III SA/Wr 275/23

III SA/Wr 275/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /sprawozdawca/
Aneta Brzezińska
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Kamila Paszowska-Wojnar
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 czerwca 2023 r. nr 430000/71/901/E/2023/RED-1 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. J. (dalej: strona skarżąca; zobowiązany) jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
(dalej: Prezes ZUS) z 12 czerwca 2023 r. (Znak: 430000/71/901/E/2O23/RED) utrzymujące w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) z 13 kwietnia 2023 r. (Znak: 430000/71/500/E/2023/RED-1) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt administracyjnych sprawy wynika, że ZUS - będąc jednocześnie wierzycielem jak i organem egzekucyjnym - prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Zobowiązany pismem z 27 stycznia 2023 r. (wpływ do organu 30 stycznia 2023 r.) wniósł zarzut przewidziany w art. 33 § 2 u.p.e.a., tj. zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. – w zakresie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...].
ZUS, działając jako wierzyciel, postanowieniem z 24 lutego 2023 r. (Znak: 430000/71/270/E/2023/RED-1) nie uwzględnił zarzutu zawartego w piśmie z 27 stycznia 2023 r. Następnie Prezes ZUS postanowieniem z 17 maja 2023 r. (Znak: 430000/71/804/E/2023/RED-1) utrzymał w mocy postanowienie z 24 lutego 2023 r.
Pismem z 8 lutego 2023 r. (wpływ do organu 14 lutego 2023 r.) zobowiązany wniósł kolejny zarzut, przewidziany w art. 33 § 2 u.p.e.a., tj. zarzut nieistnienia (wygaśnięcia) obowiązku w części oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. – w zakresie tytułów egzekucyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].
ZUS, działając jako wierzyciel, na podstawie art. 34 § 2 pkt 3a u.p.e.a. postanowieniem z 24 marca 2023 r. (Znak: 430000/71/501/E/2023/RED-1) stwierdził niedopuszczalność zarzutu zgłoszonego w piśmie z 8 lutego 2023 r. a dotyczącego braku uprzedniego doręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] wskazując, że był już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Organ rozpatrzył zarzut dotyczący ww. tytułów sformułowany w piśmie z 27 stycznia 2023 r. oraz wydał postanowienie z 24 lutego 2023 r. w tej sprawie.
Następnie ZUS, także działając jako wierzyciel, na podstawie art. 34 § 2, w związku z art. 33 § 1 u.p.e.a. postanowieniem z 13 kwietnia 2023 r. (Znak: 30000/71/500/E/2023/RED-1) rozpatrzył zarzuty zobowiązanego zgłoszone w piśmie z 8 lutego 2023 r. w pozostałym zakresie, tj.: 1) nie uwzględnił zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]; 2) uznał zarzut wygaśnięcia obowiązku za częściowo zasadny – w zakresie należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...], nr [...], nr [...], które zostały w całości wyegzekwowane na podstawie wpłat egzekucyjnych z roku 2023 i w tym zakresie umorzył postępowanie egzekucyjne oraz
tytułami wykonawczymi nr [...], [...], które zostały częściowo pokryte wpłatami egzekucyjnymi z 2022 i 2023 roku; 3) uznał za bezzasadny zarzut wygaśnięcia obowiązku w odniesieniu do pozostałej części należności objętych tytułami wykonawczymi nr: [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...].
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ wystawienie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...], nr [...] zostało poprzedzone upomnieniem z 31 stycznia 2020 r., które zostało odebrane osobiście przez zobowiązanego 19 lutego 2020 r. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych nr [...], nr [...] jest upomnienie z 23 września 2020 r., które zobowiązany odebrał osobiście 13 października 2020 r. Tytuły wykonawcze nr [...], nr [...], nr [...] zostały wystawione w oparciu o upomnienie z 4 października 2022 r., którego odbiór zobowiązany osobiście pokwitował 18 października 2022 r. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych nr [...], nr [...] jest upomnienie z 29 kwietnia 2022 r., które zostało doręczone w trybie administracyjnym 16 maja 2022 r. Dalej organ wyjaśnił, że zarzut wykonania obowiązku należy uznać za częściowo zasadny. Składka na ubezpieczenie społeczne objęte tytułem wykonawczym nr [...] wynosiła 8.262,31 zł. Na poczet tej należności w systemie rozliczeniowym zarachowano wpłatę z dnia 20 lutego 2023 r. w kwocie 9.800,72 zł, która pokryła: - należność główną -8.262,31 zł, - odsetki za zwłokę - 571,46 zł, - koszty upomnienia -16,00 zł, - koszty egzekucyjne -100,00 zł, - wydatki egzekucyjne - 6,68 zł, - opłatę egzekucyjną - 844,27 zł. Tytuł ten został zrealizowany w całości. Składka na ubezpieczenie zdrowotne, objęta tytułem wykonawczym nr [...] wynosiła 6.381,45 zł. Na poczet tej należności w systemie rozliczeniowym zarachowano wpłatę z dnia 20 lutego 2023 r. w kwocie 7.592,50 zł, która pokryła: - należność główną - 6.381,45 zł, - odsetki za zwłokę - 441,37 zł, - koszty upomnienia - 16,00 zł, - koszty egzekucyjne - 100,00 zł, - wydatki egzekucyjne -1,24 zł, - opłatę egzekucyjną - 652,44 zł. Tytuł ten został zrealizowany w całości. Składka na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2012 r., objęta tytułem wykonawczym nr [...] wynosiła 669,36 zł. Na poczet tej należności w systemie rozliczeniowym zarachowano wpłatę z dnia 20 lutego 2023 r. w kwocie 902,77 zł, która pokryła: - należność główną - 669,36 zł, - odsetki za zwłokę - 46,30 zł, - koszty upomnienia - 16,00 zł, - koszty egzekucyjne -100,00 zł, - wydatki egzekucyjne -1,24 zł, - opłatę egzekucyjną - 69,87 zł. Tytuł ten został zrealizowany w całości. Składka na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2022 r. w kwocie 6.924,58 zł, luty 2022 r. w wysokości 7.164,70 zł i marzec 2022 r. w kwocie 7.135,57 zł zostały objęte tytułem wykonawczym nr [...]. Na poczet tych należności w systemie rozliczeniowym zarachowano wpłatę z dnia 10 czerwca 2022 r. w kwocie 24.083,13 zł, która pokryła: - należność główną - 21,218,68 zł, - odsetki za zwłokę - 564,38 zł, - koszty upomnienia -16,00 zł, - koszty egzekucyjne -100,00 zł, - wydatki egzekucyjne - 6,06 zł, - opłatę egzekucyjną - 2.178,01 zł. Tytuł ten nie został zrealizowany w całości. Składki na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń 2022 r. w kwocie 1.886,79 zł, luty 2022 r. w wysokości 2.003,60 zł i marzec 2022 r. w kwocie 4.552,30 zł zostały objęte tytułem wykonawczym nr [...]. Na poczet tych należności w systemie rozliczeniowym zarachowano wpłatę z dnia 10 czerwca 2022 r. w kwocie 9.625,05 zł, która pokryła: - należność główną - 8.440,29 zł, - odsetki za zwłokę - 202,98 zł, - koszty upomnienia -16,00 zł, - koszty egzekucyjne -100,00 zł, - wydatki egzekucyjne - 0,62 zł, - opłatę egzekucyjną - 865,16 zł. Tytuł ten nie został zrealizowany w całości. W odniesieniu do tytułów wykonawczych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] uznać zgłoszony zarzut wygaśnięcia obowiązku za bezzasadny. Dlatego – w ocenie ZUS - zarówno na dzień wszczęcia egzekucji administracyjnej, jak również do dnia dzisiejszego, należności objęte wyżej wymienionymi tytułami wykonawczymi oraz zawiadomieniami o zajęciu nie zostały uregulowane.
Jak wynika z akt sprawy, oba wyżej opisane postanowienia ZUS: z 24 marca 2023 r. oraz z 13 kwietnia 2023 r. zostały w jednej przesyłce doręczone zobowiązanemu.
Zobowiązany pismem z 5 maja 2023 skierował do organu "Wniosek w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy" w którym wniósł o "ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 roku, nr 430000/71/5OO/E/2023/RED-1, doręczonym mi w dniu 28 kwietnia 2023 roku, na mocy którego stwierdzono niedopuszczalność moich zarzutów, wniesionych w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego". Postanowieniu zarzucił to, iż wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 34 § 2 pkt 3a u.p.e.a. "polegającym na oparciu wydanego w pierwszej instancji orzeczenia na argumencie uprzedniego rozpatrzenia mojego zarzutu, skierowanego przeciwko prowadzonej egzekucji, podczas gdy z samego charakteru nie mógł być on uprzednio rozpatrywany".
Prezes ZUS postanowieniem z 12 czerwca 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie ZUS z 13 kwietnia 2023 r. Motywując rozstrzygnięcie przytoczył jego treść oraz stwierdził, że nie zostało wydane w oparciu o art. 34 § 2 pkt 3a u.p.e.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zobowiązany zarzucił ww. rozstrzygnięciu Prezesa ZUS naruszenie przepisów art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 34 § 2 pkt 1 i art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia ZUS z 13 kwietnia 2023 r. pomimo tego, iż przy orzekaniu w tej sprawie, w pierwszej instancji, posłużono się zwrotem prawny, nieopartym na obowiązującym przepisie prawnym; nie uwzględniono tego, iż wszczęta egzekucja administracyjna w poszukiwaniu zaspokojenia zobowiązań, wykazanych w wystawionych w tej sprawie tytułach egzekucyjnych, nie została poprzedzona wymaganymi upomnieniem.
Mając na względzie ww. zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa ZUS.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie w sprawie indywidualnej (decyzja lub postanowienie) może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika ponadto, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
Granice niniejszej sprawy wyznaczyło postanowienie Prezesa ZUS z 12 czerwca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie ZUS z 13 kwietnia 2023 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, sformułowanych w piśmie zobowiązanego z 8 lutego 2023 r.
Poza tym, zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS z 12 czerwca 2023 r., jak i poprzedzające je postanowienie ZUS z 13 kwietnia 2023 r. wydane zostały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności pieniężne z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Jak wynika z przekazanych akt administracyjnych, w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zobowiązany – korzystając z przysługujących uprawnień procesowych – wystosował w pismach z 27 stycznia 2023 r. oraz z 8 lutego 2023 r. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym o których mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a.
Przy tym zarzuty sformułowane przez zobowiązanego w piśmie z 27 stycznia 2023 r. (w zakresie wymienionych w nich tytułów wykonawczych) zostały załatwione postanowieniem ZUS z 24 lutego 2023 r., który działając jako wierzyciel, nie uwzględnił ich. Następnie rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Prezesa ZUS postanowieniem z 17 maja 2023 r.
Z kolei zarzuty sformułowane przez zobowiązanego w piśmie z 8 lutego 2023 r. (w zakresie wymienionych w nim tytułów wykonawczych) zostały załatwione – co zdaniem Sądu ma istotne znaczenie dla sprawy - dwoma odrębnymi postanowieniami ZUS.
Pierwszym postanowieniem z 24 marca 2023 r. organ stwierdził niedopuszczalność zarzutu zgłoszonego w piśmie z 8 lutego 2023 r. a dotyczącego braku uprzedniego doręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] wskazując, że był on już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym zakończonym postanowieniem z 24 lutego 2023 r.
Drugim postanowieniem z 13 kwietnia 2023 r. organ rozpatrzył zarzuty zobowiązanego zgłoszone w piśmie z 8 lutego 2023 r. w pozostałym zakresie, tj.: 1) nie uwzględnił zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]; 2) uznał zarzut wygaśnięcia obowiązku za częściowo zasadny – w zakresie należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...], nr [...], nr [...], które zostały w całości wyegzekwowane na podstawie wpłat egzekucyjnych z roku 2023 i w tym zakresie umorzył postępowanie egzekucyjne oraz tytułami wykonawczymi nr [...], [...], które zostały częściowo pokryte wpłatami egzekucyjnymi z 2022 i 2023 roku; 3) uznał za bezzasadny zarzut wygaśnięcia obowiązku w odniesieniu do pozostałej części należności objętych tytułami wykonawczymi nr: [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...].
Co ma również zdaniem Sądu istotne znaczenie – oba ww. rozstrzygnięcia organu z 24 marca 2023 r. oraz z 13 kwietnia 2023 r. doręczono zobowiązanemu w jednej przesyłce.
Dalej zaś, jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia Prezesa ZUS z 12 czerwca 2023 r., rozstrzygniecie to zostało wydane w wyniku rozpatrzenia zawartego w piśmie z 5 maja 2023 r. wniosku zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącego postanowienia z 13 kwietnia 2023 r.
W tym miejscu Sąd wskazuje na uwarunkowania prawne mające znaczenie w niniejszej sprawie.
Przede wszystkim, regulację prawną dotyczące instytucji zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym (a konkretnie procesowej formy jego załatwienia) zawierają przepisy art. 34 § 2 i § 3 u.p.e.a. W szczególności, zgodnie z jego § 2 wierzyciel (w niniejszym wypadku ZUS) wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Wreszcie według § 3 omawianego przepisu, na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
Powyższą regulację u.p.e.a. należy stosować z uwzględnieniem treści przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm. ; dalej: u.s.u.s.). Otóż zgodnie z art. 83c u.s.u.s. do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez Zakład jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Z kolei przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Stan prawny niniejszej sprawy – na podstawie odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. – uzupełniają wreszcie przepisy ogólnej procedury administracyjnej. Jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy można więc wskazać, że od postanowienia ZUS w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (występującego jako wierzyciel) przysługuje środek w postaci wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przy tym termin do jego wniesienia wynosi 7 dni. Mając zaś na uwadze zawarte w art. 18 u.p.e.a. odesłanie, należy do niego odpowiednio stosować przepisy K.p.a. dotyczące środków zaskarżenia w toku instancji administracyjnych.
W szczególności należy zaakcentować, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej postanowienia ZUS w sprawie zarzutów wydanego na podstawie art. 34 u.p.e.a. nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z wniosku wynika, że zobowiązany nie jest zadowolony z wydanego postanowienia.
W uproszczeniu można zatem stwierdzić, że podstawowym warunkiem materialnym omawianego środka jest uzewnętrznienie przez zobowiązanego niezadowolenia z konkretnie określonego postanowienia (w przedmiocie zarzutów).
Nie ulega zatem wątpliwości, że przed przejściem do rozpoznania środka prawnego zobowiązanego (zarówno pod kątem jego procesowej dopuszczalności jak i merytorycznej zasadności) konieczne może okazać się przeprowadzenie przez organ określonych czynności procesowych, poprzez które prawidłowo oceni jego zachowanie. W szczególności organ będzie zobligowany nadać właściwe znaczenie prawne działaniom podejmowanym przez zobowiązanego, gdyby okazało się że nie mogą one zostać jednoznacznie zakwalifikowane.
Nie można więc stracić z pola widzenia, że – zdaniem Sądu - rozpoznany przez Prezesa ZUS środek prawny zobowiązanego na pewno nie był jednoznaczny co do swojej treści. W piśmie z 5 maja 2023 r. ("wniosku w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy") zobowiązany formalnie odniósł się do postanowienia ZUS z 13 kwietnia 2023 r. wskazując równocześnie na jego sygnaturę (Znak: 430000/71/500/E/2023/RED-1). Z kolei w aspekcie materialnym zobowiązany niedwuznacznie nawiązał do postanowienia ZUS z 24 marca 2023 r. Zakwestionował bowiem rozstrzygnięcie ZUS na mocy którego stwierdzono "niedopuszczalność" zarzutów. Poza tym postanowieniu zarzucił to, iż wydane zostało z "naruszeniem przepisu art. 34 § 2 pkt 3a u.p.e.a". A więc nawiązał do merytorycznej treści postanowienia ZUS z 24 marca 2023 r. w przedmiocie niedopuszczalność zarzutu zgłoszonego w piśmie z 8 lutego 2023 r. a dotyczącego braku uprzedniego doręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] (które zostało mu doręczone w tej samej przesyłce co postanowienie z 13 kwietnia 2023 r.).
Dlatego też biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu, na etapie postępowania zakończonego zaskarżonym rozstrzygnięciem Prezesa ZUS z 12 czerwca 2023 r. nie dochowano standardów prawidłowego procedowania.
W szczególności naruszono generalną dyrektywę procesową w zakresie należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Omawiana dyrektywa zwana "ogólną zasadą informowania" znajduje pełne zastosowanie nie tylko w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego ale także – poprzez odesłanie zawarte we wspomnianym wyżej art. 18 u.p.e.a. także na płaszczyźnie czynności procesowych postępowania egzekucyjnego. Jej adresatami są w szczególności organy podejmujące wszelkie władcze czynności wobec zobowiązanego (w tym naturalnie czynności orzecznicze).
Zgodnie z treścią art. 9 k.p.a. organy administracji powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Odnosząc to do niniejszego przypadku, należy zwrócić uwagę, że wobec zaistniałej niejednoznaczności pisma procesowego zobowiązanego z 5 maja 2023 r. Prezes ZUS powinien wezwać go do doprecyzowania, czy stanowi ono środek zaskarżenia postanowienia ZUS z 24 marca 2023 r. czy też postanowienia ZUS z 13 kwietnia 2023 r. czy też intencją zobowiązanego było zaskarżenie obu tych postanowień.
W związku z powyższym Sąd uznał, że Prezes ZUS wydał zaskarżone postanowienie z 12 czerwca 2023 r. przedwcześnie, z naruszeniem art. 9 K.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś sprawia, że treść takiego rozstrzygnięcia nie poddaje się kontroli Sądu pod względem jego zgodności z przepisami prawa. Uniemożliwia także odniesienie się do sformułowanych zarzutów skargi.
Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną i nada właściwe – jednoznaczne - znaczenie środkowi procesowemu zawartemu w piśmie zobowiązanego z 5 maja 2023 r., a następnie podejmie przewidziane prawem kroki prawne celem nadania mu odpowiedniego biegu.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego uprawnia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.