III SA/Wr 252/24

III SA/Wr 252/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Kamila Paszowska-Wojnar
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 40 ust. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Sędziowie Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr SKO 4123/5/2024 w przedmiocie określenia wysokości dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za 2019 r. podlegającej zwrotowi wraz z odsetkami i ustalenie terminu naliczania odsetek I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 kwietnia 2024 r. (nr SKO 4123/5/2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez "[...]" Sp. z o.o. w D. - organ prowadzący Prywatną Szkołę Policealną "[...]" w D. (dalej: spółka, strona skarżąca, strona) od decyzji Starosty Dzierżoniowskiego (dalej: organ I instancji, Starosta) z dnia 11 stycznia 2024 r. (nr 01/2024, znak sprawy: AK.1711.9.2022) w sprawie określenia należności z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za 2019 r., utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Jako podstawę prawną swojej decyzji, SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 126 oraz art.168 ust. 4 w zw. z art. 169 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm., dalej: u.f.p.), art. 34, art. 35 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1400, dalej: u.f.z.o.), art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 900).
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Starostwo Powiatowe w Dzierżoniowie w 2019 r. przekazało dotację dla Prywatnej Szkoły Policealnej "[...]" w D. w kwocie 27.093,84 zł. W dniu 18 października 2022 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji administracyjnej dotyczącej określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania admnistracyjnego zakwestionował wszystkie wydatki wskazane do rozliczenia przez organ prowadzący i wydał w dniu 30 stycznia 2023 r. decyzję, w której określił kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2019 r. w wysokości 27.093,84 zł. przypadającą do zwrotu do budżetu Powiatu Dzierżoniowskiego, przez A. K., organ prowadzący Prywatnej Szkoły Policealnej "[...]" w D. wraz z należnymi odsetkami od powyższej kwoty podlegającej zwrotowi, naliczanymi jak dla zaległości podatkowych.
W wyniku postępowania odwoławczego SKO decyzją z 18 maja 2023 r., nr SKO 4123/7/2023 uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego oraz ponownej analizie materiału, Starosta zakwestionował wyłącznie wydatkowanie kwot wynikających z not księgowych dotyczących wynagrodzenia wypłaconego organowi prowadzącemu oraz wynikającego z nich ekwiwalentu i decyzją z dnia 11 stycznia 2024 r., nr 01/2024 (znak sprawy: AK.1711.9.2022), uznał kwotę 1.829,12 zł, wynikającą z przedłożonych 12 not księgowych, za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.
W odwołaniu od powyższej decyzji "[...]" sp. z o.o. w G. zarzuciła naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, w tym m.in. naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie wydanej decyzji bezpośrednio stronie z całkowitym pominięciem prawidłowo umocowanego pełnomocnika.
Po rozpatrzeniu odwołania, SKO zaskarżoną decyzją z 29 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 11 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że poza sporem w niniejszej sprawie jest to, że w 2019 r. organem prowadzącym i jednocześnie Dyrektorem Generalnym Prywatnej Szkoły Policealnej "[...]" w D., była A. K. (przed 14 lutego 2019 r. C.). Bezspornie w 2019 r. Starostwo Powiatowe w Dzierżoniowie przekazało dotację dla Prywatnej Szkoły Policealnej "[...]" w D. w kwocie 27.093,84 zł. W toku postępowania administracyjnego organ I instancji powziął informację o zmianie organu prowadzącego szkołę Prywatną Szkoła Policealna "[...]" w D. w rezultacie porozumienia z dnia 25 listopada 2019 r. Nowym organem prowadzącym stała się z dniem 2 stycznia 2020 r. "[...]" spółka z o.o. w G. W dniu 16 stycznia 2020 r. wydane zostało zaświadczenie o zmianie we wpisie do ewidencji w ww. zakresie. Po powzięciu informacji o zmianie strony, organ I instancji pismem z dnia 9 listopada 2023 r. zawiadomił "[...]" sp. z o.o. w G. o wszczęciu w dniu 18 października 2022 r. postępowania administracyjnego dotyczącego wydania decyzji administracyjnej określającej wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Prywatną Szkołę Policealną "[...]" w D. Ponadto zawiadomił A. K. o braku przymiotu strony prowadzonego postępowania. Decyzja organu I instancji została skierowana do Spółki.
W dalszej części uzasadnienia SKO podkreśliło, że spór w sprawie dotyczy należności z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przypadającej do zwrotu w kwocie 1.829,12 zł wraz z odsetkami oraz braku prawidłowego doręczenia decyzji, tj. z pominięciem umocowanego pełnomocnika – B. G.
Kolegium wskazało, że nie ulega wątpliwości, że - pomimo złożenia przez pełnomocnika Spółki z o.o. "[...]" w G. do akt sprawy prowadzonej przez organ I instancji dokumentu pełnomocnictwa - zaskarżoną decyzję doręczono bezpośrednio spółce z o.o. SKO podkreśliło jednak, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że jeżeli organ doręczy decyzję bezpośrednio stronie, a nie jej pełnomocnikowi, a pomimo tego strona - działając przez pełnomocnika - wniesie odwołanie od takiej decyzji i to w terminie, to nie można uznać, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego i nie istnieje w tym obrocie (por. NSA w wyroku z dnia 21 grudnia 2011 r., I OSK 1171/11). Doręczenie decyzji organu I instancji Spółce z o.o. "[...]" z siedzibą w G. naruszało art. 40 § 2 k.p.a., gdyż pominięto pełnomocnika, przy czym – jak podkreśliło SKO, adres pełnomocnika jest taki sam, jak odwołującej się. W tym przypadku, w ocenie SKO, naruszenie przepisu prawa procesowego nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż Spółka z o.o. nie poniosła negatywnych skutków błędnego doręczenia decyzji przez organ I instancji i nie była ograniczona w swoich prawach. Pełnomocnik strony sporządziła i wniosła w jej imieniu odwołanie od decyzji Starosty. W takiej sytuacji naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. nie mogło zostać zakwalifikowane, jako skutkujące stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania. Odmienny pogląd prowadziłby do niekorzystnych skutków dla strony, która nie poniosła ujemnych następstw naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., przejawiających się w zamknięciu jej drogi do zaskarżenia w trybie instancji rozstrzygnięcia, z którym się nie zgadza.
Zdaniem Kolegium, zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu w sposób kompleksowy postępowania dowodowego. Motywy oraz tok rozumowania organu I instancji zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący, dając Spółce możliwość ustalenia zajętego przez organ stanowiska, również w kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniu. W ocenie SKO, wynagrodzenie dyrektora placówki oświatowej (w zakresie, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.f.z.o.) może być udokumentowane notą księgową. Jednak – jak podkreśliło SKO, powołując się na wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 1660/18 - wynagrodzenie należne osobie prowadzącej szkołę i pełniącej funkcję dyrektora tej szkoły powinno być przez ten podmiot tak określone i udokumentowane, by organy dotacyjne mogły dokonać kontroli prawidłowości wydatkowania przyznanej na ten cel dotacji, w ramach kompetencji przyznanych im przepisami prawa. W związku z tym, że A. K. nie wyjaśniła istniejących wątpliwości związanych z przedłożonym do rozliczenia wydatkiem, nie załączyła również wydruków historii konta bankowego potwierdzającego wypłatę środków pozwalających na dokonanie wypłaty kwot wynagrodzenia wynikających z przedłożonych do kontroli not księgowych, nie załączyła innych dokumentów, które potwierdzałyby poniesienie wydatków bieżących wynikających z realizacji zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, w opinii Kolegium należy uznać kwotę 1.829,12 zł za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.
W skardze do Sądu C. sp. z o.o. w G. (wcześniej działająca pod nazwą T. sp. z o.o.) zarzuciła:
- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., poprzez zaakceptowanie przez Kolegium sposobu doręczenia decyzji organu I instancji; doręczenie decyzji Starosty Dzierżoniowskiego nastąpiło bezpośrednio stronie z pominięciem prawidłowo ustanowionego pełnomocnika;
2) art. 6 i 8 k.p.a., poprzez usankcjonowanie przez Kolegium faktu, iż organ I instancji nie wskazał konkretnego przepisu prawa, na podstawie którego zakwestionował wydatkowanie kwot wynikających z not księgowych. Starosta Dzierżoniowski uznał kwotę wynikającą z not wewnętrznych tj. 1.829,12 zł za dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Dodatkowo organy obu instancji bezsprzecznie naruszyły również art. 8 § 2 k.p.a. odstępując bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, poprzez nieuwzględnienie wydatków bieżących poczynionych przez stronę na rzecz szkół, poprzez podważenie wynagrodzenia dokumentowanego wewnętrzną notą księgową;
3) art. 7, 8 i 11 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i nieuwzględnienie, przez Kolegium, w orzekaniu wyjaśnień składanych w toku postępowania;
4) art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, wyrażające się chociażby w nieustosunkowaniu się i braku odpowiedniej argumentacji prawnej do szeregu wyjaśnień zaprezentowanych przez stronę chociażby w odwołaniu od decyzji organu I instancji;
5) art. 81a k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., zgodnie bowiem z art. 81a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości, co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony;
6) art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji od strony faktycznej i prawnej, poprzez zawarcie w decyzji Kolegium zbyt ogólnych, nieuargumentowanych od strony prawnej twierdzeń, poprzez nieodniesienie się do treści złożonego odwołania i pominięcie kluczowych i istotnych jego fragmentów w procesie podejmowanej decyzji, w tym pominięcie podniesionej przez skarżącą argumentacji prawnej w odwołaniu od decyzji organu I instancji w pełnym zakresie, co łącznie uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organów obu instancji i zrozumienie tych motywów, uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji oraz prowadzi do naruszenia interesu skarżącej;
- naruszenie prawa materialnego, przez dokonanie błędnej subsumcji oraz niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe w zw. z art. 35 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji podważenie wydatków bieżących poczynionych na wynagrodzenie (tj. wynagrodzenie dokumentowane notą księgową);
2) art. 251 ust. 4 u.f.p., poprzez błędną wykładnię i niewzięcie przez organ I instancji pod wzgląd faktu, iż wykorzystanie dotacji oświatowej następuje również poprzez realizację celów wskazanych w tych przepisach - organ II instancji zaakceptował milcząco ten stan rzeczy;
3) art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. w wyniku niewłaściwego zastosowania; Kolegium, w ślad za organem I instancji, stwierdziło, że strona wykorzystała część dotacji w kwocie 1.829,12 zł niezgodnie z przeznaczeniem.
Mając powyższe na względzie strona skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez SKO, a w przypadku niewstrzymania wykonania decyzji przez Kolegium o wstrzymanie jej wykonania przez Sąd, zasądzenie kosztów procesu od organu administracyjnego na rzecz Skarżącej wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. SKO, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreśliło, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej doręczenie decyzji stronie, zamiast jej pełnomocnikowi, powoduje, że decyzja taka weszła jednak do obrotu prawnego (tak w wyrokach WSA: w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2019 r., II SA/Gd 6/19, w Warszawie z dnia 14 stycznia 2016 r., IV SA/Wa 2337/15, NSA z dnia 1 października 2013 r.: II GSK 796/12, II GSK 795/12, II GSK 794/12). Jak wynika z powyższych orzeczeń, sam fakt doręczenia decyzji organu I instancji stronie, a nie jej pełnomocnikowi, w sytuacji gdy nie pociągnęło to za sobą negatywnych dla niej skutków prawnych, ponieważ pozwoliło na wniesienie odwołania przez pełnomocnika strony skarżącej we właściwym terminie, stanowi, co prawda, naruszenie art. 40 § 2 k.p.a., nie daje jednak podstawy do przyjęcia, że ta decyzja nie weszła do obrotu prawnego (jest decyzją nieistniejącą).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wykazała, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W sprawie bezsporna pozostaje okoliczność, że wydana w I instancji decyzja Starosty Dzierżoniowskiego z 11 stycznia 2024 r. w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2019 r., przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu Dzierżoniowskiego została doręczona bezpośrednio Spółce.
Nie ulega także wątpliwości, że Spółka w dniu 13 grudnia 2023 r. ustanowiła pełnomocnika w osobie B. G. do reprezentowania jej w sprawie nr AK.1711.9.2022 przed Starostą Dzierżoniowskim w tym do sporządzenia, wniesienia i popierania odwołania od ewentualnej decyzji oraz do reprezentowania spółki w przedmiotowej sprawie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Wałbrzychu. W pełnomocnictwie wskazano adres pełnomocnika: B. G. "ul. [...]", [...]-[...] G.
Decyzja organu I instancji została zatem doręczona Spółce z pominięciem pełnomocnika. Organ II instancji uznał, że nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia odwołania okoliczność pominięcia pełnomocnika Spółki i doręczenia decyzji I instancji stronie skarżącej, a nie ustanowionemu pełnomocnikowi, bowiem strona skarżąca skutecznie wniosła odwołanie i nie poniosła tym samym negatywnych skutków naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. W konsekwencji SKO rozpatrzyło odwołanie i utrzymało w mocy decyzję Starosty.
W ocenie Sądu, wskutek doręczenia decyzji wydanej w I instancji bezpośrednio Spółce, z pominięciem jej pełnomocnika, w sprawie doszło do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Organ II instancji przyjął wadliwie, że powyższa okoliczność nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia odwołania.
Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że problematyka dotycząca skutków prawnych pominięcia przy doręczeniu rozstrzygnięcia ustanowionego przez stronę pełnomocnika wywoływała rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Zgodnie z pierwszym z prezentowanych stanowisk, ocena skutków pominięcia pełnomocnika, w każdym przypadku zależy od okoliczności konkretnej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu wpływu tego uchybienia na treść rozstrzygnięcia. Każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia decyzji stronie powinna być oceniana indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz ewentualnych skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji. Fakt doręczenia decyzji organu pierwszej instancji stronie, a nie jej pełnomocnikowi w sytuacji, gdy nie pociągnęło to za sobą negatywnych dla niej skutków, umożliwiając mimo to wniesienie odwołania przez pełnomocnika strony skarżącej, aczkolwiek jest naruszeniem przepisu art. 40 § 2 k.p.a., to nie takim, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., to jest mającym wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyroki NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 136/06, z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt II FSK 1015/15, z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I GSK 2145/15, z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II OSK 125/18).
Z kolei zgodnie z odmiennym stanowiskiem w powyższej kwestii, doręczenie decyzji stronie zamiast ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi ma - w stosunku do tej strony - wymiar wyłącznie informacyjny. Czynność ta wywołuje jedynie ten skutek, że strona zostaje poinformowana o treści pisma (orzeczenia). Natomiast skutki prawne związane z doręczeniem rozpoczynają się dopiero z chwilą (datą) skutecznego doręczenia pisma (orzeczenia) ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi. Zaniechanie doręczenia pisma pełnomocnikowi strony powoduje, że strona nie ma zapewnionego czynnego udziału w sprawie. Art. 40 § 2 k.p.a. (tak jak analogicznie art. 145 § 2 ordynacji podatkowej) nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. W przypadku ustanowienia pełnomocnika doręczenie pisma stronie nie rodzi żadnych skutków prawnych. W tej sytuacji bez znaczenia są podejmowane w związku z tą decyzją działania strony lub jej pełnomocnika, w szczególności zaś zaskarżenie tej decyzji (np. m.in. wyroki NSA z 5 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1844/11, z 21 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1855/13, z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1453/15, wyrok WSA we Wrocławiu z 12 września 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 278/18).
Jak wskazano w uchwale NSA z 7 marca 2022 r., sygn. akt I FPS 4/21, wadliwe doręczenie nie może być konwalidowane w przypadku braku ujemnych skutków dla strony. Podkreślono w niej, że ustawodawca nie wprowadził braku dla strony ujemnych skutków procesowych, jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. W przypadku tej czynności, mamy do czynienia albo z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy". W każdym wypadku naruszenia art. 145 § 2 o.p. uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Nie można różnicować sytuacji w zależności od tego, czy został wniesiony w terminie środek zaskarżenia, czy też tej czynności procesowej zaniechano. Uchwała ta odnosi się co prawda do kwestii doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, jednakże, zdaniem Sądu, jej treść należy odnieść także do kwestii wejścia do obrotu prawnego decyzji doręczonej z naruszeniem przepisu art. 40 § 2 k.p.a.
SKO w zaskarżonej decyzji przychyliło się do pierwszej z prezentowanych powyżej linii orzeczniczych i przyjęło, że doręczenie decyzji I instancji bezpośrednio stronie z pominięciem pełnomocnika, nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia odwołania od tej decyzji, skoro strona w terminie wniosła odwołanie i nie poniosła negatywnych skutków naruszenia art. 40 § 2 k.p.a.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę nie podziela powyższego stanowiska, a tym samym przychyla się do odmiennej linii orzeczniczej wyrażonej również w ww. uchwale NSA w sprawie o sygn. akt I FPS 4/21. Zdaniem Sądu, doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, nie może być uznane za w ogóle dokonane. Naruszenie przepisów w zakresie doręczeń oznacza, że przesyłka nie została skutecznie adresatowi doręczona. Ustanowienie przez stronę pełnomocnika skutkuje wyłączeniem zasady doręczania pism bezpośrednio stronie, która w tym zakresie zastępowana jest przez pełnomocnika. Jeżeli zatem organ doręczył pismo samej stronie, z pominięciem pełnomocnika, doręczenie takie - jako dokonane z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. – nie wywołuje żadnego skutku procesowego, stanowiąc jedynie informację dla strony o treści pisma. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony udział w postępowaniu jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne (por. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 97/15).
Skoro prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi Spółki nie doręczono decyzji organu I instancji (doręczając ją stronie), nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego, o którym mowa w art. 127 k.p.a., gdyż pominięcie w zakresie doręczenia decyzji ustanowionego w sprawie pełnomocnika oznacza, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego w sposób wymagany przepisami prawa (art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a.).
Zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej, czyli - w przypadku gdy ustanowiono pełnomocnika, od chwili doręczenia decyzji pełnomocnikowi. Nie można zatem twierdzić, że doręczenie decyzji innej osobie, niż ta, która została expressis verbis wskazana w art. 40 § 2 k.p.a. wywołuje jakikolwiek skutek prawny, w sytuacji gdy doręczenie takie uchybia tej normie i nie ma wiążącego charakteru dla organu, po myśli art. 110 k.p.a. Brak tym samym jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że doręczenie decyzji stronie, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, jest wprawdzie wadliwe, to jednak dokonane, skoro wniesiono odwołanie, lub może być uznane za skutecznie dokonane, jeżeli nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych (por. wyroki WSA: w Opolu z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Op 201/20, w Lublinie z 6 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 674/23).
W konsekwencji Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z uwagi na naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę SKO uwzględni powyższą argumentację i oceni dopuszczalność wniesionego przez stronę odwołania, w sytuacji bezskuteczności doręczenia decyzji organu I instancji, a tym samym nieistnienia tej decyzji w obrocie prawnym. W tym stanie rzeczy przedwczesnym było odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania (wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.