób rażący nie wywiązuje się z obowiązków nałożonych na niego w niniejszej umowie. W ocenie sądu w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo powołał się na rozwiązanie umowy o dofinansowanie jako przyczynę wydania decyzji o zwrocie środków, a ponadto wyjaśnił też w wyczerpujący sposób, z jakich przyczyn doszło do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o dofinansowanie, spełniając w ten sposób wymogi nałożone przez art.107 §3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia decyzji. Organ wskazał na ustalenia dokonane podczas kontroli trwałości projektu, która wykazała naruszenie przez beneficjenta zapisów umowy o dofinansowanie, co doprowadziło do rozwiązania umowy. Należy również mieć na względzie to, że skutkiem rozwiązania umowy, przewidzianym w jej §19 ust. 3 jest spoczywający na beneficjencie obowiązek zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w terminie wyznaczonym przez IZ. W tym miejscu należy zauważyć, że umowa o dofinansowanie przewiduje w §23 ust. 5 możliwość kwestionowania jej istnienia, ważności lub wypowiedzenia w procesie, według jurysdykcji właściwego sądu polskiego. Mimo tej możliwości skarżąca nie potwierdziła w żaden sposób, że rozwiązanie umowy zostało przez nią zakwestionowane.
Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów natury procesowej (szczegółowo wskazanych i opisanych w skardze – pkt I ppkt 2 - 9).
W pierwszej kolejności jako bezpodstawny należało uznać zarzutu naruszenia przez organ art. 10 §1 k.p.a. w zw. z art. 79 §1 i 2 k.p.a. (pkt I ppkt 3 skargi) poprzez brak zapewnienia czynnego udziału beneficjenta w postępowaniu (z uwagi na pozbawienie możliwości wypowiedzenia się do opinii uzupełniającej nr 2 biegłego z 26 września 2017 r. – k. 207-208, t. IV/V akt sprawy). Wskazać bowiem należy, że organ (jako gospodarz postępowania) umożliwił stronie, co pokazują wyraźnie akta sprawy wypowiedzenie się (odpowiednio pisma z: 21 lipca 2017 r., 6 września 2017 r. i 10 października 2017 r. – k. 136-141, k. 199-201, k. 215, t. IV/V akt sprawy) co do opinii biegłego z 10 lipca 2017 r. oraz jej uzupełnienia z 16 sierpnia 2017 r. (k. 188-190, t. IV/V akt sprawy) i 26 września 2017 r. Słusznie zatem uznał ZWWM przedmiotowy zarzut za bezpodstawny, wskazując przy tym, że analiza zastrzeżeń wniesionych przez skarżącą pismem z 10 października 2017 r. stanowi powielenie zastrzeżeń wniesionych wcześniejszymi pismami dotyczącymi opinii pierwotnej i opinii uzupełniającej nr 1.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art 75 §1 i art 78 §1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych przez skarżącą (pkt. I ppkt. 2 lit. a-c skargi) - to w ocenie sądu jest on bezzasadny. Wskazać należy za organem (odpowiedź na skargę), że postępowanie administracyjne charakteryzuje się otwartym katalogiem środków dowodowych. Każdy zaś dowód podlega swobodnej ocenie organu administracji publicznej, jako gospodarzowi danego postępowania. Co istotne nie jest on związany ustalonymi prawnie sztywnymi regułami dowodowymi, powinien natomiast odwoływać się do konkretnych kryteriów: zasad wiedzy, reguł logiki dotyczących wnioskowania, dowodzenia, przekonywania, uzasadniania oraz zasad doświadczenia życiowego, tzw. zasad zdrowego rozsądku (wyrok NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK1616/11). Z kolei NSA w wyroku z 27 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 1940/11 stwierdził, że artykuł 80 k.p.a. statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Mając te reguły na względzie, uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz tę część niniejszego uzasadnienia, która odnosi się zarzutów naruszenia prawa materialnego, zdaniem sądu zarząd w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnił dlaczego nie uwzględnił przedmiotowego wniosku dowodowego strony. Stwierdził bowiem, że okoliczności, które w ocenie spółki pozwoliłby ustalić dowód z przesłuchania świadka S. K. (wybranego wykonawcy projektu) zostały w sprawie ustalone. Zakres prac, które były przewidziane do wykonania wynikał z dokumentacji złożonej przez beneficjenta na etapie aplikowania o dofinansowanie i tylko koszty z nim związane mogły zostać zrefundowane. Bez znaczenia pozostawały dodatkowe elementy, które ww. wykonał na rzecz strony. Organ nie negując ich wykonania wskazał, że nie podlegają one dofinansowaniu. Z poczynionych ustaleń (co znalazło swój szczegółowy opis już wcześniej) wynika również, że w protokole odbioru z 30 lipca 2012 r. wskazano wyraźnie, że firma S. K. zakończyła prace nad systemem ERP, przekazała przedmiot zamówienia, a spółka odebrała go bez zastrzeżeń. Tymczasem analiza dysku dokonana przez biegłego powołanego przez organ jednoznacznie wskazała, że instalacja tego systemu miała miejsce 11 listopada 2012 r. W związku z tym stwierdzono, że przedłożony do IZ ww. protokół odbioru nie potwierdza zakończenia prac nad systemem ERP, a tym samym poświadcza nieprawdę. To też oznacza, że zapłata za fakturę z 30 lipca 2012 r. nastąpiła przed wykonaniem usługi. Co istotne też, są to okoliczności bezsporne a strona ich nie podważyła. Zgodzić się należy zatem z Zarządem, że przesłuchanie tego świadka było zbędne. Wobec powyższego bezprzedmiotowy był także wniosek o przesłuchanie L. M. (pracownika firmy S. K.). Ponadto w ocenie sądu, co znalazło swój wyraz w części dotyczącej zarzutów naruszenia prawa materialnego w zakresie w jakim dotyczyło tego, czy sklep (jak twierdzi organ) istniał jeszcze przed podpisaniem umowy o dofinansowanie oraz uwzględniając zgormadzony w sprawie materiał dowodowy także przesłuchanie pozostałych trzech wnioskowanych świadków (M. P., P. G. i S. S. na okoliczność wskazaną w pkt. I ppkt 1 lit a skargi) - nie miało sensu procesowego. W przypadku S. S., który sporządził dla strony prywatną opinię należy wskazać, że organ powołał również biegłego, który w opinii i dwóch jej uzupełnieniach (po zgłoszonych zastrzeżeniach strony) wyraził swój pogląd w zakresie poprawności wykonania prac objętych realizacją projektu oraz weryfikacji kosztów projektu w zakresie adekwatności poniesionych nakładów do uzyskanych rezultatów i cen obowiązujących na rynku w okresie jego realizacji, tj. od 5 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r. Tym bardziej, że żądanie przeprowadzenia dowodu byłoby o tyle uzasadnione, o ile pozostawałyby do wyjaśnienia niezbędne dla sprawy okoliczności lub też zachodziła sprzeczność (i) w już zebranym materiale dowodowym (co w tej sprawie nie miało miejsca).
Ponadto, jeżeli organ, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Gromadzenie materiału dowodowego nie może polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń. Organ jest zobowiązany bowiem do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że jeżeli na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Inaczej mogłoby dojść do sytuacji, w której należałoby prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarczyłby do podjęcia rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, że innych dowodów poza ujawnionymi nie należy oczekiwać. Jak zauważył WSA w Krakowie w wyroku z 29 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 50/23: "Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 §1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreślić jednak trzeba, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia.".
Sąd nie uwzględnił też zarzutu naruszenia art. 7 w zw. z art. 75 §1 k.p.a. i w zw. z art. 86 i art 81 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony. Zgodnie z treścią art. 86 i art 81 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Okoliczność faktyczna może być zaś uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 §2. W ocenie sądu strona była (na co wskazują akta sprawy) zawiadomiona zarówno o wszczęciu, jak i zakończeniu postępowania. Miała też prawo w sposób nieograniczony do zapoznawania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Na każdym etapie postępowania mogła się wypowiadać, składając niezbędne wyjaśnienia. Wnioski dowodowe były rozpatrywane. Nie wykazała również, że materiał dowodowy uległ wyczerpaniu lub też występują w nim braki i z tego powodu pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodzić się należy zatem z Zarządem, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że dowód taki należy przeprowadzić w sytuacji, gdy nadal istnieją niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (co w tej sprawie zdaniem sądu nie miało miejsca).
Nie zasługuje również na aprobatę wskazany w pkt. I ppkt 5 skargi zarzut naruszenia art. 10 §1 k.p.a. w zw. art 77 §1 k.p.a. w zw. z art 79 §1 i 2 i w zw. z art. 81 k.p.a. wyrażającego się we włączeniu w poczet materiału dowodowego dowodów w toczącym się postępowaniu karnym, nieprzeprowadzeniu bezpośrednio tych dowodów oraz pozbawienie w ten sposób strony czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 75 §1 k.p.a. - jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dzięki temu w materiale dowodowym postępowania administracyjnego mogą znaleźć się również sporządzone na potrzeby sprawy karnej, np. protokoły z zeznań świadków, przesłuchania podejrzanych czy oględzin. Nie jest jednocześnie istotny jej wynik. Potwierdza to również orzecznictwo. W wyroku NSA z 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1285/20 czytamy bowiem, że: "Zgodnie z art. 75 §1 zd. 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.". Czy też WSA w Kielcach w wyroku z 16 września 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 204/21: "Zgodnie z art. 75 §1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Nie ma tym samym żadnych przeszkód, aby dowody zgromadzone w postępowaniu karnym, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, stanowiły dowód w postępowaniu wznowieniowym.". Przepis ten nie zawiera zatem zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczonych w postępowaniu dowodowym, zaś użycie sformułowania "w szczególności" pozwala przyjąć, że wyliczenie to jest jedynie przykładowe. Oznacza to, że ustawodawca nie ograniczył liczby środków dowodowych, za pomocą których organ może dokonać pełnych i zarazem prawidłowych ustaleń faktycznych sprawy. Taka praktyka jest zatem dopuszczalna i nie ogranicza prawo skarżącej (o czym ta próbuje przekonać – z uwagi na to, że nie brała udziału bezpośrednio w przeprowadzeniu dowodów) do czynnego uczestniczenia w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Taka argumentacja nie przekonuje sądu. Jednocześnie cel postępowania, jakim jest ustalenie stanu faktycznego (niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia) może być osiągnięty również za pomocą materiałów zebranych przez inny organ. Ponadto spółka była poinformowana o włączeniu takich dowodów. Mogła też zapoznać się z nimi, a w razie potrzeby wnioskować o ich powtórzenie, np. o ponowne przesłuchanie świadków. Jak wskazał też Zarząd w dniu 23 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej zapoznał się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w tym z włączonymi w poczet materiału dowodowego sprawy administracyjnej dokumentami zebranymi w toku postępowania karnego (k. 404, t. V/V akt sprawy). Pismem z 24 lipca 2018 r. została poinformowana (nie po raz pierwszy) o możliwości skorzystania z prawa zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, jak też o prawie zgłoszenia żądań. Wyznaczony został także termin na wykonanie ww. czynności. Mimo to, przed wydaniem decyzji 6 sierpnia 2018 r. strona nie skorzystała z prawa do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przed jej wydaniem. Zdaniem sądu włączenie do akt sprawy materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach, w sytuacji gdy spółka miała możliwość wypowiedzenia się co do całości zgromadzonego materiału dowodowego nie naruszało jej praw. Wynikająca bowiem z art. 10 §1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym zrealizowana została w niniejszej sprawie poprzez umożliwienie stronie zaznajomienia się z dowodami zgromadzonymi w innych postępowaniach i umożliwienie jej wypowiedzenia się w ich zakresie. Jak wynika z akt sprawy, spółka miała bowiem możliwość wgląd do dokumentów, które organy analizowały w toku postępowania i w oparciu, o które ustalały stan faktyczny. Miała również możliwość uzupełnienia materiału dowodowego czy też kwestionowania materiału dotychczas zebranego. Nie wykazała też aby takie postępowanie organu było niezgodne z prawem. Należy oczywiście pamiętać, że takie żądanie nie zawsze zostanie uwzględnione jeśli organ uzna, że dana okoliczność została już udowodniona, nie ma związku z rozpatrywaną kwestią albo dotyczy okoliczności bez znaczenia dla sprawy. Równocześnie dowody takie, mimo że nie przeprowadzone bezpośrednio przez organ administracji publicznej, podlegają ocenie tak jak i pozostałe dowody. Tym samym, wbrew zarzutom strony, organy te nie były zobligowane do powtarzania dowodów przeprowadzonych w innych postępowaniach dotyczących strony bądź innych podmiotów. Zważywszy też na przebieg sprawy oraz zgromadzony w sprawie obszerny materiał dowodowy (ponad dowody, które zostały włączone z postępowania karnego) zarząd nie naruszył prawa w tym zakresie a dowody zgromadzone, m.in w postaci protokołów przesłuchań zostały w obu instancjach poddano ocenie, zgodnie z dyspozycją art. 80 k.p.a.
Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 10 §1 k.p.a. w zw. art. 89 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w przedmiotowej sprawie rozprawy (pomimo wniosku spółki). Wskazane w skardze motywy mają charakter ogólnikowy i hasłowy (Ad I.6., s. 20-21 skargi), wskazując m.in. na: rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a "rzekomym stanem faktycznym", rozbieżności pomiędzy opiniami biegłych, złożoność i liczba zagadnień występujących w sprawie przyjętym przez organ, nierzetelne wycenienie części prac wykonanych przez stronę, czy tez niewycenienie wszystkich prac wykonanych przez skarżącą. Nie jest zaś rolą sądu doszukiwanie się motywów stawianych w skardze zarzutów. Należy też zauważyć, że gospodarzem postępowania w danej sprawie jest organ sprawę tę prowadzący. Nie jest także w tym zakresie związany wnioskiem strony. IZ wskazała też, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 89 k.p.a. Podkreśliła przy tym, że postępowanie zostało oparte na faktach o charakterze obiektywnym i na dokumentacji urzędowej, stąd nie było konieczne dokonywanie w tym zakresie czynności w trybie art. 89 §1 lub 2 k.p.a. Zauważyła też, że wydanie decyzji było możliwe na podstawie zebranego materiału dowodowego. Wskazała również dlaczego nie było potrzeby przeprowadzenia rozprawy z udziałem świadków i biegłego. Słusznie też podniósł Zarząd, że w przedmiotowej sprawie nie występuje wielość stron o spornych interesach. Konfrontując ponadto zaprezentowaną wyżej argumentację IZ ze stanowiskiem spółki sąd stoi na stanowisku, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, m.in. opinie biegłych, włączony materiał z postępowania karnego, czy też materiał zgromadzony w trakcie kontroli trwałości projektu (co znalazło swój wyraz w ostatecznej informacji pokontrolnej), treść wniosku o dofinansowanie, treść umowy o dofinansowanie, wyjaśnienia strony przedkładane w trakcie toczącego się postępowania był wystarczający do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak i decyzji je poprzedzającej (bez potrzeby odwoływania się do instytucji rozprawy). Wobec tego trudno uznać, że spełnione zostały przesłanki z art. 89 §2 k.p.a. Strona nie wskazała też, w jaki sposób miałoby to przyspieszyć i uprościć postępowanie. Sąd również nie dostrzegł takiej sytuacji. Tym samym również przesłanki z art. 89 §1 k.p.a. w tej sprawie nie zaistniały.
Trudno też uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 13 k.p.a. w zw. z art. 96a §1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie mediacji (pomimo wniosku strony) oraz niepodjęcie jakiejkolwiek próby polubownego załatwienia sprawy (pkt. I ppkt. 7 skargi). Przepis art. 96a §1 k.p.a. stwarza jedynie możliwość przeprowadzenia mediacji. Nie nakładając na organ takiego obowiązku. Taka możliwość istnieje też wówczas, kiedy pozwala na to charakter sprawy. Nieskorzystanie więc przez organ z takiej możliwości nie może być uznane za istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2461/18). Należy również pamiętać, że w sprawie wystąpiły konkretne nieprawidłowości w wykonaniu projektu: pobranie nienależnych środków na jego realizację, zawyżenie kosztów wykonania systemu informatycznego czy też niezrealizowanie głównego celu projektu i wskaźników jego realizacji) trudno więc przyjąć (jak słusznie przyjęła IZ), że sprawa nadawała się do zastosowania przedmiotowej instytucji. Tym samym nie można twierdzić, że organ naruszył przepisy o postępowaniu mediacyjnym skoro przeprowadzenie mediacji ma charakter fakultatywny i może mieć miejsce, jeżeli zostały spełnione określone w przepisie przesłanki.
Nie było również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania administracyjnego, z uwagi na toczące się równolegle postępowanie karne przed Sądem Okręgowym w T. II Wydział Karny (pkt I ppkt 8 skargi). Sam fakt toczącego się postępowania karnego, które może mieć potencjalnie wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji (por. wyrok NSA z 11 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3316/14). Konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ i obowiązek wstrzymania się z rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej do czasu jego rozstrzygnięcia (prejudykatu), będzie zachodziła jedynie w sytuacji bezpośredniego uzależnienia rozstrzygnięcia danej sprawy od rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego, a zatem w sytuacji istnienia pomiędzy tymi kwestiami ścisłego związku. Związek ten nie zachodzi natomiast, kiedy sprawa co do której rozstrzygać ma organ administracji jest przedmiotowo związana z inną sprawą toczącą się przed organem administracji bądź sądem czy organami ścigania, ale której brak rozstrzygnięcia nie tamuje (nie uniemożliwia) prawidłowego rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Jak zauważył też NSA w wyroku z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1470/20: "Pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania, a zagadnieniem wstępnym musi istnieć związek przyczynowy, to jest sytuacja, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji byłoby niemożliwe. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej.". Trzeba też pamiętać (czego nie dostrzega strona), że oba postępowania różnią się od siebie znacząco. Celem postępowania karnego jest bowiem ustalenie sprawstwa, winy i ewentualna odpowiedzialność karna lub stwierdzenie jej braku. Postępowanie administracyjne oparte jest zaś na ustaleniach faktycznych i prawdzie obiektywnej.
Należy w tym miejscu wskazać, że każdy z wniosków dowodowych znalazł swój wyraz czy to w decyzjach rozstrzygających sprawę w obu instancjach (np. s. 19-21 decyzja II instancji) czy to samodzielnych wyjaśnieniach czy też rozstrzygnięciach, jak w przypadku mediacji, czy też wniosku o zawieszenie postępowania (k. 142-143, czy też 151, t. V/V akt sprawy).
Mając na względzie tę część niniejszego uzasadnienia, która odnosi się do zarzutów natury materialnej oraz treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 107 §1 i 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niezawierającego faktów oraz niewskazanie dowodów i niewyjaśnienie przyczyn, dla których IZ odmówiła wiarygodności wyjaśnieniom składamy w toku postępowania przez stronę. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że sporządzone uzasadnienie jest logiczne, spójne i kompletne i poddaje się merytorycznej kontroli sądowej. Wyczerpująco też informuje stronę o motywach, którymi kierował się organ, załatwiając przedmiotową sprawę, odzwierciedla tok jego rozumowania, a w szczególności zawiera ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez Zarząd wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zaskarżone rozstrzygnięcie spełnia również wymogi wynikające z art. 107 §1 k.p.a. Zawiera bowiem wszystkie wymagane prawem elementy, w tym prawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia i właściwe uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadniono również odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych przez skarżącą dowodów.
Odnosząc się w końcu do przesłanego przy piśmie procesowym z 12 lipca 2023 r. (k. 181-182 akt sądowych) wyroku Sądu Apelacyjnego w G., II Wydział Karny z 13 czerwca 2023 r. o sygn. akt [...] (k. 183 akt sądowych) należy wskazać, że celem postępowania karnego jest ustalenie sprawstwa, winy i ewentualna odpowiedzialność karna lub stwierdzenie jej braku. W przypadku zaś postępowania administracyjnego w danej sprawie jest nim ustalenie stanu faktycznego, przyporządkowanie go do właściwego stanu prawnego i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy (w tej sprawie poprzez zobowiązanie spółki do zwrotu środków wraz z należnymi odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych przeznaczonych na projekt). Każde więc postępowanie rządzi się własnymi prawami. Wymaga też podkreślenia, że wyrok ten oprócz tego, że zmienił kwalifikację prawno-karną czynu to potwierdził fakt posłużenia się przez stronę podrobionym dokumentem (kwestia ta została już wcześniej szczegółowo opisana), celem wykazania wykonania zadania polegającego na integracji systemu ERP i sklepu internetowego z firmą wysyłkową i portalami obsługującymi płatności (co należało na mocy umowy z 5 marca 2012 r., a wynikało też z treści zaproszenia nr 2 z 24 stycznia 2012 r. do firmy Usługi [...] S. K.), z uwagi na przedstawioną umowę z firmą B., która miała rzekomo wykonać przedmiotowe zadanie (choć jak wykazał organ spółka ta w dacie podpisania ze skarżącą umowy nie istniała). Nie ma też znaczenia, że umowa ta została przedstawiona na etapie kontrolnym, skoro postępowanie to potwierdziło, że przedstawione przez beneficjenta w celu rozliczenia przedmiotowego zadania dokumenty poświadczają nieprawdę, tj. wskazana już umowa z firmą B., faktura VAT z 10 grudnia 2012 r. wystawiona przez Usługi [...] S. K. (k. 90, t. II akt sprawy), protokół odbioru z 10 grudnia 2012 r. (k. 87, t. II akt sprawy), jak i wcześniejszy protokół odbioru z 30 lipca 2012 r. (k. 49, t. II/V akt sprawy). Już to zatem potwierdza wystąpienie nieprawidłowości rodzącej dla strony negatywne konsekwencje prawno-administracyjne, o których jest mowa w podjętych w obu instancjach rozstrzygnięciach w sprawie.
W realiach rozpatrywanej sprawy czynności dowodowe dokonane w postępowaniu i opisane w zaskarżonej decyzji sąd uznał zatem za wystarczające do przyjęcia, że w toku postępowania organ działał zgodnie z zasadami postępowania wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jednocześnie granice postępowania dowodowego wyznaczane są przez przepisy prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie są to przepisy art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. Ponadto, w tak zakreślonych granicach - ze względu na niepodważenie oświadczenia IZ o rozwiązaniu umowy o dofinansowaniu - wydanie decyzji o zwrocie środków nie wymagało tak bardzo rozbudowanego postępowania dowodowego, jak oczekuje tego skarżąca. W decyzji wydanej wskutek rozwiązania umowy o dofinansowanie organ powinien wskazać zakres stwierdzonych nieprawidłowości, dokonać własnej analizy wykrytych naruszeń i wskazać na dowody je potwierdzające, a także wskazać ich konsekwencje finansowe. Tym wymaganiom, zdaniem sądu odpowiada zaskarżona decyzja.
Zebrany przez organ materiał dowodowy, ze szczególnym uwzględnieniem ustaleń dotyczących rozwiązania umowy o dofinansowanie, uprawniał zatem do uznania, że doszło do wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., co skutkowało koniecznością wydania decyzji o ich zwrocie. W przypadku bowiem gdy środki są wykorzystane z naruszeniem procedur oraz pobrane nienależnie, instytucja zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (art. 25 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 2 u.z.p.p.r., art. 26 ust. 1 pkt 1 u.z.p.p.r. i art. 26 ust. 1 pkt 14 i 15 i 15a tego aktu). Przy czym niewydanie decyzji przez organ do tego zobowiązany może być kwalifikowane jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych polegające na niedochodzeniu wadliwie wydatkowanych środków pochodzących z budżetu UE.
Dlatego też za niezasadne uznał sąd nie tylko te zarzuty skargi, które dotyczą przepisów materialnoprawnych, ale także zarzuty odnoszące się do sposobu prowadzenia przez organ postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
W ocenie sądu organ przeprowadził postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób rzetelny ustalił stan faktyczny sprawy, a zgromadzone dowody w sposób prawidłowy ocenił.
W związku powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI