III SA/Wr 240/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia ze składek, uznając, że organ nie powinien opierać się wyłącznie na kodzie PKD w CEIDG, lecz powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność.
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z opłacania składek ZUS za listopad 2020 r. dla przedsiębiorcy, który wskazał kod PKD 47.82.Z, jednak w CEIDG widniał kod 46.42.Z. ZUS odmówił zwolnienia, opierając się na danych z rejestru. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organ powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność, a nie tylko dane z rejestru, które mogą być nieaktualne lub błędne. Podkreślono cel Tarczy Antykryzysowej, jakim jest realne wsparcie przedsiębiorców.
Przedmiotem skargi była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiająca przedsiębiorcy zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za listopad 2020 r. Podstawą odmowy był fakt, że w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) jako przeważająca działalność widniał kod PKD 46.42.Z, podczas gdy przedsiębiorca wskazał we wniosku kod 47.82.Z, który kwalifikował do zwolnienia. Sąd uznał, że ZUS wadliwie oparł się wyłącznie na danych z rejestru CEIDG, nie badając faktycznie prowadzonej przez stronę działalności. Podkreślono, że wpisy w CEIDG mają charakter deklaratoryjny i mogą być wzruszone, a celem Tarczy Antykryzysowej jest realne wsparcie przedsiębiorców dotkniętych skutkami pandemii. Sąd wskazał, że organ powinien zebrać pełny materiał dowodowy, wysłuchać strony i zweryfikować jej twierdzenia, zwłaszcza że wpis w CEIDG został później sprostowany. W związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może opierać się wyłącznie na danych z rejestru CEIDG, jeśli istnieją dowody wskazujące na niezgodność tych danych ze stanem faktycznym. Celem przepisów jest realne wsparcie przedsiębiorców, którzy faktycznie ponoszą skutki negatywnych zdarzeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpisy w CEIDG mają charakter deklaratoryjny i mogą być wzruszone. Organ powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność, a nie tylko dane z rejestru, które mogą być nieaktualne lub błędne. Należy uwzględnić cel Tarczy Antykryzysowej, jakim jest realne wsparcie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
ustawa COVID-19 art. 31zo § ust. 10 i 11
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Warunek prowadzenia przeważającej działalności według określonego kodu PKD na dzień 30 września 2020 r. należy oceniać na podstawie danych z rejestru REGON, ale nie wyklucza to badania faktycznie prowadzonej działalności, jeśli dane rejestrowe są niezgodne ze stanem faktycznym.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o CEIDG art. 34 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy
Przepis umożliwiający sprostowanie wpisu w CEIDG, jeśli jest niezgodny ze stanem faktycznym.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 180
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie może opierać się wyłącznie na danych z rejestru CEIDG, jeśli są one niezgodne ze stanem faktycznym. Celem Tarczy Antykryzysowej jest realne wsparcie przedsiębiorców, którzy faktycznie ponoszą skutki kryzysu. Wpis do CEIDG ma charakter deklaratoryjny i jest wzruszalny. Przedsiębiorca wykazał niezgodność danych w CEIDG ze stanem faktycznym, co skutkowało sprostowaniem wpisu.
Godne uwagi sformułowania
Organ nie może opierać się wyłącznie na treści samego wniosku. Organ nie może przyjąć założenia, że przedsiębiorca, który na dzień 30 września 2020 r. posiadał przeważający kod PKD inny, niż określony przepisami, faktycznie taką działalność wykonuje. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Prawidłowa wykładnia art. 31zo ust. 10 uCOVID ma doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii. Istotne jest bowiem realne udzielenie pomocy płatnikom składek, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy.
Skład orzekający
Kamila Paszowska-Wojnar
przewodniczący
Barbara Ciołek
członek
Andrzej Nikiforów
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnień ze składek ZUS w ramach Tarczy Antykryzysowej, zwłaszcza w kontekście rozbieżności między danymi rejestrowymi a faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów Tarczy Antykryzysowej i okresu pandemii. Interpretacja opiera się na specyfice polskiego prawa rejestrowego (CEIDG).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest badanie faktycznego stanu rzeczy przez organy administracji, a nie tylko ślepe trzymanie się danych z rejestrów, co ma znaczenie dla wielu przedsiębiorców.
