III SA/Wr 221/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd administracyjny oddalił skargę Rady Powiatu na zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego, uznając, że zatrudnienie radnego na stanowisku zastępcy kierownika publicznego zakładu opieki zdrowotnej jest niedopuszczalne i skutkuje utratą mandatu.
Sprawa dotyczyła skargi Rady Powiatu na zarządzenie zastępcze Wojewody, które stwierdziło wygaśnięcie mandatu radnego M. T. z powodu jego zatrudnienia na stanowisku zastępcy kierownika publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Sąd uznał, że taki zakład jest "powiatową jednostką organizacyjną", a zatrudnienie radnego na tym stanowisku jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu. Ponieważ Rada Powiatu nie stwierdziła wygaśnięcia mandatu, Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze. Sąd oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość działań Wojewody.
Przedmiotem skargi Rady Powiatu w M. było zarządzenie zastępcze Wojewody D. stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego M. T. Powodem było zatrudnienie radnego na stanowisku starszego asystenta oraz powierzenie mu obowiązków zastępcy dyrektora w Zespole Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w M. Wojewoda, powołując się na art. 23 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, uznał, że radny nie może pełnić funkcji kierownika lub zastępcy kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej, a nawiązanie takiego stosunku pracy jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu. Po bezskutecznym wezwaniu Rady Powiatu do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu, Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze. Rada Powiatu zarzuciła naruszenie przepisów, kwestionując status Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej jako "powiatowej jednostki organizacyjnej" oraz argumentując za interpretacją ścieśniającą przepisów. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że publiczny zakład opieki zdrowotnej utworzony przez powiat jest "powiatową jednostką organizacyjną" w rozumieniu ustawy, a zatrudnienie radnego na stanowisku zastępcy kierownika wywołuje skutek prawny zrzeczenia się mandatu. Sąd podkreślił, że celem przepisu jest zapobieganie konfliktom interesów i zapewnienie zgodności z konstytucyjną zasadą podziału władzy. Ponieważ Rada Powiatu nie podjęła wymaganej uchwały, Wojewoda miał podstawy do wydania zarządzenia zastępczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, utworzony przez powiat publiczny zakład opieki zdrowotnej jest "powiatową jednostką organizacyjną", o której mowa w art. 23 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni językowej i celowościowej, wskazując, że ustawodawca użył szerokiego określenia "powiatowa jednostka organizacyjna", nie ograniczając go do jednostek bez osobowości prawnej. Podkreślono, że celem przepisu jest zapobieganie konfliktom interesów i zapewnienie zgodności z konstytucyjną zasadą podziału władzy, co dotyczy również jednostek posiadających osobowość prawną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.s.p. art. 23 § ust. 2
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
Przepis obejmuje zarówno jednostki organizacyjne posiadające osobowość prawną, jak i te jej nieposiadające, w celu zapobiegania konfliktom interesów i zapewnienia zgodności z zasadą podziału władzy.
u.s.p. art. 23 § ust. 4
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
Nawiązanie przez radnego stosunku pracy na stanowisku kierownika lub zastępcy kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu.
u.s.p. art. 85a § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
Określa procedurę wydawania zarządzenia zastępczego przez wojewodę w przypadku zaniechania przez organ powiatu podjęcia wymaganej uchwały.
u.o.w. art. 190 § ust. 1 pkt 2a
Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw
Wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych funkcji lub działalności.
u.o.w. art. 190 § ust. 2
Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw
Wygaśnięcie mandatu radnego stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia.
Pomocnicze
u.s.g. art. 9
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.z.o.z. art. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej
u.z.o.z. art. 8 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej
u.z.o.z. art. 35b § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej
u.z.o.z. art. 35b § ust. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 47
Przejęcie przez jednostki samorządu terytorialnego uprawnień organu administracji rządowej wobec samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
u.p.s.a. art. 3 § § 1 w związku z § 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 33
Kodeks cywilny
k.c. art. 331
Kodeks cywilny
k.c. art. 46 § ust. 2
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Publiczny zakład opieki zdrowotnej utworzony przez powiat jest "powiatową jednostką organizacyjną" w rozumieniu art. 23 ust. 2 u.s.p. Zatrudnienie radnego na stanowisku zastępcy kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu. Wojewoda miał podstawy do wydania zarządzenia zastępczego w związku z zaniechaniem Rady Powiatu stwierdzenia wygaśnięcia mandatu.
Odrzucone argumenty
Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej nie jest "powiatową jednostką organizacyjną" w rozumieniu art. 23 ust. 2 u.s.p. Naruszenie zasady interpretacji ścieśniającej przepisów. Przejęcie przez powiat uprawnień wojewody wobec ZZOZ nie czyni go samorządową jednostką organizacyjną.
Godne uwagi sformułowania
Nawiązanie przez radnego powiatu stosunku pracy na stanowisku zastępcy kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej, jakim jest utworzony /lub przejęty od państwa/ przez powiat publiczny zakład opieki zdrowotnej, wywołuje ex lege skutek prawny równoznaczny ze zrzeczeniem się mandatu. Samo więc brzmienie przywołanego unormowania nie stwarza dostatecznych podstaw do przyjęcia głoszonego przez stronę skarżącą zapatrywania, że art. 23 ust. 2 u.s.p. obejmuje wyłącznie powiatowe jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Celem tego uregulowania jest eliminacja możliwości łączenia funkcji administracyjnych kierowników powiatowych jednostek organizacyjnych z funkcją wybieranego członka organu jednostki te nadzorującego, tj. z funkcją radnego.
Skład orzekający
Bogumiła Kalinowska
przewodniczący
Józef Kremis
sprawozdawca
Anetta Chołuj
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"powiatowa jednostka organizacyjna\" w kontekście zakazu łączenia mandatu radnego z funkcjami kierowniczymi w jednostkach samorządowych, w tym w zakładach opieki zdrowotnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zatrudnienia radnego w jednostce organizacyjnej powiatu, z uwzględnieniem przepisów o samorządzie powiatowym i zakładach opieki zdrowotnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konfliktu interesów i integralności mandatu radnego w kontekście zatrudnienia w jednostkach samorządowych, co jest istotne dla samorządowców i prawników zajmujących się prawem samorządowym.
“Czy radny może pracować w szpitalu powiatowym? Sąd wyjaśnia, kiedy mandat wygasa.”
Sektor
ochrona zdrowia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 221/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Bogumiła Kalinowska /przewodniczący/
Józef Kremis /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6262 Radni
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II OSK 193/06 - Wyrok NSA z 2006-05-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1592
art. 23 ust. 2
ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 9
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Tezy
1. Utworzony przez powiat publiczny zakład opieki zdrowotnej jest "powiatową jednostką organizacyjną", o której mowa w art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592 ze zm./.
2. Nawiązanie przez radnego powiatu stosunku pracy na stanowisku zastępcy kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej, jakim jest utworzony /lub przejęty od państwa/ przez powiat publiczny zakład opieki zdrowotnej, wywołuje ex lege skutek prawny równoznaczny ze zrzeczeniem się mandatu /art. 23 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym/. Późniejsze zaprzestanie pełnienia funkcji kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej czy też jego zastępcy nie znosi wspomnianego skutku.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant Monika Mokołajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Rady Powiatu w M. na zarządzenie zastępcze Wojewody D. z dnia 29 marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego Rady Powiatu w M. M. T. oddała skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Rady Powiatu w M. jest zarządzenie zastępcze Wojewody D. z dnia 29 marca 2005 r. (Nr [...]), stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego Rady Powiatu w M. M. T..
Do podjęcia tego aktu przez organ nadzoru doszło po ustaleniu, że M. T., radny Rady Powiatu M., został w dniu 22 lipca 2004 r. zatrudniony na stanowisku starszego asystenta w oddziale ginekologiczno-położniczym Szpitala Powiatowego w M., a jednocześnie powierzono mu pełnienie obowiązków zastępcy dyrektora do spraw lecznictwa w Zespole Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w M.
Wojewoda D. - powołując się na art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 159, poz. 1547 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.p") - uznał, że radny nie może pełnić funkcji kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej oraz jego zastępcy. Gdy zaś już doszło do nawiązania przez radnego stosunku pracy, o którym mowa w art. 23 ust. 1 i 2 usp, to zdarzenie takie jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu przez radnego. W zaistniałej sytuacji konieczne więc było stwierdzenie przez Radę Powiatu wygaśnięcia mandatu radnego. Według bowiem art. 190 ust. 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.o.w."), wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem obowiązków określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. W art. 190 ust. 2 u.o.w. postanowiono, że wygaśnięcie mandatu radnego w przypadkach określonych w ust. 1 stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu (w rozpoznawanej sprawie od dnia 22 lipca 2004 r.).
Wskazując na art. 85a u.s.p., Wojewoda D. podkreślił, że jeżeli właściwy organ powiatu, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 u.o.w. oraz art. 5 ust. 2, 3 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z członkiem zarządu powiatu, sekretarzem powiatu, skarbnikiem powiatu, kierownikiem jednostki organizacyjnej powiatu i osobą zarządzającą łub członkiem organu zarządzającego powiatową osobą prawną nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska albo nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ powiatu do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni (art. 85a ust. 1 u.s.p.). W razie bezskutecznego upływu tego terminu, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze (art. 85a ust. 2 u.s.p.).
Po wezwaniu Rady Powiatu w M. przez organ nadzoru do podjęcia stosownej uchwały, Przewodniczący Rady Powiatu w M. poinformował organ nadzoru, że radny M. T. nie pełni już funkcji zastępcy dyrektora do spraw lecznictwa w Zespole Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w M.
W kolejnym piśmie organ nadzoru - powołując się na art. 23 ust. 4 u.s.p. - zauważył, że nawiązanie przez radnego stosunku pracy, o którym mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu, jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu. To zaś - zdaniem organu nadzoru -oznacza, że późniejsze zaprzestanie pełnienia funkcji kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej czy też jego zastępcy nie znosi wspomnianego skutku.
Po bezskutecznym upływie terminu do podjęcia przez Radę Powiatu w M. wymienionej wcześniej uchwały, Wojewoda D. poinformował (pismem z dnia 18 lutego 2005 r., Nr [...]) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o planowanym wydaniu zarządzenia zastępczego, następnie zaś podjął kwestionowany przez Radę Powiatu w M. akt.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Rada Powiatu w M. wniosła o uchylenie zarządzenia zastępczego i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając organowi nadzoru naruszenie art. 23 ust. 2 i art. 85a u.s.p. oraz art. 190 ust. 1 pkt 2a u.o.w.
Według strony skarżącej, naruszenie art. 23 u.s.p. polega na przyjęciu przez organ nadzoru, że Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w M. jest powiatową jednostką organizacyjną. Zdaniem skarżącej, w strukturze samorządowych jednostek organizacyjnych istnieją jednostki i zakłady budżetowe oraz gospodarstwa pomocnicze, które nie posiadają osobowości prawnej. Do samorządowych jednostek organizacyjnych nie zalicza się natomiast posiadających osobowość prawną spółek kapitałowych, których jedynym właścicielem jest jednostka samorządu terytorialnego. W takiej sytuacji zaliczenie samodzielnego zakładu opieki zdrowotnej do samorządowych jednostek organizacyjnych jest nietrafne, tym bardziej, że nie jest on również powiatową osobą prawną w rozumieniu art. 46 ust. 2 u.s.p.
Samodzielny publiczny zespół opieki zdrowotnej ma osobowość prawną i podlega przepisom o zakładach opieki zdrowotnej, zaś przejęcie przez jednostkę samorządu terytorialnego uprawnień organu administracji rządowej (wojewody) w trybie art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) w żadnym razie nie oznacza, że samodzielny zakład opieki zdrowotnej stał się przez to samorządową jednostką organizacyjną.
Skarżąca podkreśliła, że w ustawodawstwie i doktrynie przyjmowano, iż państwowymi (samorządowymi) jednostkami organizacyjnymi są państwowe (samorządowe) jednostki nieposiadające osobowości prawnej, pogląd zaś, że samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej nie są samorządowymi jednostkami organizacyjnymi podziela również wielu znawców prawa samorządowego, w tym prof. dr hab. Jan Zimmermann z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Minister Zdrowia.
Ponadto, zdaniem strony skarżącej, w przypadku wątpliwości powinna obowiązywać zasada interpretacji ścieśniającej wszędzie tam, gdzie ustawodawca nakłada na określony podmiot obowiązki. Ustawy mogą bowiem ograniczać prawa, ale wtedy muszą być one jednoznaczne. Dokonując wykładni art. 23 u.s.p., organ nadzoru naruszył regułę interpretacji ścieśniającej, co w konsekwencji spowodowało uchybienie przez tenże organ przepisom art. 190 ust. 1 pkt 2a u.o.w. oraz art. 85a u.s.p. przez przyjęcie, że zachodzi podstawa do wygaśnięcia mandatu radnego wskutek naruszenia zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji oraz do wydania zarządzenia zastępczego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. - ustosunkowując się do zarzutów skargi i podtrzymując dotychczasową argumentację - wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.s.a.").
Skarga Rady Powiatu w M. nie może wzruszyć zarządzenia zastępczego Wojewody D., gdyż akt ten znajduje dostateczne podstawy w obowiązującym prawie, jego zaś wydanie nastąpiło bez uchybień proceduralnych, które mogłyby mieć wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: jakie jednostki organizacyjne należą do zbioru "powiatowych jednostek organizacyjnych" w rozumieniu art. 23 ust. 2 u.s.p., gdyż od tego zależy kwalifikacja zakładu opieki zdrowotnej jakim jest Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w M. oraz ocena prawna skutków zatrudnienia radnego na stanowisku zastępcy kierownika takiej jednostki.
Odnosząc się do tak sformułowanego zagadnienia należy przede wszystkim zauważyć, że w art. 23 ust. 2 u.s.p. - stanowiącym, iż radny nie może pełnić funkcji kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej oraz jego zastępcy - ustawodawca posłużył się najszerszym z możliwych określeń używanych do opisywania różnorodnych struktur organizacyjnych. Mimo funkcjonowania w obrocie prawnym osób prawnych (art. 33 Kodeksu cywilnego), jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną (nazywanych niekiedy niepełnymi czy też ułomnymi osobami prawnymi - art. 331 Kodeksu cywilnego) a także jednostek organizacyjnych, którym żaden przepis nie przyznaje ani osobowości prawnej, ani zdolności prawnej (czyniąc z nich np. stationes fisci lub stationis municipii), ustawodawca w ustrojowym akcie prawnym dotyczącym powiatu użył pojemnego określenia "powiatowa jednostka organizacyjna", odrywając się od jej struktury i statusu prawnego, istnienia lub braku osobowości prawnej. Samo więc brzmienie przywołanego unormowania nie stwarza dostatecznych podstaw do przyjęcia głoszonego przez stronę skarżącą zapatrywania, że art. 23 ust. 2 u.s.p. obejmuje wyłącznie powiatowe jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Gdyby bowiem ustawodawca zamierzał ograniczyć zakres podmiotowy art. 23 ust. 2 u.s.p. wyłącznie do takich jednostek (a więc z wyłączeniem powiatowych jednostek organizacyjnych będących osobami prawnymi), to mógłby uczynić tak wprost, wszak w innych unormowaniach nie wahał się sięgnąć wyraźnie do osób prawnych, opatrując je przymiotnikiem "powiatowe" (np. w art. 46 u.s.p.). Wynik wykładni iogiczno-językowej art. 23 ust. 2 u.s.p. pozwala zatem twierdzić, że w zbiorze "powiatowych jednostek organizacyjnych" mieszczą się zarówno jednostki organizacyjne, którym ustawa przyznaje osobowość prawną jak i niemające takiego przymiotu. To zaś przeczy stanowisku strony skarżącej w tej kwestii.
Sformułowaną tezę wspierają również unormowania dotyczące zadań powiatów oraz instrumentów prawnych służących do ich realizacji. W kontekście rozpoznawanej sprawy nie można pominąć art. 4 ust. 1 pkt 2 u.s.p., według którego powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie promocji i ochrony zdrowia. W tym też celu powiat może tworzyć jednostki organizacyjne i zawierać umowy z innymi podmiotami (art. 6 ust. 1 u.s.p.). Charakterystyczne jest przy tym, że w przywołanym przepisie ustawodawca nie narzucił powiatowi bezwzględnie obowiązującej formy i struktury organizacyjnej, która miałaby służyć realizacji zadań publicznych, pozostawiając w tym zakresie odpowiedni wybór samemu powiatowi. Takie rozwiązanie cechuje racjonalizm, gdyż to podmiot zobowiązany do wykonywania przypisanych mu zadań publicznych powinien rozważyć i zadecydować, która z dopuszczalnych przez prawo form organizacyjnych (osoba prawna czy też inna struktura organizacyjna, np. jednostka budżetowa lub zakład budżetowy) będzie najwłaściwszą z punktu widzenia zasad racjonalnego działania. Niekiedy wybór taki będzie ograniczony łub wyłączony, a to ze względu na szczególne postanowienia zawarte w odrębnych regulacjach (np. w ustawie z dnia 9 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej - Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 z późn. zm., czy też
w ustawie z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej - Dz. U. Nr 91, poz. 408 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.z.o.z.").
Jeżeli zatem do katalogu ponadgminnych zadań publicznych powiatu należy także promocja i ochrona zdrowia, sama zaś ustawa ustrojowa nie określa jakie jednostki można tworzyć w celu realizacji tych zadań (poprzestając na ogólnym sformułowaniu Jednostki organizacyjne"), to w kwestii właściwej formy i struktury organizacyjnej, jaką powiat może się posłużyć przy wykonywaniu tych zadań, należy sięgnąć do unormowań określających jednostki organizacyjne tworzone w takim celu.
Według art. 1 ust. 1 u.z.o.z., do udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia powołane są zakłady opieki zdrowotnej, jako wyodrębnione organizacyjnie zespoły osób oraz środków majątkowych utworzonych i utrzymywanych w tym właśnie celu. W kręgu podmiotów tworzących takie zakłady wskazuje się również jednostki samorządu terytorialnego (art. 8 ust. 1 pkt 3 u.z.o.z.), przy czym zakłady opieki zdrowotnej utworzone przez te jednostki mają status zakładów publicznych (art. 8 ust. 2 u.z.o.z.). Publiczne zakłady opieki zdrowotnej prowadzone są w formie samodzielnych zakładów, pokrywających w zasadzie z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów koszty działalności i zobowiązań (art. 35b ust. 1 u.z.o.z.). Podlegają one obowiązkowi rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym, z chwilą zaś wpisu uzyskują osobowość prawną (art. 35b ust. 3 u.z.o.z.).
Zestawienie przywołanych regulacji z art. 6 ust. 1 u.s.p. pozwala wnioskować, że w celu wykonywania ponadgminnych zadań w zakresie promocji i ochrony zdrowia powiaty mogą tworzyć publiczne zakłady opieki zdrowotnej, które - mimo posiadania osobowości prawnej - należeć będą niewątpliwie do Jednostek organizacyjnych" w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.s.p. Tak więc również argumenty wyprowadzone ze wskazanych unormowań skłaniają ku stanowisku, że w zbiorze "powiatowych jednostek organizacyjnych" według art. 23 ust. 3 u.s.p., mieszczą się - utworzone przez powiat w celu realizacji zadań publicznych - zarówno jednostki mające osobowość prawną, jak i wyodrębnione organizacyjnie oraz majątkowo struktury nieposiadające takiego przymiotu. Tymczasem przyjęcie zapatrywania strony skarżącej o pojmowaniu "powiatowych jednostek organizacyjnych" wyłącznie jako struktur niebędących osobami prawnymi, prowadziłoby do nieznajdującego podstaw w obowiązującym prawie ograniczenia powiatów w wyborze odpowiedniej dla tej jednostki samorządu terytorialnego formy wykonywania nałożonych na nią zadań.
W wyniku przeprowadzonej wykładni można zatem zasadnie twierdzić, że utworzony przez powiat publiczny zakład opieki zdrowotnej jest "powiatową jednostką organizacyjną", o której mowa w art. 23 ust. 2 u.s.p. Pogląd taki nie jest odosobniony także w dotychczasowej praktyce stosowania prawa. Rozpoznając sprawę organu uprawnionego do dokonywania czynności ze stosunku pracy z kierownikiem samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej utworzonego przez powiat, Sąd Najwyższy stwierdził niedwuznacznie, iż "publiczny z.o.z. jest powiatową jednostką organizacyjną" (wyrok z 2 grudnia 2004 r., I PK 81/04, OSNP 2005, nr 14, poz. 210; analogiczny wniosek daje się wyprowadzić także z uchwały z 22 września 2004 r., IPZP 6/04, OSNP 2005, nr 1, poz. 1, z glosą J. Jończyka, OSP 2005, nr 5). Również we wcześniejszym orzecznictwie odnoszącym się do gminy podkreślano, że "samodzielny zakład opieki zdrowotnej utworzony przez gminę jest niewątpliwie gminną jednostką organizacyjną. Za takim stanowiskiem przemawia wprost treść przepisu art. 9 ustawy o samorządzie gminnym oraz przepisy art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 5 tej ustawy oraz art. 11 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2001 r., II SA/Ka 1003/01, Prawo Pracy 2002, nr 5 oraz wskazane tam wyroki tegoż Sądu z 3 listopada 1999 r., II SA/Łd 1115/99, OSS 2000, nr 2, poz. 51 i z 7 kwietnia 2000 r., U SA 2253/99, Prawo Pracy 2000, nr 9).
Niebagatelnego argumentu wspierającego sformułowaną tezę dostarcza nadto spojrzenie na funkcję jaką ustawa przypisuje instytucji ujętej w art. 23 ust. 2 u.s.p. Celem tego uregulowania jest eliminacja możliwości łączenia funkcji administracyjnych kierowników powiatowych jednostek organizacyjnych z funkcją wybieranego członka organu jednostki te nadzorującego, tj. z funkcją radnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono uwagę na fakt, że w jednostkach samorządu terytorialnego wszystkich szczebli, ustawy samorządowe przestrzegają, przewidzianej w art. 10 ust. 1 Konstytucji RP, zasady równowagi i podziału władzy na uchwałodawczą, kontrolną i wykonawczą Realizacja tej zasady ma zapobiegać m. in. zjawiskom korupcyjnym (zob. wyrok NSA z 7 kwietnia 2000 r., II SA 2253/99, Prawo Pracy 2000, nr 9). Jeśli się zważy, że podmiotowi, który utworzył zakład opieki zdrowotnej, przysługują istotne uprawnienia nadzorcze i kontrolne w stosunku do takiego zakładu oraz jego kierownika (także względem zastępcy kierownika) - w szczególności zaś kontrola i ocena działalności zakładu opieki zdrowotnej oraz pracy kierownika zakładu (art. 67 u.z.o.z.) - to nie sposób przyjąć, że ustawodawca dopuszcza możliwość, aby osoba, której praca poddawana jest ocenie, była jednocześnie członkiem organu (rady - osoby prawnej - powiatu) oceniającego. Takie rozwiązanie pozostawałoby bowiem w dysharmonii z konstytucyjną zasadą podziału władz, stwarzając jednocześnie możliwości nadużycia funkcji władczych, jak też braku rzetelnej kontroli i obiektywnej oceny kierownika zakładu opieki zdrowotnej przez podmiot założycielski, w którym zasiada kontrolowany. Wspomniane motywy legły niewątpliwie u podstaw przyjętego w art. 23 ust. 2 u.s.p. zakazu pełnienia przez radnego powiatu funkcji kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej oraz jego zastępcy.
W kontekście przyjętych rozwiązań sugerowane przez stronę skarżącą ograniczenie zakazu z art. 23 ust. 2 u.s.p. jedynie do powiatowych jednostek organizacyjnych niemają-cych osobowości prawnej nie może się ostać nie tylko dlatego, że ustawodawca nie czyni takiego rozróżnienia, ale i z tego względu, że trudno byłoby wskazać racjonalne argumenty uzasadniające zastosowanie unormowań antykorupcyjnych względem podlegających nadzorowi i kontroli powiatu jednostek jedynie z uwagi na jej formę organizacyjną (w tym istnienie lub brak osobowości prawnej). Nietrudno zauważyć, że od przyjęcia proponowanej przez stronę skarżącą wykładni art. 23 ust. 2 u.s.p. byłby już tylko krok do obejścia ustawowych zakazów łączenia stanowisk i funkcji poprzez wybór "dogodniejszej" w danej sytuacji struktury organizacyjnej i posłużenie się przy wykonywaniu zadań publicznych powiatu np. osobą prawną zamiast jednostką organizacyjną niemającą takiego przymiotu.
Nie można także zgodzić się z poglądem strony skarżącej, iż przejęcie przez powiat, jako jednostkę samorządu terytorialnego, uprawnień organu administracji rządowej, tj. wojewody, względem publicznego zakładu opieki zdrowotnej w trybie art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) nie oznacza, że samodzielny zakład opieki zdrowotnej stał się przez to samorządową jednostką organizacyjną. Według art. 47 ust. 1 tej ustawy, z dniem 1 stycznia 1999 r. jednostki samorządu terytorialnego przejęły uprawnienia organu administracji rządowej, który utworzył samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej. Takie następstwo prawne oznacza również, że dotychczasowe mienie należące do funduszu własności państwowej, w które został wyposażony utworzony zakład, przeszło z dniem przejęcia tego zakładu przez jednostki samorządu terytorialnego do odpowiedniego (gminnego, powiatowego lub wojewódzkiego) funduszu własności samorządowej. Trzeba bowiem zauważyć, że mienie powiatu (tj. własność i inne prawa majątkowe nabyte zarówno przez powiat jak i inne powiatowe osoby prawne) dzieli się między powiat a inne powiatowe osoby prawne, (art. 46 ust. 1 u.s.p.). Powiat jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia powiatu nienależącego do innych powiatowych osób prawnych, te zaś z kolei są samodzielnymi podmiotami mienia
powiatowego nienależącego do powiatu. Wskutek przejęcia przez powiat zakładu opieki zdrowotnej, wyposażonego dotychczas w mienie pochodzące z funduszu państwowego, nastąpiło jednocześnie włączenie tego mienia do zasobów funduszu mienia powiatowego. Stąd też publiczny zakład opieki zdrowotnej, jako podmiot wydzielonej części mienia powiatowego, stał się również powiatową osobą prawną w rozumieniu art. 46 u.s.p., należącą do kręgu powiatowych jednostek organizacyjnych ("powiatowe osoby prawne" są bowiem podzbiorem w zbiorze "powiatowych jednostek organizacyjnych, gdyż oprócz tych osób znajdują się tu także jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej).
Według Sądu, organ nadzoru - wydając w rozpoznawanej sprawie zarządzenie zastępcze - nie dopuścił się zarzucanego mu przez stronę skarżącą naruszenia art. 23 ust. 2 i art. 85a u.s.p. oraz art. 190 ust. 1 pkt 2a u.o.w., gdyż niewadliwie ustalił i ocenił, że zrekonstruowany w postępowaniu wyjaśniającym stan faktyczny odpowiada hipotezie art. 23 ust. 2 u.s.p. Nawiązanie przez radnego powiatu stosunku pracy na stanowisku zastępcy kierownika powiatowej jednostki organizacyjnej, jakim jest utworzony (lub przejęty od państwa) przez powiat publiczny zakład opieki zdrowotnej, wywołało bowiem ex legę skutek prawny równoznaczny ze zrzeczeniem się mandatu (art. 23 ust. 4 u.s.p.). W sytuacji wygaśnięcia mandatu radnego wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności (art. 190 ust. 1 pkt 2a u.o.w), rada powiatu zobowiązana była do stwierdzenia tego faktu (zdarzenia prawnego) w drodze uchwały, podjętej najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu (art. 190 ust. 2 u.o.w.). Ponieważ Rada Powiatu w M. zaniechała wspomnianego obowiązku, Wojewoda D. miał podstawy prawne by - z zachowaniem procedury przewidzianej w art. 85a ust. 1 i 2 u.s.p. i przy odpowiednim zastosowaniu art. 85 u.s.p. - wydać zarządzenie zastępcze.
Skoro wszczęte skargą Rady Powiatu w M. postępowanie przed sądem administracyjnego nie pozwoliło stwierdzić naruszenia prawa (art. 145 § 1 u.p.s.a.) umożliwiającego eliminację z obrotu prawnego kwestionowanego zarządzenia zastępczego Wojewody D., przeto - stosownie do dyspozycji art. 151 u.p.s.a. - należało orzec, jak
w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI