III SA/Wr 259/25

III SA/Wr 259/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Kamila Paszowska-Wojnar /sprawozdawca/
Katarzyna Borońska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 252 ust. 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie sędzia WSA Anetta Chołuj, sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji C.1 z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 18 marca 2025 r., nr SKO 4020.2.2025 w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2022 r. oraz ustalenie do zwrotu kwoty dotacji i określenie terminu naliczania odsetek za zwłokę oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Po przeprowadzeniu przez Prezydenta Wrocławia (dalej: organ I instancji) kontroli prawidłowości pobrania dotacji za 2022 r. w Publicznej Szkole Policealnej C. we W. (dalej: Szkoła), prowadzonej przez Fundację C.1 z siedzibą w S. (dalej: Fundacja, skarżąca, strona, strona skarżąca), w protokole kontroli z dnia 12 lipca 2023 r. stwierdzono, że Fundacja podała w informacjach miesięcznych o aktualnej liczbie uczniów oraz w systemie Obsługa Dotacji Placówek Niepublicznych jako uprawnionych do dotacji:
- w poszczególnych miesiącach 2022 r. – 39 osób, w tym 5, które nie posiadały zaświadczeń lekarskich i 34 osoby, dla których zaświadczenia lekarskie zostały wystawione po dniu ich wpisania do księgi słuchaczy, to jest osoby, które nie powinny być przyjęte do Szkoły i nie powinny posiadać statusu słuchacza;
- w lipcu i sierpniu 2022 r. – 78 osób, które uchwałą nr [...] Rady Pedagogicznej Szkoły z dnia 23 czerwca 2022 r., nie zostały promowane na semestr programowo wyższy, a tym samym nie posiadały już statusu słuchacza, natomiast zostały skreślone z listy słuchaczy dopiero w dniu 31 sierpnia 2022 r.
Pismem z dnia 5 września 2024 r. Prezydent Wrocławia zawiadomił Fundację o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dotacji podmiotowej pobranej w nadmiernej wysokości w 2022 r. na prowadzenie Szkoły.
Decyzją z dnia 19 listopada 2024 r. numer 18/2024 Prezydent Wrocławia określił kwotę dotacji podmiotowej niewykorzystanej w 2022 r. przez Szkołę prowadzoną przez Fundację w wysokości 139 975,68 zł, ustalił do zwrotu do budżetu Miasta Wrocławia przez Szkołę prowadzoną przez Fundację kwotę w wysokości 139 976 zł i określił termin naliczania odsetek za zwłokę naliczanych jak dla zaległości podatkowych – od 139 976 zł – od dnia następującego po terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezydent Wrocławia wskazał, że miesięczna liczba słuchaczy zadeklarowana przez Szkołę wynosiła w poszczególnych miesiącach 2022 r. odpowiednio: 52, 41, 70, 99, 98, 98, 98, 71, 104, 104 i 104, łącznie 1038 osób, co uwzględniając jednostkową stawkę dotacji na poziomie 729,04 zł, dało całkowitą kwotę dotacji w wysokości 756 743,52 zł. Podkreślono, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w Szkole w 2023 r. ustalono, iż słuchacze byli przyjmowani do Szkoły mimo braku wymaganych zaświadczeń lekarskich, o których mowa w art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm., dalej jako: u.p.o.). Zastrzeżenie to zostało skierowane zostało względem 9 osób (w tym 4 osób, na które nie została przekazana dotacja), dla których w dokumentacji zgromadzonej przez Szkołę nie znajdowały się zaświadczenia lekarskie o braku przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia praktycznej nauki zawodu oraz 34 osób (w tym 13 osób, na które nie została przekazana dotacja), dla których w dokumentacji zgromadzonej przez Szkołę wprawdzie znajdowały się zaświadczenia lekarskie o braku przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia praktycznej nauki zawodu, jednakże wystawione po dniu wpisania tych osób do księgi słuchaczy. Zwrócono przy tym uwagę, że opisane wyżej zaświadczenie wymagane jest już na etapie rekrutacji, stąd nie można zaakceptować wyjaśnień Fundacji, że zaświadczenia te były dostarczane z opóźnieniem ze względu na czas oczekiwania na wizytę lekarską, ponieważ kandydat nie posiadający takiego zaświadczenia nie powinien być w ogóle przyjęty do Szkoły, a tym bardziej uczestniczyć w zajęciach i zostać wskazany do dotacji. Podkreślono przy tym, że postanowienia Statutu Szkoły, które pozwalają na dostarczenie zaświadczenia lekarskiego już w trakcie nauki, są niezgodne z art. 134 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Wobec tego, zdaniem organu I instancji łącznie 26 słuchaczy zostało nieprawidłowo wskazanych do dotacji, co przy jednostkowej stawce dotacji wynoszącej 729,04 zł, daje kwotę 26 245, 44 zł.
W dalszej części uzasadnienia tej decyzji wskazano, że 78 słuchaczy Szkoły nie promowano w czerwcu 2022 r. ma semestr programowo wyższy, lecz zostali oni wskazani do dotacji za miesiące lipiec i sierpień, gdyż skreślenie z listy słuchaczy nastąpiło dopiero z dniem 31 sierpnia 2022 r., a jednocześnie żadnemu z nich nie wyznaczono egzaminu w terminie dodatkowym oraz żaden z nich nie złożył wniosku o powtarzanie semestru. Prezydent Wrocławia nie przychylił się do argumentacji strony, że z racji tego, iż rok szkoły trwa od 1 września do 31 sierpnia, osoby, które nie uzyskały promocji, podobnie jak osoby, które ją uzyskały, formalnie pozostają słuchaczami do dnia 31 sierpnia, z którym to dniem następuje ich skreślenie z listy słuchaczy, co według strony jest zgodne z art. 94 u.p.o. W ocenie organu I instancji dyrektor szkoły nie może odkładać w czasie czynności skreślenia z listy słuchaczy i decyzja skreślająca z listy słuchaczy powinna była zostać wydana już w czerwcu. Wskazano, że beneficjentem dotacji może być wyłącznie słuchacz, wobec którego szkoła realizuje funkcję kształcenia, wychowania i opieki, a brak promocji przy jednoczesnym braku wniosku o powtarzanie semestru oznacza, że szkoła przestaje pełnić funkcję edukacyjną. Zdaniem organu przyjęcie przeciwnego stanowiska oznaczałoby, że jedynym kryterium decydującym o przyznaniu dotacji jest wyłącznie pozostawanie na liście słuchaczy, co spotkało się z utrwaloną dezaprobatą orzecznictwa sądów administracyjnych.
Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, SKO, Kolegium), zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 18 marca 2025 r. numer SKO 4020.2.2025 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu powyższej decyzji powołano się m.in. na treść art. 126, 252 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm., dalej jako u.f.p.), art. 25 ust. 3, art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. 2017 poz. 2203 ze zm., dalej jako: u.f.z.o.) oraz § 3 ust. 1 uchwały nr LXIII/1446/18 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 13 września 2018 r. w sprawie dotacji udzielanych publicznym i niepublicznym przedszkolom, szkołom i placówkom oświatowym orz innym formom wychowania przedszkolnego prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2018 r., poz. 4598 ze zm.). Wskazano, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i Fundacja tego nie kwestionuje, a jedynie jego ocenę, związaną z nieprawidłową jej zdaniem interpretacją przepisów prawa materialnego. Kolegium nie podzieliło stanowiska Fundacji, zgodnie z którym w sprawie zwrotu dotacji nie jest dopuszczalne weryfikowanie spełnienia przyjęcia słuchacza do szkoły, a organ powinien ograniczyć się wyłącznie do stosowania regulacji u.f.z.o. Zdaniem organu prowadzi to do absurdalnego wniosku, że o zasadności przyznania dotacji przesądza wyłącznie sam wpis w księdze słuchaczy, co nie znajduje potwierdzenia w orzecznictwie sądów administracyjnych (powołano się m.in. na wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r. w sprawie I GSK 1564/18). Dalej przytoczono brzmienie przepisu art. 136 ust. 1 pkt 2 u.p.o., stwierdzając, że jednym z kryteriów przyjęcia do Szkoły jest legitymowanie się stosownym zaświadczeniem lekarskim i brak takiego zaświadczenia oznacza, że dana osoba nie powinna zostać przyjęta do szkoły i w konsekwencji nie powinna uzyskać statusu słuchacza, od którego zależy możliwość uzyskania dotacji. Odnośnie drugiej spornej kwestii, dotyczącej pobierania dotacji w lipcu i sierpniu 2022 r. na osoby, które nie zostały promowane na wyższy semestr, organ zauważył, że Fundacja błędnie utożsamia okres posiadania statusu słuchacza z czasem trwania semestru czy roku szkolnego, ponieważ okresy te nie zawsze się pokrywają. W sytuacji nie otrzymania promocji na wyższy semestr i jednocześnie nie wyrażenia zgody na powtarzanie semestru, edukacja w szkole dobiega końca i nie ma sensu utrzymywania statusu słuchacza w stosunku do osoby, co do której wiadomo, że nie będzie pobierał nauki w kolejnym semestrze. W ocenie organu przepis art. 94 u.p.o., wbrew temu, co twierdzi Fundacja, nie jest wyznacznikiem okresu objęcia osób które nie uzyskały promocji na semestr programowo wyższy, statusem słuchacza. Powyższe zdaniem organu odwoławczego potwierdza i dopełnia treść art. 44z ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 881, 1019 ze zm., dalej jako: u.s.o.). Następnie organ ten wskazał, że skutek prawny w postaci promocji albo braku promocji na wyższy semestr, z którą powiązany jest status słuchacza, następuje z mocy prawa, a wszystkie podejmowane następnie czynności (zarówno przez radę pedagogiczną, jak i dyrektora szkoły) mają charakter deklaratoryjny. Organ zauważył, że przepis art. 44z ust. 2 u.s.o. nie precyzuje w jakim terminie należy wydać decyzję o skreśleniu z listy słuchaczy ale nie oznacza to, że taki termin nie obowiązuje, ponieważ z zestawienia art. 44z ust. 4 i ust. 3 u.s.o. wynika, że powinno to nastąpić niezwłocznie, po upływie 7 dni od podjęcia stosownej uchwały przez radę pedagogiczną, o ile nie wpłynął w tym czasie wniosek o powtarzanie semestru, przy czym decyzja dyrektora nie ma charakteru uznaniowego, a stanowi wykonanie uchwały rady pedagogicznej. Wobec tego dany słuchacz, który nie uzyskał promocji na wyższy semestr, co do zasady posiada status słuchacza jeszcze przez okres 7 dni od dnia podjęcia w tym przedmiocie uchwały, chyba, że zostanie pozytywnie rozpoznany jego wniosek o powtarzanie semestru (kiedy to status słuchacza zostaje utrzymany). W niniejszej sprawie uchwała Rady Pedagogicznej została podjęta w dniu 23 czerwca 2022 r., a zatem bieg tego terminu rozpoczął się w dniu 24 czerwca 2022 r. i upłynął z końcem dnia 30 czerwca 2022 r. W tej sytuacji organ stoi na stanowisku, że bez znaczenia pozostaje fakt, iż decyzje skreślające słuchaczy z listy zostały wydane we wrześniu 2022 r., wskazując na ich skreślenie z dniem 31 sierpnia 2022 r. Zatem łącznie 78 słuchaczy Szkoły nie mogło zostać wskazanych do dotacji za lipiec i sierpień 2022 r. Dalej organ II instancji przedstawił wyliczenie kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako pobranej w nadmiernej wysokości oraz przedstawił sposób naliczania odsetek od tej dotacji, wskazując końcowo, że odsetki winny być naliczane w terminie 15 dni od dnia doręczenia "niniejszej" decyzji, rozumianej jako decyzji Kolegium. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego nieprawidłowego uzasadnienia decyzji organu I instancji (podnoszono brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa), SKO stwierdziło, że zarzut ten zasadniczo należy podzielić ale nie wpływa to na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Zdaniem Kolegium uzasadnienie decyzji organu I instancji pozwala na odczytanie sposobu rozumowania organu I instancji i nie pozostawia wątpliwości, że sprawa została w sposób należyty rozpoznana i rozstrzygnięta.
W skardze na tę decyzję strona wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 19 listopada 2024 r. i umorzenie postępowania (ewentualnie uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:
1. naruszenie prawa proceduralnego, a to art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. poprzez błędne rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji, a także dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że dotacja podlega zwrotowi jako dotacja niewykorzystana, co wynika także z uzasadnienia skarżonej decyzji;
2. naruszenie prawa materialnego, a to:
- art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 25 ust. 3 u.f.z.o. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że kwota wskazana w decyzji Prezydenta Wrocławia podlega zwrotowi jako dotacja nadmiernie pobrana;
- art. 94 u.p.o. w zw. z art. 44z u.s.o. poprzez ich błędną interpretację skutkującą uznaniem, że dyrektor szkoły nieprawidłowo dokonał skreślenia słuchaczy z dniem 31 sierpnia 2022 r.
W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że rozstrzygnięcie Kolegium jest wadliwe, gdyż odnosi się do dotacji "niewykorzystanej", a nie do dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, co narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a., a także wprowadza dysonans z przytoczoną podstawą prawną w postaci art. 252 u.f.p. Ponadto w treści uzasadnienia znajdują się ustalenia, które nie odnoszą się do przedmiotu sprawy, dotyczące kwestii niewykorzystania dotacji do końca roku budżetowego.
Zdaniem skarżącej, prawo do uzyskania należnej dotacji reguluje art. 25 ust. 3 u.f.z.o., określający warunki otrzymania dotacji dla konkretnej jednostki oświatowej, co oznacza, że do otrzymywania dotacji nie mają zastosowania przepisy u.p.o. dotyczące zasad rekrutacji słuchaczy do szkół ponadpodstawowych, z których wynika m.in. obowiązek posiadania zaświadczenia lekarskiego przez słuchaczy. Powyższe w ocenie strony czyni niezasadnym stwierdzenia organu I instancji o nieprawidłowości w zakresie przyjmowania słuchaczy do Szkoły oraz wykazywania ich do dotacji. Strona powołała się również na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1129/21 (w którym Sąd ten wyraził pogląd, że przepisy art. 26 ust. 2 i 3 u.f.z.o. dają prawo do ubiegania się o dotację niezależnie od brzmienia regulacji wynikających z u.p.o., dotyczących zasad rekrutacji słuchaczy do szkół ponadpodstawowych, z których wynikał m.in. obowiązek posiadania stosownego zaświadczenia lekarskiego), uznając jednocześnie, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 10 listopada 2023 r. (sygn. akt I GSK 1438/21) nie jest dominujące.
W zakresie uznania przez organ I instancji, iż słuchacze niepromowani na semestr programowo wyższy w dniu 23 czerwca 2022 r. powinni być skreśleni w czerwcu 2022 r. (zatem w lipcu i sierpniu nie powinni być uznani za słuchaczy Szkoły i wykazani do dotacji), w ocenie strony stanowisko to nie jest zasadne, ponieważ jest sprzeczne z treścią przepisu art. 94 u.p.o.. Strona zwróciła uwagę, że uchwały promocyjne w semestrze wiosennym podejmowane są w czerwcu po zakończeniu zajęć, a ich wykonanie w stosunku do osób niepromowanych w postaci skreślenia następuje w dniu końca semestru, tj. 31 sierpnia, zatem słuchacz, który uzyskał promocję na semestr wyższy w czerwcu pozostaje formalnie słuchaczem semestru niższego do dnia końca semestru, czyli do dnia 31 sierpnia, zatem słuchacz niepromowany pozostaje również słuchaczem szkoły do dnia końca semestru. Powyższe zdaniem strony ma zapewnić słuchaczom ciągłość edukacji. Strona zaznaczyła, że zgodnie z treścią uchwał w sprawie zatwierdzenia wyników klasyfikacji i promowania słuchaczy, słuchacze, którzy nie otrzymali promocji, zostają skreśleni z dniem 31 sierpnia, co pozostaje w zgodzie z regulacją art. 94 u.p.o. Dodatkowo strona wskazała, że art. 44z u.s.o. nie wskazuje daty, z jaką należy podjąć decyzję o skreśleniu słuchacza, który nie otrzymał promocji na semestr programowo wyższy. To, że nie może to być data podjęcia uchwały klasyfikacyjnej, można wywieść jej zdaniem chociażby z brzmienia ust. 3 i 4 tego artykułu, z których wynika uprawnienie słuchacza do złożenia wniosku o wyrażenie zgody na powtarzanie semestru w terminie 7 dni od dnia podjęcia uchwały, co oznacza, że uznanie przez organ, iż skreślenie słuchacza powinno nastąpić w terminie 7 dni od podjęcia uchwały, nie znajduje uzasadnienia w treści przepisów prawa. Mając to na uwadze, strona uznała, że dyrektor Szkoły w sposób prawidłowy dokonywał skreśleń, a osoby niepromowane do dnia 31 sierpnia posiadały status słuchaczy, a zatem pobrana na nich dotacja była należna, szczególnie, że z treści uchwały rady pedagogicznej wynika, że wchodzi ona w życie z dniem 31 sierpnia 2022 r, co wyklucza możliwość wcześniejszego wydania przez dyrektora Szkoły decyzji w przedmiocie skreślenia. Odmienna ocena dokonana przez organ w ocenie strony skarżącej narusza treść przepisu art. 94 u.p.o. oraz art. 44z u.s.o.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.).
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał skargę za bezzasadną.
Stosownie do treści art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Kwoty dotacji podlegające zwrotowi, w przypadku o którym mowa w wyżej wskazanym przepisie, stanowią nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym (art. 60 u.f.p.).
Zarzuty skargi odnoszą się do możliwości zakwestionowania przez organ samorządowy kwalifikacji uczniów (spełnienia przez nich wymogów formalnych w postaci zaświadczenia lekarskiego aby być przyjętymi do Szkoły), co ma wpływ na wysokość przyznawanej dotacji oświatowej. Ponadto zarzuty dotyczyły nieprawidłowego zdaniem strony uznania, że dotacja za lipiec i sierpień 2022 r. na osoby, które nie zostały promowane na wyższy semestr, została przez nią nadmiernie pobrana.
W zakresie pierwszej z powyższych kwestii, Sąd w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyroku z dnia 10 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK 1438/22, którego poszczególne stwierdzenia zostaną przytoczone Otóż w wyroku tym wskazano, że z art. 126 u.f.p. wynika, iż dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Z kolei przepis art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. stanowi, że dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Natomiast dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3 omawianego przepisu). W kontroli wykorzystania dotacji nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, że stanowią one środki publiczne, te zaś pozyskiwane są w głównej mierze z danin publicznych, w tym z podatków (art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 5 ust. 2 pkt 1 u.f.p.). Ponadto zauważenia wymaga, że w ustawowej definicji dotacji jest mowa o środkach podlegających szczególnym zasadom rozliczania i które przeznaczone są na zadania publiczne. Powyższe oznacza więc, że dotacja nie jest przewidziana na użycie jej w dowolny sposób, lecz zarówno jej przekazanie, jak też wykorzystanie winno pozostawać w ścisłym związku z zadaniem publicznym. Kształcenie zawodowe w przedmiotowej szkole niepublicznej jest zadaniem publicznym. Zatem uczeń w tej szkole powinien legitymować się orzeczeniem o braku przeciwwskazań lekarskich do podjęcia praktycznej nauki zawodu, gdyż zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 2 u.p.o., taki jest warunek przyjęcia kandydata do tej placówki.
Skoro zatem, jak ustaliły organy, niektóre osoby w przedmiotowej szkole nie spełniały wymogu dla przyjęcia ich w poczet uczniów, to nie powinny one być uwzględniane pośród uczniów, na których przysługuje dotacja. Przyjęcie do szkoły prowadzącej kształcenie w praktycznej nauce zawodu nie jest bowiem całkowicie dowolne, lecz jest uzależnione od spełnienia określonych warunków określonych w przepisach rangi ustawowej. Zasadą ogólną w przypadku finansowania zadań publicznych z zakresu oświaty jest, że wysokość środków przekazywanych do jednostek samorządu terytorialnego tytułem części oświatowej subwencji ogólnej, jak też dotacji do podmiotów bezpośrednio prowadzących placówki oświatowej, obliczana jest w oparciu o liczbę uczniów/podopiecznych/słuchaczy. W przypadku gdy do skalkulowania kwoty dotacji beneficjent podał zawyżoną liczbę uczniów, to część środków publicznych stanowi dotację pobraną w nadmiernej wysokości, w rozumieniu art. 252 ust. 3 u.f.p. Do sytuacji takiej dochodzi m.in. wówczas, gdy dotacja dla placówki oświatowej obliczana jest per capita, a osoby w związku z którymi przysługiwać ma dotacja, nie spełniają warunków formalnych do objęcia ich danym rodzajem kształcenia.
Zgodnie z art. 136 ust. 1 u.p.o. na semestr pierwszy klasy I publicznej szkoły policealnej przyjmuje się kandydatów, którzy:
1) posiadają wykształcenie średnie lub średnie branżowe;
2) posiadają zaświadczenie lekarskie, o którym mowa w art. 134 ust. 1 pkt 2 (zawierające orzeczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia praktycznej nauki zawodu, wydane zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy - Dz.U. z 2022 r. poz. 437). Brak stosownego zaświadczenia lekarskiego u osoby, która została przyjęta do przedmiotowej szkoły, powoduje, że osoba taka nie powinna być uczniem tej szkoły.
NSA w powyższym wyroku wskazał na treść art. 26 ust. 2 u.f.z.o., z którego wynika, że podstawą obliczenia wysokości dotacji dla niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, jest liczba uczniów. Status ucznia w przedmiotowej szkole stanowi istotną okoliczność dla ustalenia, czy i w jakiej kwocie przysługuje dotacja oświatowa. Wysokość dotacji zależy bowiem od ustalenia, ilu jest uczniów i kto za takiego ucznia może być uznany. Z kolei z brzmienia art. 2 pkt 33 u.f.z.o. wynika, że przez ucznia należy rozumieć także słuchacza szkoły dla dorosłych, branżowej szkoły II stopnia i szkoły policealnej oraz dziecko korzystające z wychowania przedszkolnego. Jeżeli jednym z warunków przyjęcia do przedmiotowej szkoły, czyli warunkiem bycia uczniem tej szkoły, jest spełnienie przesłanki określonej w art. 134 ust. 1 pkt 2 u.p.o., czyli posiadanie stosownego zaświadczenia lekarskiego, pobrania dotacji w określonej kwocie nie należy ograniczyć wyłącznie do okoliczności wymienionych jedynie w art. 26 ust. 2 i ust. 3 u.f.z.o. Dotacja jest bowiem udzielana z przeznaczeniem na finansowanie kształcenia w danej szkole o określonym profilu (w tym przypadku praktyczna nauka zawodu), a zatem powinna być przekazana wyłącznie na ucznia, który spełnia warunki do takiego kształcenia, a nie na jakąkolwiek osobę wpisaną na listę uczniów i potwierdzającą swoje uczestnictwo w zajęciach podpisem na liście obecności. Badanie zatem, czy osoba figurująca w rozliczeniu dotacji jako uczeń spełniała kryteria do bycia uczniem szkoły, uważać należy za doniosły element stanu faktycznego w ramach kontroli zasadności przyznania dotacji.
Należy podkreślić, iż zadaniem prowadzącego placówkę oświatową jest takie udokumentowanie prawa do przyznania dotacji oświatowej, aby jej przyznanie nie budziło żadnych wątpliwości jednostki samorządu terytorialnego. Konsekwencje niewywiązania się z tych obowiązków obciążają stronę skarżącą.
Jak wynika z akt sprawy, w dokumentacji zgromadzonej przez Szkołę w przypadku 5 osób wskazanych do dotacji brak było zaświadczeń lekarskich o braku przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia praktycznej nauki zawodu, natomiast w przypadku 21 osób wskazanych do dotacji wprawdzie znajdowały się stosowne zaświadczenia lekarskie, jednakże wystawione po dniu wpisania tych osób do księgi słuchaczy. Skoro osoby te w przedmiotowej szkole nie spełniały wymogu przyjęcia ich w poczet uczniów, to nie powinny one być uwzględnione pośród uczniów, na których przysługuje dotacja. Przyjęcie bowiem do szkoły prowadzącej kształcenie w praktycznej nauce zawodu nie jest bowiem całkowicie dowolne, lecz jest uzależnione od spełnienia określonych warunków określonych w przepisach rangi ustawowej. Tym samym zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego w powyższym zakresie należy uznać za bezzasadne.
Nie sposób także podzielić zarzutów skargi odnoszących się do kwestii uznania dotacji za lipiec i sierpień 2022 r. za nadmiernie pobraną z uwagi na brak promowania 78 osób ma semestr programowo wyższy w sytuacji, w której skreślenie tych osób z listy słuchaczy nastąpiło dopiero z dniem 31 sierpnia 2022 r., a jednocześnie żadnemu z nich nie wyznaczono egzaminu w terminie dodatkowym oraz żaden z nich nie złożył wniosku o powtarzanie semestru.
Sąd w pełni zgadza się z argumentacją organów, że Fundacja błędnie utożsamia okres posiadania statusu słuchacza z czasem trwania semestru czy roku szkolnego, a w sytuacji nie otrzymania promocji na wyższy semestr i jednocześnie braku wyrażenia zgody na powtarzanie semestru, edukacja w szkole dobiega końca i nie ma sensu utrzymywania statusu słuchacza w stosunku do osoby, co do której wiadomo, że nie będzie pobierał nauki w kolejnym semestrze. Sąd podziela ocenę organu, że przepis art. 94 u.p.o., nie jest wyznacznikiem okresu objęcia osób które nie uzyskały promocji na semestr programowo wyższy, statusem słuchacza. Zgodnie z treścią tego przepisu, rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku. Przepis ten określa ramy czasowe roku szkolnego i ma charakter organizacyjny, nie przesądza natomiast w żaden sposób kwestii posiadania statusu słuchacza przez daną osobę, którą nie uzyskała promocji na wyższy semestr. W omawianym zakresie słusznie organ powołuje się na brzmienie art. 44z u.s.o., który reguluje omawiane zagadnienie. Jak stanowi ust. 1 tego przepisu, w szkole dla dorosłych, branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, słuchacz otrzymuje promocję na semestr programowo wyższy, jeżeli: 1) ze wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych otrzymał pozytywne semestralne oceny klasyfikacyjne, o których mowa w odrębnych przepisach 2) w przypadku branżowej szkoły II stopnia i szkoły policealnej – przystąpił ponadto do egzaminu zawodowego, jeżeli egzamin ten był przeprowadzany w danym semestrze, z zastrzeżeniem wskazanych tam przepisów. Zgodnie z treścią ust. 2 tego artykułu, słuchacza, który nie otrzymał promocji na semestr programowo wyższy, dyrektor szkoły skreśla, w drodze decyzji, z listy słuchaczy. W myśl ust. 3, w przypadkach losowych lub zdrowotnych, dyrektor szkoły dla dorosłych, branżowej szkoły II stopnia i szkoły policealnej, na pisemny wniosek słuchacza, może wyrazić zgodę na powtarzanie semestru i słuchacz może powtarzać semestr jeden raz w okresie kształcenia w danej szkole, przy czym wniosek ten, zgodnie z ust. 4 omawianego artykułu, słuchacz składa do dyrektora szkoły, nie później niż w terminie 7 dni od dnia podjęcia przez radę pedagogiczną uchwały w sprawie klasyfikacji i promocji słuchaczy. Słusznie wywodzi organ, że skutek prawny w postaci promocji albo braku promocji na wyższy semestr, z którą powiązany jest status słuchacza, następuje z mocy prawa. W przepisie art. 44z ust. 1 określone są bowiem przesłanki otrzymania promocji na kolejny semestr i wskazuje na to wprost zawarte tam jednoznaczne sformułowanie "słuchacz otrzymuje promocję na semestr programowo wyższy, jeżeli (...)". Oznacza to niewątpliwie, że w sytuacji, w której przesłanki te nie zostaną spełnione, słuchacz promocji nie otrzymuje. Nie sposób zatem twierdzić, aby otrzymanie lub nie otrzymanie promocji miało zależeć wyłącznie od podjęcia poszczególnych, następczych w stosunku do tego czynności (uchwała rady pedagogicznej, decyzja dyrektora szkoły). Sąd zauważa, że w przepisie art. 44z ust. 2 u.s.o. istotnie brak jest regulacji, w jakim terminie należy wydać decyzję o skreśleniu z listy słuchaczy. Należy jednak podzielić konstatację organu, że z zestawienia art. 44z ust. 4 i ust. 3 u.s.o. wynika, że powinno to nastąpić niezwłocznie, po upływie 7 dni od podjęcia stosownej uchwały przez radę pedagogiczną, o ile nie wpłynął w tym czasie wniosek o powtarzanie semestru. Wobec tego dany słuchacz, który nie uzyskał promocji na wyższy semestr, z mocy tych przepisów co do zasady posiada status słuchacza (warunkowo) jeszcze przez okres 7 dni od dnia podjęcia w tym przedmiocie uchwały, chyba, że zostanie pozytywnie rozpoznany jego wniosek o powtarzanie semestru (kiedy to status słuchacza zostaje utrzymany). Taka interpretacja omawianego przepisu przedstawiona przez organ jest spójna i zgodna z treścią art. 44z ust. 1 u.s.o., który, jak to wyżej wskazano, w sposób jednoznaczny określa, że otrzymanie promocji na semestr programowo wyższy następuje po spełnieniu określonych tam przesłanek. Należy jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 44z ust. 5 u.s.o., niepełnoletni słuchacz, który nie otrzymał promocji na semestr programowo wyższy, powtarza ten semestr, a zatem tylko w przypadku osoby niepełnoletniej następuje utrzymanie statusu słuchacza pomimo nie otrzymania promocji na wyższy semestr, co stanowi dodatkowy argument za przyjęciem zasadności stanowiska organu.
Skoro zatem w niniejszej sprawie uchwała Rady Pedagogicznej została podjęta w dniu 23 czerwca 2022 r., to bieg powyższego terminu 7 dni rozpoczął się w dniu 24 czerwca 2022 r. i upłynął z końcem dnia 30 czerwca 2022 r. W tej sytuacji Sąd całkowicie podziela wniosek organu, że bez znaczenia pozostaje fakt, iż decyzje skreślające słuchaczy z listy zostały wydane we wrześniu 2022 r., wskazując na ich skreślenie z dniem 31 sierpnia 2022 r. Wobec tego w ocenie Sądu słuszna była ocena organu, że łącznie 78 słuchaczy Szkoły nie mogło zostać wskazanych do dotacji za lipiec i sierpień 2022 r. i dotacja również w tym zakresie została pobrana w nadmiernej wysokości.
Końcowo Sąd wskazuje, że nieuzasadnione były również zarzuty skargi odnoszące się do podnoszonych naruszeń prawa procesowego, a swoje ustalenia i podjęte rozstrzygnięcie organ przedstawił w sposób przekonujący w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności zawarcie w nim kilku stwierdzeń dotyczących kwestii niewykorzystania dotacji (co samo w sobie jest pewną nieprawidłowością) nie zaburza toku rozumowania organu, a uzasadnienie decyzji jest właściwie sformułowane, zawiera przytoczenie i interpretację mających zastosowanie przepisów prawa, wyczerpujące w zakresie istotnych aspektów sprawy, a ponadto przejrzyste i zawiera prawidłową ocenę materiału dowodowego. Nie sposób zatem mówić o naruszeniu przepisu art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a., a tym bardziej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.