“ZUS odmówił zwolnienia ze składek przez błąd w CEIDG? Sąd stanął po stronie przedsiębiorcy!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 240/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2022-11-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-04-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Andrzej Nikiforów /sprawozdawca/ Barbara Ciołek Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/ Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku *Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1842 art. 31zo ust. 10 i 11 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j. Dz.U. 2020 poz 266 art. 83 ust. 1 Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Sędziowie sędzia WSA Barbara Ciołek, sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi D. P. przy udziale Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2021 r., nr 470000/71/38094/2021/RDZ-B6 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie Przedmiotem skargi D. Po. (dalej: strona, strona skarżąca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ lub ZUS) z dnia (...) stycznia 2021 r. nr (...) odmawiająca prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia ZUS powołał art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm., dalej ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej u.s.u.s.). Z akt sprawy wynika, że strona w dniu (...) stycznia 2021 r. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach RDZ B-6 za listopad 2020 r. We wniosku podała że na dzień 30 września 2020 r. jako przeważającą prowadzi działalność oznaczoną kodem PKD 47.82.Z. W uzasadnieniu decyzji odmownej organ przytoczył treść art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 oraz wskazał m.in., że w złożonym wniosku strona oświadczyła, że na dzień 30 września 2020 r. prowadzi przeważającą działalność oznaczoną preferowanym przez ustawodawcę kodem 47.82.Z. Zgodnie jednak z danymi zawartymi w CEIDG przeważająca działalność prowadzona na dzień 30 września 2020 r. oraz na dzień wydania decyzji oznaczona została kodem PKD 46.42.Z, który nie kwalifikuje do otrzymania zwolnienia z opłacania składek. W skardze oraz w pismach uzupełniających stanowisko (pisma z dni: 24 lutego, 1 marca oraz 26 marca 2021 r.) strona argumentowała, że chociaż w CEIDG oraz rejestrze REGON wskazano kod przeważającej działalności 46.42.Z, niemniej jednak od 12 lat faktycznie prowadzi działalność oznaczoną kodem 47.82.Z, która polega na sprzedaży detalicznej wyrobów tekstylnych. Wyjaśniła również, że zmiana kodu prowadzonej działalności nastąpiła bez jej wiedzy w dniu 14 grudnia 2011 r. podczas przenoszenia danych z gminnej ewidencji działalności gospodarczej. Strona przedłożyła kopię zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 31 marca 2009 r., z którego treści wynika, że przedmiotem działalności gospodarczej jest: sprzedaż detaliczna wyrobów tekstylnych, odzieży i obuwia prowadzona na straganach i targowiskach prowadzona pod kodem PKD 47.82.Z oraz sprzedaż hurtowa odzieży i obuwia prowadzona pod kodem PKD 46.42.Z. W odpowiedzi na ww. skargę ZUS wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W dniu 5 lipca 2021 r. do sprawy przestąpił Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej: Rzecznik) przedstawiając swoje stanowisko w sprawie oraz zarzucając rozstrzygnięciu organu naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy COVID-19, w zw. z art. 32 Konstytucji oraz art. 2 i art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. W motywach swojego stanowiska Rzecznik wskazał m.in., że organ administracji rozpoznając sprawę o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie może opierać się wyłącznie na treści samego wniosku. Organ nie może przyjąć także założenia, że przedsiębiorca, który na dzień 30 września 2020 r. posiadał przeważający kod PKD prowadzonej działalności inny, niż określony przepisami, faktycznie taka działalność wykonuje, a co za tym idzie jest wykluczony ze skorzystania z pomocy publicznej, jaka otrzymują inni przedsiębiorcy znajdujący się w podobnej sytuacji i prowadzący taką samą działalność gospodarczą, jaką faktycznie prowadzi strona skarżąca. Poza tym Rzecznik dodał, że w przedmiotowej sprawie nie podjął żadnych czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego. Z kolei to przedsiębiorca wykazała niezgodność CEIDG ze stanem faktycznym, co skutkowało sprostowaniem wpisu przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2021 r. (do pisma dołączono kopię ww. postanowienia). Rzecznik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania a także zobowiązanie organu do wydania decyzji na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. Na rozprawie strona skarżąca podtrzymała skargę wskazując, że wpis prowadzonej działalności gospodarczej został sprostowany. Domagała się również aby "organ nie naliczał jej odsetek". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie spór dotyczy zasadności odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. uzależniona została od spełnienia warunków określonych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID według którego, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, m.in. kodem 47.82.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. A zatem podstawowym warunkiem, który uprawnia do ubiegania się o taką preferencję jest prowadzenie na dzień 30 września 2020 r. działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, wymienionym w tym przepisie kodem. Ponadto w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 przewidziano, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Wedle organu, strona nie spełniła przesłanek do ubiegania się o ww. zwolnienie, bowiem w złożonym wniosku co prawda oświadczyła ona, że na dzień 30 września 2020 r. prowadzi przeważającą działalność oznaczoną preferowanym przez ustawodawcę kodem 47.82.Z. Zgodnie jednak z danymi zawartymi w CEIDG przeważająca działalność prowadzona na dzień 30 września 2020 r. oraz na dzień wydania decyzji oznaczona została kodem PKD 46.42.Z, który nie kwalifikuje do otrzymania zwolnienia z opłacania składek. To właśnie ustalenie przyjął jako podstawę odmowy wnioskowanego przez skarżącą zwolnienia. W pierwszej zatem kolejności, mając na względzie ww. argumentację organu, należy odnieść się do charakteru wpisów w rejestrach prowadzenia działalności gospodarczej (CEIDG/KRS). W sprawie znaczenie ma ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 541 ze zm., dalej ustawa o CEIDG). W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r., VI SA/Wa 2215/05; wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r., II GSK 1010/13). Z takim założeniem koresponduje zresztą wprowadzona przez ustawodawcę możliwość prostowania wpisów do CEIDG. Otóż zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o CEIDG Minister właściwy do spraw gospodarki, w drodze postanowienia, prostuje wpis w CEIDG, jeżeli: 1) zawiera oczywiste błędy lub 2) jest niezgodny z treścią wniosku przedsiębiorcy, lub 3) jest niezgodny ze stanem faktycznym wynikającym z innych rejestrów publicznych. Z kolei w zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie czy aktualizację danych do rejestru REGON, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego z którego można wyprowadzić następujące pewne generalne tezy. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową (por. uzasadnienia wyroków SN z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., II UK 402/15). Powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest, zdaniem Sądu, istotne dla właściwego odczytania art. 31zo ust. 10 uCOVID. Powyższy wpis w rejestrze CEIDG, jak już powiedziano nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o zwolnienie na pewno spełnia wymagane kryterium, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu. Zwłaszcza, że istnieje inna możliwość wykazania spełnienia kryterium (zobacz też: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 marca 2021 r., III SA/Wr 776/20) Wskazać wreszcie należy, że uCOVID-19 wraz z ustawami ją nowelizującymi, tj.: z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567) i ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2020 r. poz. 569) wchodzą w skład tzw. pakietu ustaw Tarczy Antykryzysowej 1,0, przyjętego przez Sejm RP 28 marca 2020 r. Tarcza Antykryzysowa - ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym epidemią. Opiera się on na pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego (https://www.gov.pl/web/ tarczaantykryzysowa). Prawidłowa wykładnia art. 31zo ust. 10 uCOVID ma zatem doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii. Jak wynika z tych przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne wsparcie podmiotów, które skutki epidemii faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień, jako przeważającą działalność, we wskazanym zakresie, według podanego PKD. Takie założenie artykułuje czytelna linia orzecznicza tutejszego Sądu (zob. m.in. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2022 r., III SA/Wr 985/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., III SA/Wr 959/21 czy z dnia 28 września 2022 r., III SA/Wr 375/21). Innymi słowy, z perspektywy ustawy istotne jest bowiem realne udzielenie pomocy płatnikom składek, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Opierając się wyłącznie na gramatycznej wykładni analizowanych przepisów można osiągnąć rezultat odmienny od założonego w ustawie. Nieaktualne dane skutkują odmową udzielenia pomocy przedsiębiorcy, mimo, że faktycznie prowadzi on działalność objętą według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Z kolei inny przedsiębiorca, otrzyma pomoc, ponieważ ma wpisany kod PKD jako rodzaj przeważającej działalności wymieniony w art. 31zo ust. 10 uCOVID, mimo, iż faktycznie prowadzi przeważającą działalność objętą kodem, który nie uprawnia do uzyskania zwolnienia z opłacania składek (zob. uzasadnienie prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 października 2021 r., III SA/Gl 687/21). W ocenie Sądu przedstawione przez organ rozumienie regulacji stanowiącej podstawę przyznania zwolnienia we wnioskowanym przez skarżącą okresie, jest wadliwe i w nieuzasadniony sposób pomija kwestię faktycznej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy o COVID. Wskazać przy tym należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm., dalej jako "u.s.u.s."), mają zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada też na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie. Nie można więc stracić z pola widzenia, że prawidłowa wykładnia art. 31zo ust. 10 uCOVID, która uwzględnia zarówno dyrektywy wykładni systemowej jak i wykładni celowościowej, prowadzi do wniosku, że przepis ten nie wyłącza konieczności ustalenia przez ZUS rzeczywiście wykonywanej przez podmiot wnioskujący o zwolnienie z opłacania składek przeważającej działalności, także w sytuacji, gdy jest ona inna niż wpisana we właściwym rejestrze. Organ ma, bowiem obowiązek wysłuchania wnioskującego podmiotu i zweryfikowania jego twierdzeń odnośnie do faktycznie prowadzonej działalności w postępowaniu dowodowym prowadzonym na podstawie regulacji zawartych w k.p.a. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 16 marca 2022 r., I GSK 1321/21). Stwierdzić zatem należy, że stosownie do wskazanych przepisów, w tym art. 77 § 1 k.p.a., obowiązkiem ZUS było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie działalności rzeczywiście prowadzonej przez stronę. Poza tym, skoro strona skarżąca we wniosku złożyła oświadczenie o spadku przychodów, to organ winien przed wydaniem decyzji, zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń na podstawie art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Organ tego jednak nie uczynił i przy wydaniu decyzji oparł się wyłącznie na danych uzyskanych z rejestru, tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić należy jako wadliwe, gdyż przedwcześnie przyjęto, że skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez umożliwienia wykazania, czy w istocie spełnia kryteria przewidziane w przepisie. Poza tym przyjęty przez organ sposób weryfikacji spełnienia warunków do zwolnienia nie przyczynia się do realizacji celu ustawy o COVID i wydawanych na jej podstawie aktów wykonawczych. Wobec powyższego, Sąd uznał kontrolowaną decyzję za wadliwą, jako wydaną przedwcześnie i z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. 10 uCOVID, jak i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ rozpatrując ponownie sprawę zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w uzasadnieniu stanowisko Sądu i umożliwić stronie wykazanie spełnienia kryteriów uprawniających do ulgi na podstawie innych dowodów. W szczególności organ zweryfikuje twierdzenia strony co do permanentnego charakteru prowadzonej przez nią - preferowanej przez prawodawcę - działalności. W tym zakresie powinien przede wszystkim uwzględnić, że – jak wynikało ze stanowiska strony skarżącej oraz Rzecznika - wpis prowadzonej działalności został sprostowany przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2021 r. na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o CEIDG. Wreszcie ponownie interpretując treść art. 31zo ust. 10 uCOVID organ nie straci z pola widzenia generalnego celu wprowadzonej tym przepisem ulgi czyli udzielenia pomocy przedsiębiorcom, płatnikom składek, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Mając na uwadze powyższe, stwierdzając naruszenie wskazanych przepisów postępowania oraz art. 31zo ust. 10 uCOVID, Sąd w pkt I sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Przy tym Sąd – nawiązując do stanowiska Rzecznika - wyjaśnia, że brak było możliwości do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie (tj. zwolnienia Skarżącej z obowiązku opłacania należnych składek za okres od dnia 1 listopada do 30 listopada 2020 r.). Zgodnie z dyspozycją art. 145a § 1 p.p.s.a. sąd wyda takie orzeczenie, jeżeli uchyla decyzję lub postanowienie z powodu naruszenia prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) lub z powodu nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, a ponadto, gdy rozstrzygnięcie takie nie jest pozostawione uznaniu organu administracji publicznej. A zatem wydanie wyroku kasacyjnego z uwagi na wskazaną przedwczesność weryfikowanego rozstrzygnięcia, która to z kolei była wynikiem naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), wyklucza możliwość zastosowania art. 145a § 1 p.p.s.a. Jeżeli zaś chodzi o sformułowane przez stronę na rozprawie żądanie, aby "organ nie naliczał jej odsetek" to jego rozpatrzenie leży poza zakresem postępowania prowadzonego przez Sąd.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI